Piso ng Pilipinas, nagtala ng rekord na P63.95 habang nanaig ang epekto ng gastos sa langis at implasyon kaysa sa mga pagtaas ng interest rate

Limang sentimos na lang bago umabot sa P64 sa kabila ng mas mataas na interest rate

Nagsara ang piso ng Pilipinas sa rekord na P63.95 kada dolyar ng US noong Lunes, Oktubre 26, 2026, habang nanaig ang epekto ng tumataas na presyo ng langis, lumalawak na depisit sa panlabas na pagbabayaran at pangamba sa mahinang paglago ng ekonomiya kaysa sa suportang dulot ng mas mataas na interest rate. Nagsara ang halaga nito nang limang sentimos na lang ang layo sa P64, apat na araw matapos itaas ng Bangko Sentral ng Pilipinas (BSP) nang kalahating porsiyento ang benchmark rate nito sa 5.5%.

Ipinakita ng datos ng Bankers Association of the Philippines na humina ang piso nang 33.5 sentimos mula sa pagsasara nitong P63.615 noong Oktubre 23. Nagbukas ito sa P63.535, panandaliang lumakas sa P63.50 at nagsara sa pinakamahinang antas nito sa sesyon. Umakyat ang kalakalan ng dolyar sa humigit-kumulang $1.649 bilyon mula sa $1.285 bilyon noong Biyernes.

Mula P58.79 kada dolyar sa pagtatapos ng 2025, umabot na sa P63.95 ang halaga ng piso, kaya kailangan na ngayon ng mga mamimili ng dagdag na P5.16 para makabili ng isang dolyar. Katumbas ito ng 8.78% na pagtaas sa presyong piso ng isang dolyar, o tinatayang 8.07% na pagbaba sa halaga ng piso batay sa dolyar. Magkaibang paraan lamang ang dalawang kalkulasyong ito ng paglalarawan sa parehong paggalaw ng palitan mula sa magkaibang panimulang halaga.

Para sa mga sambahayan, hindi lamang sa mga talaan ng palitan nararamdaman ang bigat nito. Dahil sa mahinang piso, mas nagmamahal sa lokal na salapi ang inaangkat na gasolina, pagkain, makinarya at iba pang produkto. Mas maraming piso ang nakukuha ng mga pamilyang tumatanggap ng dolyar mula sa ibang bansa kapag ipinapalit nila ito, ngunit maaaring kainin ng tumataas na gastusin sa pamumuhay ang bahagi ng dagdag na halagang iyon.

Iniugnay ni Domini S. Velasquez, punong ekonomista sa China Banking Corp., ang pinakahuling paghina ng piso sa mas mataas na presyo ng langis, mga pahayag ni Pangulong Donald Trump ng US tungkol sa posibleng panibagong aksyong militar laban sa Iran, at paghina ng kumpiyansa sa ekonomiya ng Pilipinas.

"Ipinapakita rin ng paghina ng piso ang pagguho ng kumpiyansa ng mga mamumuhunan sa gitna ng lumalaking pangamba na maaaring pumasok ang Pilipinas sa panahong may stagflation," sabi ni Velasquez.

Bakit nagdudulot ng presyon sa salapi ang mahal na langis

Tumaas nang 3.14% ang Brent crude sa $116.72 kada bariles noong Oktubre 23, ang pinakamataas na pagsasara nito sa halos anim na buwan, bago umabot sa humigit-kumulang $117 sa katapusan ng linggo. Lalo pang nagpalala sa pangamba sa suplay ang panibagong mga pag-atake sa imprastraktura ng enerhiya ng Saudi Arabia at mga sasakyang-dagat pangkomersiyo, ang mga labanan na kinasasangkutan ng mga Houthi ng Yemen, at mga tensiyon sa paligid ng Strait of Hormuz.

Karamihan sa petrolyo ng Pilipinas ay inaangkat bilang mga produktong handa nang gamitin. Kaya sabay-sabay na humaharap sa pabago-bagong gastos ang mga importer: pandaigdigang presyo ng gasolina, singil sa kargamento at halaga ng palitan. Kapag nagmahal ang langis batay sa dolyar at humina ang piso, tumataas ang gastos sa lokal na salapi mula sa dalawang direksiyon.

Ayon kay Michael L. Ricafort, punong ekonomista sa Rizal Commercial Banking Corp., maaaring magpalawak ng depisit sa kalakalan, depisit sa kasalukuyang account at depisit sa balanse ng pagbabayaran ng bansa ang mas malaking singil sa inaangkat na langis. Sinusukat ng depisit sa kalakalan ang agwat sa pagitan ng inaangkat at iniluluwas na mga produkto. Kasama rin sa kasalukuyang account ang mga daloy ng serbisyo at kita, samantalang itinatala naman ng balanse ng pagbabayaran ang mas malawak na paggalaw ng salapi sa pagitan ng Pilipinas at iba pang bahagi ng mundo.

Iba-iba ang magiging galaw ng presyo sa mga himpilan ng gasolina sa Pilipinas sa panahon ng pagbabago ng presyo mula Oktubre 27 hanggang Nobyembre 2. Inihayag ng Department of Energy ang bawas na P0.30 kada litro sa gasolina at P0.50 sa kerosene, habang tataas naman nang P1.20 kada litro ang diesel.

Tumaas na nang P2.60 kada litro ang diesel noong nakaraang linggo, kaya umabot sa P3.80 ang pinagsamang pagtaas sa dalawang pagbabago ng presyo. Mahalaga ito para sa mga operator ng transportasyon at negosyong naglilipat ng mga produkto. Sinuspinde ng Executive Order No. 125, na inilabas noong Setyembre, ang excise tax sa liquefied petroleum gas at kerosene; hindi kabilang sa kaluwagang ito ang gasolina at diesel.

Pinananatiling mataas ng depisit sa pagbabayaran ang demand para sa dolyar

Nagtala ang BSP ng depisit na $3.144 bilyon sa balanse ng pagbabayaran noong Setyembre, mahigit limang ulit ng kakulangan na $596 milyon noong Agosto at kabaligtaran ng sobrang $82 milyon noong nakaraang taon. Ikatlong sunod na buwan ito ng depisit at pinakamalaking buwanang kakulangan mula Enero 2025, nang umabot sa $4.078 bilyon ang depisit.

Nangangahulugan ang depisit na mas maraming salapi ang lumabas ng bansa sa mga naitalang transaksiyong pandaigdig kaysa sa pumasok. Nakaaapekto sa balanseng ito ang mga bayad sa inaangkat na produkto, galaw ng pamumuhunan mula sa ibang bansa at mga obligasyon sa utang, kaya nananatiling malakas ang demand para sa dolyar kahit tumaas na ang interest rate sa Pilipinas.

Umabot sa $9.1 bilyon ang depisit mula Enero hanggang Setyembre, kumpara sa $5.3 bilyon sa kaparehong panahon noong 2025. Iniugnay ng BSP ang kakulangan sa depisit sa kalakalan ng mga produkto at netong paglabas ng salapi mula sa mga pamumuhunan sa dayuhang portfolio. Bahagyang napagaan ang mga presyur na ito ng mga remittance, pangungutang ng pamahalaan sa ibang bansa, kalakalan ng serbisyo at direktang pamumuhunan mula sa ibang bansa.

Pagsapit ng Setyembre, humigit-kumulang $100 milyon na lang ang agwat ng pinagsama-samang depisit sa $9.2 bilyong tantiya ng BSP para sa buong 2026. Tinataya rin ng sentral na bangko ang depisit na $8.5 bilyon sa 2027, dahil sa mataas na presyo ng langis, gastos sa transportasyon at mga tensiyong heopolitikal.

Umabot na sa P63.361 ang halaga ng piso bago ang pinakahuling desisyon sa patakaran, sa panahon ng pagbagsak bago ang desisyon sa interest rate. Ipinakikita ng pagsasara noong Lunes na nananatili ang malakas na panlabas na demand para sa dolyar kahit naghihigpit ang patakarang pananalapi.

Mas maliit na panangga ang reserbang panlabas

Bumaba sa $99.5 bilyon ang kabuuang reserbang pandaigdig ng Pilipinas sa pagtatapos ng Setyembre mula $104.8 bilyon noong Agosto, katumbas ng pagbaba na $5.3 bilyon sa loob ng isang buwan. Mas mababa ang binagong bilang para sa Setyembre kaysa sa paunang $99.997 bilyong inanunsiyo noong Oktubre 8, at ito ang pinakamababang buwanang antas mula Setyembre 2023.

Mga asset na hawak ng sentral na bangko ang mga reserbang panlabas na maaaring makatulong sa pagtugon sa mga pagbabayarang pandaigdig at pamamahala sa biglang paggalaw ng halaga ng salapi. Iniugnay ng BSP ang pagbaba sa mga operasyon nito sa palitan ng dayuhang salapi, pagbabago sa halaga ng ginto at iba pang reserbang asset, at mga pondong kinuha ng pamahalaan para sa pagbabayad ng utang sa ibang bansa at iba pang pangangailangan.

Sapat ang reserba noong Setyembre para tustusan ang 6.2 buwan ng inaangkat na produkto at mga bayad para sa serbisyo at pangunahing kita. Katumbas din ito ng 3.1 ulit ng panlabas na utang na kailangang bayaran sa loob ng isang taon, batay sa natitirang panahon hanggang sa takdang bayaran. Ipinakikita ng mga bilang na may malaking panangga pa rin ang bansa para sa mga pagbabayad, bagaman lumiit na ito.

Humigit-kumulang $13.77 bilyon na mas mababa ang reserba kaysa sa pinakamataas na antas nito noong Pebrero. Bago ang pulong sa interest rate noong Oktubre, sinabi ni Emilio Neri Jr., punong ekonomista sa Bank of the Philippine Islands, na dahil hindi tiyak kung gaano katagal ang labanan sa Gitnang Silangan, mas mahalagang panatilihin ang sapat na reserba, lalo na kung magpapatuloy ang labanan hanggang 2027.

Bakit pinili ng BSP ang mas malaking pagtaas sa interest rate

Dahil sa 50 batayang puntos na itinaas ng BSP noong Oktubre 22, umabot sa 5.5% ang benchmark interest rate nito, ang pinakamataas sa halos dalawang taon. Ang isang batayang punto ay ikasandaan ng isang porsiyentong punto, kaya katumbas ng kalahating porsiyentong punto ang idinagdag ng desisyon. Ikaapat na sunod na pagtaas ito, kaya umabot sa 125 batayang puntos ang kabuuang itinaas mula Abril.

Ayon kay BSP Governor Eli M. Remolona Jr., tugon ang desisyon sa posibilidad ng panibagong pagtaas ng presyo dahil sa enerhiya, transportasyon at mga kondisyon ng panahon na nakaaapekto sa produksyon ng pagkain.

"Ginawa namin ang matibay na hakbang na ito dahil inaasahan naming lalo pang bibilis ang implasyon sa mga susunod na buwan dahil sa presyo ng langis, pamasahe at posibleng epekto ng El Niño sa presyo ng pagkain," sabi ni Remolona.

Umabot sa 7.2% ang implasyon noong Setyembre, mula 6.1% noong Agosto at 1.7% noong nakaraang taon. Lumampas ito nang 3.2 porsiyentong punto sa pinakamataas na hangganan ng target range ng BSP na 2% hanggang 4%. Umabot sa 4.7% ang core inflation, na hindi isinasama ang mga piling pabago-bagong presyo ng pagkain at enerhiya, palatandaang lumaganap ang pagtaas ng presyo lampas sa mga produktong pinakamadalas magbago ang halaga.

Inaasahan ng sentral na bangko na aabot sa average na 6.1% ang implasyon sa 2026 at itinaas nito sa 6% ang tantiya para sa 2027 mula 5.4%. Nanatili sa 3.3% ang tantiya nito para sa 2028. Maaaring lalo pang magpataas ng presyo ng pagkain ang malakas na El Niño dahil sa pagkaantala ng produksyon sa agrikultura.

Kasunod ang mas malaking pagtaas sa panawagan para sa mas mahigpit na patakaran mula sa mga dating opisyal ng BSP na sina Diwa Guinigundo at Wilhelmina Mañalac. Nakatuon ang kanilang argumento sa pagpigil na humantong sa mas tuluy-tuloy na pagtaas ng presyo sa buong ekonomiya ang unang dagok mula sa gastos sa pagkain at enerhiya.

Mahirap na kapalit ang mas mataas na gastos sa pangungutang

Bumagal sa 2.3% ang paglago ng ekonomiya ng Pilipinas sa ikalawang kuwarter, kaya kailangang labanan ng BSP ang mataas na implasyon habang mahina na ang aktibidad pang-ekonomiya. Maaaring magpabagal sa pangungutang at paggasta ang mas mataas na interest rate, at gawing mas kaakit-akit ang mga pamumuhunan sa piso. Pinatataas din nito ang gastos sa pagpopondo para sa mga sambahayan at negosyo.

Ang stagflation ay kalagayan ng ekonomiyang sabay na tumataas ang presyo at mahina o hindi lumalago, kadalasan ay may mahirap ding kalagayan sa trabaho. Ayon kay Velasquez, isa sa mga salik na nagpapahina sa kumpiyansa ng mga mamumuhunan ang pangamba sa ganitong kalagayan. Kongkreto ang agarang hamon sa patakaran: maaaring magpababa ng implasyon ang pagpigil sa paggasta, ngunit maaari rin nitong pabagalin ang pamimili, pamumuhunan at pagkuha ng mga manggagawa.

Ayon kay John Paolo R. Rivera, senior research fellow sa Philippine Institute for Development Studies, nanaig ang mga panlabas na presyur kaysa sa suportang dulot ng mas mataas na interest rate sa Pilipinas.

"Bagaman makatutulong ang paghihigpit sa patakarang pananalapi para patatagin ang mga inaasahan at pahinain ang pagbaba ng halaga ng piso, hindi nito lubusang mapapawi ang mga presyur na ito," sabi ni Rivera.

Ayon kay Rivera, higit pa sa kung bababa sa P64 ang piso ang dapat ikabahala: ang implasyong dulot ng matagal na paghina ng salapi. Nakaaapekto ang pagtaas ng interest rate sa demand at mga inaasahan, ngunit nangangailangan ng ibang hakbang ang pagpapanumbalik ng suplay ng pagkain, pagpapababa ng gastos sa transportasyon at pagpapahusay ng suplay ng kuryente.

Dagdag na pabigat ang mga stock at utang sa ibang bansa

Bumaba nang 87.45 puntos, o 1.53%, sa 5,641.18 ang Philippine Stock Exchange index noong Lunes, ang pinakamababang antas nito mula Hunyo 2026. Bumaba ang lahat ng sektor, at pinakamalaki ang ibinagsak ng mga conglomerate sa 2.37%. Limang kasapi lamang ng index ang tumaas ang halaga.

Iniugnay ni Japhet Tantiangco, research manager sa Philstocks Financial Inc., ang mga pagkalugi sa mahinang paggasta ng publiko sa imprastraktura, mataas na implasyon at posibilidad ng panibagong pagtaas ng interest rate. Binanggit din ni Luis Limlingan, pinuno ng sales sa Regina Capital Development Corp., ang tumataas na presyo ng langis at paggasta sa imprastraktura na lumiit sa loob ng 14 na sunod-sunod na buwan.

Umabot sa P4.61 bilyon ang netong halaga ng kalakalan ng mga stock, habang mas malaki nang P45.06 milyon ang ipinagbili ng mga dayuhang mamumuhunan kaysa binili nila. Sa mas malawak na merkado, bumaba ang halaga ng 106 na stock, tumaas ang 61 at hindi nagbago ang 78.

Umabot sa $154.9 bilyon ang panlabas na utang ng bansa sa ikalawang kuwarter ng 2026. Kailangang maglabas ng mas maraming piso ang mga umuutang na may obligasyon sa dolyar para mabayaran ang bawat dolyar ng utang kapag humina ang halaga ng palitan. Nakasalalay ang bigat nito sa salapi ng bawat obligasyon at kung kumikita rin sa dayuhang salapi ang umuutang.

Nakikinabang ang mga tumatanggap ng remittance at exporter, ngunit may hangganan

Mas maraming lokal na salapi ang nakukuha ng mga pamilyang tumatanggap ng pera mula sa ibang bansa sa bawat dolyar na ipinapalit nila. Sa halagang P63.95, katumbas ng P6,395 ang $100 na remittance bago ang mga bayarin, kumpara sa P5,879 noong katapusan ng 2025. Dagdag itong P516, bagaman nababawasan ng pagtaas ng presyo ang kayang bilhin ng sobrang halagang iyon.

Ayon kay Aris Dacanay, senior economist sa HSBC Global Research, maaari ring makatulong sa pagmamanupaktura ang mahinang piso dahil mas nagiging abot-kaya sa mga dayuhang mamimili ang mga produktong Pilipino at mas nakikipagkumpitensya ang mga ito sa mga inaangkat na produkto. Binanggit niya ang paglago ng export na 14% sa kasalukuyang taon hanggang ngayon at sinabing 2026 ang unang taon mula 2018 na nagkaroon ng makabuluhan at tuluy-tuloy na paglago sa pagmamanupaktura.

Nakita sa pagsusuri ng HSBC na naging mas abot-kaya ang mga produktong Pilipino kumpara sa mga produkto mula sa ilang ekonomiya sa Asya, maliban sa India, South Korea at Indonesia. Ayon kay Dacanay, makatutulong ang mas malakas na demand para sa mga lokal na produkto na paliitin ang depisit sa kalakalan.

Samantala, tumataas ang gastos ng mga manufacturer sa pag-angkat ng hilaw na materyales, piyesa at makinarya. Maaaring sagutin ng ilan ang dagdag na gastos sa pamamagitan ng mas mababang kita; maaari namang magtaas ng presyo ang iba. Ayon kay Dacanay, kailangan ang mas mababang implasyon, pagbabawas ng mga hadlang sa kalakalan at mga hakbang laban sa pagpupuslit, pagtatago ng produkto at mga kartel upang mapanatili ang pag-unlad ng pagmamanupaktura.

Mga petsa at desisyong sinusubaybayan ng mga pamilihan

Bahagyang nakasalalay sa patakarang pananalapi ng US, presyo ng langis at mga bagong datos pang-ekonomiya ang susunod na galaw ng salapi. Bago ang sesyon noong Lunes, ipinakita ng mga futures sa federal funds na mas mababa sa 10% ang posibilidad ng pagtaas ng interest rate sa susunod na pulong ng Federal Reserve, ngunit nasa 80% naman ang posibilidad ng pagtaas sa Disyembre.

Maaaring makapagbigay ng kaunting ginhawa sa piso ang desisyong panatilihing hindi nagbabago ang mga interest rate sa US. Sa kabilang banda, maaaring magpalakas sa dolyar ang mas malinaw na senyales na tataas ang mga rate sa US. Susubaybayan din ng mga trader ang datos sa trabaho sa US at datos ng kalakalan ng Pilipinas para sa mga palatandaan ng pagbabago sa paglago at demand para sa dolyar.

Ipinakikita ng mga naganap kamakailan kung gaano kabilis lumala ang presyur:

• Oktubre 22: Itinaas ng BSP nang 50 batayang puntos ang benchmark interest rate nito sa 5.5%.
• Oktubre 23: Nagsara ang piso sa P63.615, habang nagtapos ang Brent sa $116.72 kada bariles.
• Oktubre 26: Nagsara ang piso sa rekord na P63.95 at bumaba nang 1.53% ang pangunahing index ng mga stock sa Pilipinas.
• Oktubre 27: Tataas nang P1.20 kada litro ang diesel, habang bababa ang presyo ng gasolina at kerosene.
• Oktubre 28: Nakatakdang ilabas ng Federal Reserve ang pahayag nito sa patakaran.
• Disyembre 17: Gaganapin ng BSP ang huling nakatakdang pulong nito sa patakaran para sa 2026.

Para sa Martes, tinaya ng isang trader ng salapi na gagalaw ang piso sa saklaw na P63.70 hanggang P64.20, samantalang inaasahan ni Ricafort ang P63.85 hanggang P64.05. Ayon kay Jonathan L. Ravelas, senior adviser sa Reyes Tacandong & Co., maaaring maging bulnerable ang piso sa P65 dahil sa nagpapatuloy na mga panganib na heopolitikal. Itinukoy rin ni Ricafort ang karaniwang pagdami ng remittance sa ikaapat na kuwarter bilang posibleng suportang salik.

Hindi isinara ni Remolona ang posibilidad ng mga susunod pang pagtaas ng interest rate, habang inaasahan naman ni Neri ang dagdag na 25 batayang puntos sa Disyembre, na posibleng magtulak sa benchmark rate sa 5.75%. Wala pang napagpapasyahang karagdagang pagtaas. Nakatuon ang patakaran ng BSP sa interbensiyon sa malalaking paggalaw ng palitan na nagpapataas ng implasyon, sa halip na panatilihin ang takdang halaga ng piso.

Mahahalagang Punto

• Nagsara ang piso sa rekord na P63.95 kada dolyar noong Oktubre 26, matapos humina nang 33.5 sentimos.
• Itinaas ng BSP sa 5.5% ang policy rate nito noong Oktubre 22, ngunit patuloy na nagpahina sa salapi ang mahal na langis at tuluy-tuloy na demand para sa dolyar.
• Umabot sa $9.1 bilyon ang depisit sa pagbabayaran hanggang Setyembre, malapit sa $9.2 bilyong tantiya para sa buong taon.
• Bumaba sa $99.5 bilyon ang reserbang panlabas, sapat para tustusan ang 6.2 buwan ng mga inaangkat na produkto at kaugnay na bayarin.
• Nasa 7.2% ang implasyon noong Setyembre, habang bumagal sa 2.3% ang paglago ng ekonomiya sa ikalawang kuwarter.
• Nakikinabang sa mahinang piso ang mga tumatanggap ng remittance at ilang exporter, habang tumataas ang gastos ng mga importer at umuutang na may obligasyon sa dayuhang salapi.
• Ang desisyon ng Federal Reserve at ang pulong ng BSP sa Disyembre 17 ang susunod na mahahalagang nakatakdang kaganapan sa patakaran.