Binatikos ng Pilipinas ang Sugo ng Tsina sa Pahayag na Madali Nilang Mananalo sa Alitan

Tinutulan ng Maynila ang mga Pahayag ni Jing Quan Tungkol sa Paggamit ng Puwersa

Naglabas ng pagtutol ang Department of Foreign Affairs ng Pilipinas makalipas ang alas-10 ng gabi noong Huwebes, Oktubre 15, at inakusahan ang Embahador ng Tsina na si Jing Quan ng paggamit ng pananalitang tila nagbabadya ng banta ng puwersa. Inilabas ang pahayag ilang minuto matapos ilathala ng Embahada ng Tsina ang salaysay nito tungkol sa mga pahayag ni Jing sa isang panayam sa media sa ikalawang Diliman Dialogues sa Lungsod Quezon.

Sinabi ni Jing na madaling mananalo ang Tsina kung magpapasya itong gumamit ng puwersa laban sa Pilipinas, ngunit hindi raw ito gagawin ng Beijing dahil pinahahalagahan nito ang kapayapaan. Binatikos ng tagapagsalita ng Philippine Coast Guard na si Rear Admiral Jay Tarriela ang mga pahayag niya, at tumugon ang embahada sa pagsasabing inalis ni Tarriela sa konteksto ang mga ito.

Naganap ang alitan kasabay ng hindi pagkakasundo tungkol sa sinuspindeng komunikasyong militar at patuloy na tensiyon sa dagat. Sinabi ni Defense Secretary Gilberto Teodoro Jr. na nananatiling bukas ang mga diplomatikong ugnayan at linya ng komunikasyon ng coast guard, kahit nanatiling suspendido sa panig ng Maynila ang direktang komunikasyong militar dahil sa pangamba sa paggamit dito ng Beijing.

Sa pahayag na ibinahagi ng tagapagsalita nito para sa usaping pandagat na si Rogelio Villanueva Jr., inilarawan ng DFA na nakasasama sa mahirap nang ugnayan ang pananalita ng embahador:

Ikinalulungkot na hindi maingat ang pagpili ng mga salita ni Embahador ng Tsina Jing Quan ngayong araw, na tila nagbabadya ng hindi lantad na banta ng paggamit ng puwersa. Hindi ito nakatutulong sa konteksto ng masalimuot na ugnayang bilateral ng Pilipinas at Tsina.

Hindi tinukoy ng departamento ang mga partikular na pahayag na nag-udyok sa tugon nito. Gayunman, tumugon ang puna nito sa pangunahing usapin sa palitang ito sa publiko: makapagbibigay-katiyakan ba sa isang karatig-bansa ang pangakong hindi gagamit ng puwersa kung sasabayan ito ng pahayag na madaling makakamit ang tagumpay militar.

Ano ang Sinabi ng Embahador

Nakipag-usap si Jing sa mga mamamahayag sa gilid ng ikalawang Diliman Dialogues, na inorganisa ng Philippines-China Studies Center ng Diliman College. Nauna rito ang talumpati niya sa Diliman Preparatory School sa Lungsod Quezon.

Inilahad ng embahador ang sinasabi ng Tsina na pagpili nito sa kapayapaan, kasabay ng pagtataya sa kalamangan nito sa militar:

Kung gusto naming gumamit ng puwersa, madali kaming mananalo. Pero hindi, hindi kami gagamit ng puwersa. Alam ninyo, mahal namin ang kapayapaan, at tinatamasa namin ang kapayapaan sa rehiyong ito.

Sinabi rin ni Jing na dapat ituring ng Pilipinas na mapalad ito dahil karatig-bansa nito ang Tsina. Tinanggihan niya ang paglalarawan ni Teodoro sa Tsina bilang tagapagpasimula ng gulo sa rehiyon at iginiit na ginagamit ang mga paratang laban sa Beijing upang maghasik ng poot sa pagitan ng dalawang bansa.

Inilahad ni Teodoro ang mga pahayag niya noong Oktubre 14 bilang tugon sa paglalarawan ni Vice President Sara Duterte sa Pilipinas bilang tagapagpasimula ng gulo sa Timog-Silangang Asya. Sa halip, itinuro ng kalihim ng depensa ang agresyon ng Tsina laban sa mga sundalong Pilipino sa dagat at sinabing ipinagtatanggol ng Pilipinas ang mga karapatang pandagat nito.

Direktang nagkasalungat sa tugon ni Jing ang dalawang magkaibang paglalarawan sa ugnayan. Inilarawan ng Beijing ang sarili bilang makapangyarihang karatig-bansa na pumipili sa kapayapaan. Itinuon naman ng mga opisyal ng Pilipinas ang pansin sa kilos ng Tsina sa dagat at sa presyur na ipinahihiwatig ng mga pagtukoy sa lakas militar.

Bakit Tinanggihan ng Maynila ang Tiniguro

Nag-post si Tarriela, tagapagsalita ng Philippine Coast Guard para sa West Philippine Sea, ng bidyo ng panayam kay Jing at inilarawan ang mga pahayag bilang direktang banta. Ikinatwiran niya na hindi nagiging katanggap-tanggap ang pagtukoy ng embahador sa puwersa dahil lamang iginiit nitong magpipigil siya.

Gumamit si Tarriela ng paghahambing sa ugnayan ng panauhin at punong-abala upang ipaliwanag ang kanyang pagtutol:

Ang panauhing nagpapaalala sa punong-abala na madali niya itong mapapabagsak, pero mapagbigay-loob na nagpasyang huwag gawin iyon, ay hindi naglalarawan ng pagkakaibigan. Binabantaan niya ang mismong bansang tumanggap sa kanya at hinihiling na magpasalamat kami rito.

Mas maingat ang pananalita ng DFA. Sinabi nitong tila nagbabadya ng banta ang mga pahayag at nanawagan ito sa lahat ng diplomatiko na kinikilala sa Pilipinas na maging mas maingat. Binigyang-diin ng pahayag na kailangan sa diplomasya ang taktika at pagpipigil upang makapagpatuloy sa pag-uusap ang mga pamahalaan sa kabila ng malalalim na hindi pagkakasundo.

Ang tinutulan ng Maynila ay ang pananalitang ginamit upang ilarawan ang mga pag-uusap na iyon. Mas nagiging mahirap ang pagtalakay sa pamamahala ng mga alitan kapag binabanggit ng isang panig ang kakayahan nitong talunin ang kabila, kahit sinasabi nitong mas nais nito ang negosasyon.

Inakusahan ng Embahada ng Tsina si Tarriela ng Pagbaluktot

Sinabi ng Embahada ng Tsina na tinatalakay ni Jing ang maaaring mangyari kung masangkot ang dalawang bansa sa alitan at komprontasyon. Inilahad nito ang mga pahayag niya bilang panawagan na iwasan ang gayong kahihinatnan at lutasin ang mga pagkakaiba sa pamamagitan ng diyalogo.

Inakusahan din ng embahada si Tarriela ng pagbaluktot sa mga katotohanan, pagpapakalat ng mga kasinungalingan at tsismis, at pag-aalis sa konteksto ng mga pahayag tungkol sa mga usaping pandagat. Sa post nito sa X, iginiit nitong sinisira niya ang ugnayan, hinihikayat ang komprontasyon at poot, at pinalalakas ang panganib ng digmaan.

Sinabi ng embahada na hinimok ni Jing ang magkabilang panig na mag-usap, talakayin ang kanilang mga pagkakaiba at iwasan ang mga insidente o paglala ng tensiyon. Kaya pinagsama sa pagtatanggol ng embahada sa embahador ang panawagan para sa diyalogo at matinding personal na pag-atake sa opisyal ng Pilipinas na bumabatikos sa kanya.

Ipinakikita ng sunod-sunod na palitan kung gaano kabilis lumawak ang pagtatalo:

• Oktubre 14: Inilarawan ni Teodoro ang Tsina bilang tagapagpasimula ng gulo sa rehiyon dahil sa mga kilos nito laban sa mga sundalong Pilipino sa dagat at ipinagtanggol ang patuloy na pagsuspinde sa komunikasyong militar.
• Oktubre 15: Nagsalita si Jing sa pagtitipon sa Lungsod Quezon at sinabi sa mga mamamahayag na madaling mananalo ang Tsina sa paggamit ng puwersa ngunit hindi nito ito gagawin.
• Oktubre 15: Binatikos ni Tarriela ang mga pahayag, habang inakusahan naman siya ng Embahada ng Tsina ng pagbaluktot at ipinagtanggol ang panawagan ni Jing para sa pag-uusap.
• Makalipas ang alas-10 ng gabi noong Oktubre 15: Naglabas ng pagtutol ang DFA, ilang minuto matapos ilathala ng embahada ang salaysay nito.

Anong mga Linya ng Komunikasyon ang Nananatiling Bukas?

Nagbabala rin si Jing na mas nanganganib ang Pilipinas sa komprontasyon kung hindi ibabalik ang direktang komunikasyon ng dalawang militar. Sinabi niyang dehado ang Maynila kung tatanggihan nito ang mga palitang iyon.

Iba ang paliwanag ni Teodoro sa pagpapanatiling suspendido ng mga linya ng komunikasyon. Binanggit niya ang maling paggamit ng Beijing sa mga kasunduan sa komunikasyon at ang pagbaluktot nito sa mga salaysay, at sinabing makatwiran ang pagpapatuloy ng suspensiyon dahil sa mga usaping pangseguridad.

Sinuportahan ng Armed Forces of the Philippines ang paninindigan niya. Sinabi nitong kailangan sa diyalogo ang tiwala sa isa't isa, katapatan at paggalang sa pandaigdigang batas. Ayon kay Teodoro, nananatiling magagamit ang komunikasyon sa pamamagitan ng DFA at Philippine Coast Guard.

Pinahihintulutan ng linya ng komunikasyong militar ang direktang pakikipag-ugnayan ng mga opisyal ng depensa o sandatahang lakas. Magkakaibang institusyon na may magkakaibang tungkulin ang pinag-uugnay naman ng mga diplomatikong linya at linya ng coast guard. Kaya ang hindi pagkakasundo ay tungkol sa kung aling mga ahensiya ang dapat mag-usap, sa ilalim ng anong mga kondisyon, at kung mapagkakatiwalaan ba ang mga palitang iyon.

Walang panig na nag-anunsiyo ng petsa kung kailan ibabalik ang komunikasyong militar. Patuloy na nanawagan si Jing ng mas madalas na pakikipag-ugnayan, habang inilatag naman ng mga opisyal ng depensa ng Pilipinas ang mga usaping nais nilang matugunan.

Apat na Maliliit na Bangka Malapit sa Lawak Island

Kasabay ng pagtatalong diplomatiko ang isa pang iniulat na engkuwentro malapit sa Lawak Island, isang pook na sinasakop ng Pilipinas at pinangangasiwaan bilang bahagi ng bayan ng Kalayaan sa Palawan.

Ayon sa Philippine Coast Guard, nag-angkla ang barkong pangisda ng Tsina na Yuetaiyu 63168 sa loob ng teritoryal na dagat ng isla at iniulat na nagpakawala ng apat na maliliit na bangka. Sinabi ni Tarriela na noong una ay hindi pinansin ng mga barkong Tsino ang paulit-ulit na panawagan sa radyo, ngunit kalaunan ay umalis din ang mga ito.

Ang teritoryal na dagat ay bahagi ng katubigang kaagad na nakapaligid sa kalupaan, kung saan ginagamit ng isang baybaying bansa ang soberanya nito alinsunod sa mga pandaigdigang tuntunin, kabilang ang pagdaan ng mga dayuhang barko. Mahalaga ang lokasyon dahil sinabi ng coast guard na kumikilos ang mga bangka sa katubigang nakapaligid sa islang pinangangasiwaan ng Pilipinas.

Nagbigay ng kongkretong tagpuan ang engkuwentro sa pagtatalo tungkol sa komunikasyon. Gumagamit ng mga panawagan sa radyo ang mga tauhan ng coast guard sa dagat habang nagtatalo naman ang mga opisyal sa Maynila at Beijing tungkol sa pananalita at mga linya ng komunikasyong kailangan upang maiwasan ang komprontasyon.

Mahalaga rin ang pagpunta sa mga katubigang ito para sa mga gawaing higit pa sa pagpapatrulya. Naghahangad ang mga Pilipinong siyentipiko ng tuloy-tuloy na pondo para sa pananaliksik sa dagat upang maisagawa ang paulit-ulit na mga pagsusuri sa West Philippine Sea, kabilang ang Kalayaan Island Group. Kailangan nila ng maaasahang akses sa mga barko, kagamitan at lugar ng pananaliksik, kaya't magkaugnay ang katatagan sa dagat at kakayahang subaybayan ang pangisdaan at mga ekosistema.

Mga Legal na Tuntunin sa Paninindigan ng Maynila

Binanggit ni Tarriela ang Artikulo 2(4) ng Karta ng United Nations, na nagbabawal sa pagbabanta o paggamit ng puwersa laban sa integridad ng teritoryo o kasarinlang pampolitika ng isang estado, o sa paraang salungat sa mga layunin ng UN. Iniugnay ng pagtukoy niya ang palitan sa mga tuntuning gumagabay sa paraan ng paglutas ng mga bansa sa kanilang mga alitan.

Sa South China Sea International Conference sa Hanoi, inilatag ni DFA Undersecretary Leo Herrera-Lim ang mas malawak na paninindigan ng Pilipinas. Sinabi niyang pinalala ng mapamilit na pagkilos at mga unilateral na hakbang na lumalampas sa pinahihintulutan ng pandaigdigang batas ang mga panganib para sa mga baybaying bansa.

Tinukoy ni Herrera-Lim ang 1982 United Nations Convention on the Law of the Sea, na kilala bilang UNCLOS, at ang pinal at may-bisang 2016 South China Sea Arbitral Award bilang dalawang saligan ng patakarang pandagat ng Pilipinas. Mahigit 300 opisyal, tagapagbalangkas ng patakaran, eksperto sa usaping pandagat, akademiko at iba pang kalahok ang nagtipon sa Hanoi.

Nagtatakda ang UNCLOS ng mga tuntunin sa paggamit ng mga bansa sa karagatan, kabilang ang mga karapatan sa mga sonang pandagat at likas-yaman. Ipinatupad naman ng 2016 na pasya ang mga tuntuning iyon sa mahahalagang usapin sa alitan ng Pilipinas at Tsina, kabilang ang legal na batayan ng mga inaangking karapatang pandagat.

Para sa Maynila, pamantayan ang mga legal na tuntuning ito sa pagtugon sa mga kilos sa dagat. Ayon sa paninindigan ni Herrera-Lim, nakasalalay sa pagkilos ng mga bansa alinsunod sa balangkas na ito ang pangmatagalang kapayapaan at kaunlaran, sa halip na umasa sa panggigipit sa mga baybaying bansa.

Diyalogo, Kalakalan at Proteksiyon Laban sa Pagtatangi

Hinimok ni Jing ang Pilipinas na panatilihin ang balanseng ugnayan sa Tsina, Estados Unidos at iba pang bansa. Nanawagan siya ng mas maraming pagbisita at harapang pagpupulong, at hinikayat na ipagpatuloy ang kalakalan at pamumuhunan sa kabila ng mga hindi pagkakasundo sa usaping pandagat.

Inilarawan ng embahador ang komunikasyon bilang praktikal na paraan upang pamahalaan ang mga alitan:

Dapat nating hikayatin ang magkabilang panig na mas madalas na magbisita at mag-usap nang harapan.

Ilang kalahok sa pagtitipon sa Lungsod Quezon ang sumuporta sa pagpapatuloy ng ugnayan habang naglatag ng magkakaibang prayoridad. Pabor si dating national security adviser Clarita Carlos sa pakikipagtulungan sa maraming bansa nang hindi umaasa nang lubos sa alinman sa mga ito. Sinabi naman ni House special committee on the West Philippine Sea chairman Antolin Oreta III na tungkol ang alitan kapwa sa pagtatanggol sa batas at sa teritoryo.

Itinaguyod ni Rommel Banlaoi, direktor ng Philippines-China Studies Center, ang balanseng diplomasya at pakikipagtulungan sa mga larangang kapwa kapaki-pakinabang. Tinukoy naman ni Raul Lambino, chairman ng Association for Philippines-China Understanding, ang teknolohiya, enerhiya at seguridad sa pagkain bilang mga larangang makatutulong sa kaunlaran kung pagtitibayin ang kooperasyon.

Nagpahayag din ng pangamba si Anna Dominique Coseteng, pangulo at CEO ng Diliman College, tungkol sa epekto ng mapanlabang pananalita sa loob ng bansa. Nagbabala siya na hindi dapat magbunsod ng pagtatangi laban sa mga komunidad ng Filipino-Chinese ang mga usaping pangseguridad ng bansa. Iniuugnay ng babala niya ang pagtrato sa mga tao sa Pilipinas sa pagtatalo tungkol sa ugnayan ng mga pamahalaan.

Nagpapatuloy ang mga Panrehiyong Pag-uusap Kasabay ng Alitan

Nagpahayag din si Jing ng pag-asang matatapos ang negosasyon sa Code of Conduct para sa South China Sea. Layunin ng panukalang alituntunin na magtakda ng mga napagkasunduang inaasahang asal sa pinagtatalunang dagat at tumulong sa pamamahala ng tensiyon sa pagitan ng Tsina at mga bansa sa Timog-Silangang Asya.

Sinabi ng embahador na aktibong lumahok ang Tsina sa mga negosasyon. Wala siyang ibinigay na petsa ng pagtatapos o detalye tungkol sa mga probisyong handa nang pagkasunduan.

Patuloy na nanawagan ang Maynila at Beijing ng diyalogo sa buong palitan. Ibinunyag ng kanilang mga pampublikong pahayag ang mas agarang hindi pagkakasundo tungkol sa mga kundisyon para maging makabuluhan ang mga pag-uusap: nanawagan ang Tsina ng mas maraming komunikasyon, samantalang binigyang-diin ng mga opisyal ng Pilipinas ang pagpipigil, mapagkakatiwalaang mga linya ng komunikasyon at paggalang sa pandaigdigang batas.

Ang mga praktikal na pasyang kinakaharap ngayon ay kung paano magsasalita sa publiko ang mga opisyal, kung aling mga institusyon ang magpapanatili ng ugnayan, at kung paano kikilos ang mga barko sa pinagtatalunang katubigan. Nakaaapekto ang mga pasyang ito kung makikita sa araw-araw na engkuwentro sa dagat ang magkaparehong panawagang iwasan ang komprontasyon.

Mahahalagang Punto

• Binatikos ng DFA ng Pilipinas si Embahador Jing Quan matapos niyang sabihing madaling mananalo ang Tsina sa paggamit ng puwersa ngunit hindi nito ito gagawin.
• Ipinagtanggol ng Embahada ng Tsina ang mga pahayag niya bilang panawagang iwasan ang alitan at inakusahan si Rear Admiral Jay Tarriela ng pagbaluktot.
• Nananatiling suspendido ang direktang komunikasyong militar, habang bukas ang mga diplomatikong linya at linya ng coast guard.
• Sinabi ng Philippine Coast Guard na umalis ang mga bangkang Tsino malapit sa Lawak Island matapos ang paulit-ulit na panawagan sa radyo.
• Binanggit ng mga opisyal ng Pilipinas ang Karta ng UN, UNCLOS at ang 2016 na arbitral award upang ipaliwanag ang kanilang mga pagtutol at patakarang pandagat.
• Nananawagan si Jing ng patuloy na diyalogo, kalakalan at pamumuhunan, at nagpahayag ng pag-asang matatapos ang Code of Conduct para sa South China Sea.