Ipinapatawag ng South Korea ang Embahador sa Ukraine Habang Lumalalim ang Alitan sa mga Bilanggong-Digmaang Hilagang Koreano

Pagbubunyag tungkol sa mga bilanggo at paratang sa gasolina, nagpapahirap sa ugnayan

Nagpasya ang South Korea na ipatawag ang embahador nito sa Ukraine matapos lumawak ang alitan tungkol sa pagbubunyag ng paglilipat sa Seoul sa dalawang bilanggo mula North Korea at mauwi sa mga paratang tungkol sa pagpapadala ng produktong petrolyo sa Russia. Kasangkot na ngayon sa komprontasyon ang kaligtasan ng mga sundalo at kanilang mga kamag-anak, magkakasalungat na salaysay tungkol sa kasunduan sa pagiging kumpidensiyal, at mga paratang na nakatulong ang gasolina mula South Korea para makayanan ng Russia ang mga pag-atake ng Ukraine sa mga planta nito ng langis.

Inanunsyo ng Foreign Ministry ng Seoul ang pasya noong Huwebes nang hindi nagtakda ng petsa ng pagbabalik ng embahador. Sinabi ni Foreign Minister Cho Hyun sa pagdinig ng komite ng parlamento noong Martes na hindi umabot sa inaasahan ng South Korea ang paghingi ng paumanhin ng Ukraine at pinag-iisipan ang pagpapatawag sa sugo.

Kasunod ang anunsyo ng talumpati ni Ukrainian President Volodymyr Zelenskyy sa United Nations General Assembly noong Setyembre 23, kung saan ibinunyag niyang inilipat sa South Korea ang dalawang nahuling sundalong North Korean. Ayon sa Seoul, saklaw ng kasunduang panatilihing kumpidensiyal ang paglilipat na iniulat na naganap noong kalagitnaan ng Setyembre. Itinatanggi ng Kyiv na pumayag ito sa gayong kasunduan.

Malaking paghina ng ugnayan ng dalawang bansa ang alitan, kahit pareho silang nababahala sa pakikipagtulungang militar ng North Korea sa Russia. Nagkaloob ang South Korea ng $445 milyon na tulong pantao sa Ukraine mula 2022, habang humihiling ang Kyiv ng mas malakas na suportang militar mula sa Seoul.

Wala sa dalawang pamahalaan ang nag-anunsyo ng pagputol ng ugnayang diplomatiko. Sinabi ng South Korea na magpapatuloy ang mga konsultasyon, at bukas pa rin sa diyalogo ang Ukraine. Ang agarang tanong ay kung mareresolba ng dalawang panig ang magkakasalungat nilang salaysay tungkol sa paglilipat sa mga bilanggo bago maapektuhan ng alitan ang mas malawak na pagtutulungan.

Ano ang ibig sabihin ng pagpapatawag sa embahador

Matinding diplomatikong protesta ang pagpapatawag sa isang embahador, pero hindi nito awtomatikong isinasara ang embahada o pinuputol ang ugnayan. Kasabay ng pasya, nagpahayag ang Seoul ng pag-asang maayos na mareresolba ang mga natitirang isyu sa pamamagitan ng patuloy na konsultasyon.

Sinabi ng Foreign Ministry:

Umaasa kaming maayos na mareresolba ang lahat ng natitirang isyu sa pagitan ng dalawang bansa, at patuloy kaming makikipagkonsultasyon sa panig ng Ukraine upang maisakatuparan ito.

Sa karamihan ng mga ulat, Park Ki-chang ang pangalan ng sugo, bagaman Park Hee-chang ang nakasaad sa isa. Wala pang inihahayag na petsa ng pagbabalik o tagal ng pagpapatawag sa kanya. Inilarawan ang hakbang bilang unang pagpapatawag ng South Korea sa isang embahador mula 2008, nang pauwiin nito ang sugo sa Japan dahil muling iginiit ng Tokyo ang pag-angkin nito sa mga pulo ng Dokdo.

Inimbitahan ng Ukraine ang embahador ng South Korea sa Foreign Ministry nito noong linggong iyon upang ihatid ang paninindigan nito at humanap ng solusyon. Inilarawan ng Kyiv ang pulong bilang imbitasyon, hindi pagpapatawag. Samantala, ipinatawag ng Seoul ang embahador ng Ukraine bilang bahagi ng protesta nito at nagbanta ng iba pang hakbang nang hindi tinukoy kung ano ang mga ito.

Sa isang pahayag, sinabi ni Heorhii Tykhyi, tagapagsalita ng Foreign Ministry ng Ukraine, na "inimbitahan" ng ministeryo ang embahador noong linggong iyon "upang humanap ng mga konstruktibong solusyon" at ihatid ang paninindigan ng Ukraine.

Hinimok ni Tykhyi ang dalawang pamahalaan na panatilihin sa mga diplomatikong daluyan ang hindi pagkakasundo. Sinabi niya:

Dapat manaig ang diplomasya kaysa emosyon.

Sinabi rin ni Tykhyi na bukas pa rin ang Ukraine sa konstruktibong diyalogo sa kabila ng pagpapatawag sa embahador. Nasa pahayag niya: "Sa kabila ng pasya ng Seoul na ipatawag ang embahador nito, handa ang Ukraine na ipagpatuloy ang konstruktibong diyalogo, kahit abutin pa ito ng panahon." Nag-iiwan ng daan para sa negosasyon ang mga pahayag na ito, bagaman ipinahihiwatig ng Seoul na hindi sapat ang mga tugong natanggap nito sa ngayon.

Pinagtatalunang kasunduan sa pagiging kumpidensiyal

Hindi kung inilipat ang mga sundalo ang pangunahing hindi pagkakasundo, kundi kung nangako ang Ukraine na ililihim ang pagdating nila sa South Korea. Ayon sa Seoul, may pagkakaunawaan tungkol dito na nilabag. Sinabi naman ng tanggapan ni Zelenskyy na walang kasunduang nagbabawal sa pagbubunyag ng impormasyon.

Ipinahayag ni Tykhyi ang salaysay ng Foreign Ministry ng Ukraine sa isang briefing at sinabing: "Nag-ugat ang pagpapalitan ng pampublikong batikos ng dalawang bansa sa magkaibang interpretasyon sa kasunduan tungkol sa pagpapanatili ng pagiging kumpidensiyal." Paninindigan ng Ukraine na hindi nilabag ang kasunduan sa pagsisiwalat lamang na ipinadala sa South Korea ang mga bilanggo mula North Korea, nang hindi ibinubunyag ang partikular na proseso ng kasunduan o mga kaayusan sa paglilipat.

Mas detalyadong salaysay naman tungkol sa mga pag-uusap ang inilatag ng tanggapan ng pangulo ng South Korea. Ayon dito, sinabi ng Ukraine na babanggitin ni Zelenskyy ang mga sundalo sa talumpati niya sa United Nations, pero hindi ang paglilipat sa kanila. Mahalaga ang pagkakaibang ito: ilalantad ng pagtalakay sa mga nahuling sundalong North Korean ang papel ng Pyongyang sa digmaan nang hindi ipinakikilala sa publiko ang South Korea bilang destinasyon nila.

Naghain ng pormal na reklamo si Vice Foreign Minister Park Yoon-joo noong Setyembre kay Andrii Vieshkin, katapat niya sa Ukraine. Kasunod nito, hiniling ni President Lee Jae Myung ang opisyal na paghingi ng paumanhin at nagbanta ng mga parusang hakbang nang hindi tinukoy kung ano ang mga ito. Ipinakikita ng mga sinabi ni Cho sa pagdinig ng komite ng parlamento na itinuring ng Seoul na paghingi ng paumanhin ang mensaheng natanggap nito, pero hindi nito itinuring na sapat iyon.

Inilarawan ni Tykhyi ang mensaheng iyon bilang pagpapahayag ng panghihinayang, hindi paghingi ng paumanhin. Sinabi niyang nagpahayag ang Ukraine ng panghihinayang "na umabot sa puntong nagpapalitan na ng mga kritikal na pahayag ang dalawang panig."

Inilarawan ni Ukrainian Foreign Minister Andrii Sybiha ang insidente bilang "diplomatikong hindi pagkakaunawaan." Wala pang inilalabas na dokumentong nagpapatunay sa umano'y kasunduan sa pagiging kumpidensiyal, batay sa mga ulat tungkol sa alitan. Dahil dito, hindi pa nareresolba ang hindi pagkakasundo tungkol sa napagkasunduan.

Bakit sensitibo ang destinasyon ng dalawang sundalo

Kabilang ang mga bilanggo sa libo-libong sundalong North Korean na ipinadala upang tumulong sa digmaan ng Russia laban sa Ukraine. Kapwa nila ipinahayag ang kagustuhang manirahan sa South Korea sa halip na bumalik sa North Korea, kung saan nangangamba silang uusigin sila.

Magkakaiba ang mga salaysay tungkol sa panahon ng pagkakahuli sa kanila. Itinatakda ito ng ilan sa unang bahagi ng 2025, habang inilalarawan naman ng isa na nangyari ito noong unang bahagi ng nakaraang taon nang hindi tinutukoy ang taon. Tinukoy ng naunang ligal na pagtatalo tungkol sa kanilang kapalaran na nahuli sila noong Enero 2025 sa rehiyon ng Kursk sa Russia at tinalakay ang mga kahilingan nilang magtungo sa timog. Tungkol naman ang pinakahuling alitan sa pagbubunyag ng kasunod na paglilipat sa kanila, hindi sa pagiging lehitimo ng mga kahilingang iyon.

Itinuturing ng South Korea na mga mamamayan nito ang mga taga-North Korea sa ilalim ng konstitusyon nito, at may patakaran itong tanggapin at suportahang pinansiyal ang mga tumatakas mula roon. Dahil dito, may tuwirang pananagutan ang Seoul sa mga lalaki, sa halip na ituring ang kanilang destinasyon bilang usapin lamang ng Kyiv at Pyongyang.

Ayon sa Seoul, kinailangan ang pagiging kumpidensiyal upang maprotektahan ang mga sundalo at kanilang mga pamilya sa North Korea. Hindi isiniwalat ang kalagayan ng kanilang mga kamag-anak, at walang iniulat na partikular na paghihiganti laban sa kanila. Gayunman, mahalagang bahagi ito ng paliwanag ng South Korea kung bakit iginiit nitong ilihim ang usapin.

Sinabi rin ng tanggapan ni Lee na may dahilan ang Kyiv upang umiwas sa publisidad dahil maaaring batikusin ang paglilipat sa mga lalaki bilang pagsuko ng pagkakataong ipagpalit sila sa mga bilanggo ng Ukraine. Salaysay ito ng Seoul tungkol sa motibo ng Ukraine, hindi paliwanag na napagkasunduan ng dalawang pamahalaan.

Pag-usbong ng komprontasyon

Nangyari ang alitan kasabay ng hiwalay na insidente sa seguridad sa Korean Peninsula at pagkatapos ay lumawak tungo sa pagtatalo tungkol sa pakikipagkalakalan sa Russia. Ipinakikita ng pagkakasunod-sunod ng mga pangyayari kung bakit nauwi sa mas malawak na komprontasyon ang pagtatalo tungkol sa pagiging kumpidensiyal:

• Unang bahagi ng 2025: Sa panahong ito raw nahuli ang dalawang sundalong North Korean, ayon sa ilang salaysay.
• Hulyo: Nangako si Lee ng $100 milyon na tulong sa Ukraine sa pulong nila ni Zelenskyy.
• Kalagitnaan ng Setyembre: Iniulat na inilipat sa South Korea ang mga bilanggo.
• Setyembre 21: Tatlong sundalong South Korean ang nasugatan sa pagsabog ng mina sa Demilitarized Zone. Isinisi ng mga imbestigador sa North Korea ang mina.
• Setyembre 23: Ibinunyag ni Zelenskyy ang paglilipat sa mga bilanggo sa talumpati niya sa United Nations.
• Setyembre 27: Nagbabala si Kyrylo Budanov, opisyal ng intelihensiya ng Ukraine, na maaaring mauwi sa hindi mapipigilang armadong komprontasyon ang tensiyon sa pagitan ng dalawang Korea.
• Martes ng linggong ipinatawag ang embahador: Sinabi ni Cho na hindi sapat ang paghingi ng paumanhin, habang binatikos ng isang opisyal ng Ukraine na nangangasiwa sa mga parusa ang pagpapadala ng produktong petrolyo mula sa mga daungan ng South Korea.
• Miyerkules: Tinanggihan ng Seoul ang paratang tungkol sa mga parusa at sinabing sinusuri nito ang mga padala.
• Huwebes: Inanunsyo ng South Korea ang pagpapatawag sa embahador, habang hinimok ng Ukraine na ipagpatuloy ang diplomasya.

Walang tiyak na petsa sa kalendaryo sa mga salaysay ng pasyang ipatawag ang embahador. Wala ring itinakdang palugit para malutas ang alitan o petsa ng pagbabalik ng embahador.

Pagpapadala ng gasolina, nagbubukas ng ikalawang alitan

Sinabi ni Vladyslav Vlasiuk, komisyoner ng pangulo ng Ukraine para sa patakaran sa mga parusa, na nag-angkat ang Russia ng mahigit 176,000 tonelada ng mga produktong petrolyo mula sa mga daungan ng South Korea noong Hulyo at Agosto. Iniulat na karamihan sa mga padala ay diesel. Sinabi rin ng Ukraine na 31 porsiyento ng inaangkat na gasolina ng Russia noong Agosto ay mula sa South Korea.

Magkakaibang panahon ang saklaw ng mga bilang na ito, kaya hindi maaaring pagsamahin ang mga ito upang kuwentahin ang kabuuang inangkat ng Russia. Saklaw ng tonelada ang dalawang buwan, samantalang Agosto lamang ang tinutukoy ng porsiyento. Hindi sapat ang alinman sa mga bilang, sa ganang sarili, upang matukoy kung lumabag ang isang padala sa partikular na tuntunin sa mga parusa o sa kontrol ng South Korea sa pag-export.

Iginigiit ni Vlasiuk na nakatulong ang mga paghahatid upang mapunan ang nawalang kapasidad ng mga planta ng langis ng Russia matapos ang mga pag-atake ng Ukraine. Sa pagpapaliwanag ng paratang niya sa Facebook, isinulat ng komisyoner para sa mga parusa:

Nagsimula mismo ang mga pagpapadalang ito nang magpababa ng kapasidad sa pagproseso at magdulot ng kakulangan sa gasolina sa Russia ang mga pag-atake ng Ukraine sa mga planta ng langis nito.

Itinanggi ng Seoul ang paratang. Sinasabing ang tugon nito ay "mali at hindi angkop" o "hindi tumpak at hindi angkop." Sinabi ng tanggapan ng pangulo na tuluy-tuloy na ipinatupad ng South Korea, sa pakikipag-ugnayan sa mga pandaigdigang katuwang, ang mga parusa at kontrol sa pag-export laban sa Russia mula nang lusubin ito noong 2022.

Kasabay nito, sinabi ng Seoul na beripikahin nito ang mga detalye ng mga padala at susuriin kung may nilabag na mga kontrol sa pag-export sa loob ng bansa. Dahil sa pagsusuring ito, hindi pa nareresolba ang usapin tungkol sa mismong mga transaksiyon. Magkakahiwalay na tanong na nangangailangan ng mga detalye ng transaksiyon ang pag-alis mula sa daungan ng South Korea, pinagmulan ng kargamento, nagbenta nito at legal na katayuan nito.

Lalong tumitindi ang tugon ng Seoul dahil sa tensiyon sa Peninsula

Naganap ang alitan tungkol sa mga bilanggo habang sinisikap ni Lee na muling buksan ang ugnayan sa North Korea. Kaharap ng kanyang pamahalaan ang agarang banta sa seguridad mula Pyongyang, habang naghahanap din ito ng komunikasyon sa isang bansang tumanggi sa mga alok ng Seoul.

Dahil sa pagsabog ng mina noong Setyembre 21 na ikinasugat ng tatlong sundalong South Korean, naging agarang usapin ang mga panganib sa seguridad sa Peninsula. Lalong nagdagdag sa tensiyong diplomatiko ang sumunod na babala ni Budanov tungkol sa hindi mapipigilang komprontasyon. Inakusahan ni Lee si Zelenskyy ng "pagpapakana para sumiklab ang digmaan sa Korean Peninsula," isang di-pangkaraniwang matinding pahayag na hindi dapat ituring na ebidensiya ng planong udyukan ng Ukraine ang sigalot.

Binatikos din sa loob ng bansa ang tugon ni Lee. Inakusahan siya ng mga personalidad ng oposisyon na sinisikap niyang itago ang paglilipat upang pagbigyan ang Pyongyang. Ayon sa tanggapan niya, nakabatay sa mga usapin ng pambansang seguridad at pangangailangang protektahan ang mga kamag-anak ng mga bilanggo ang pasyang panatilihing kumpidensiyal ang impormasyon.

Sinabi ni Leif-Eric Easley, propesor ng pandaigdigang ugnayan sa Ewha University sa Seoul, na may lehitimong dahilan ang South Korea upang protektahan ang sensitibong impormasyon tungkol sa mga tumatakas mula North Korea at kanilang mga pamilya. Kinuwestiyon din niya kung maaaring manatiling hindi alam nang walang hanggan ng mga serbisyong paniktik ng Russia, China at North Korea ang katayuan ng mga lalaki.

Walang komento ang midya ng estado ng North Korea tungkol sa paglilipat. Wala ring inanunsyong tugon mula Pyongyang na nagpapakita kung paano ito kikilos matapos ang pagbubunyag.

Magkahiwalay na pasya ang tulong at armas

Ipinakikita ng $445 milyong tulong pantao ng South Korea mula 2022 na naganap ang alitan matapos ang malaking suporta sa Ukraine. Nauna rin sa komprontasyon ang pangako ni Lee noong Hulyo na magkakaloob ng $100 milyon. Hindi nililinaw ng iniulat na mga bilang kung kasama na sa kabuuang $445 milyon ang pangakong ginawa noong Hulyo, kaya hindi dapat pagsamahin ang mga ito.

Nanatili ang Seoul sa patakaran nitong huwag magbigay ng nakamamatay na mga armas sa mga bansang kasalukuyang nakikipagdigma. Kabilang sa tulong nito ang mga helmet, pansariling baluti at kagamitang medikal. Humiling ang Ukraine ng mga makabagong missile para sa depensang panghimpapawid upang protektahan ang imprastraktura nito sa enerhiya laban sa mga pag-atake ng Russia.

Tinalakay sa naunang kahilingan para sa depensang panghimpapawid ang panukala ni Zelenskyy na magbahagi ng teknolohiya ng drone ng Ukraine kapalit ng kagamitang pandepensa ng South Korea. Hindi sinabayan ng pagpapatawag sa embahador ang pasyang kanselahin ang usapang iyon o baguhin ang patakaran ng Seoul sa tulong.

Nagbabala ang Foreign Ministry ng Russia na "wala itong magagawa kundi gumanti" kung magbibigay ng mga armas ang South Korea sa Ukraine, pero hindi nito tinukoy kung anong hakbang ang gagawin nito. Kaya nahaharap ang Seoul sa panggigipit ng Kyiv na magbigay ng mas malakas na suporta at ng Moscow na huwag maglipat ng mga armas.

Walang inianunsyong pagsuspinde sa tulong pantao kasabay ng pagpapatawag sa embahador. Mahalaga ang pagkakaiba ng diplomatikong protesta, pasya tungkol sa tulong at pasya tungkol sa armas dahil magkakaiba ang magiging epekto ng bawat isa sa ugnayan.

Ano pa ang hindi nareresolba

Tungkol sa nilalaman ng pagkakaunawaan sa pagiging kumpidensiyal at uri ng paghingi ng paumanhin na tatanggapin ng Seoul ang agarang negosasyon. Sinabi ni Cho na hindi sapat ang paghingi ng paumanhin na natanggap, pero hindi pa inilalatag ng South Korea sa publiko ang mga kundisyong magpapabalik sa embahador.

Nangangailangan ng hiwalay na pagsusuri sa mga katotohanan ang alitan tungkol sa produktong petrolyo. Maaaring matukoy sa pagsusuri ng Seoul ang pinagmulan, destinasyon at pagsunod sa mga tuntunin sa loob ng bansa ng mga kargamento. Wala pang inihahayag na petsa ng pagtatapos o resulta ng pagsusuri.

May dahilan din ang dalawang pamahalaan upang mapanatili ang pagtutulungan. Taglay ng Ukraine ang impormasyong paniktik tungkol sa ugnayang militar ng North Korea at Russia, pati karanasan sa larangan ng digmaan na maaaring makatulong sa South Korea. Tinukoy ni Easley ang digmaan gamit ang drone bilang isang larangang makatutulong sa seguridad ng Seoul ang karanasan ng Kyiv.

Inilarawan ni Sanghun Seok, senior associate fellow sa Royal United Services Institute, ang komprontasyon sa publiko bilang "lumalalang pagtatalo nang hindi kinakailangan." Itinuturo ng kanyang pagtatasa ang praktikal na kapalit ng alitan: maaaring magpahirap sa Seoul ang panggigipit ng publiko na isaalang-alang ang mga uri ng pagtutulungang kapaki-pakinabang sana sa dalawang bansa.

Inanunsyong protesta ang pagpapatawag sa embahador, hindi deklarasyon ng pagwawakas ng ugnayan. Bukas pa rin ang mga konsultasyon, habang hindi pa napagpapasyahan ang alitan tungkol sa pagiging kumpidensiyal, pagsusuri sa mga padala at lawak ng anumang susunod na hakbang ng South Korea.

Mahahalagang Punto

• Nagpasya ang South Korea na ipatawag ang embahador nito sa Ukraine, nang hindi nag-aanunsyo ng petsa o tagal bago ito bumalik.
• Ayon sa Seoul, nilabag ng Kyiv ang kasunduang ilihim ang paglilipat sa dalawang bilanggo mula North Korea. Itinatanggi ng Ukraine na may gayong kasunduan, habang sinasabi ng Foreign Ministry nito na nag-ugat ang alitan sa magkaibang interpretasyon sa pagiging kumpidensiyal at hindi nilabag ang kasunduan sa pagsisiwalat lamang ng paglilipat.
• Sinabi ng Ukraine na inimbitahan nito ang embahador ng South Korea upang humanap ng mga konstruktibong solusyon at handa pa rin itong ipagpatuloy ang diyalogo sa kabila ng pagpapatawag sa embahador.
• Itinuring ng Seoul na hindi sapat na paghingi ng paumanhin ang mensahe ng Ukraine; inilalarawan naman ito ng Ukraine bilang pagpapahayag ng panghihinayang sa palitan ng mga batikos.
• Ibinunyag ni Zelenskyy ang paglilipat sa talumpati niya sa United Nations noong Setyembre 23.
• Paratang ng Ukraine na mahigit 176,000 tonelada ng produktong petrolyo ang ipinadala sa Russia mula sa mga daungan ng South Korea noong Hulyo at Agosto.
• Tinanggihan ng Seoul ang paratang tungkol sa mga parusa at sinusuri nito ang mga detalye ng mga padala at posibleng paglabag sa mga kontrol sa pag-export.
• Wala sa dalawang pamahalaan ang nag-anunsyo ng pagputol ng ugnayan, at kapwa nila sinabing posible pa rin ang mga diplomatikong konsultasyon.