Lalagdaan ng Australia at Pilipinas ang Kasunduang Pandepensa para Palawakin ang Pagpasok ng Militar at Kooperasyong Pandagat

14 min. na pagbasa
Australia and Philippines Set to Sign Defence Deal Expanding Military Access and Maritime Cooperation

Bagong balangkas para sa ugnayang lalo pang lumalawak sa karagatan

Naghahanda ang Australia at Pilipinas na lumagda sa isang Kasunduan sa Kooperasyong Pandepensa na papalit sa kanilang memorandum of understanding noong 1995. Ilalapit nito sa mga hamon ng pagtatanggol sa teritoryo na kinakaharap ng Maynila sa South China Sea ang ugnayang nakasentro noon sa pagsasanay at panloob na seguridad.

Mga Nilalaman
  1. Bagong balangkas para sa ugnayang lalo pang lumalawak sa karagatan
  2. Ano ang magbabago sa ilalim ng kasunduan?
  3. Limang lokasyon sa Luzon, nananatili ang soberanya ng Pilipinas
  4. Mas malapit na koordinasyon ang tunguhin ng apat na bansa
  5. Paano umabot sa puntong ito ang ugnayan
  6. Itinutulak ng mga sagupaan sa dagat ang kasunduan
  7. Pinag-uugnay ng mga drone at pagpapatrolya ang depensa at pang-araw-araw na gawain sa dagat
  8. Pinalalawak ng Maynila ang ugnayan sa mga katuwang
  9. Nagpapatuloy ang mga pag-uusap sa ASEAN habang tumitindi ang tensiyon
  10. Mahahalagang Punto

Nakatakdang lumagda sa kasunduan sina Kalihim ng Tanggulang Pambansa ng Pilipinas Gilberto Teodoro Jr. at Embahador ng Australia na si Marc Innes-Brown sa Linggo sa Maynila. Ayon sa Kagawaran ng Tanggulang Pambansa ng Pilipinas, dadalo bilang saksi sa seremonya si Punong Ministro ng Australia Anthony Albanese bago ang ika-49 na ASEAN Summit.

Pinagsasama ng inaasahang kasunduan ang ilang praktikal na pangako: mas malawak na kapalit na paggamit ng mga pasilidad militar, higit na pagbabahagi ng impormasyon, kooperasyon sa pagsubaybay ng mga aktibidad sa karagatan, at suporta sa imprastraktura ng depensa ng Pilipinas. Inaasahang kabilang din dito ang mga operasyon sa paghahanap at pagsagip. Hindi pa isinasapubliko ang pinal na pananalita at detalyadong mga probisyon sa paggamit ng pasilidad.

Ang pinakamalinaw na opisyal na paliwanag sa layunin nito ay nasa pahayag ng mga ministro noong Agosto, na inilabas matapos magpulong sina Teodoro at Ministro ng Tanggulang Pambansa ng Australia Richard Marles sa Darwin noong Agosto 7, 2026. Inilarawan nila ang kasunduan bilang makabagong balangkas na mag-a-upgrade at papalit sa kasunduang nilagdaan tatlong dekada na ang nakalipas.

Sinusuportahan na ng Australia ang imprastraktura sa limang lokasyon sa Luzon, nakikilahok sa mga aktibidad pandagat kasama ang mga puwersa ng Pilipinas, at nagbibigay ng mga drone at pagsasanay sa Philippine Coast Guard. Magbibigay ang kasunduan ng mas matatag na estruktura sa lumalawak na kooperasyong ito habang paulit-ulit na nakakaharap ng Maynila ang mga barkong Tsino.

Ano ang magbabago sa ilalim ng kasunduan?

Mayroon nang Kasunduan sa Katayuan ng mga Bumibisitang Puwersa ang Australia at Pilipinas, na nagtatakda ng legal na balangkas para sa pagbisita ng mga tauhang militar sa teritoryo ng isa't isa. Layunin ng bagong kasunduan na palawakin ang praktikal na kooperasyong nakabatay sa pundasyong iyon.

Ang kapalit na paggamit ng pasilidad ay nangangahulugang pahihintulutang pumasok at kumilos sa teritoryo ng isa't isa ang mga puwersa ng bawat bansa, alinsunod sa napagkasunduang mga kondisyon. Ipinahiwatig ng mga opisyal ng Australia na mas malamang na mas madalas gamitin ang pinalawak na mga kaayusan para sa pagpapadala ng mga tauhan ng Australia sa Pilipinas.

Patalastas

Mahalagang bahagi rin ang pagbabahagi ng impormasyon. Maaaring makakita ang mga barko, eroplanong nagpapatrolya at drone ng magkakaibang bahagi ng iisang katubigan. Makakatulong ang pagsasama-sama ng mga obserbasyon nila para matukoy ng mga awtoridad ang mga barko, masubaybayan ang galaw ng mga ito at mapagpasiyahan kung saan magpapadala ng nagpapatrolyang barko o tulong.

Tinukoy na sa pahayag noong Agosto ang lumalawak na kooperasyon sa paniktik, pagmamatyag at rekognisyon, kabilang ang suporta ng Pilipinas sa kakayahang MC-55A Peregrine ng Australia. Kinilala rin nito ang kooperasyon ng Pilipinas sa mga kaayusan sa paggamit ng pasilidad.

Ang interoperability, isa pang layuning binanggit ng dalawang pamahalaan, ay nangangahulugang kakayahan ng magkakaibang puwersang militar na epektibong magtulungan. Mapapadali ng magkatugmang sistema ng komunikasyon, magkakatulad na pamamaraan at paulit-ulit na pagsasanay ang pagpapalitan ng kapaki-pakinabang na impormasyon ng barko ng Pilipinas at eroplano ng Australia sa iisang operasyon.

Limang lokasyon sa Luzon, nananatili ang soberanya ng Pilipinas

Nakasentro sa Luzon, ang pinakamalaki at pinakamataong isla ng Pilipinas, ang programa ng Australia sa imprastraktura. Dahil katabi ito ng South China Sea at malapit sa Taiwan, mahalaga ito para sa suplay at logistik, pagmamatyag pandagat at paggalaw ng mga puwersa.

Ayon sa mga tala sa pagpaplano, may walong proyektong pang-imprastraktura sa limang lokasyon, samantalang tinutukoy naman ng ibang paglalarawan ang walong pasilidad pandepensa sa mga lokasyong iyon. Tinukoy ng Kagawaran ng Tanggulang Pambansa ng Australia ang logistik, pagsasanay at kaligtasan sa sunog bilang mga larangan ng trabaho, at nakatakdang magsimula ang konstruksyon sa 2026.

Binati sa pahayag ng mga ministro noong Agosto ang pag-usad ng unang pangkat ng mga proyekto at tinalakay ang mga posibleng karagdagang proyekto. Muling pinagtibay nina Marles at Teodoro na mananatili sa Pilipinas ang ganap na soberanya sa bawat lokasyon.

Hindi pa isinasapubliko ang limang lokasyon ng proyekto at ang pinal na gastos. Pinagbasehan ng mga pagsasanay ang Clark Air Base, Fort Magsaysay at Camp Aguinaldo para sa mga tauhan ng Australia, ngunit hindi pa inilalantad ang mga lokasyong aprubado para sa programa sa imprastraktura.

Makapagbibigay ng paghahambing sa laki ng programa ang Estados Unidos. Mahigit $82 milyon na ang ginastos nito mula 2014 para gawing moderno ang limang pasilidad militar ng Pilipinas sa ilalim ng Enhanced Defense Cooperation Agreement nito; apat pang lokasyon ang idinagdag noong 2023. Inaasahang mas maliit ang programa ng Australia at nakatuon sa praktikal na suporta sa mga puwersa ng Pilipinas at magkasanib na mga aktibidad.

Patalastas

Mas malapit na koordinasyon ang tunguhin ng apat na bansa

Kasabay ng kooperasyong ito ng Australia at Pilipinas ang pagtutulungan ng Australia, Pilipinas, Japan at Estados Unidos, isang di-pormal na grupong madalas tawaging Squad. Lalo pang pinag-uugnay ng kanilang mga plano ang mga pagsasanay, pagbabahagi ng impormasyon at pamumuhunan sa depensa ng Pilipinas.

Tinukoy sa pahayag noong Agosto ang konseho ng kooperasyong pandepensa ng apat na bansa bilang susi sa regular na mga aktibidad pandagat sa eksklusibong sonang pang-ekonomiya ng Pilipinas. Nagtakda ng batayan ang mga tuntunin ng sanggunian na nilagdaan sa Shangri-La Dialogue noong Hunyo 2026 para sa mas malapit na pagbabahagi ng impormasyon at mas mabilis na pag-usad tungo sa mga puwersang kayang magtulungan.

Ang sumunod na hakbang ay ang kasunduang magtatag ng Pinagsamang Sentro ng Koordinasyon sa Pilipinas. Matapos ang pulong ng apat na ministro ng tanggulang pambansa sa Cebu noong Oktubre 28, sinabi ni Teodoro noong Nobyembre 11 na gumagana na ang isang mekanismo ng koordinasyong pandepensa.

Binanggit ni Teodoro na kabilang sa gawain nito ang kamalayan sa kalagayang pandagat, koordinasyon, pagsasama-sama ng impormasyon at interoperability ng militar. Hindi pa isinasapubliko ang mga lokasyon, estruktura ng organisasyon at pormal na iskedyul ng pagtatatag ng sentro, gayundin ang ugnayan nito sa hiwalay na inanunsiyong sentro ng koordinasyon ng Pilipinas at Estados Unidos.

Ang praktikal na pagbabago ay ang paglipat mula sa paminsan-minsang pagtutulungan tungo sa mas regular na koordinasyon. Makakatulong ang pagtutugma ng mga pamumuhunan at pagbabahagi ng iisang larawan ng mga aktibidad sa karagatan para mas mahusay na magamit ng Pilipinas ang mga barko, eroplano at kagamitang pangmanman na ibinibigay o sinusuportahan ng iba't ibang katuwang.

Paano umabot sa puntong ito ang ugnayan

Kasunod ang kasunduan ng ilang yugto ng diplomatikong at pangmilitar na kooperasyon. Inilugar ng opisyal na pahayag noong Agosto ang kasalukuyang mga negosasyon sa prosesong nagsimula sa isang Pahayag ng Layunin sa Pinahusay na Kooperasyong Pandepensa na nilagdaan noong 2025.

  • 1995: Nilagdaan ng Australia at Pilipinas ang memorandum of understanding na papalitan ng bagong kasunduan.
  • 2025: Nangako ang dalawang bansa sa pamamagitan ng pahayag ng layunin na i-update ang kanilang balangkas pandepensa.
  • Hunyo 2026: Nilagdaan ng apat na katuwang ang mga tuntunin ng sanggunian para sa kanilang konseho ng kooperasyong pandepensa sa Shangri-La Dialogue.
  • Agosto 7, 2026: Sinuri nina Marles at Teodoro sa Darwin ang pag-usad ng kasunduan at mga proyektong pang-imprastraktura.
  • Oktubre 28, 2026: Nagkasundo sa Cebu ang apat na ministro ng tanggulang pambansa na magtatag ng Pinagsamang Sentro ng Koordinasyon.
  • Nobyembre 11, 2026: Sinabi ni Teodoro na gumagana na ang mekanismo ng koordinasyon.
  • 2027: Plano ng Australia at Pilipinas ang Exercise ALON at ang kanilang ikaapat na pulong ng mga ministro ng tanggulang pambansa sa Pilipinas.

Nagbibigay ng praktikal na katuwang ang programa ng pagsasanay sa mga pangakong ito sa antas ng mga institusyon. Binanggit sa pahayag noong Agosto ang BALIKATAN, PITCH BLACK at CARABAROO sa 2026, na susundan ng ALON sa 2027, at nanawagan itong gawing mas masalimuot ang mga aktibidad.

Patalastas

Nagpadala ang Australia ng pinakamalaking pangkat nito hanggang ngayon sa mga pagsasanay na Balikatan noong 2026. Mula huling bahagi ng 2023, nakilahok din ito sa 12 kooperatibong aktibidad pandagat na pinangunahan ng Pilipinas, kasama ang mga barko ng Royal Australian Navy at eroplanong nagpapatrolya na P-8A Poseidon ng Royal Australian Air Force.

Itinutulak ng mga sagupaan sa dagat ang kasunduan

Madalas magharap ang mga barko ng Tsina at Pilipinas sa paligid ng Spratly Islands at Scarborough Shoal, sa kanluran ng Luzon. Nahaharap ang Maynila sa paggamit ng mga water cannon, pagharang at iba pang uri ng panggigipit habang nagsisikap itong maghatid ng suplay sa mga tauhan, subaybayan ang katubigan nito at pangalagaan ang akses sa yamang-dagat.

Ipinahayag sa pahayag noong Agosto ang pagkabahala sa mga kilos ng Chinese Coast Guard sa Second Thomas Shoal na ikinasugat ng mga tauhan ng Philippine Navy. Nagbabala rin sina Marles at Teodoro na nagpapataas sa panganib ng paglala at maling pagtantiya ang paggamit ng water cannon at pagsalpok ng mga barko.

Inilarawan ni Teodoro, kalihim ng tanggulang pambansa ng Pilipinas, ang mga kilos pandagat ng Tsina bilang pinakamalaking tradisyonal na hamon sa seguridad ng bansa. Sinabi niya:

Ang nine-dash line nito ang pinakamalaking banta sa katatagan at kapayapaan ng rehiyon.

Iginigiit ng Tsina ang makasaysayang karapatan nito sa malaking bahagi ng South China Sea sa pamamagitan ng nine-dash line. Tinanggihan ng arbitral tribunal na itinatag sa ilalim ng United Nations Convention on the Law of the Sea ang legal na batayan ng mga pag-aangkin nito sa makasaysayang karapatan sa desisyon noong 2016. Tinatanggihan ng Tsina ang desisyon, na muling pinagtibay ng Australia at Pilipinas bilang may bisa noong Agosto.

Umaabot nang hanggang 200 milyang pandagat, o humigit-kumulang 370 kilometro, mula sa mga batayang linya sa baybayin ng isang bansa ang eksklusibong sonang pang-ekonomiya nito. Sa loob ng sona, may karapatan ang estadong baybayin sa mga yamang gaya ng isda, langis at gas. Nananatili sa ibang bansa ang karapatang maglayag sa ilalim ng internasyonal na batas.

Nagsisikap din ang Maynila na kilalanin sa batas ang mga karapatan nito sa sahig-dagat lampas sa karaniwang sonang iyon sa pamamagitan ng pagsusumite nito hinggil sa South China Sea sa United Nations Commission on the Limits of the Continental Shelf. Tungkol ang prosesong iyon sa sahig-dagat at kailaliman nito, samantalang tinutugunan ng mga nagpapatrolya at kooperasyong pandepensa ang mga agarang hamon sa pagkilos sa dagat.

Pinag-uugnay ng mga drone at pagpapatrolya ang depensa at pang-araw-araw na gawain sa dagat

Nagbigay ang Australia ng mahigit $13 milyon na suporta sa Philippine Coast Guard mula Abril ng nakaraang taon, pangunahin sa pamamagitan ng mga drone at pagsasanay sa mga operator ng mga ito. Nakakatulong ang kagamitan na mapalawak ang pagmamatyag lampas sa naaabot ng tanaw ng mga tripulante mula sa barko.

Patalastas

Magagamit ng mga tauhan ng Pilipinas ang mga kakayahang iyon para subaybayan ang mga barko pandagat at pangbaybayin ng Tsina, bantayan ang ilegal na pangingisda, pangalagaan ang mga kable sa ilalim ng dagat at subaybayan ang mga aktibidad ng drone. Para sa bansang binubuo ng maraming isla, nakakatulong ang mas malawak na pagbabantay para mapagpasiya ng mga awtoridad kung saan higit na kailangan ang limitadong yaman para sa pagpapatrolya.

Magbibigay naman ng isa pang praktikal na gamit sa pinagsasaluhang impormasyon pandagat ang kooperasyon sa paghahanap at pagsagip. Makakatulong sa mga tripulante na mag-ugnay ng tulong kapag nasa panganib ang isang barko ang kaalaman sa kinaroroonan ng mga sasakyang pandagat at kakayahang makipag-ugnayan sa iba't ibang serbisyo.

Kabilang din ang Australia sa mga pagpapatrolyang kasama ang iba pang katuwang. Nakilahok ang HMAS Ballarat kasama ang mga puwersa ng Pilipinas, Estados Unidos at New Zealand sa eksklusibong sonang pang-ekonomiya ng Pilipinas. Nakaranas din ng engkuwentro ang isang eroplanong nagpapatrolya na P-8A ng Australia at isang Chinese Su-35 fighter, na tinawag ng Canberra na hindi ligtas at hindi propesyonal.

Nangatuwiran si David Dutton, senior resident fellow sa Australian Strategic Policy Institute, na lumipat na ang ugnayan mula sa pagtutuon sa kontra-terorismo at panloob na seguridad tungo sa pagtatanggol sa teritoryo at pagpigil sa agresyon. Nangangahulugan ang pagpigil sa agresyon na mahihikayat ang posibleng manalakay na hindi sulit ang agresyon dahil sa napakataas na kapalit nito.

Pinalalawak ng Maynila ang ugnayan sa mga katuwang

Pinatitibay ng Pilipinas ang ugnayan nito lampas sa Australia at Estados Unidos. Tinalakay ng mga tagaplano ng hukbo ng Pilipinas at Indonesia ang kooperasyon sa seguridad, impormasyon hinggil sa mga banta mula sa ibang bansa, pamumuno, pagsasanay, komunikasyon at pagtugon sa sakuna sa kanilang ika-32 pulong ng Army Working Group.

Nakabatay ang mga talakayang iyon sa Kasunduan ng Pilipinas at Indonesia sa mga Kooperatibong Aktibidad sa Larangan ng Depensa at Seguridad, na nilagdaan noong Setyembre 5, 2022. Nanawagan din ang Maynila na palalimin ang pananaliksik pandagat at akademikong kooperasyon sa India.

Inilalagay ng pag-aaral sa mga ugnayang pandepensa ng Lowy Institute, na sumaklaw sa datos mula 2017 hanggang 2024, ang mga hakbang na ito sa mas malawak na takbo sa rehiyon. May 27 mekanismo ng diyalogo sa depensa ang Pilipinas sa sampung panlabas na katuwang na sinuri, kumpara sa 25 ng Vietnam at 23 ng Indonesia.

Sa Timog-Silangang Asya noong 2023 at 2024, lumahok ang Estados Unidos sa 161 sa 369 magkasanib na pagsasanay militar, ang Japan sa 134 at ang Australia sa 104. Maaaring lumahok sa isang pagsasanay ang mahigit isang panlabas na katuwang kaya nagsasapawan ang mga bilang na iyon.

Nakita rin sa pag-aaral na lumagda ang Australia, India at Japan sa 38 bagong kasunduang pandepensa sa mga bansa sa Timog-Silangang Asya sa panahon ng pag-aaral, kumpara sa pinagsamang 22 kasunduan ng Estados Unidos at Tsina. Bahagi ng mas malawak na pagsisikap ng Maynila na magkaroon ng mas maraming pagpipilian sa pagsasanay, kagamitan, akses at suportang diplomatiko ang lumalawak nitong ugnayan sa Australia.

Patalastas

Nagpapatuloy ang mga pag-uusap sa ASEAN habang tumitindi ang tensiyon

Inaasahang lalagdaan ang kasunduan habang nagtitipon sa Maynila ang mga lider ng ASEAN, kung saan kabilang sa pangunahing paksa ang South China Sea. Mahigit walong taon nang nakikipagnegosasyon ang ASEAN at Tsina sa isang kodigo ng asal para makatulong sa pamamahala ng mga alitan at pagbawas sa mga mapanganib na engkuwentro.

Dati nang nagtakda ang Pilipinas ng target na 2026 para sa kodigo habang naghahanda sa pamumuno nito sa ASEAN. Sinasabi na ngayon ng mga opisyal ng Pilipinas na hindi nila makumpirmang matatapos ang mga negosasyon bago matapos ang summit. Kabilang sa mga hindi pagkakasundo ang saklaw na heograpiko ng kodigo, kung magkakaroon ito ng bisa sa batas at kung paano haharapin ang mga paglabag.

Lalong tumalas ang palitan ng pahayag ng mga diplomatiko. Inakusahan ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr. si Embahador ng Tsina na si Jing Quan na nagbanta matapos sabihin ng embahador na "madaling mananalo" ang Tsina sa isang sagupaan sa Pilipinas. Ipinatawag ni Kalihim ng Ugnayang Panlabas Theresa Lazaro si Jing, na itinangging nagbanta siya.

Sinabi ng ministeryo ng ugnayang panlabas ng Tsina na hinimok kalaunan ni Ministro ng Ugnayang Panlabas Wang Yi ang Maynila na pigilan ang mga pulitikong inakusahan ng Beijing na umaatake sa Tsina. Pinuna rin ng Tsina ang Australia matapos ipahayag ni Kalihim ng Ugnayang Panlabas Penny Wong ang pagkabahala sa agresibo at nagpapawalang-katatagan na kilos sa dagat.

Nagdaragdag ng presyur sa pagpaplano sa rehiyon ang Taiwan at Gitnang Silangan. Nagbabala si Jennifer Parker, espesyalista sa seguridad pandagat, na nabawasan ang presensiya ng mga puwersang pandagat ng Estados Unidos sa rehiyon dahil sa paglipat ng mga ito patungo sa Gitnang Silangan, habang lumalawak naman ang mga aktibidad ng Tsina sa paligid ng Pilipinas at silangan ng Taiwan.

Binanggit din sa pahayag ng mga ministro noong Agosto ang pagkabahala sa pagsubok ng Tsina sa missile mula sa submarino noong Hulyo 6, 2026, na inilarawang lumipad mula South China Sea, dumaan sa Pilipinas at nagtapos sa Pasipiko. Nanawagan ang Australia at Pilipinas ng mga kaayusan para maabisuhan nang maaga ang mga estadong maaapektuhan.

Ang susunod na nakatakdang mahahalagang hakbang ng dalawang bansa ay ang Exercise ALON at pulong ng mga ministro ng tanggulang pambansa sa 2027. Hinimok ni Dutton ang mga pamahalaan na patibayin ang ugnayang institusyonal bago ang halalan sa pagkapangulo ng Pilipinas sa 2028. Aniya, makakatulong ang regular na konsultasyon at matatag na mga kaayusan sa depensa para maipagpatuloy ang kooperasyon sa kabila ng mga pagbabagong pampolitika.

Mahahalagang Punto

  • Nakatakdang lumagda ang Australia at Pilipinas sa Linggo sa isang Kasunduan sa Kooperasyong Pandepensa bago ang ASEAN Summit sa Maynila.
  • Papalitan ng kasunduan ang memorandum noong 1995 at inaasahang palalawakin nito ang paggamit ng mga pasilidad militar, pagbabahagi ng impormasyon at kooperasyong pandagat.
  • Sinusuportahan ng Australia ang imprastraktura sa limang lokasyon sa Luzon, at mananatili sa Pilipinas ang soberanya sa lahat ng pasilidad.
  • Bumubuo ang Australia, Japan, Pilipinas at Estados Unidos ng Pinagsamang Sentro ng Koordinasyon, at gumagana na ang mekanismo ng koordinasyon.
  • Nagpapatuloy ang pag-uusap ng ASEAN at Tsina tungkol sa kodigo ng asal sa South China Sea, ngunit wala pang kumpirmadong kasunduan pagsapit ng pagtatapos ng summit.
  • Plano ang Exercise ALON at isa pang pulong ng mga ministro ng tanggulang pambansa ng Australia at Pilipinas sa 2027.
Ibahagi ang artikulong ito

Baka magustuhan mo rin