Isang pasyang sinasabi ni Biden na muli niyang pananagutan
Sinabi ni dating Pangulo ng U.S. na si Joe Biden na muli niyang iuutos ang pag-alis ng mga puwersang Amerikano sa Afghanistan, sa kabila ng mabilis na pagbabalik sa kapangyarihan ng Taliban, ng nakamamatay na pag-atake sa paliparan ng Kabul at ng sumunod na minadaling paglikas. Sa kanyang memoir na Promise Me, America, ipinangatwiran niyang mas marami pang buhay at salapi ng mga Amerikano ang malalagay sa panganib kung ipagpapatuloy ang 20-taóng digmaan, nang walang makatotohanang landas tungo sa isang matatag na pamahalaan sa Afghanistan.
Mga Nilalaman
- Isang pasyang sinasabi ni Biden na muli niyang pananagutan
- Anong kasunduan ang minana ni Biden?
- Bakit tinanggihan ni Biden ang pagpapanatili ng maliit na puwersa?
- Ano ang nangyari nang bumagsak ang Kabul?
- Gaano kalaki ang paglikas, at ano ang pumalpak?
- Ano ang sinabi ni Biden tungkol sa mga babala ng militar?
- Paano tinatasa ng mga pagsusuri ang pag-alis?
- Binago ng pasya ang buhay ng mga Afghan
- Ang Buod
Muling sinuri sa aklat, na inilabas noong November 17, 2026, ang isang pasyang nagtapos sa pinakamahabang digmaan ng Estados Unidos ngunit nag-iwan ng matagalang pagtatalo tungkol sa naging paraan ng pag-alis. Isinulat ni Biden na minana niya ang kasunduang pag-alis sa Taliban noong February 2020 at 2,500 na lamang ang mga sundalong Amerikano sa Afghanistan. Sinabi niyang ayaw niyang ipamana sa ikalimang pangulo ang pamamahala sa tunggalian.
Umalis sa Kabul ang huling eroplanong militar ng U.S. noong August 30, 2021. Idineklarang kumpleto ang mas malawak na operasyon ng paglikas noong August 31, matapos tumulong ang mga puwersang Amerikano at kaalyado na mailipad palabas ng bansa ang mahigit 124,000 katao. Napatay ng pagpapakamatay na pambobomba ng Islamic State Khorasan Province, o ISIS-K, sa Abbey Gate noong August 26 ang 13 tauhan ng militar ng U.S. at hindi bababa sa 170 Afghan.
Sa memoir ni Biden, inaako niya ang pananagutan sa pasya habang ipinangangatuwirang nakamit na ang mga layunin ng digmaan at hindi na maipagtatanggol ang mga gastos nito. Itinuturo rin ng mga pagsusuri ng pamahalaan at iba pang pagtatasa ang mga pagkukulang sa pagpaplano at maling palagay tungkol sa kung gaano katagal makatatagal sa Taliban ang pamahalaan ng Afghanistan.
Anong kasunduan ang minana ni Biden?
Nagtakda ang February 2020 Doha Agreement, na pinag-usapan ng administrasyong Trump at ng Taliban, ng takdang panahon para umalis ang mga puwersang U.S. bago matapos ang April 2021. Itinali ng kasunduan ang pangako ng Taliban na hindi aatake sa mga puwersang U.S. sa pagtupad ng Estados Unidos sa pangako nitong umatras. Hindi nito inatasan ang Taliban na bawasan ang mga pag-atake sa pamahalaan ng Afghanistan bago umalis ang mga sundalong Amerikano, ayon sa ulat ng Congressional Research Service.
Hindi rin isinama sa kasunduan ang pamahalaan ng Afghanistan sa kasunduan ng Washington at Taliban. Tinawag ito ni Biden na isang "bombang maaaring sumabog anumang oras" sa kanyang memoir. Sinabi niyang hindi niya nagustuhan ang mga tuntunin nito, ngunit kinailangan niyang pumili kung aalis ba o ipagpapatuloy ang labanan sa Taliban. Nang maglaon, nangatuwiran sa isang pagsusuri ng White House na maaaring magbunsod ng panibagong mga pag-atake sa mga puwersang U.S. at mangailangan ng pagpapadala ng mas maraming sundalo ang hindi pag-alis bago ang takdang panahon.
Nang manungkulan si Biden noong January 20, 2021, nasa 2,500 ang mga sundalong U.S. sa Afghanistan, mula sa mahigit 10,000 noong 2017. Kontrolado o pinagtatalunan ng Taliban ang halos kalahati ng bansa, ayon sa pagsusuri ng White House. Sinasabi sa dokumentong iyon na walang iniwang plano ang papalabas na administrasyon para sa huling yugto ng pag-alis o sa paglikas sa mga Amerikano at Afghan na katuwang ng U.S.
Nagbago ang takdang panahon sa kasunduan habang sinusuri ni Biden ang mga opsyon. Noong April 14, 2021, inanunsyo niya ang pinal na pag-alis na magsisimula sa May 1, na may bagong target na September 11. Noong July, inilipat niya sa August 31 ang inihayag na pagtatapos ng misyong militar. Habang sumusulong ang Taliban, nagpadala ang Estados Unidos ng karagdagang mga puwersa upang tiyakin ang seguridad sa paliparan at tumulong sa mga paglikas.
Bakit tinanggihan ni Biden ang pagpapanatili ng maliit na puwersa?
Sinabi ni Biden na nakamit na ng Estados Unidos ang mga pangunahing layunin nito: ang pagpatay kay Osama bin Laden at pagpapahina sa banta ng grupong responsable sa mga pag-atake noong September 11. Pinatay ng mga puwersang U.S. si bin Laden sa Abbottabad, Pakistan, noong May 2, 2011. Isinulat ni Biden na naniniwala siyang dapat nang umalis ang Estados Unidos sa Afghanistan matapos ang operasyong iyon.
Ipinangatwiran din niya na kumalat na sa labas ng Afghanistan ang banta ng terorismo at nangangahulugan ang pagpapatuloy ng digmaan ng mas malaking gastos at karagdagang panganib sa mga sundalong Amerikano. Ayon sa pampublikong paninindigan ng kanyang administrasyon, makapagbibigay-daan ang pag-alis upang makapagtuon ang Estados Unidos sa iba pang banta sa seguridad habang pinananatili ang kakayahang umatake sa mga target ng terorista mula sa labas ng Afghanistan.
Ayon sa administrasyon ni Biden, hindi garantiya ng matatag na pagkakabalam ang pagpapanatili ng 2,500 sundalo. Sinabi ni Kalihim ng Depensa Lloyd Austin sa mga mambabatas na maaaring mangahulugan ang pananatili sa ganoong bilang ng pakikipaglaban sa Taliban at pagpapalakas sa mga puwersang U.S. Sinabi rin ni Gen. Mark Milley, na noo'y pinuno ng Joint Chiefs of Staff, na may makatwirang posibilidad na kailangang dagdagan ang bilang ng mga sundalo kung ipagpapatuloy ng Taliban ang mga pag-atake.
Dalawang magkaibang sukat ng pinansiyal na gastos ng digmaan ang inilatag ng Congressional Research Service. Nagtala ang Department of Defense ng $837.3 bilyon na obligasyon para sa mga operasyong militar at rekonstruksiyon hanggang March 31, 2021. Tinataya naman ng proyektong Costs of War ng Brown University na umabot sa $2.26 trilyon ang gastos hanggang April 15, 2021, kasama ang mas malawak na gastusin gaya ng interes sa mga utang at pangangalaga sa mga beterano. Mahigit $2 trilyon ang binanggit ni Biden sa kanyang memoir, halagang mas malapit sa mas malawak na pagtataya kaysa sa mas makitid na pagtutuos ng Department of Defense.
Ano ang nangyari nang bumagsak ang Kabul?
Pumasok ang Taliban sa Kabul noong August 15, 2021, at tumakas palabas ng bansa si Pangulong Ashraf Ghani ng Afghanistan. Bumagsak ang pamahalaan mahigit dalawang linggo bago umalis ang huling mga sundalong U.S. Isinulat ni Biden na tiniyak sa kanya ng mga opisyal na kaya ng pamahalaan ng Afghanistan na tumayo sa sarili nito at makatatagal ang Kabul nang hindi bababa sa anim na buwan matapos umalis ang mga puwersang Amerikano. Sa salaysay niya, naglaho sa loob lamang ng ilang araw ang ipinangakong panahong iyon.
Sinasabi sa After Action Review ng State Department na inaasahan ng karamihan sa mga pagtataya ilang sandali bago bumagsak ang Kabul na maipagtatanggol ng mga puwersang Afghan ang kabisera sa loob ng ilang linggo o buwan. Napag-alaman nitong hindi sapat ang naging pansin ng matataas na opisyal sa mga administrasyong Trump at Biden sa mga pinakamasamang posibleng sitwasyon at sa bilis ng paglitaw ng mga ito. Inatasan ang pagsusuri na siyasatin ang paghahanda at pagtugon ng kagawaran, hindi hatulan ang mga pasya ng mga pangulo na umatras o ihambing ang mga alternatibong patakaran.
Inilarawan din sa pagsusuri ang mga praktikal na problemang nagpaliit sa mga opsyon para sa paglikas. Ipinasa ng militar ng U.S. sa pamahalaan ng Afghanistan ang Bagram Air Base, kaya naiwan ang Hamid Karzai International Airport sa Kabul bilang tanging rutang magagamit para sa malawakang paglikas. Hindi pa napagpapasiyahan ng matataas na opisyal kung aling mga Afghan na nanganganib ang isasama o kung saan sila dadalhin. Ayon sa pagsusuri, bumagal din ang pagpaplano para sa mga hindi inaasahang pangyayari dahil sa pangambang magpahiwatig ng kawalan ng tiwala sa pamahalaan ng Afghanistan ang paghahanda.
Kasabay ng mga natuklasang iyon ang salaysay ni Biden na nakatanggap siya ng mga katiyakan tungkol sa kakayahan ng pamahalaan ng Afghanistan na manatili sa kapangyarihan. Hindi tinukoy sa memoir kung sino ang nagbigay ng bawat katiyakan o kung ano mismo ang mga nilalaman ng mga ito. Napag-alaman sa hiwalay na pagtatasa ng isang tagapagbantay ng pamahalaan ng U.S., na binanggit sa mga pampublikong ulat, na ang pag-alis ng mga sundalong U.S. at ng mga kontratistang sumusuporta sa mga puwersang Afghan ang nag-iisang pinakamalaking dahilan ng pagbagsak ng militar ng Afghanistan. Tumulong ang mga kontratista sa pagpapanatili ng mga kagamitan at pagsuporta sa mga kakayahang inaasahan ng mga puwersang Afghan.
Gaano kalaki ang paglikas, at ano ang pumalpak?
Mula August 14 hanggang August 31, tumulong ang mga tauhang militar at sibilyan ng U.S. na ilikas ang mahigit 124,000 katao, kabilang ang mga mamamayan ng U.S., mga katuwang na Afghan at iba pang kaalyado. Tinatayang nasa 125,000 ang kabuuang bilang sa pagsusuri ng State Department, kabilang ang halos 6,000 pribadong mamamayan ng U.S. Tumutukoy ang mga bilang sa iisang malawakang paglilikas sa himpapawid; nagkakaiba lamang ang mga ito dahil sa pag-round off.
Naganap ang operasyon habang nagtitipon ang mga tao sa paliparan at lumalala ang banta sa seguridad. Noong August 26, umatake ang isang bombero ng ISIS-K sa Abbey Gate, na ikinamatay ng 13 tauhan ng militar ng U.S. at hindi bababa sa 170 sibilyang Afghan. Noong August 29, sa halip na napipintong banta na pinaniniwalaan ng militar, 10 sibilyan sa Kabul, kabilang ang pitong bata, ang napatay sa isang pag-atake ng drone ng U.S.
Nagtapos ang paglikas noong August 31, isang araw matapos umalis ang huling eroplanong militar ng U.S. Tinanggap ni Pangulong Biden ang payo ng matataas na opisyal ng pambansang seguridad na tapusin ang operasyon sa araw na iyon, ayon sa pagsusuri ng White House, dahil nanganganib sa karagdagang mga pag-atake ang mga sundalong U.S. kung magtatagal pa sila roon. Sinasabi sa pagsusuring iyon na ito ang pinakamalaking paglikas ng mga hindi mandirigma sa kasaysayan ng U.S.
Naiwan din sa Afghanistan ang mga kagamitang militar na pinondohan ng U.S. Tinatayang nasa $7.1 bilyon ang halaga ng mga ito sa orihinal na ulat. Tumutukoy ang bilang na iyon sa mga kagamitang ipinagkaloob sa mga puwersang Afghan, na karamihan ay nabihag nang bumagsak ang pamahalaan ng Afghanistan; hiwalay ito sa usapin kung gaano karaming pag-aari ng militar ng U.S. ang naiwan. Sinabi ng Congressional Research Service na hindi pa naglalathala ang Department of Defense ng kumpletong pampublikong pagtataya sa mga pag-aaring militar ng U.S. na winasak o iniwan hanggang August 2021.
Ano ang sinabi ni Biden tungkol sa mga babala ng militar?
Isinulat ni Biden na ikinabahala nina Austin at Milley ang mga kahihinatnan ng pag-alis. Sinabi rin niyang ipinaalam sa kanya ng mga opisyal ng militar at paniktik na maaaring magpatuloy sa operasyon ang pamahalaan ng Afghanistan matapos umalis ang mga puwersang U.S. Pinatunayan ng mabilis na pagbagsak ng Kabul na mali ang mga inaasahang iyon. Ayon sa memoir ni Biden, "bigla na lamang naglaho" ang hukbong Afghan.
Naging usapin din ng pagtatalo ang payo ng pamunuan ng militar. Noong September 2021, sinabi nina Milley at Gen. Frank McKenzie sa Senado na ipinayo nilang magpanatili ng humigit-kumulang 2,500 sundalo sa Afghanistan. Kalaunan, sinabi ni Biden na hindi niya maalalang natanggap niya ang payong iyon. Inilalahad sa pagsusuri ng White House ang pananaw ng administrasyon na maaaring magpasiklab ng panibagong labanan at mangailangan ng mas malaking puwersa ang pananatili sa ganoong bilang ng mga sundalo.
Noong July 23, 2021, nakipag-usap sa telepono si Biden kay Ghani. Ayon sa memoir ni Biden, iginiit ni Ghani na handa siyang kasama ng mga puwersang Afghan na ipagtanggol ang bansa. Sa transcript ng tawag na iniulat noon, nagbabala si Ghani tungkol sa isang "malawakang pagsalakay" at hiniling naman ni Biden sa kanya na maglahad sa publiko ng mas positibong larawan. Nasakop ng Taliban ang Kabul wala pang isang buwan pagkaraan.
Paano tinatasa ng mga pagsusuri ang pag-alis?
Kinilala sa pagsusuri ng White House noong 2023 na dapat ay mas maagang nagsimula ang mga paglikas at mas mabisa sanang naipabatid ng administrasyon ang panganib na maagaw ng Taliban ang kapangyarihan. Sinabi nitong mas binibigyang-priyoridad na ngayon ng pamahalaan ang mas maagang paglikas kapag lumalala ang mga kondisyon sa seguridad at ang mas tuwirang mga babala sa publiko tungkol sa mga panganib na iyon.
Ipinagtanggol din sa pagsusuring iyon ang pasyang tapusin ang digmaan, at sinabing walang opsyon maliban sa permanente at higit na malaking presensiyang militar ng U.S. ang makapagbabago sa direksiyon ng pananakop ng Taliban. Samantala, nakatuon ang pagsusuri ng State Department sa paghahanda sa krisis at pagtugon sa paglikas. Natuklasan nito ang mga kahinaan sa pagpaplano sa magkabilang administrasyon, ngunit hindi saklaw ng mandato nito ang mismong pasya na umatras.
Nangatuwiran ang iskolar ng Brookings na si Madiha Afzal na hindi sapat ang pansin sa pagsusuri ng White House sa mga pagpiling kontrolado pa rin ni Biden. Sa kanyang pagsusuri para sa Brookings, sinabi niyang maaaring sinubukan ng administrasyon na muling pag-usapan ang Doha Agreement o mas iginiit ang isang kasunduang pangkapayapaan sa pagitan ng Taliban at ng pamahalaan ng Afghanistan. Nangatuwiran din siyang nag-ugat ang kabiguan ng pamahalaan ng Afghanistan sa mas malawak na 20-taóng pagsisikap, hindi lamang sa kasunduan sa pag-alis.
Samakatuwid, magkakaibang tanong ang tinatalakay ng mga pagsusuri. Ang isa ay kung tamang patakaran ang pag-alis sa digmaan. Ang isa pa ay kung sapat ang paghahanda ng mga opisyal sa pagbagsak ng pamahalaan at sa paglikas. Ito ang sagot ni Biden sa unang tanong sa kanyang memoir: sinabi niyang tama ang pagtatapos sa digmaan. Inilalarawan naman sa mga natuklasan ng State Department ang malulubhang pagkukulang sa paghahanda para sa ikalawang usapin.
Binago ng pasya ang buhay ng mga Afghan
Nagtapos sa pagbabalik sa kapangyarihan ng Taliban ang pamahalaan ng Afghanistan na sinuportahan ng U.S. at nag-iwan ito sa maraming taong nakipagtulungan sa mga puwersa o institusyon ng Amerika na naghahanap ng paraan para makaalis. Ayon sa pagsusuri ng State Department, maraming taong maaaring kuwalipikadong lumikas ang hindi nakarating sa paliparan bago natapos ang paglilikas sa himpapawid. Itinala rin nito na hindi malinaw na napagpasiyahan ng mga opisyal kung sinu-sino sa mga Afghan na nanganganib ang isasama bago magsimula ang operasyon.
Para sa mga puwersang Afghan, nangahulugan ang pag-alis ng U.S. ng pagkawala ng mga dayuhang kontratista at suportang militar na inaasahan ng mahahalagang bahagi ng kanilang mga operasyon. Para naman sa mga sibilyang nagtatangkang umalis, naging biglaang pagtakas sa iisang paliparan ang planadong paglisan nang biglang bumagsak ang pamahalaan. Libu-libong tao ang nailikas, ngunit ipinakita ng pambobomba at ng maling pag-atake ng drone ang mga panganib sa paligid ng paliparan at sa Kabul.
Bahagi pa rin ng debate ang pangmatagalang mga kahihinatnan sa seguridad. Binanggit ng Congressional Research Service na nawalan ang Estados Unidos ng mahalagang katuwang sa paglaban sa terorismo nang bumagsak ang pamahalaan ng Afghanistan. Sinabi ng mga opisyal ng U.S. na aasa sila sa kakayahang kumilos mula sa labas ng bansa, ngunit maaaring mas mahirap mangalap ng impormasyon kapag walang mga sundalo at katuwang sa mismong lugar.
Ang Buod
Sinabi ni Biden na muli niyang iaatras ang mga puwersang U.S. at tinawag na tamang pasya ang pagtatapos sa 20-taóng digmaan.
Pumasok ang Taliban sa Kabul noong August 15, 2021. Umalis ang huling eroplanong militar ng U.S. noong August 30, at nagtapos ang operasyon ng paglikas noong August 31.
Napatay ng pambobomba sa Abbey Gate ang 13 tauhan ng militar ng U.S. at hindi bababa sa 170 Afghan. Sampung araw makalipas, 10 sibilyan ang napatay sa isang maling pag-atake ng drone ng U.S.
Mahigit 124,000 katao ang nailikas, habang natuklasan ng mga pagsusuri ng pamahalaan ang mga kakulangan sa pagpaplano at paghahanda para sa mabilis na pagbagsak.
Nagkakaiba ang pokus ng mga opisyal at akademikong pagtatasa: sinusuri ng mga ito ang pasyang umalis, ang pagsasagawa ng paglikas at ang mas matagal nang mga kabiguan sa likod ng pagbagsak ng pamahalaan ng Afghanistan.






