Hinihiling ng mga Tagausig sa Bangladesh ang Pagsamsam sa mga Ari-arian nina Hasina at Khan para sa mga Biktima ng Pag-aalsa

Hiniling sa ministeryo na kontrolin ang mga ari-arian

Hiniling ng mga tagausig ng tribunal sa Bangladesh sa Ministri ng Panloob ang pagkontrol sa mga ari-arian ni dating Punong Ministro Sheikh Hasina at dating Ministro ng Panloob Asaduzzaman Khan Kamal, bilang hakbang para ipatupad ang mga utos ng pagsamsam na naglalayong magkaloob ng kabayaran sa mga pamilya ng mga nasawi sa pag-aalsa noong Hulyo 2024 at iba pang biktima.

Layunin ng mga liham na ipatupad ang hatol noong Nobyembre 17, 2025 ng International Crimes Tribunal-1, na naghatol ng kamatayan sa dalawang dating lider dahil sa mga krimen laban sa sangkatauhan. Tinutukoy ng memorandum tungkol kay Hasina ang paglilitis bilang ICT BD Case No. 02/2025 at hinihiling sa pinakamataas na kalihim ng ministeryo na magpaayos ng kumpletong talaan ng kanyang mga ari-arian.

Hindi pa tiyak ang kabuuang halagang sangkot. Nagdeklara si Hasina ng mga ari-ariang nagkakahalaga ng humigit-kumulang Tk 4.34 crore sa kanyang sinumpaang salaysay para sa halalan sa parlamento noong 2024. Nagdeklara si Khan ng humigit-kumulang Tk 10.25 crore, hindi kabilang ang ginto. Katumbas ng 10 milyon taka ang isang crore, kaya nasa Tk 43.4 milyon at Tk 102.5 milyon ang mga halagang idineklara nila.

Sinabi ni Punong Tagausig Md Aminul Islam na kukumpiskahin at ibebenta ang mga ari-arian, at ipamamahagi ang kikitain sa mga pamilya ng mga nasawi. Nagbangon din ang kanyang paglalarawan ng hindi pa nareresolbang usapin tungkol sa bahaging ibebenta: hinihiling ng mga liham ang pagkontrol sa lahat ng ari-arian, samantalang binanggit niya ang pagbebenta ng 50 porsiyento. Kailangang tukuyin ng ministeryo kung paano ipatutupad ang mga utos alinsunod sa umiiral na batas.

Ano ang hinihiling ng mga liham sa mga opisyal

Humiling ang Tanggapan ng Punong Tagausig ng tatlong praktikal na hakbang: tukuyin ang mga ari-arian, ilagay ang mga ito sa kontrol ng estado at isaayos ang pamamahagi ng kabayaran alinsunod sa hatol ng tribunal. Nagpadala rin ng katulad na memorandum tungkol kay Khan.

Saklaw ng kahilingan ang mga di-natitinag na ari-arian, gaya ng lupa at mga gusali, at mga naitatawid na ari-arian, gaya ng pera, sasakyan at pamumuhunan. Para makontrol ang iba't ibang ari-ariang ito, kailangang tiyakin ng mga opisyal kung sino ang may-ari at gumawa ng talaan bago kwentahin ang halaga ng mga ito.

Inanunsyo ni Islam ang mga liham noong Nobyembre 3. Sinabi niyang responsable ang Ministri ng Panloob sa pagpapatupad ng mga hatol at utos ng tribunal, at tinukoy niya ang Public Demands Recovery Act at Seksyon 386 ng Code of Criminal Procedure bilang mga posibleng batayan para ipatupad ang mga ito. Sinabi rin niyang mas mainam kung magkakaroon ng hiwalay na mga tuntunin.

Para sa mga biktima at naulilang pamilya, gagawing kabayaran ng iminungkahing proseso ang mga ari-ariang hawak ng mga dating opisyal na nahatulan. Hindi nagbigay ang prosekusyon ng tantiya sa kikitain, iskedyul ng pagbebenta o talaorasan ng pagbabayad. Isasagawa ang pagpapahalaga sa mga ari-arian matapos matukoy ang mga ito.

Bakit sinasabi ng mga tagausig na maipatutupad ang utos

Sinabi ni Islam na walang inihain na apela para kay Hasina sa loob ng 30 araw na itinakda sa Seksyon 21 ng International Crimes (Tribunals) Act. Kaya naman, ayon sa prosekusyon, walang legal na hadlang sa pagpapatupad ng utos ng pagsamsam.

Binibigyan ng Seksyon 21 ang pamahalaan at ang akusado ng panahong nakatakda para kuwestiyunin ang desisyon ng tribunal. Sinabi ni Islam na nagbibigay ng 30 araw ang mga subseksiyon 21(1) at 21(2), samantalang ipinagbabawal ng subseksiyon 21(3) ang mga apelang ihahain matapos ang takdang panahon.

Ipinaliwanag ng punong tagausig na ang apelang may kinalaman sa isa pang akusado ay para lamang sa bahaging may kinalaman sa taong iyon:

Hindi saklaw ng apela ng isang tao ang bahagi ng iba. Walang inihain na apela para kay [Hasina].

Sinabi ni Islam na paninindigan ng prosekusyon na hindi saklaw ng espesyal na batas na ito ang Limitation Act, na tumutukoy sa mga takdang panahon sa batas. Sinabi rin niyang wala pang napagpapasyahan ang Appellate Division sa kasong may apelang inihain matapos ang takdang panahon, at itataas ng mga tagausig ang tungkol sa lumampas na deadline sa nakabinbing apela.

Hinatulan si Hasina nang wala siya sa paglilitis. Magkakaiba ang mga praktikal na hakbang para sa pagkontrol sa kanyang mga ari-arian at pagpapatupad ng hatol na kriminal sa kanya: maaaring hilingin ng mga opisyal na kontrolin ang mga ari-arian niya sa Bangladesh habang patuloy na hinihiling ng pamahalaan ang pagbabalik niya mula India.

Lahat ng ari-arian o 50 porsiyento ang ibebenta?

Inilalarawan sa memorandum tungkol kay Hasina ang utos na kumpiskahin ang lahat ng kanyang ari-arian bilang kabayaran sa mga pamilya ng mga nasawi at iba pang biktima. Gayunman, mas makitid ang paglalarawan ni Islam sa iminungkahing pagbebenta.

Sinabi ng punong tagausig na isasagawa ng pamahalaan ang pagbebenta at pamamahagi:

Itinatakda sa hatol ng tribunal na ibenta ang 50 porsiyento ng mga ari-arian ng akusado at ipamahagi ang kikitain sa mga pamilya ng mga martir noong Hulyo. Gagawin ito ng pamahalaan.

Nang tanungin kung bakit hindi tahasang tinukoy sa mga naunang hatol kina Hasina at Khan ang pagsamsam sa 50 porsiyento, binanggit ni Islam ang Rome Statute, na aniya'y nagpapahintulot ng mga utos ng pagsamsam sa hanggang 75 porsiyento ng mga ari-arian. Sinabi niyang magpapayo ang mga tagausig sa ministeryo na ipatupad ang mga utos alinsunod sa batas.

Direktang nakaaapekto sa pondo para sa kabayaran ang porsiyento. Kapag natiyak ang lahat ng natukoy na ari-arian, mapapasailalim ang mga ito sa kontrol ng estado; ang bahaging tuluyang ibebenta ang magtatakda kung gaano kalaking bahagi ng mga ari-ariang iyon ang magiging pera para sa mga tatanggap. Kailangang lutasin ng nakasulat na mga kaayusan sa pagpapatupad ang usaping ito.

Ano ang idineklara ni Hasina at ano ang natuklasan ng mga imbestigador

Nakatala sa sinumpaang salaysay ni Hasina para sa halalan noong 2024 ang mga ari-ariang nagkakahalaga ng humigit-kumulang Tk 4.34 crore sa sarili niyang pangalan. Kabilang sa idineklara ang humigit-kumulang Tk 2.39 crore na nasa mga bangko at institusyong pampinansyal, pati mga sertipiko ng ipon, term deposit, sasakyan, ginto at muwebles.

Kabilang sa idineklara niyang mga ari-arian ang 15.3 bigha ng lupang sakahan, isang lote sa Purbachal at isang gusaling may tatlong palapag at kaugnay na lupa sa Tungipara. Yunit sa pagsukat ng lupa sa Bangladesh ang bigha.

Inimbestigahan din ng Anti-Corruption Commission ang mga lupain niya. Ayon sa komisyon, kulang ang idineklarang halaga ni Hasina sa aktuwal na lawak ng lupang pag-aari niya sa kanyang sinumpaang salaysay para sa halalan noong 2008. Natukoy sa beripikasyon nito ang mahigit 28 acre at 41 decimal ng di-natitinag na ari-arian sa pangalan niya. Katumbas ng sandaang bahagi ng isang acre ang isang decimal.

Isinusulong ng komisyon ang mga kaso kaugnay ng paratang na inilaan sa Purbachal ang anim na lote, na tig-10 katha ang sukat, para kay Hasina at sa mga miyembro ng kanyang pamilya. Tungkol sa legalidad ng mga alokasyon ang mga kasong ito, samantalang ang utos ng tribunal na kumpiskahin ang mga ari-arian ay tumutukoy sa pag-aari ng taong nahatulan.

Matutukoy sa pagmamay-ari ang laman ng talaan

May mga kaayusan sa pagmamay-ari ang dalawang kilalang ari-ariang iniuugnay sa pamilya ni Hasina na dapat isaalang-alang ng mga opisyal. Pag-aari ng Bangabandhu Sheikh Mujibur Rahman Memorial Trust ang bahay sa Dhanmondi 32. Pag-aari naman nina Sajeeb Wazed at Saima Wazed ang Sudha Sadan.

Ang trust ay kaayusan kung saan hinahawakan at pinamamahalaan ang ari-arian para sa isang itinakdang layunin. Kaya kailangang suriin ng mga opisyal na gagawa ng talaan ang mga rehistradong pagmamay-ari, kabilang kung personal na pag-aari ito ni Hasina, ng isang trust o ng ibang miyembro ng pamilya.

Panimulang talaan ng mga idineklarang ari-arian ang mga sinumpaang salaysay para sa halalan. Dapat ding isaalang-alang sa kasalukuyang talaan ang mga rekord ng pagmamay-ari, mga sumunod na transaksiyon at kasalukuyang halaga ng mga ito. Magkaiba ang layunin ng halagang idineklara noong 2024 at ng halagang tuluyang mababawi: itinatala ng una ang deklarasyon ng isang kandidato, samantalang tutukuyin ng ikalawa ang pondong magagamit para sa kabayaran.

Kahanay ding sinusuri ang mga ari-arian ni Khan

Nakatala sa sinumpaang salaysay ni Khan para sa halalan ang pera, mga deposito sa bangko, bono at sapi, sertipiko ng ipon o term deposit, mga sasakyan, kapital ng negosyo at ginto. Nakatala rin dito ang mga lupang sakahan at hindi sakahan, mga bahay at apartment.

Nagkakahalaga ng humigit-kumulang Tk 10.25 crore ang kanyang mga idineklarang ari-arian, hindi kabilang ang ginto. Tinatayang 2.4 na beses ito ng Tk 4.34 crore na idineklara ni Hasina, bagaman mga deklarasyon nila ang mga halagang ito at hindi ang kasalukuyang presyo ng pagbebenta.

Inimbestigahan ng Anti-Corruption Commission ang yaman ni Khan at nagsampa ng kaso. Sa korte, iginiit nitong nakakuha at nagmay-ari siya ng mga ari-ariang nagkakahalaga ng Tk 16.42 crore na hindi tugma sa alam na kita niya.

Tinatayang Tk 6.17 crore na mas mataas ang paratang ng komisyon kaysa kabuuang idineklarang ari-arian ni Khan, hindi kabilang ang ginto. Kailangang tiyakin ng mga imbestigador at opisyal na magpapatupad ng pagsamsam kung aling mga ari-arian ang pag-aari ni Khan at kung paano naaangkop sa mga ito ang mga kaugnay na paglilitis.

Para sa mga tatanggap ng kabayaran, nakasalalay ang aktuwal na halaga sa mababawi na ari-arian at sa kikitain sa anumang pagbebenta. Kailangan ng magkakaibang pagsusuri sa mga balanse sa bangko, pamumuhunan, gusali at lupa bago mailipat ang mga ito o gawing pambayad.

Mula sa pag-aalsa tungo sa pagsamsam ng mga ari-arian

Kasunod ang pagsisikap na kumpiskahin ang mga ari-arian ng pag-uusig sa mga dating lider kaugnay ng pagsupil sa mga protesta noong Hulyo at Agosto 2024. Bumagsak ang pamahalaan ni Hasina noong Agosto at tumakas siya patungong India.

Saklaw ng mga sumusunod na pangunahing pangyayari ang pag-aalsa, hatol ng tribunal at kasalukuyang kahilingan para ipatupad ang utos:

• Hulyo at Agosto 2024: Naganap ang mga protesta at pagsupil na naging paksa ng paglilitis kaugnay ng mga krimen laban sa sangkatauhan.
• Agosto 2024: Umalis si Hasina sa Bangladesh patungong India matapos bumagsak ang kanyang pamahalaan.
• Nobyembre 17, 2025: Hinatulan ng International Crimes Tribunal-1 ng kamatayan sina Hasina at Khan at iniutos ang pagsamsam sa mga ari-arian bilang kabayaran.
• Oktubre 2026: Muling nangako si Hasina na babalik sa Bangladesh habang pinagtatalunan ang hatol sa kanya.
• Nobyembre 3: Inanunsyo ni Islam ang mga liham na humihiling ng aksiyon ng Ministri ng Panloob kaugnay ng mga utos ng pagsamsam.

Kasunod ng mga natuklasan hinggil sa pag-uudyok, mga utos na pumatay at kabiguang pigilan ang mga kalupitan ang mga hatol na kamatayan noong Nobyembre 2025. Pagkaraan nito, hiniling ng Bangladesh sa India na ibalik sina Hasina at Khan.

Itinanggi ni Hasina ang hatol at inakusahan ang mga awtoridad na ginagamit ang mga kasong kriminal laban sa kanya at sa kanyang partidong Awami League. Sa kanyang pangako noong Oktubre na babalik siya, tinukoy niya ang Disyembre 2026 bilang panahong balak niyang bumalik; kalaunan, sinabi ng kanyang anak na wala pang itinakdang petsa.

Sinabi ni Islam na saklaw din ng mga utos ng pagsamsam si Obaidul Quader, Kalihim-Heneral ng Awami League, at iba pa. Natukoy ng mga tagausig matapos ang beripikasyon na humigit-kumulang 11 hanggang 12 katao ang saklaw ng gayong mga utos. Agarang tungkulin ng ministeryo na gawing beripikadong mga talaan at aktuwal na proseso ng pagbabayad ng kabayaran ang mga utos na ito.

Mahahalagang Punto

• Hiniling ng mga tagausig sa Ministri ng Panloob na kontrolin ang mga ari-arian nina Sheikh Hasina at Asaduzzaman Khan Kamal.
• Kasunod ito ng hatol ng tribunal noong Nobyembre 17, 2025 na nag-utos ng pagsamsam bilang kabayaran sa mga biktima ng pag-aalsa at mga naulilang pamilya.
• Nagdeklarang may humigit-kumulang Tk 4.34 crore na ari-arian si Hasina noong 2024; nagdeklarang may humigit-kumulang Tk 10.25 crore si Khan, hindi kabilang ang ginto.
• Ayon sa mga tagausig, walang inihain na apela si Hasina sa loob ng itinakdang 30 araw at maaari nang ipatupad ang utos.
• Hinihiling ng mga liham ang pagkontrol sa lahat ng ari-arian, samantalang binanggit ng punong tagausig ang pagbebenta ng 50 porsiyento. Kailangang linawin sa pagpapatupad kung anong bahagi ang ibebenta.
• Wala pang inilalabas na tantiya sa kikitain sa pagbebenta o talaorasan para sa mga bayad na kabayaran.