Kasabay ng anibersaryo ng pagiging kasapi, nananatiling walang sagot ang usapin ng representasyon
Noong Nobyembre 19, 2026, ginunita ng Afghanistan ang 80 taon nito bilang kasapi ng United Nations. Nananatili ang bansa sa organisasyon, ngunit hindi tinanggap ng UN ang nominado ng Taliban upang kumatawan dito. Sa halip, patuloy na humahawak sa mga upuan ng Afghanistan sa mga misyon ng UN sa New York, Geneva at Vienna ang mga diplomatang itinalaga noong nakaraang pamahalaan ng Afghanistan.
Mga Nilalaman
- Kasabay ng anibersaryo ng pagiging kasapi, nananatiling walang sagot ang usapin ng representasyon
- Ano ang pinagpapasyahan ng UN?
- Ang naging takbo ng sigalot
- Higit pa sa upuan nito ang saklaw ng rekord ng diplomasya ng Afghanistan
- Magkaugnay ang mga karapatan at pagkilala
- Ano ang ipinahihiwatig ng anibersaryo tungkol sa papel ng UN?
- Ano ang hindi pa napagpapasyahan?
- Mahahalagang Punto
Tungkol ang sigalot sa kung sino ang maaaring magsalita para sa Afghanistan, hindi sa kung kasapi ba ito. Ayon sa talaan ng UN, sumapi ang Afghanistan noong Nobyembre 19, 1946. Bagaman 1947 ang petsang binanggit sa ilang ulat, 1946 ang petsang ginamit para sa ika-80 anibersaryo at nakatala bilang petsa ng pagsapi ng bansa.
Sinabi ni Nasir Ahmad Faiq sa VOA na tinanggihan ng UN ang pagtatangka ng Taliban na agawin ang upuan. Pinamunuan niya ang misyon ng Afghanistan sa New York bilang chargé d'affaires mula Disyembre 2021. Hindi pa nagpapasya nang pinal ang Komite sa mga Kredensyal ng UN hinggil sa nominado ng Taliban mula Agosto 2021, at paulit-ulit na ipinagpaliban ng Pangkalahatang Asamblea ang pagtalakay sa magkatunggaling kredensyal. Dahil dito, nananatili sa puwesto ang mga itinalaga ng dating pamahalaan habang hindi pa nareresolba ang usapin.
Ayon kay Faiq, ipinakita ng desisyon na hindi pa handang kilalanin ng mga pamahalaan o gawing normal ang ugnayan sa Taliban bilang lehitimong pamahalaan ng Afghanistan. Russia lamang ang bansang binanggit sa mga ulat na pormal nang kumilala sa pamahalaang Taliban, bagaman may ugnayang pangtrabaho rito ang ilang bansa. Tinawag ng Taliban na hindi makatarungan ang pagtanggi ng UN na ilipat ang upuan at hinimok ang organisasyon na kilalanin ang mga awtoridad nito.
Ano ang pinagpapasyahan ng UN?
May kinatawan ang bawat bansang kasapi sa UN, ngunit kailangang tukuyin ng pamahalaan nito kung sinu-sino ang awtorisadong kumatawan dito. Ang mga kredensyal ay mga dokumento at pahayag na ginagamit upang patunayang may gayong awtoridad ang mga kinatawan. Kapag may magkaribal na grupong nag-aangkin sa iisang upuan, maaaring ipagpaliban ng UN ang pagpapasya. Sa kaso ng Afghanistan, nangangahulugan ito na patuloy itong kinakatawan ng mga diplomatang itinalaga bago bumalik sa kapangyarihan ang Taliban.
Mahalaga ang pagkakaibang ito sa praktika. Patuloy na naging kasapi ng UN ang Afghanistan sa kabila ng mga pagbabago sa pamahalaan, ngunit hindi nakontrol ng Taliban ang representasyon nito sa UN. Naglilingkod si Faiq sa New York, habang nananatiling permanenteng kinatawan ng Afghanistan sa Geneva si Nasir Ahmad Andisha. Pinamumunuan din ng mga diplomatang kinilala ng huling pamahalaang konstitusyonal ang mga misyon sa Vienna at Geneva.
Isang chargé d'affaires ang namumuno sa misyon ng Afghanistan sa New York—isang diplomatang nagpapatakbo ng embahada o misyon nang hindi taglay ang buong titulong embahador. Dahil sa tungkuling ito, nakadadalo at nakapagsasalita si Faiq, ngunit sinabi ng mga dating diplomatang Afghan na sina Suraya Dalil at Andisha na hindi makapagnegosasyon at makaboto ang mga kinatawan ng bansa dahil hindi nababayaran ang mga dapat nitong kontribusyon sa UN. Ayon sa kanila, higit na nalilimitahan ang tinig ng Afghanistan sa pagbibigay ng pahayag habang tinatalakay ang mga pandaigdigang tuntunin.
Ang naging takbo ng sigalot
Bahagi ang kasalukuyang pagtatalo ng mas mahabang kasaysayan kung saan nananatili sa mga diplomatang hindi itinalaga ng mga namumuno sa Kabul ang upuan ng Afghanistan. Ipinakikita ng mahahalagang petsa ang mahabang pagiging kasapi ng bansa sa UN at ang hindi pa nareresolbang usapin sa mga kredensyal.
- Setyembre 27, 1934: Sumapi ang Afghanistan sa Liga ng mga Bansa, ang pandaigdigang organisasyong nauna sa UN.
- Nobyembre 19, 1946: Sumapi ang Afghanistan sa UN noong panahon ng paghahari ni Haring Mohammad Zahir Shah. Nilagdaan ni A. Hosayn Aziz ang dokumento ng pagsang-ayon ng bansa sa Karta ng UN, at itinaas ang bandila ng Afghanistan sa pansamantalang punong-tanggapan ng Pangkalahatang Asamblea sa Flushing Meadows, New York.
- 1952: Nagsimulang maglingkod si Mohammad Kabir Ludin bilang unang permanenteng kinatawan ng Afghanistan sa UN.
- 1958 hanggang 1979: Naglingkod si Abdul Rahman Pazhwak bilang permanenteng kinatawan. Noong 1966, naging pangulo siya ng ika-21 sesyon ng Pangkalahatang Asamblea.
- 1996 hanggang 2001: Hindi binigyan ng puwesto ng UN ang Taliban noong una nitong panahon sa kapangyarihan.
- Agosto 2021: Bumalik sa kapangyarihan ang Taliban. Hindi inilipat ng UN ang upuan ng Afghanistan sa nominado nito.
- Disyembre 2021: Pinalitan ni Faiq ang naunang pinuno bilang chargé d'affaires sa New York.
- Nobyembre 18, 2026: Nagsagawa ng online na pagtitipon ang mga misyon ng Afghanistan sa New York, Geneva at Vienna upang gunitain ang walong dekada ng pakikipag-ugnayan sa UN.
- Nobyembre 19, 2026: Ginunita ng Afghanistan ang 80 taon ng pagiging kasapi sa UN.
Ikalawang pagkakataon na ito na hindi pinagkalooban ng UN ng puwesto ang isang kinatawan ng Taliban. Noong unang panahon nito sa kapangyarihan, mula 1996 hanggang 2001, kinatawan ni Ravan A.G. Farhadi ang Afghanistan. Nang bumalik ang Taliban noong 2021, nanatili sa puwesto ang mga diplomatang itinalaga ng dating republika.
Higit pa sa upuan nito ang saklaw ng rekord ng diplomasya ng Afghanistan
Hindi lamang pagiging kasapi ang laman ng kasaysayan ng Afghanistan sa UN. Ipinaglaban ng mga diplomat nito ang mga karapatan ng mga bansang walang baybayin at umaasa sa pagdaan sa ibang mga bansa upang marating ang dagat. Isinulong ng abogadong Afghan na si Abdul Hakim Tabibi ang usapin sa mga pandaigdigang kumperensya, at isinama ang prinsipyong nagmula rito sa Bahagi X ng Kumbensiyon ng UN sa Batas ng Dagat noong 1982.
Isa pang mahalagang tagumpay ang pagkahalal kay Pazhwak noong 1966 upang pamunuan ang Pangkalahatang Asamblea. Kabilang din ang Afghanistan sa mga unang bansang karamihan ng populasyon ay Muslim na bumoto pabor sa Pangkalahatang Deklarasyon ng mga Karapatang Pantao noong 1948. Sa mga sumunod na dekada, lumagda ito sa mahahalagang kasunduan sa karapatang pantao, kabilang ang mga kasunduan tungkol sa diskriminasyon, tortyur at mga karapatan ng kababaihan.
Unang nagkamit ng puwesto ang Afghanistan sa Konseho ng UN para sa mga Karapatang Pantao para sa terminong 2018 hanggang 2020. Nagpadala rin ito ng mga babae sa matataas na posisyong diplomatiko: naging unang babaeng permanenteng kinatawan ng bansa sa New York si Adela Raz noong 2019, habang pinamunuan naman ni Dalil ang misyon nito sa Geneva mula 2015 hanggang 2019.
Bahagi ng argumento nina Dalil at Andisha ang kasaysayang ito; kapwa nila kinatawan ang Afghanistan sa UN sa Geneva. Ayon sa kanila, patuloy na naglilingkod ang mga misyon para sa mga mamamayan ng Afghanistan at sa mga pandaigdigang pangakong tinanggap ng bansa sa loob ng maraming dekada. Inilalarawan ng kanilang salaysay ang kasalukuyang sigalot bilang pagkabiyak sa pagpapatuloy ng diplomasya, sa halip na pagbabago sa pagiging kasapi mismo ng Afghanistan.
Magkaugnay ang mga karapatan at pagkilala
Ayon kay Shinkai Karokhail, dating embahador ng Afghanistan sa Canada, nabigo ang Taliban na makamit kapwa ang pagiging lehitimo sa loob at labas ng bansa. Sinabi niyang iniugnay ang pagkilala ng ibang mga bansa sa paggalang sa karapatang pantao, pagkakaroon ng inklusibong pamahalaan at mga pagsisikap laban sa terorismo. Iginiit din ni Karokhail na hindi tinupad ng Taliban ang mga pangakong tinanggap ng Afghanistan sa pamamagitan ng mga kasunduan at deklarasyon.
Mula nang agawin nito ang kapangyarihan, naglabas ang Taliban ng mahigit 100 kautusang nakaaapekto sa kababaihan at mga babae, ayon sa salaysay nina Dalil at Andisha. Pinagbawalan ang mga babae na pumasok sa paaralan lampas sa ikaanim na baitang, at nilimitahan ng mga restriksiyon ang pagkuha ng kababaihan sa maraming trabaho, serbisyong pangkalusugan, pakikilahok sa pampublikong buhay at kalayaan sa pagkilos. Pinagbawalan din ang mga babaeng nagtatrabaho para sa UN sa Afghanistan na pumasok sa mga pasilidad nito sa bansa.
Ayon kay Faiq, layunin ng kanyang misyon na patuloy na marinig ang tinig ng mga Afghan, lalo na ng kababaihan at mga babae. Aniya, dapat maging pangunahing usapin sa mga pandaigdigang pagsisikap ang karapatan ng mga babae sa edukasyon at trabaho, ang mga kalayaan ng lahat ng mamamayan, at ang pakikilahok nila sa pagpapasya sa kinabukasan ng Afghanistan.
Malinaw ang aming mensahe: Hindi dapat kalimutan ang mga mamamayang Afghan. Dapat maging sentro ng mga pandaigdigang pagsisikap ang karapatan ng mga babae sa edukasyon at trabaho, ang mga karapatan at kalayaan ng lahat ng mamamayan, at ang pakikilahok nila sa pagtukoy sa kinabukasan ng bansa.
Naaapektuhan din ng usapin sa pagkilala kung maaari bang angkinin ng Taliban na kinakatawan nito ang Afghanistan sa mga pandaigdigang forum. Maaaring magkaroon ng praktikal na ugnayan ang ibang mga bansa sa mga awtoridad sa Kabul, ngunit hindi magkapareho ang pormal na pagkilala at ang pang-araw-araw na ugnayang pangtrabaho. Isa ang upuan sa UN sa mga pinakakitang lugar kung saan naipakikita ang pagkakaibang iyon.
Ano ang ipinahihiwatig ng anibersaryo tungkol sa papel ng UN?
Ayon kay Richard Bennett, espesyal na tagapag-ulat ng UN sa karapatang pantao sa Afghanistan, nagkaloob ang organisasyon ng tulong na makatao, mga programa sa pagpapaunlad, dokumentasyon ng mga paglabag sa karapatan, at suporta sa diyalogo at mga pagsisikap pangkapayapaan. Sinabi niyang panahon din ang anibersaryo upang pag-isipan kung saan nagkulang ang pakikipag-ugnayan ng daigdig.
Itinuro ni Bennett ang pagbawi sa mga karapatan ng kababaihan at mga babae sa Afghanistan matapos ang dalawang dekada ng pag-unlad. Ayon sa kanya, nahirapan ang pandaigdigang komunidad na tumugon nang mabisa. Itinatampok ng kanyang pagtatasa ang mga limitasyon ng pagkakabalam sa diplomasya: hindi sapat na ibalik sa puwesto ang mga diplomat ng dating pamahalaan upang maibalik ang mga karapatan o maresolba kung sino ang namamahala sa Afghanistan.
Sa kabila ng ilang dekada ng pakikipag-ugnayan ng daigdig, matindi pa rin ang mga paglabag sa karapatang pantao sa Afghanistan. Isa sa pinakamasasakit na halimbawa ang kalagayan ng kababaihan at mga babae sa Afghanistan. Matapos ang dalawang dekada ng pag-unlad, marami sa mga karapatan at kalayaang pinaghirapan nilang makamit ang nawala sa kanila, habang nahirapan ang pandaigdigang komunidad na tumugon nang mabisa.
Dahil nakapagsasalita si Faiq sa UN, naipararating ang mga alalahanin ng mga Afghan sa mga pandaigdigang talakayan. Gayunman, ayon kina Dalil at Andisha, hindi makapagnegosasyon at makaboto ang misyon dahil hindi nababayaran ang mga dapat kontribusyon nito sa UN. Mahalaga ang kakulangang ito kapag nagpapasya ang mga estado sa mga usapin gaya ng batas na makatao, pananalapi para sa klima, kalusugan ng publiko at mga bagong teknolohiya—mga usaping maaaring makaapekto sa Afghanistan kahit hindi makatutulong ang mga kinatawan nito sa paghubog ng mga pinal na tuntunin.
Ayon kay Shukria Barakzai, dating mambabatas ng Afghanistan at embahador sa Norway, naibukod ang Afghanistan dahil sa mga patakaran ng Taliban at binale-wala ang mga hangarin ng mamamayan tungkol sa sistemang pampolitika ng bansa. Nakatuon ang pagtitipong isinagawa ng tatlong misyon ng Afghanistan sa kasaysayan ng diplomasya ng bansa at sa kooperasyon sa hinaharap, habang nananatiling hindi nareresolba ang pangunahing usapin tungkol sa representasyon.
Ano ang hindi pa napagpapasyahan?
Wala pang ipinahahayag na pinal na pasya ang UN tungkol sa kinatawang iminungkahi ng Taliban o petsa ng paglutas sa sigalot sa mga kredensyal. Patuloy na kasapi ng UN ang Afghanistan, at nananatili sa mga upuan ang mga diplomat ng dating pamahalaan. Magkakaroon lamang ng pagbabago kapag nagpasya ang UN kung sinong mga kinatawan ang may awtoridad na magsalita para sa bansa.
Dalawang magkaibang usapin ang inilalantad ng pagkakabalam: kung sino ang kumakatawan sa Afghanistan sa pandaigdigang antas, at kung paano tinutugunan ang mga karapatan at pangangailangan ng mga mamamayan sa loob ng bansa. Ginugunita ng ika-80 anibersaryo ang mahabang kasaysayan ng pakikilahok ng Afghanistan sa multilateral na diplomasya, samantalang ipinakikita ng kasalukuyang sigalot kung paano nalilimitahan ng hindi nareresolbang usapin sa representasyon ang pakikilahok na ito.
Mahahalagang Punto
- Sumapi ang Afghanistan sa UN noong Nobyembre 19, 1946, at ginunita ang 80 taon ng pagiging kasapi noong 2026.
- Hindi inilipat ng UN sa Taliban ang upuan ng Afghanistan; nananatili sa puwesto ang mga diplomatang itinalaga ng dating pamahalaan.
- Hindi pa nagpapasya nang pinal ang Komite sa mga Kredensyal hinggil sa nominado ng Taliban mula Agosto 2021.
- Pinamumunuan ni Faiq ang misyon ng Afghanistan sa New York, habang kinakatawan naman ni Andisha ang bansa sa Geneva.
- Ayon sa mga dating diplomat, hindi makapagnegosasyon at makaboto ang mga kinatawan ng Afghanistan dahil hindi nababayaran ang mga dapat kontribusyon nito sa UN.
- Naghawak ng matataas na tungkulin sa UN ang mga diplomatang Afghan at nag-ambag sa mga pandaigdigang tuntunin tungkol sa karapatang pantao at pag-abot sa dagat.
- Nananatiling pangunahing alalahanin ng daigdig tungkol sa pamahalaang Taliban ang mga restriksiyon sa mga karapatan ng kababaihan.






