Kapalaran ng Dalawang Bilanggong Pandigma ng Hilagang Korea, Pinagmulan ng Legal na Alitan sa Timog Korea

Umabot sa Timog Korea ang alitang makatao

Naging sentro ng alitan na kinasasangkutan ng Kyiv, Seoul, Moscow at mga aktibista para sa karapatang pantao ang kapalaran ng dalawang sundalong Hilagang Koreano na nakakulong sa Ukraine. Kinilala lamang sa mga apelyidong Ri at Baek ang mga sundalo. Nahuli sila ng mga puwersang Ukrainian sa rehiyon ng Kursk sa Russia noong Enero 2025 matapos masugatan habang nakikipaglaban kasama ng mga tropang Ruso.

Ayon sa mga ulat, kapwa hiniling ng dalawang lalaki na pumunta sa Timog Korea sa halip na bumalik sa Hilagang Korea. Lumikha ang kanilang kahilingan ng masalimuot na suliraning legal at diplomatiko. Karaniwang inaasahang palalayain o pauuwiin ang mga bilanggo ng digmaan kapag natapos na ang mga labanan, ngunit maaaring malagay sa panganib ng tortyur, pagkakakulong o parusang ipapataw sa kanilang mga pamilya ang dalawang lalaki kung ibabalik sila sa Hilagang Korea.

Nagdulot din ang kaso ng imbestigasyon ng pulisya sa anim na aktibistang Timog Koreano. Naglakbay ang grupo sa Kyiv mula Mayo 7 hanggang 11 nang hindi nakakuha ng natatanging pahintulot na hinihingi sa ilalim ng pagbabawal ng Seoul sa paglalakbay sa Ukraine. Nakipagpulong sila sa mga opisyal na Ukrainian, mga kinatawan ng lipunang sibil at mga tauhan ng Coordination Headquarters for the Treatment of Prisoners of War ng Ministri ng Depensa ng Ukraine.

Ayon sa mga aktibista, nagpunta sila roon upang himukin ang Ukraine na huwag ibalik sa Hilagang Korea ang mga sundalo at tiyaking igagalang ang kagustuhan ng dalawang lalaki.

Bakit ipinadala sa Russia ang mga sundalo?

Pinalalim ng Hilagang Korea ang ugnayang militar nito sa Russia mula nang ilunsad ng Moscow ang malawakang pagsalakay sa Ukraine. Tinataya ng mga opisyal ng Timog Korea na nagpadala ang Pyongyang ng humigit-kumulang 15,000 sundalo upang suportahan ang mga operasyong Ruso, lalo na sa paligid ng hangganan ng Kursk.

Sumunod ang pagpapadala sa kasunduang pangkooperasyong militar nina Kim Jong-un, lider ng Hilagang Korea, at Vladimir Putin, pangulo ng Russia. Ayon sa mga ulat, nakatanggap ang mga puwersang Hilagang Koreano ng karanasan sa labanan, suportang militar at iba pang benepisyo kapalit ng pagtulong sa Russia.

Sinabi nina Ri, 27, at Baek, 22, sa mga tagapanayam na ipinadala sila sa Russia noong 2024. Malubha ang kanilang mga pinsala. Nasugatan si Ri sa braso at panga, samantalang nagtamo si Baek ng malubhang pinsala sa binti sa isang pag-atake gamit ang drone at gumagamit na ngayon ng saklay.

Inilalarawan sa kanilang mga salaysay ang isang kulturang militar kung saan itinuturing na pagtataksil ang pagkabihag. Ayon sa mga ulat, itinuturo sa mga sundalong Hilagang Koreano na mas mabuti pang mamatay kaysa maging bilanggo. Sinabi ng mga aktibista at takas mula sa Hilagang Korea na inuutusan ang ilang tropa nito na gumamit ng mga granada o iba pang paraan upang maiwasang mahuli.

Inilarawan ni Ri ang mantsang iniuugnay sa pagkabihag sa isang panayam na naitala sa isang pasilidad ng detensiyon sa Ukraine noong Oktubre 2025.

Kung maging bilanggo ka, para kang taksil. Para kang nagtaksil sa bansa.

Ganito rin ang sinabi ni Baek tungkol sa panganib ng pagbabalik.

Kung babalik ako sa Hilagang Korea, hindi ako makakaligtas. Sana ay makapunta ako sa Timog Korea, hindi sa Hilagang Korea.

Ano ang nais ng mga bilanggo?

Ipinahayag ng dalawang sundalo sa mga panayam, pulong at nakasulat na mensahe na nais nilang manirahan sa Timog Korea. Sa isang liham na ipinamahagi ng grupong Gyeoreol Unification Solidarity, na binubuo ng mga takas mula sa Hilagang Korea, sinabi nilang nagpasya silang pumunta sa timog at itinuturing nilang mga kamag-anak ang mga Timog Koreano.

Sinabi rin ni Ri na hindi niya alam kung buhay pa ang kanyang ina at nangangamba siyang baka maparusahan ang kanyang pamilya dahil sa pagkakahuli sa kanya. Matagal nang may sistemang ipinatutupad ang Hilagang Korea kung saan maaaring makaranas ng diskriminasyon, detensiyon o sapilitang pagtatrabaho ang mga kamag-anak ng mga taong inaakusahan ng kataksilan sa politika.

Naniniwala ang mga aktibistang Timog Koreano na makatwiran ang pangamba ng dalawang lalaki. Lalong mapanganib ang pagbabalik dahil itinuturing na malubhang paglabag sa militar at politika ang pagsuko. Maaari rin silang usisain tungkol sa panahon nila sa Russia, sa pakikipag-ugnayan nila sa mga Ukrainian at sa mga pampublikong pahayag nila tungkol sa paghiling ng asylum.

Wala pang pampublikong pahayag ang Hilagang Korea tungkol sa dalawang bilanggo. Paulit-ulit namang humingi ang Russia ng impormasyon tungkol sa posibilidad ng kanilang pagbabalik, ayon sa mga awtoridad na Ukrainian. Ayon sa mga aktibista, dahil dito ay lalong mahalagang ituring ang dalawang lalaki bilang mga indibidwal na may karapatan, sa halip na bahagi ng posibleng negosasyon ng Moscow at Kyiv.

Bakit pinasasalimuot ng pandaigdigang batas ang pagpapasya?

Nagtatakda ng mga tuntunin para sa mga bilanggo ng digmaan ang Ikatlong Kumbensiyon ng Geneva. Nakasaad dito na karaniwang dapat palayain at pauwiin agad ang mga bilanggo kapag natapos na ang aktibong labanan. Layunin ng prinsipyong ito na pigilan ang walang-taning na pagkakakulong matapos ang isang labanan.

Hindi inaalis ng tuntuning ito ang mga pangamba tungkol sa tortyur o pag-uusig. Nasa pandaigdigang batas ukol sa mga refugee at karapatang pantao ang prinsipyo ng non-refoulement, na nagbabawal sa mga estado na magpadala ng isang tao sa bansang may matibay na dahilan upang paniwalaang maaari siyang dumanas ng tortyur o malupit, di-makatao o mapanghamak na pagtrato.

Sinabi ni Elizabeth Salmon, espesyal na rapporteur ng United Nations para sa karapatang pantao sa Hilagang Korea, na may makatwirang batayan ang Ukraine upang maniwalang maaari silang tortyurin kapag ibinalik. Sinabi rin niya na sa ilang pagkakataon ay maaari silang ilipat ng Ukraine sa ikatlong bansa o bigyan ng proteksiyon.

Pinapasalimuot ng katayuan ng mga sundalo ang usaping legal. Mga bilanggo sila na nahuli sa isang pandaigdigang armadong labanan, ngunit lumilitaw ding humihingi sila ng proteksiyon laban sa sarili nilang pamahalaan. Kailangang isaalang-alang ng mga awtoridad na Ukrainian ang mga Kumbensiyon ng Geneva, ang personal na kagustuhan ng mga lalaki, mga alalahanin sa seguridad at ang ugnayan sa Russia at Hilagang Korea.

Bakit sinasabi ng Seoul na mga mamamayan sila ng Timog Korea?

Ibinabatay ng Timog Korea ang posisyon nito sa Artikulo 3 ng Konstitusyon nito, na tumutukoy sa buong Tangway ng Korea at mga katabing pulo nito bilang teritoryo ng Republika ng Korea. Sa ganitong interpretasyon, legal na itinuturing na mga mamamayan ng Timog Korea ang mga Hilagang Koreano, bagaman kailangang gumawa ng mga praktikal na kaayusan bago mailipat at manirahan sa bansa ang isang tao.

Sinabi ng Seoul sa Kyiv na handa itong tanggapin ang mga bilanggo mula sa Hilagang Korea na kusang pumiling pumunta sa timog. Hindi isinama ang dalawang sundalo sa malaking palitan ng mga bilanggo ng Ukraine at Russia noong Mayo 2025 matapos hilingin ng Timog Korea na hiwalay na isaalang-alang ang posibleng paglilipat sa kanila.

Tuwirang tinalakay ng Timog Korea at Ukraine ang usapin noong Hunyo. Nagkasundo sina Cho Hyun, ministro ng ugnayang panlabas, at Andrii Sybiha, ministro ng ugnayang panlabas ng Ukraine, na humanap ng solusyong nakabatay sa pandaigdigang batas at mga prinsipyong makatao. Tinalakay rin nina Lee Jae myung, pangulo ng Timog Korea, at Volodymyr Zelensky, pangulo ng Ukraine, ang usapin sa Ankara noong Hulyo, sa sidelines ng isang summit ng NATO.

Wala pang pampublikong kasunduang nabuo mula sa mga pag-uusap na iyon. Wala pang inianunsiyong iskedyul, ruta ng paglilipat o legal na prosesong magdadala sa mga sundalo mula sa kustodiya ng Ukraine patungong Timog Korea ang mga pamahalaan.

Bakit iniimbestigahan ang anim na aktibista?

Ipinailalim ng Timog Korea ang Ukraine sa Level 4 na pagbabawal sa paglalakbay noong Pebrero 2022 dahil sa digmaan. Maaari lamang pumasok ang mga mamamayan doon matapos makakuha ng natatanging pahintulot na gamitin ang kanilang mga pasaporte. Maaaring maparusahan ng hanggang isang taong pagkakakulong o multang hanggang 10 milyong won, katumbas ng humigit-kumulang $7,000, ang hindi awtorisadong paglalakbay sa bansang ipinagbabawal puntahan.

Kabilang sa anim na aktibista sina Jang Se yul, isang takas mula sa Hilagang Korea at dating opisyal ng paniktik na namumuno sa Gyeoreol Unification Solidarity; Lee Byung rim, isang aktibista para sa karapatang pantao sa Hilagang Korea; at Kang Dong wan, isang propesor at tagapangulo ng grupong Tongil Korea.

Ayon sa kanila, humingi sila ng pahintulot bago bumiyahe at nagsumite ng mga dokumentong hiniling ng Ministri ng Ugnayang Panlabas. Sinasabi ng mga aktibista na paulit-ulit na humingi ang mga opisyal ng karagdagang materyal at kalaunan ay humiling ng rekomendasyon mula sa Ministri ng Pagkakaisa. Dahil naisaayos na ang mga pulong sa Kyiv, bumiyahe ang grupo kahit hindi nakatanggap ng pahintulot.

Sinabi ni Kang na walang katulad ang hinihinging rekomendasyon at mga dalawang buwan nang nakikipag-ugnayan ang grupo sa Ministri ng Ugnayang Panlabas.

Nagpunta kami sa Ministri ng Pagkakaisa at nagsumite ng mga dokumento, pero walang dahilan ang ministeryo para magbigay ng gayong pag-apruba. Sa huli, hindi namin ito nakuha.

Itinanggi ng Ministri ng Ugnayang Panlabas ang salaysay na iyon. Sinabi nitong hindi ito humingi ng pag-apruba mula sa isang partikular na ministeryo. Sa halip, itinuro nito ang probisyong nagpapahintulot sa natatanging paggamit ng pasaporte kapag nagsisilbi sa pambansang interes o gawaing pangnegosyo ang misyon at may rekomendasyon ito mula sa pinuno ng kaugnay na sentral na ahensiya ng pamahalaan.

Pinasasailalim ng pulisya sa pormal na imbestigasyon ang anim na aktibista dahil sa hinalang paglabag sa Batas sa Pasaporte. Tumangging talakayin ng Ministri ng Ugnayang Panlabas ang mga detalye habang nagpapatuloy ang imbestigasyon.

Nakaaapekto ba sa pagtataguyod ng karapatang pantao ang kaso sa paglalakbay?

Nagdulot ng debate ang imbestigasyon tungkol sa lawak ng maaaring ipataw na limitasyon ng Seoul sa paglalakbay sa panahon ng digmaan at kung patas bang ipinapatupad ang mga tuntunin. Ayon sa pamahalaan, pinoprotektahan ng pagbabawal ang mga mamamayan laban sa panganib at sinusuportahan nito ang pambansang seguridad. Nagbabala rin ito na maaaring mangailangan ng agarang tulong o magdulot ng mga suliraning diplomatiko ang paglalakbay sa mga lugar na aktibo ang labanan.

Giit ng mga tagapagtaguyod ng karapatang pantao, para sa makataong layunin ang paglalakbay ng grupo at sinikap nilang kumuha ng pahintulot. Sinabi ni Shin Hee seok, isang legal na tagasuri sa Transitional Justice Working Group, na maaaring naaayon sa batas ang mga paghihigpit sa paggalaw, ngunit hindi dapat maging arbitraryo, mapandiskrimina o hindi makatwiran ang mga ito.

Kuwestiyon din ng mga aktibista kung bakit walang mas malinaw na eksepsiyon para sa gawaing makatao. Ayon sa mga sumusuporta sa kanila, maaaring makahadlang ang kaso sa mga takas mula sa Hilagang Korea at mga grupong pangkarapatan sa paghahayag ng agarang mga alalahaning may kinalaman sa mga mamamayan ng Hilagang Korea sa ibang bansa.

Iginiit ng pamahalaan na ang usapin ay ang hindi awtorisadong paggamit ng mga pasaporte, hindi ang pampolitikang pananaw ng mga aktibista. Ayon sa mga opisyal, maaaring maharap sa kasong kriminal ang mga Timog Koreano na pumapasok nang walang pahintulot sa mga bansang saklaw ng pagbabawal sa paglalakbay, anuman ang kanilang layunin.

Ano ang maaaring mangyari sa susunod?

Nasa Ukraine ang kontrol sa agarang pagpapasya. Maaari nitong patuloy na ikulong ang mga lalaki habang pinag-uusapan ang kanilang katayuan, ilipat sila sa Timog Korea o ibang bansa, o bigyan sila ng isang uri ng proteksiyon. Mangangailangan ang alinmang hakbang ng pakikipag-ugnayan sa Seoul at maingat na pagpaplano para sa seguridad.

Mahalaga ang ipinahayag na kahandaan ng Timog Korea na tanggapin ang mga sundalo, ngunit hindi sapat ang isang pampublikong pahayag upang maisagawa ang paglilipat. Kailangang tiyakin ng mga awtoridad na kusang-loob ang pasya ng mga lalaki, ayusin ang ligtas nilang paglalakbay at tukuyin kung paano sila pakikitunguhan sa ilalim ng batas ng Ukraine at pandaigdigang batas.

May panganib ding diplomatiko ang kaso. Maaaring umani ng batikos ang pagpapadala sa mga sundalo sa Hilagang Korea dahil sa panganib ng tortyur. Maaaring ikagalit naman ng Pyongyang ang pagpapadala sa kanila sa Timog Korea at magpalubha sa pakikitungo ng Kyiv sa Moscow. Maaari ring hingin ng Russia ang pagbabalik sa kanila dahil nakipaglaban sila sa ilalim ng pamumuno ng Russia, bagaman mga mamamayan sila ng Hilagang Korea.

Para sa mga aktibista, prayoridad ang pagpigil sa sapilitang pagbabalik sa kanila bago lubusang masuri ang kagustuhan at kaligtasan ng mga lalaki. Para sa Seoul, sinusubok ng kaso ang praktikal na kahulugan ng pahayag nito sa konstitusyon na mga mamamayan ng Timog Korea ang mga Hilagang Koreano. Para sa Kyiv, isa itong pambihirang kaso ng mga bilanggo na kinasasangkutan ng ikatlong bansang direktang nasangkot sa digmaan.

Mahahalagang Punto

• Dalawang sundalong Hilagang Koreano na nahuli sa Kursk ang nakakulong sa Ukraine.
• Ayon sa mga ulat, kapwa hiniling ng mga lalaki na pumunta sa Timog Korea.
• Nangangamba silang tortyurin, ikulong o patayin sila kung ibabalik sa Hilagang Korea.
• Iniimbestigahan ang anim na aktibistang Timog Koreano sa ilalim ng Batas sa Pasaporte matapos bumisita sa Kyiv nang walang pahintulot.
• Pinag-usapan ng Seoul at Kyiv ang makataong solusyon, ngunit wala pang inianunsiyong kasunduan sa paglilipat.
• Kailangang timbangin ng Ukraine ang mga tuntunin para sa mga bilanggo ng digmaan, ang prinsipyo ng non-refoulement at ang ipinahayag na kagustuhan ng mga sundalo.