Binawasan ng Pilipinas ng Dalawang Katlo ang Kahirapan, Ngunit Banta sa Layunin sa 2040 ang Agwat sa Kita

Pinaangat ng paglago ang milyun-milyon, habang nanatiling nakasentro sa iilan ang kita

Ibinaba ng Pilipinas ang antas ng kahirapan mula 49.2% noong 1985 tungo sa 16.7% noong 2018, ngunit napunta sa pinakamayamang 1% ng mga kumikita ang 17% ng pambansang kita, mas malaki kaysa sa 14% na pinagsaluhan ng pinakamahihirap na kalahati ng populasyon, ayon sa pag-aaral ng World Bank na inilabas noong Nobyembre 24, 2022.

Inilalarawan ng mga natuklasan ang dalawang realidad: nakatulong sa milyun-milyong tao na mapabuti ang kanilang buhay ang ilang dekadang paglago at pagdami ng mga trabahong wala sa agrikultura, habang nanatiling lubhang nakasentro sa iilan ang mga pakinabang ng aktibidad sa ekonomiya. Pagsapit ng 2018, lumaki sa halos 12 milyon ang gitnang uri, at umabot sa 44 milyon ang populasyong inilarawang may katiyakang pang-ekonomiya.

Sinusuri sa ulat sa kahirapan at hindi pagkakapantay-pantay ng World Bank, na pinamagatang Paglampas sa Kahirapan at Hindi Pagkakapantay-pantay sa Pilipinas: Nakaraan, Kasalukuyan at mga Prospek sa Hinaharap, kung bakit hindi naalis ng mga natamong pag-unlad ang malalaking pagkakaiba sa oportunidad. Nakasaad sa talaan ng publikasyon ang Nobyembre 23, 2022, isang araw bago ito inilabas sa publiko.

Pagkatapos ay naputol ng pandemya ang pag-unlad. Umakyat sa 18.1% ang pambansang antas ng kahirapan noong 2021, sa kabila ng tulong ng pamahalaan. Nang ilabas ang ulat, sinabi ng World Bank na hindi pa lubusang nababawi ng pinakamahihirap na sambahayan ang kanilang kita, kahit bumangon na muli ang paglago ng ekonomiya at trabaho.

Iniugnay ni Ndiamé Diop, na noon ay direktor ng World Bank para sa Brunei, Malaysia, Pilipinas at Thailand, ang mga natuklasan sa ambisyon ng bansa para sa 2040:

Layunin ng Pilipinas na maging lipunang panggitnang uri na malaya sa kahirapan pagsapit ng 2040, ngunit ipinakikita ng pandaigdigang karanasan na walang bansang nakapagsagawa ng pagbabagong ito habang pinananatili ang mataas na antas ng hindi pagkakapantay-pantay.

Kahulugan ng mga bilang sa kita

Tatlong bahagdan-punto na mas malaki ang bahagi ng pambansang kita na natanggap ng pinakamataas na 1% kaysa sa bahagi ng pinakamababang 50%, kahit 50 ulit na mas marami ang mga tao sa huling pangkat. Ipinakikita ng paghahambing na ito kung gaano kalaking bahagi ng kita ang napunta sa maliit na grupo.

Ang kita ay perang natatanggap sa loob ng isang panahon, gaya ng sahod, kinita sa negosyo o balik sa pamumuhunan. Ang yaman ay halaga ng mga ari-ariang pag-aari ng mga tao, gaya ng lupa, bahay at ipon, matapos ibawas ang mga utang. Sinusukat ng mga pangunahing bilang sa ulat ang distribusyon ng kita.

Nagtala ang Pilipinas ng Gini coefficient sa kita na 42.3 noong 2018 sa iskalang zero hanggang 100. Nangangahulugan ang zero ng ganap na pagkakapantay-pantay, kung saan pare-pareho ang kita ng lahat. Kapag mas mataas ang bilang, mas hindi pantay ang distribusyon ng kita.

Nasa ika-15 puwesto ang bansa sa hindi pagkakapantay-pantay ng kita sa 65 bansang kasama sa paghahambing na binanggit kasabay ng pag-aaral. Sa mga ekonomiya sa Silangang Asya at Pasipiko na may makukuhang bilang para sa 2014 hanggang 2019, Thailand lamang ang may mas malaking hindi pagkakapantay-pantay ng kita. Saklaw ng paghahambing ang mga bansang may makukuhang datos at mga taong saklaw ng mga ito.

Ipinakikita ng mga paghahambing sa rehiyon ang patuloy na pagkakahati

Inilagay din ng mga bilang ng World Inequality Database na sumaklaw sa 1980 hanggang 2019 ang Pilipinas malapit sa tuktok ng rehiyonal na distribusyon batay sa bahaging natanggap ng pinakamayamang 1% sa kita. Sa mga kapantay na sinuri, bahagi lamang ng pinakamataas na 1% sa Thailand ang mas malaki. Mas mataas ang ranggo ng Pilipinas kaysa China, Malaysia at Indonesia batay sa panukat na iyon bago sumapit ang 2020.

Nagbigay naman ng ibang pananaw sa antas ng pamumuhay ng mga sambahayan ang mga bilang sa pagkonsumo. Sinusukat ng pagkonsumo ang ginagamit o ginagastos ng mga sambahayan sa mga produkto at serbisyo, kabilang ang pagkain, tirahan at transportasyon. Sinusukat naman ng kita ang kanilang natatanggap.

Nasa ika-30 puwesto ang Pilipinas sa hindi pagkakapantay-pantay ng pagkonsumo sa 72 bansa. Sa paghahambing sa Silangang Asya at Pasipiko, Laos lamang ang may mas mataas na antas. Ipinakikita ng mga resulta sa kita at pagkonsumo na lumawak ang malalaking pagkakaiba mula sa kinikita hanggang sa mga mapagkukunang nagagamit ng mga sambahayan sa araw-araw na buhay.

Paano nakatulong ang mga trabaho at edukasyon sa pagbawas ng kahirapan

Ang pagbaba ng kahirapan mula 49.2% noong 1985 tungo sa 16.7% noong 2018 ay katumbas ng 32.5 bahagdan-punto, o humigit-kumulang dalawang katlo ng panimulang antas. Iniugnay ng World Bank ang malaking bahagi ng pag-unlad na ito sa malakas na paglago at paglipat ng mga manggagawa sa mga trabahong wala sa agrikultura.

Unti-unting lumipat ang mga manggagawa sa mas produktibong mga gawain at higit na umasa sa sahod. Para sa isang sambahayan, maaaring mangahulugan ang trabahong mas malaki ang bayad ng mas maraming perang magagamit sa pagkain, transportasyon, gastusin sa pag-aaral at pangangalagang pangkalusugan. Nakatulong ang mga pagbabagong ito na mapababa ang kahirapan sa milyun-milyong sambahayan.

Nakatulong din mula kalagitnaan ng dekada 2000 na paliitin ang hindi pagkakapantay-pantay ang sekundaryang edukasyon, akses sa mga batayang serbisyo at tulong panlipunan ng pamahalaan. Lumawak dahil sa edukasyon ang pagkakataon ng mga tao na makakuha ng mas magagandang trabaho, habang sinuportahan naman ng tulong ang mga pamilyang mas kaunti ang mapagkukunan.

Ipinakikita ng mga pangunahing petsa ang laki ng pag-unlad at ang dagok ng pandemya:

• 1985: Nasa 49.2% ang pambansang antas ng kahirapan.
• Mula kalagitnaan ng dekada 2000: Nakatulong sa pagbawas ng hindi pagkakapantay-pantay ang mas malawak na akses sa sekundaryang edukasyon, mas magagandang trabaho, mga batayang serbisyo at tulong panlipunan.
• 2018: Bumaba sa 16.7% ang kahirapan, habang nasa 42.3 ang Gini coefficient sa kita.
• 2020: Pinutol ng COVID-19 ang paglago at nagdulot ng matinding pagkawala ng mga trabahong nangangailangan ng pisikal na presensiya.
• 2021: Umakyat sa 18.1% ang pambansang antas ng kahirapan.
• Nobyembre 2022: Inilathala at inilabas ng World Bank ang pagtatasa nito.

Bakit bumagal ang pag-unlad sa pagpasok sa kolehiyo at sa trabaho

Mas mabagal ang pag-akses ng mahihirap na sambahayan sa tersiyaryang edukasyon, kaya nalimitahan ang mga landas patungo sa mga trabahong nangangailangan ng kwalipikasyon sa kolehiyo. Tinukoy rin ng World Bank ang hindi pantay na pakinabang sa kita mula sa edukasyon sa kolehiyo, na nangangahulugang nagkakaiba-iba sa mga nagtapos ang pinansiyal na pakinabang ng pagkakaroon ng diploma.

Magkaibang hakbang ang makapasok sa kolehiyo at makakuha ng trabahong malaki ang bayad. Kailangan ng mga pamilya ng mapagkukunan upang masuportahan ang edukasyon, habang kailangan naman ng mga nagtapos ng akses sa trabahong nagbibigay-gantimpala sa kanilang mga kasanayan. Maaaring magpatuloy ang agwat sa kita dahil sa hindi pantay na oportunidad sa alinman sa mga yugtong ito, kahit dumarami ang nakapagtatapos ng pag-aaral.

Hinarap ng kababaihan ang isa pang hadlang: mas malaking bahagi ng pag-aalaga sa mga bata ang iniatang sa kanila ng mga pamantayang panlipunan. Maaaring limitahan ng oras na ginugugol sa pag-aalaga sa mga bata ang panahong magagamit para sa trabahong may bayad, pagsasanay o pagpapatakbo ng negosyo. Tinukoy ng ulat ang hindi pantay na pasaning ito bilang isang dahilan kung bakit mabagal lumiit ang agwat sa kita.

Dahil dito, iniugnay ng World Bank ang mga patakaran sa edukasyon sa trabaho at pakikilahok ng kababaihan sa lakas-paggawa. Kabilang sa mga rekomendasyon nito ang pagpapahusay sa akses at kalidad ng edukasyon, pagtulong sa mga manggagawa na matuto ng mga bagong kasanayan, pagsuporta sa pagnenegosyo at pagbibigay-daan sa mas maraming kababaihan na pumasok sa trabahong may bayad.

Pinakamabigat ang tama ng pandemya sa ilang manggagawa

Pinakamalaking pagkawala ng trabaho sa simula ng pandemya ang naranasan sa konstruksyon, akomodasyon at transportasyon. Madalas kailangang pisikal na naroroon ang mga manggagawa sa mga larangang ito: kailangang pumunta ng manggagawa sa konstruksyon sa lugar ng gusali, samantalang nakadepende ang transportasyon at akomodasyon sa paggalaw at pagtitipon ng mga tao.

Pinakamalaking pagbaba ng kita noong unang kalahati ng 2020 ang naranasan ng mga sambahayang nakasentro ang trabaho sa mga sektor na iyon. Pinutol ng dagok ang mga pagsulong sa trabaho na nakatulong sa mga pamilya na makaahon sa kahirapan.

Ang pag-akyat ng antas ng kahirapan mula 16.7% noong 2018 tungo sa 18.1% noong 2021 ay pagtaas na 1.4 bahagdan-punto. Nakatulong ang tulong ng pamahalaan sa mga sambahayan sa panahon ng krisis, ngunit tumaas pa rin ang kahirapan.

Inilarawan sa pahayag ng World Bank noong Nobyembre 2022 ang hindi pantay na pagbangon ng mga pangkat ayon sa kita. Tumutukoy ang natuklasan nitong hindi pa lubusang nababawi ng pinakamahihirap na sambahayan ang kanilang kita sa mga kondisyong sinuri para sa paglalabas ng pahayag na iyon.

Iniugnay ng presyo ng pagkain ang paghihirap ngayon sa kinabukasan ng mga bata

Lalo pang nagpahirap sa mga pamilyang bumabawi mula sa pagkawala ng kita ang pagtaas ng presyo ng pagkain. Tumugon ang ilang sambahayan sa pamamagitan ng pagbawas sa pagkonsumo, kabilang ang pagkain nang mas kaunti. Nagbabala ang World Bank na maaaring magkaroon ng malulubhang epekto sa kalusugan at nutrisyon ng mga bata ang gayong mga pasiya.

Maaaring makatulong ang pagbili ng pamilya ng mas kaunting pagkain upang maibsan ang agarang kakulangan sa pera, ngunit maaari namang humina ang nutrisyon ng isang bata. Iniuugnay nito ang panandaliang paghihirap sa pananalapi sa kakayahan ng bata na lumaki, manatiling malusog at matuto.

Mas malayo pa, hanggang sa nutrisyon at kalusugan ng ina habang nagdadalantao, tinunton ng ulat ang hindi pantay na oportunidad. Nagpatuloy ang mga pagkakaiba sa buong pagkabata, at hinubog ang mga ito ng akses sa pangangalagang pangkalusugan, masustansiyang pagkain, ligtas na inuming tubig, sanitasyon at de-kalidad na edukasyon.

Ipinaliwanag ni Nadia Belhaj Hassine Belghith, ang senior economist ng World Bank na nanguna sa pag-aaral at sumaklaw sa Thailand at Pilipinas para sa East Asia Poverty Global Practice ng bangko, kung paano naipapasa sa magkakaugnay na henerasyon ang kahirapan:

Hinuhubog ng hindi pagkakapantay-pantay ang mga kalagayan sa mga susunod na yugto ng buhay, gaya ng mga oportunidad sa trabaho at kita, na nakaaapekto naman sa lawak ng suportang maibibigay ng mga Pilipinong nasa hustong gulang sa kanilang mga anak upang matulungan silang mapaunlad nang husto ang kanilang kakayahan.

Mga rekomendasyon ng World Bank para sa pagbangon

Pinangkat ng World Bank sa tatlong larangan ang mga rekomendasyon nito: pagkukumpuni sa pinsala ng pandemya at pagpapalakas ng katatagan, paglikha ng pagbangong makaaabot sa mas maraming tao, at pagpapalawak ng pagkakapantay-pantay ng oportunidad.

Para sa pagbangon mula sa pandemya, inirekomenda nito ang mas malawak na pagpapabakuna ng mga booster, mga hakbang upang tugunan ang nawalang pagkatuto noong COVID-19, mas pinalakas na tulong panlipunan, seguro sa kawalan ng trabaho para sa mga manggagawa sa impormal na sektor at mga hakbang para makontrol ang implasyon.

Madalas kumikita ang mga impormal na manggagawa sa labas ng regular na ugnayang pang-empleyo, kaya maaaring limitado ang proteksiyon nila kapag nawalan sila ng trabaho. Magbibigay ang seguro sa kawalan ng trabaho ng suportang pinansiyal sa mga panahong walang trabaho, at tutugunan nito ang isa sa mga kahinaang inilantad ng pandemya.

Mahalaga rin sa agwat sa kita ang pagbangon sa pagkatuto. Kailangang tulungang makahabol ang mga batang napag-iwanan sa paaralan upang hindi gaanong makaapekto sa kanilang mga susunod na oportunidad sa edukasyon at trabaho ang pagkaantala noong krisis pangkalusugan.

Ano ang kailangan upang maabot ang ambisyon sa 2040

Hindi lamang pagbabalik ng mga trabahong nawala noong COVID-19 ang saklaw ng adyenda sa trabaho ng World Bank. Nanawagan ito para sa pagsasanay ng mga manggagawa, suporta sa pagnenegosyo, mas malawak na pakikilahok ng kababaihan sa lakas-paggawa at mas mataas na produktibidad sa agrikultura.

Nangangahulugan ang pagpapataas ng produktibidad sa agrikultura ng paglikha ng mas malaking halaga mula sa mga yaman at paggawa sa pagsasaka. Kahanay ng natuklasang nakatulong sa pagbawas ng kahirapan ang mga trabahong wala sa agrikultura ang rekomendasyong ito: layunin ng iminungkahing pamamaraan na pagandahin ang kabuhayan sa agrikultura habang pinalalawak ang mga oportunidad sa iba pang larangan.

Bahagi rin ng adyenda ang pangangalagang pangkalusugan, edukasyon at pabahay. Nanawagan ang bangko para sa mas mahusay na akses sa mga de-kalidad na serbisyo, at dapat pagtuunan ang mga rehiyong napag-iiwanan at mga taong napahihirapan ng mga kalagayang kinalakhan nila.

Iniugnay ng mga rekomendasyon ang mga agarang pangangailangan ng mga sambahayan sa mga oportunidad sa mas mahabang panahon. Makatutulong sa mga pamilya na makayanan ang dagok ang pagkain at suportang pinansiyal; mapahuhusay naman ng edukasyon, mga serbisyong pangkalusugan at mas magagandang trabaho ang kanilang kakayahang kumita. Walang ibinigay na detalyadong takdang panahon sa inilabas na ulat noong Nobyembre 2022 para sa pagpapatupad ng buong pakete ng mga hakbang. Nanatiling layunin ng bansa ang lipunang malaya sa kahirapan na may malawak na gitnang uri pagsapit ng 2040.

Mahahalagang Punto

• Bumaba ang kahirapan sa Pilipinas mula 49.2% noong 1985 tungo sa 16.7% noong 2018, bago umakyat sa 18.1% noong 2021.
• Napunta sa pinakamayamang 1% ang 17% ng pambansang kita, kumpara sa 14% para sa pinakamahihirap na kalahati.
• Pagsapit ng 2018, halos 12 milyon ang kabilang sa gitnang uri, at 44 milyon ang inilarawang may katiyakang pang-ekonomiya.
• Nakatulong sa pagbawas ng kahirapan at hindi pagkakapantay-pantay ang mga trabahong wala sa agrikultura, sekundaryang edukasyon, mga batayang serbisyo at tulong panlipunan.
• Nagpabagal sa pag-unlad ang hindi pantay na akses sa kolehiyo, pagkakaiba sa kinikita matapos magkolehiyo at mas mabigat na pasanin ng kababaihan sa pag-aalaga ng mga bata.
• Inirekomenda ng World Bank ang mas matibay na proteksiyon sa kita, pagbangon sa pagkatuto, mas magagandang trabaho at mas malawak na akses sa pangangalagang pangkalusugan, edukasyon at pabahay.