Nangako ang US ng Dagdag na Tulong Militar sa Pilipinas Habang Nahaharap ang Maynila sa Kakulangan sa Pondo para sa Modernisasyon

Nagbunga ang mga pag-uusap sa Cebu ng bagong pangako sa pagpopondo, ngunit walang inihayag na halaga

Nangako ang Estados Unidos ng karagdagang pondo para gawing makabago ang Sandatahang Lakas ng Pilipinas habang naghahanda ang Maynila ng panukalang badyet na P50 bilyon para sa modernisasyon sa 2027, na P20 bilyon na mas mababa sa minimum na halagang sinasabi ni Defense Secretary Gilberto Teodoro Jr. na kailangan sa huling yugto ng programa.

Inihayag ni US Defense Secretary Pete Hegseth ang dagdag na pondo sa mga pag-uusap nila ni Teodoro noong Oktubre 28, 2026, sa Lapu-Lapu City, Cebu. Nagkasundo rin sa pulong na pahusayin ang mga sistemang nagbibigay-daan sa koordinasyon ng operasyon ng dalawang militar, kasabay ng mga talakayan tungkol sa imprastraktura at mga pasilidad na imbakan sa mga kampo militar ng Pilipinas na maaaring gamitin ng mga puwersa ng US.

Hindi isiniwalat ng US Department of War, ang tawag ngayon ng administrasyong Trump sa Pentagon, ang halaga ng karagdagang pondo, petsa ng paglalabas nito o mga proyektong pagkakalooban ng suporta. Wala rin itong ibinigay na petsa ng pagsisimula o detalyadong saklaw ng inisyatiba sa command and control. Dahil dito, nananatiling hindi malinaw ang agarang kalagayan ng badyet ng Maynila.

Inilalagay ng ulat ng Philippine Information Agency tungkol sa mga pulong ang pangako ng dalawang bansa sa mas malawak na panukala ng US para sa kooperasyon sa depensa sa Timog-Silangang Asya. Nag-host ang Pilipinas ng mga pulong ng mga kalihim ng depensa ng ASEAN noong Oktubre 28 at 29 bilang tagapangulo ng samahang panrehiyon para sa 2026.

Para sa Pilipinas, ang pangunahing usapin ay kung gaano kabilis magiging aktuwal na kakayahang militar ang pangakong suporta. Tinalakay sa mga pag-uusap sa Cebu ang pondo, koordinasyon sa operasyon at mga pasilidad, habang ipinakita ng debate sa badyet sa bansa ang laki ng mga kagamitang nais pa ring pondohan ng Maynila.

Dalawang daluyan ng pondo ng US na magkaiba ang mga tuntunin

Hiwalay ang bagong inanunsyong pondo ng Pentagon para sa kooperasyon sa seguridad sa Foreign Military Financing, o FMF. Tinutulungan ng mga grant sa ilalim ng FMF ang mga pamahalaang katuwang na kumuha ng kagamitan, serbisyo at pagsasanay sa depensa, habang ang mga pautang ay nagbibigay ng pondo na kailangang bayaran.

Pinahihintulutan ng 2026 US National Defense Authorization Act, na nilagdaan ni Pangulong Donald Trump noong Disyembre 2025, ang hanggang $500 milyon kada taon na FMF para sa Pilipinas mula 2026 hanggang 2030, gayundin ang hanggang $1 bilyon na direktang pautang. Sa loob ng limang taong iyon, maaaring umabot sa $2.5 bilyon ang kabuuang awtorisasyon para sa mga grant.

Inilaan ng Kongreso ang hindi bababa sa $100 milyon na FMF grant para sa Pilipinas sa taong piskal 2026, ayon sa Congressional Research Service. Mahalaga ang pagkakaiba ng awtorisasyon at paglalaan ng pondo: pinahihintulutan ng awtorisasyon ang isang programa o pinakamataas na halagang maaaring gastusin, samantalang nagbibigay naman ng awtoridad na gumastos ang paglalaan ng pondo.

Magkaibang yugto ng proseso ng pagpopondo ang inilalarawan ng taunang limitasyong $500 milyon at ng hindi bababa sa $100 milyong inilaan. Nasa ibang daluyan naman ng pondo ang bagong pangako ng Pentagon, kaya mahalagang malaman ang magiging halaga at mga kondisyon nito upang matukoy kung gaano kalaking dagdag na suporta ang matatanggap ng Maynila.

Kulang pa rin ang panukalang dagdag-pondo ng Maynila

Naglalaan ang panukalang badyet ng Pilipinas ng P50 bilyon para sa Revised AFP Modernization Program sa 2027, kumpara sa P40 bilyong regular na pondo noong 2026. Dagdag itong P10 bilyon, o 25%, ngunit sasaklaw lamang sa humigit-kumulang 39% ng P126.97 bilyong hiniling ng Department of National Defense para sa modernisasyon.

P76.97 bilyon ang agwat sa pagitan ng kahilingang iyon at ng panukalang alokasyon. Nakakatulong itong ipaliwanag kung bakit kasabay ng pagtaas ng suporta mula sa Pilipinas at US ang mga babala ng mga opisyal sa depensa na mahirap pa ring tustusan ang mga planong pagbili.

Nagbigay si Teodoro sa mga mambabatas ng mas tiyak na sukatan ng agarang pangangailangan sa pagdinig ng Senate finance subcommittee noong Oktubre 19. Sinabi niyang nangangailangan ng hindi bababa sa P70 bilyon ang Horizon 3, ang ikatlo at huling yugto ng programa sa modernisasyon. Kung ipapasok sa kontrata ang lahat ng nakaplanong proyekto, aniya, kakailanganin pa ng P20 bilyon bukod sa panukalang P50 bilyon para sa mga kontratang sasaklaw sa ilang taon.

Hinahati ng mga kontratang ito ang mga bayad sa magkakasunod na badyet. Nagbibigay-daan ang mga ito sa pamahalaan na bumili ng mamahaling kagamitan nang hindi kailangang bayaran agad ang buong halaga, ngunit itinatakda rin ng mga ito na bahagi ng pondong ilalaan sa hinaharap ay mapupunta sa mga napagkasunduan nang pagbili. Para sa mga tagapagplano ng militar, kapwa mahalaga sa usapin ng badyet ang mga bagong order at ang mga susunod na bayad para sa mga ito.

Lalong sumisikip ang kabuuang badyet sa depensa

Itinakda sa P324.63 bilyon ang kabuuang panukalang badyet ng Department of National Defense para sa 2027, kumpara sa kahilingan nitong P572.79 bilyon. Humigit-kumulang 43% na mas mababa ang panukala sa hinihinging halaga, na may agwat na P248.16 bilyon.

Itinakda sa P32.67 bilyon ang inilaan ng departamento para sa capital outlay, na sumasaklaw sa paggasta para sa mga asset gaya ng kagamitan at pasilidad, kumpara sa kahilingang P239.73 bilyon. Katumbas iyon ng humigit-kumulang 14% ng hinihinging paggasta para sa capital outlay. Mas malawak na mga kategorya ang saklaw ng mga bilang na ito kumpara sa programa sa modernisasyon, kaya dapat unawain ang mga ito ayon sa kani-kanilang bahagi ng badyet.

Sinabi ni Senate President Sherwin Gatchalian na isinusulong niya ang mas malaking badyet para sa AFP upang suportahan ang modernisasyon, kahandaan at mga kakayahan ng militar, kabilang ang kakayahan sa cyber warfare. Iniuugnay ng kaniyang paninindigan ang debate tungkol sa mga barko, sasakyang panghimpapawid at iba pang kagamitan sa pangangailangang protektahan at patakbuhin ang mga digital system ng militar.

Bahagi pa rin ng proseso ng badyet ng Pilipinas ang mga panukalang alokasyon para sa 2027. Nagdaragdag ng posibleng mapagkukunan ng suporta ang anunsyo ng US, habang kailangan pang magpasya ng mga mambabatas kung gaano kalaking pambansang pondo ang ilalaan.

Papalapit na sa huling taon ang batas sa modernisasyon

Pinagtibay noong 2012 ang Republic Act 10349, ang Revised AFP Modernization Act, bilang programang tatagal nang 15 taon at mahahati sa tatlong yugto. Nakatakda itong magtapos sa 2027, ang taon ding saklaw ng kasalukuyang pinag-uusapang badyet.

Hinimok ni Teodoro ang Kongreso na ipawalang-bisa ang batas, at iginiit na hindi makasabay sa mga pagbabago sa teknolohiyang militar ang mga takdang siklo nito. Sinabi rin niyang napakaliit ng naiaambag ng mga remittance mula sa Bases Conversion and Development Authority, na nilalayong maging mapagkukunan ng pondo, kaya kinailangan ang suporta ng pambansang pamahalaan.

Sa isang pahayag noong Agosto, kinuwestiyon ni Teodoro ang haba ng siklo ng pagpaplano:

Aling entidad ang nagpaplano para sa 15 taon sa panahon ngayon?

Nagdaragdag ng isa pang dimensiyon sa debate sa pondo ang nalalapit na pagtatapos ng iskedyul ng batas. Isinasaalang-alang ng Kongreso ang mga pondong ilalaan para sa huling nakatakdang taon habang isinusulong naman ng kalihim ng depensa ang ibang legal na balangkas para sa modernisasyon sa hinaharap. Maaaring mangailangan ng mga bayad at suporta lampas pa sa taong iyon ang mga order ng kagamitan na gagawin ngayon.

Ano ang mababago ng kasunduan sa command and control

Nagkasundo sina Hegseth at Teodoro na simulan ang pagpapabilis sa modernisasyon ng command and control ng alyansa. Tumutukoy ang command and control sa mga sistema at pamamaraang ginagamit ng mga pinunong militar upang tumanggap ng impormasyon, magpasya at mag-utos sa mga puwersa. Sa magkasanib na operasyon, nakatutulong ang mga kaayusang ito para pag-ugnayin ang mga kilos ng mga yunit ng dalawang bansa.

Inilarawan ng Pentagon ang inisyatiba bilang paraan upang mapahusay ang koordinasyon nang real time at mapatatag ang kakayahan ng alyansa na magpatuloy sa gitna ng panggigipit. Nangangahulugan naman ang interoperability, isa pang layunin ng dagdag na pondo, na epektibong nakapagtatawagan at nakapagtutulungan sa operasyon ang magkakaibang sandatahang lakas.

Makakatulong ang heograpiya upang maunawaan kung bakit ito ang pokus. Umaabot ang First Island Chain mula Japan, lampas sa Taiwan at Pilipinas, hanggang sa pandagat na bahagi ng Timog-Silangang Asya. Itinuturing ng pagpaplanong militar ng US na mahalaga ang arko na ito upang mapigilan ang China at maging mas mahirap at magastos ang pagkilos militar laban sa mga katuwang ng US.

Para sa Maynila, kasabay ng nagpapatuloy na tensiyon sa China sa West Philippine Sea ang pangakong ito. Layunin ng mas mahusay na koordinasyon na iugnay ang modernisasyon ng militar ng Pilipinas sa mga praktikal na pangangailangan ng pakikipag-operasyon kasama ng mga puwersa ng US sa malawak na karagatan.

Siyam na lugar sa Pilipinas ang bumubuo sa network ng mga pasilidad

Sinuri rin ng dalawang kalihim ng depensa ang pagpapatupad ng Enhanced Defense Cooperation Agreement, na kilala bilang EDCA, partikular ang pamumuhunan sa kritikal na imprastraktura at mga pasilidad na imbakan. Nilagdaan noong 2014, pinahihintulutan ng kasunduan ang umiikot na paggamit ng mga puwersa ng US sa mga napagkasunduang pasilidad militar sa Pilipinas at ang pagpapatayo at pagpapahusay ng mga ito.

Siyam ang lugar sa Pilipinas na saklaw ng EDCA, kabilang ang apat na karagdagang lokasyong tinukoy noong 2023. Pinalawak ng mga dagdag na lokasyong ito ang network mula lima tungo sa siyam, na nagdagdag nang 80% sa bilang ng mga lugar na maaaring gamitin sa ilalim ng kasunduan.

Iba ang layunin ng mga pasilidad na imbakan at imprastraktura sa pagbili ng mga kagamitang militar. Nagbibigay ang mga ito ng mga lugar na pag-iimbakan ng suplay at suporta para sa mga puwersang gagamit sa mga pasilidad. Kaya tinalakay sa mga pag-uusap sa Cebu ang pisikal na network na kailangan para sa kooperasyon, gayundin ang pondo at mga sistemang ginagamit sa pagdidirekta ng operasyon.

Nakabatay sa mga lokasyong militar ng Pilipinas at sa salit-salitang paggamit ng US ang mga kaayusan sa paggamit ng mga pasilidad. Mahalaga ang istrukturang ito upang maunawaan kung paano umaakma ang mga pasilidad sa mga plano ng alyansa.

Panrehiyong balangkas kasabay ng pangako sa Pilipinas

Nagmungkahi rin si Hegseth ng balangkas para sa kooperasyon sa depensa ng US at ASEAN sa isang impormal na pulong kasama ang mga kalihim mula sa 11 miyembro ng Association of Southeast Asian Nations. Idinaos ang talakayan kasabay ng ika-20 ASEAN Defence Ministers' Meeting.

Ipinaliwanag ni Hegseth ang panukala:

Iminumungkahi naming magtulungan upang buuin ang balangkas ng kooperasyon sa depensa ng US at ASEAN, isang praktikal na balangkas na gagabay sa ating kooperasyon sa mga susunod na taon,

Ang mga kalahok na bansa ang pipili ng mga inisyatiba ayon sa mga pinagkakasunduang interes at prayoridad sa seguridad ng rehiyon. Tinukoy ni Hegseth ang kamalayan sa mga pangyayari sa karagatan, interoperability at kooperasyon ng mga hukbong-dagat sa rehiyon bilang mga larangan kung saan maaaring palawakin ang gawain. Nangangahulugan ang kamalayan sa mga pangyayari sa karagatan ng pag-alam sa mga nagaganap sa dagat, kabilang ang lokasyon at aktibidad ng mga sasakyang-dagat.

Inihain ang panukala bago ang ika-50 anibersaryo ng ugnayan ng ASEAN at US sa 2027. Itinuro ni Teodoro ang dati nang halimbawa ng kooperasyon: ang ikalawang pagsasanay pandagat ng ASEAN at US, na ginanap sa Indonesia noong Disyembre 2025 at nilahukan ng Philippine Navy. Iniugnay niya ang ligtas na mga ruta sa dagat at kalayaan sa paglalayag sa seguridad at kaunlaran ng mga komunidad na umaasa sa dagat.

Kabilang sa mas malawak na mga pulong sa Cebu ang mga kalihim ng depensa ng ASEAN at ang kanilang mga katuwang sa ADMM-Plus. Hindi dumalo ang kalihim ng depensa ng China sa kabila ng paanyaya, kaya wala sa pagtitipon ang pinakamataas na kinatawan sa depensa ng isang pangunahing kapangyarihang militar sa rehiyon habang tinatalakay ang mga inisyatiba ng US.

Mga pag-uusap sa Japan at pagkakasunod-sunod ng mga pasya

Tinalakay sa hiwalay na pagpupulong ni Hegseth kay Japanese Defense Minister Shinjiro Koizumi ang mas maluwag na paggamit sa mga pasilidad militar at mga pagsasanay ng mga puwersang kumikilos mula sa magkakahiwalay na lokasyon. Maaaring mabawasan ng pagkalat ng mga yunit sa ilang lugar ang pag-asa ng operasyon sa iisang pasilidad.

Tinalakay rin sa mga pag-uusap sa Japan ang pinalawak na paggamit at presensiya ng US, at mga makatotohanang pagsasanay kabilang ang mga putukan ng tunay na bala. Kabilang ang Japan at Pilipinas, kasama ang US at Australia, sa grupong pandepensa na kilala bilang Squad. Kabilang sa mga nagdaang pagsasanay ng US kasama ang mga bansang ito ang paggamit ng Typhon missile systems at High Mobility Artillery Rocket Systems, o HIMARS.

Bahagi ang mga anunsyo sa Cebu ng sunod-sunod na pasya sa modernisasyon ng Pilipinas, pinalawak na paggamit ng mga pasilidad militar at mga hakbang sa pagpopondo ng US:

• 2012: Itinatag ng Republic Act 10349 ang binagong programa sa modernisasyon na tatagal nang 15 taon.
• 2014: Nilagdaan ng Pilipinas at Estados Unidos ang EDCA.
• 2023: Dahil sa apat na karagdagang lokasyon ng EDCA, umabot sa siyam ang kabuuang bilang sa Pilipinas.
• Disyembre 2025: Nilagdaan ni Trump ang batas sa awtorisasyon sa depensa ng US para sa 2026, na may mga probisyon sa pagpopondo para sa Pilipinas.
• Oktubre 19, 2026: Sinabi ni Teodoro sa isang subcommittee ng Senado na nangangailangan ng hindi bababa sa P70 bilyon ang Horizon 3.
• Oktubre 28, 2026: Inanunsyo ni Hegseth ang karagdagang pondo para sa kooperasyon sa seguridad at nakipagkasundo kay Teodoro na pahusayin ang command and control ng alyansa.
• 2027: Naglalaan ang panukalang badyet ng Pilipinas ng P50 bilyon para sa modernisasyon habang papalapit sa nakatakdang pagtatapos ang kasalukuyang programa.

Para sa mga tagapagplano ng depensa ng Pilipinas, ang agarang hamon ay pagtugmain ang magkakahiwalay na pasyang ito: mga pambansang paglalaan ng pondo, tulong ng US, mga kasunduan sa pagbili ng kagamitan at mga pasilidad na nagbibigay-daan sa magkasanib na operasyon ng mga puwersa.

Mahahalagang Punto

• Nangako ang Estados Unidos ng karagdagang suporta para sa modernisasyon ng AFP sa mga pag-uusap noong Oktubre 28 sa Cebu, ngunit walang inihayag na halaga o petsa ng paglalabas ng pondo.
• Hiwalay ang bagong pondo ng Pentagon sa mga grant at pautang sa ilalim ng Foreign Military Financing.
• Nagpanukala ang Maynila ng P50 bilyon para sa modernisasyon sa 2027, 25% na mas mataas kaysa regular na pondo noong 2026 ngunit mas mababa sa mga pangangailangang binanggit ng mga opisyal sa depensa.
• Nagkasundo sina Hegseth at Teodoro na pahusayin ang command and control at sinuri ang imprastraktura sa siyam na lugar ng EDCA.
• Magbibigay-daan ang panukalang balangkas sa depensa ng US at ASEAN sa mga kalahok na bansa na pumili ng mga inisyatiba sa kooperasyon batay sa mga pinagkakasunduang prayoridad.
• Magtatapos sa 2027 ang iskedyul ng batas sa modernisasyon ng Pilipinas, habang isinusulong ni Teodoro ang pagpapawalang-bisa rito.