Matinding El Niño Naglalagay sa Alanganin sa mga Sakahan, Imbakan ng Tubig at Paaralan sa Pilipinas Hanggang 2027

Lumalalim ang pag-init sa Pasipiko habang umaabot sa P8.5 bilyon ang pinsala sa mga sakahan

Umabot sa P8.5 bilyon pagsapit ng Oktubre 21 ang pinsala ng El Niño sa agrikultura ng Pilipinas, habang ayon sa mga pagtatayang binanggit ng CARE Philippines, 2% lamang ng normal ang inaasahang pagpasok ng tubig sa Magat Dam at 5.5% naman sa Pantabangan Dam sa Pebrero. Nagbabanta ang kombinasyong ito sa mga ani at irigasyon, habang inaasahang rurok ng napakalakas na El Niño bago matapos ang 2026 at magpapatuloy ito hanggang unang tatlong buwan ng 2027.

Sinabi ni Ana Liza S. Solis, hepe ng Climate Monitoring and Prediction Section ng Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Services Administration, sa pagdinig ng komite sa agrikultura ng Kamara na nasa 2.5 digri Celsius ang karaniwang itinaas ng temperatura sa ibabaw ng dagat sa tropikal na Pasipiko kumpara sa normal mula Agosto hanggang Oktubre. Lampas ito sa 2 digring hangganan na binanggit niya para matawag na napakalakas ang El Niño.

Ganito inilarawan ni Solis sa mga mambabatas ang sitwasyon:

May napakalakas na El Niño sa tropikal na Pasipiko.

Inaasahan ng PAGASA na kakalat ang kakulangan sa ulan sa mga susunod na buwan, at posibleng uminit ang temperatura sa maghapon kahit panahon ng amihan. Kailangang magpasya ang mga magsasaka tungkol sa pagtatanim at irigasyon, habang dapat magtipid ng suplay ang mga paaralan, ospital at kompanya ng tubig para sa mahahalagang serbisyo.

Nararamdaman na ang epekto sa mga lokalidad. Iniulat ng Oriental Mindoro ang kakulangan sa tubig na nakaaapekto sa 11,097 pamilya sa Puerto Galera. Binawasan ang alokasyon ng Metro Manila mula sa Angat Dam. Sa Rehiyon ng Davao, sinusuri ng mga opisyal sa agrikultura ang pinsala sa palay, saging at iba pang pananim, habang itinututok ang malaking bahagi ng kanilang badyet sa pagtugon sa pagpapatuloy ng produksyon sa mga lugar na hindi gaanong bulnerable.

Pagbabago sa pagtataya ng tagtuyot

Nagtala ang PAGASA ng limang lalawigang nakararanas ng meteorolohikal na tagtuyot pagsapit ng Oktubre 31, bukod pa sa 11 lalawigan at highly urbanized cities na nakararanas ng tuyong panahon at 10 pang lalawigan na nakararanas ng tuyong mga kondisyon. Nangangahulugan ang meteorolohikal na tagtuyot na nanatiling mas mababa nang malaki sa karaniwan ang dami ng ulan sa loob ng matagal na panahon.

Sa Situation and Action Report ng CARE Philippines na may petsang Oktubre 12, pitong lalawigan ang nakatala sa ilalim ng tagtuyot at 41 lalawigan at lugar ang may kakulangan sa ulan. Kabilang sa talaan ng mga lugar na tagtuyot ang Albay, Camarines Norte, Camarines Sur, Catanduanes, Negros Oriental, Samar at Siquijor.

Inilahad ni Solis sa mga mambabatas ang sumusunod na pagtataya sa pagkalat ng meteorolohikal na tagtuyot:

• Disyembre 2026: 26 na lalawigan.
• Enero 2027: 48 lalawigan.
• Pebrero 2027: 68 lalawigan.
• Marso 2027: iniulat na 87 lalawigan.

Mas mataas sa 82 lalawigan ng Pilipinas ang bilang na iniulat ng PAGASA para sa Marso; walang paliwanag ang ulat ng pagdinig tungkol sa saklaw ng mga lugar na isinama rito. Naghahanda ang ahensiya ng El Niño Advisory No. 6, na maglalaman ng mga bagong pagtatasa at pagtataya sa epekto.

Tinutukoy ng PAGASA ang tuyong panahon bilang tatlong magkakasunod na buwan na nasa pagitan ng 21% at 60% na mas mababa sa karaniwan ang ulan. Nagkakaroon ng tagtuyot sa agrikultura kapag kulang sa halumigmig ang mga pananim, samantalang naaapektuhan ng tagtuyot sa tubig ang mga ilog, imbakan ng tubig at tubig sa ilalim ng lupa. Kaya maaaring magkaiba ang panahon kung kailan maramdaman ng mga sakahan at sistema ng tubig ang kakulangan sa ulan.

Posible pa rin ang pag-ulan at pagbaha

Sinabi ni PAGASA Administrator Nathaniel Servando na maaaring bumaba nang 60% o higit pa sa karaniwan ang buwanang ulan sa mga apektadong lugar. Kung karaniwang 100 yunit ng ulan ang natatanggap ng isang lugar, 40 o mas kaunti na lamang ang matatanggap nito kapag ganito kalaki ang ibinaba. Maaari pa ring umulan habang lumalaki ang naipong kakulangan.

Ipinahihiwatig ng pananaw ng PAGASA para Nobyembre 2026 hanggang Abril 2027 na mas mababa hanggang lubhang mas mababa sa normal ang ulan sa malaking bahagi ng bansa. Sa mga naunang pagtataya, mas mataas sa normal ang ulan sa ilang bahagi ng Luzon at Kanlurang Visayas sa Disyembre, bago lumaganap ang kakulangan sa Enero at Pebrero.

Paliwanag ni Servando, karaniwang kaunti na ang ulan sa ilang lugar tuwing Disyembre, kaya kahit mas mataas sa karaniwang dami para sa buwang iyon ang ulan, maaari pa ring limitado ang magagamit na tubig. Mahalaga para sa mga pananim at imbakan ng tubig ang lokal na padron ng pag-ulan at kung kailan ito bumabagsak.

Nagbabala si John Glenn Ocaña, regional director ng Department of Science and Technology sa Silangang Visayas, na maaari pa ring magdulot ng pagbaha ang mga ulan ng monsoon at bagyong tropikal, kabilang sa mga kanlurang lugar. Inaasahan din ng PAGASA na maaaring pumasok o tumawid sa kalupaan ng Pilipinas ang isa o dalawang bagyong tropikal sa Nobyembre at Disyembre.

Iniulat ng CARE na naapektuhan ng monsoon noong 2026 at apat na bagyong tropikal ang 2.78 milyong pamilya. Inaasahang makararanas ng tagtuyot ang anim na apektadong rehiyon, kaya kailangang maghanda ang mga komunidad sa kakulangan ng tubig habang bumabangon mula sa naunang mapaminsalang panahon.

Pinakamalaki ang pagkalugi sa mais habang humihina ang produksyon ng palay

Sinabi ni Agriculture Assistant Secretary U-Nichols A. Manalo sa pagdinig ng Kamara na halos P5 bilyon sa naitalang P8.5 bilyong pinsala ang mula sa mais, kasunod ang palay. Kaya tinatayang tatlong-kalima ng kabuuang pagkalugi ay mula sa mais. Sinabi ng Department of Agriculture na nagbigay ito ng P11.34 bilyong tulong, kabilang ang bayad sa seguro para sa mga apektadong magsasaka.

Bumababa na ang produksyon ng palay. Ayon sa mga bilang ng Philippine Statistics Authority na binanggit ng mga opisyal sa agrikultura, umabot sa 3.08 milyong metriko tonelada ang ani ng palay sa ikatlong kuwarter, mula sa 3.75 milyon noong nakaraang taon, o halos 18% na pagbaba. Ang palay ay bigas na hindi pa inaalis ang ipa.

Tinataya ng kagawaran na aabot sa 18.67 milyong metriko tonelada ang produksyon sa 2027, mga 5% na mas mababa sa 19.67 milyong naitala noong 2025. Nagbabala rin ito na maaaring bumaba sa 18 milyong metriko tonelada ang produksyon sa 2026. Sa nauna nitong babala, sinabing maaaring umabot sa 700,000 metriko tonelada ang ibaba ng produksyon dahil sa malakas na El Niño.

Tinukoy ni Agriculture Undersecretary Christopher Morales ang ilang salik na nagpapahirap sa pag-aani: mahal na abono at gasolina, pagkaantala ng pagtatanim, mga limitasyon sa irigasyon, pag-iwas ng mga magsasaka sa panganib sa pananalapi, at malalakas na ulan ng habagat. Tinatamaan ng tagtuyot ang sektor ng agrikultura habang hinaharap na nito ang mataas na gastos at nagambalang iskedyul ng pagtatanim.

Malaki rin ang pagkakaiba ng mga naitalang kabuuang pagkalugi sa nakaraan. Batay sa mga bilang ng pamahalaan, P57.78 bilyon ang pinsala sa agrikultura noong El Niño ng 2023 hanggang 2024, samantalang iniulat ng CARE na ang P6.87 bilyong pinsala pagsapit ng Setyembre 26, 2026 ay katumbas ng mga 45% ng panghuling kabuuan noong nakaraang El Niño, na nagpapahiwatig ng halagang humigit-kumulang P15.3 bilyon. Magkaiba ang tila pinagbabatayang bilang ng mga inilathalang kabuuan, ngunit walang paliwanag sa agwat ng mga ito.

Itinututok ng Davao ang mga yaman sa pagpapatuloy ng produksyon sa mga sakahan

Sa pagtatasa sa mga sakahan ng Davao ng Philippine Information Agency na inilathala noong Nobyembre 4, iniulat ang datos ng Department of Agriculture Region XI na 6,205 magsasaka ang naapektuhan at P584 milyon ang pinsala pagsapit ng Hunyo 2026.

Hiwalay na nagtala ang kagawaran sa rehiyon ng kakulangan sa halumigmig na nakaapekto sa 4,447 magsasaka at 4,790 ektarya, na may P444 milyong pinsala. Nagkakaroon ng kakulangan sa halumigmig kapag mas maraming tubig ang nawawala sa mga halaman kaysa nasisipsip ng mga ito. Sinabi ni Regional Executive Director Macario Gonzaga na dagdag pa ang mga magsasakang ito sa 6,205 na kasama sa bilang ng mga naapektuhan ng El Niño.

Saklaw ng pagmamanman ang Davao del Sur, Davao del Norte, Davao de Oro at Davao City. Kabilang ang Matanao at Bansalan sa mga lugar na nag-ulat ng matinding kakulangan sa tubig, at napinsala rin ang mga saging at iba pang pananim na prutas.

Naglaan ang DA Region XI ng P729 milyon para sa plano nitong pagkilos: P678 milyon para suportahan ang produksyon sa mga lugar na hindi gaanong bulnerable, P40 milyon para sa paghahanda at P9.9 milyon para maisalba ang produksyon sa mga lugar na lubhang apektado. Layunin ng pinakamalaking alokasyon na maipagpatuloy ang pagtatanim ng pagkain sa mga lugar na kaya pa ng suplay ng tubig.

Sinabi ni Gonzaga na ina-update ang mga ulat kada 15 araw. Hinikayat niya ang mga magsasaka na agad makipag-ugnayan sa mga tanggapan ng agrikultura ng munisipyo kapag lumalala ang mga kondisyon, para masuri ng mga teknisyan ang kalagayan ng pananim, lawak ng apektadong lupain at tinatayang pagkalugi bago mamatay o malanta ang mga halaman.

Umaabot sa mga sakahan at Metro Manila ang presyur sa mga imbakan ng tubig

Ipinahihiwatig ng mga pagtataya ng CARE para sa Pebrero na napakahina ng muling pagpasok ng tubig sa Magat at Pantabangan, na kapwa mahalagang pinagkukunan ng irigasyon. Tinataya rin ng ulat na nasa 8% hanggang 26% ng normal ang daloy sa mga basin ng ilog sa Mindanao. Ang pagpasok ng tubig ay ang tubig na pumapasok sa imbakan; kapag matagal na mahina ang pagpasok, kaunti ang naipapalit sa tubig na inilalabas para gamitin.

Malaki ang pag-asa ng Metro Manila sa Umiray-Angat-Ipo River System, na nagsusuplay ng tinatayang 91% ng pinagsamang pangangailangan ng East at West Concession Areas. Nagsusuplay din ng tubig para sa irigasyon ang Angat at sumusuporta ito sa paglikha ng kuryente.

Binawasan ng National Water Resources Board ang alokasyon ng hindi pa napoprosesong tubig mula sa Angat para sa kabisera sa 44 kubikong metro kada segundo noong Oktubre, kumpara sa karaniwang 50 hanggang 53. Katumbas ito ng pagbawas na mga 12% hanggang 17%. Sapat pa rin ang suplay nang ipatupad ang pagbabago.

Nasa 208.70 metro ang lebel ng Angat pagsapit ng alas-8 ng umaga noong Nobyembre 3, mas mababa sa karaniwang pinakamataas na lebel nitong 210 metro. Sinabi ng Maynilad na nakadepende ang kundisyon ng serbisyo sa dami at kalidad ng hindi pa napoprosesong tubig, kapasidad ng pagpoproseso at network ng distribusyon. Maglalabas ito ng hiwalay na mga abiso kung kailangan nang baguhin ang serbisyo.

Hinimok ni Jove Benosa, program manager ng EcoWaste Coalition, ang mga lokal na pamahalaan na imapa ang mga pinagkukunan ng tubig, itugma ang makukuhang suplay sa pangangailangan at maghanda ng iskedyul ng paghahatid at mga tuntunin sa alokasyon bago maging kritikal ang kakulangan.

Inuuna ng mga lokal na plano ang inuming tubig at mahahalagang serbisyo

Itinatakda ng plano sa seguridad sa tubig ng Oriental Mindoro ang Oktubre 2026 hanggang Abril 2027 bilang panahon ng prayoridad na pagmamanman. Sisimulan ng lalawigan ang panahong ito habang nararanasan ang kakulangan sa tubig sa Puerto Galera at matapos magtala ng P703.8 milyong pagkalugi sa agrikultura noong 2024, nang maapektuhan ng naunang El Niño ang 7,993 magsasaka.

Pinagtibay ng Executive Order No. 29, Series of 2026 ang balangkas ng Executive Order No. 53, Series of 2024, na bumuo sa provincial El Niño task force. Sinasaklaw ng anim na pangkat na nagpapatupad ang tubig, agrikultura, tulong sa pagkain, kalusugan, paghahanda sa sakuna at impormasyon sa publiko.

Kabilang sa mga kasalukuyang hakbang ang suporta sa pamamahagi ng tubig sa Baco, tulong sa gasolina sa Puerto Galera at makinang pambutas ng balon na unang inilagay sa Bulalacao. May apat na sitwasyon sa pagtugon para mapalawak ng lalawigan ang mga hakbang batay sa mga napatunayang epekto, abiso ng PAGASA at kapasidad nitong tumugon.

Bumuo si Cebu Governor Pamela Baricuatro ng provincial Super El Niño Task Force sa pamamagitan ng Executive Order No. 57, Series of 2026. Kabilang sa mga tungkulin nito ang agarang paghahatid ng tubig, paghahanap ng alternatibong pinagkukunan at pagbibigay-prayoridad sa tubig para inumin, sanitasyon at mga pasilidad pangkalusugan. Kailangang magsumite ng mga ulat sa sitwasyon at pagkilos kahit kada dalawang linggo habang masinsin ang pagmamanman.

Gabay sa pasya sa pagtatanim ang irigasyon at mga lokal na pagtataya

Inaasahang magsusuplay sa buong taon ng tubig ang P833.37 milyong Mabini-Cayacay Small Reservoir Irrigation Project sa Bohol para sa 530 ektarya at makikinabang dito ang 717 magsasaka sa Mabini at Alicia. Kabilang sa imprastraktura nito ang dam na may taas na 32.20 metro at pangunahing kanal na may habang 11.31 kilometro.

Inaasahan ng mga opisyal na magbibigay-daan ang proyekto sa tatlong siklo ng pagtatanim kada taon sa halip na dalawa, o 50% na pagtaas sa dalas ng pagtatanim. Isinusulong din ng Department of Agriculture ang mga pinahusay na barayti ng palay, mga bombang pang-irigasyon na pinatatakbo ng enerhiyang solar at mga kalendaryo ng pagtatanim batay sa lokal na lagay ng panahon at suplay ng tubig.

Isinusulong ng DOST ang Smarter Approaches to Reinvigorate Agriculture as an Industry in the Philippines, o SARAI, at naglalagay ito ng mga awtomatikong sistema ng panahon na lumilikha ng lokal na obserbasyon kada 15 minuto. Dinadala ng outreach nitong HANDA Pilipinas sa Visayas ang mga teknolohiya para sa kahandaan sa mga komunidad at tagapagpasya.

Sinabi ni Manalo na nakikipag-ugnayan ang kagawaran ng agrikultura sa mga lokal na pamahalaan at grupo ng mga magsasaka, at humihingi ito ng dagdag na pondo para sa cloud seeding. Itinukoy ng CARE ang Nobyembre 30 bilang panahong dapat paghandaan ng mga komunidad sa Mindanao ang pagpapalawak ng imbakan ng tubig, paggawa ng mga balon at pagtatanim ng binhing angkop sa tagtuyot.

Panangga sa malapit na panahon ang mga nakaimbak na bigas, ngunit may hangganan ito

Sinabi ng mga opisyal ng National Food Authority na may 47,054 sako ng bigas sa mga bodega nito sa Gitnang Visayas, at may bagong mga padala na dumating at may inaasahan pang darating sa panahon ng tagtuyot. Inaasahan ng mga opisyal na sasapat ang suplay at mananatiling matatag ang presyo ng bigas hanggang Disyembre 31, 2026.

Umaasa ang rehiyon sa bigas mula sa mga lugar na may sobrang suplay, kaya mahalagang magpatuloy ang mga padala. Nagsisikap din ang mga opisyal ng NFA na bumili ng lokal na ani katuwang ang mga pamahalaan at mambabatas sa Bohol.

Binigyang-diin ng naunang mga pangamba tungkol sa mas maliit na reserbang bigas para sa emerhensiya ang isang pambansang problema: kasama sa mga pagtatayang may suplay para sa mga 75 araw ang bigas sa mga tahanan at negosyo, samantalang iniulat ni NFA Administrator Larry Lacson na may pitong araw na suplay sa mga bodega ng pamahalaan matapos ang mga pagpapalabas at subasta. Magkaibang pangangailangan ang tinutugunan ng bigas na makukuha sa buong bansa at bigas na nakahandang ipamahagi sa publiko sa oras ng emerhensiya.

Nagbabala si Jayson H. Cainglet, executive director ng Samahang Industriya ng Agrikultura, sa mga mambabatas na maaaring mas mahirap kumuha ng inaangkat na bigas kung magtabi ng mas maraming butil ang mga bansang nagluluwas para sa sarili nilang konsumo at reserba. Hinimok niya ang pagpapalakas ng lokal na produksyon. Nagsimula ring magsarbey ang DTI Region 7 noong Oktubre 19 tungkol sa mga sukat, presyo at suplay ng mga lalagyan ng tubig, habang hinihimok ang mga pamilya na iwasan ang panic buying.

Naghahanda ang mga paaralan sa kakulangan sa tubig at presyur sa suplay ng pagkain

Hinimok ni Senador Loren Legarda ang Department of Education at mga lokal na pamahalaan na maglagay ng mga sistema ng pangongolekta at pag-iimbak ng tubig-ulan sa mga pampublikong paaralan. Makakatulong ang naimbak na tubig-ulan sa paglilinis at sanitasyon, lalo na sa mga lugar na limitado ang regular na suplay. Para sa mga lugar na lubhang apektado, iminungkahi niya ang pakikipag-ugnayan sa Bureau of Fire Protection at mga distrito ng tubig para sa paghahatid ng suplay.

Sinabi ni Education Secretary Sonny Angara na pinalalakas ng DepEd ang Gulayan sa Paaralan, ang programa nito sa paghahardin sa paaralan, at isinusulong ang mga farm school para makatulong sa pagpapatuloy ng produksyon ng pagkain. Kabilang sa mga prayoridad na pananim ang munggo, okra, malunggay, saluyot, alugbati at kamote.

Kabilang sa mga iminungkahing hakbang ang drip irrigation, na naghahatid ng tubig malapit sa mga ugat ng halaman, at organikong pantakip sa lupa para mabawasan ang pagkawala ng halumigmig. Maaaring gumamit ang mga paaralang limitado ang espasyo ng mga lalagyan, patayong sistema ng pagtatanim o hydroponics, kung saan pinatutubo ang mga halaman sa solusyong may sustansiya.

Natuklasan sa gender analysis ng CARE noong 2024 sa Kalinga at Negros Oriental na patuloy na gumagawa ng mga gawaing-bahay at nangangalaga sa pamilya ang mga babae habang nagtatrabaho rin sa bukid, kung minsan ay nagsisimula nang alas-3 o alas-4 ng madaling-araw para maiwasan ang init. Nangunguna ang CARE sa ACCESS Consortium na binubuo ng 14 na organisasyong makatao, na nagpapatupad ng protocol sa tagtuyot, at binubuo nito ang panukalang proyektong AQUA para sa seguridad sa tubig sa Catanduanes at Isla ng Negros.

Nagbabala ang mga opisyal sa kalusugan tungkol sa init at maruming tubig

Opisyal na pumasok sa tuyong panahon ang Iloilo noong Nobyembre 1, ayon sa Provincial Community Defense Action Center nito. Nagbabala noong Nobyembre 4 si Provincial Health Officer Dr. Rodney Labis tungkol sa dehydration, sakit na dulot ng init at mga nakahahawang sakit habang nahihirapan ang suplay ng tubig.

Pinayuhan ni Labis ang mga residente na iwasan ang matagal na pagkabilad sa direktang sikat ng araw, mag-iskedyul ng gawaing panlabas sa mas malamig na oras at magpahinga sa lilim o lugar na mahangin. Kailangang bigyang-pansin ang pagkahilo, pagduduwal at pagsusuka. Maaaring palatandaan ng heat stroke ang pagkalito o pangingisay, at isa itong emerhensiyang medikal.

Hinimok ng mga opisyal sa kalusugan ang mga sambahayan na panatilihing malinis at may takip ang nakaimbak na tubig, magtabi ng ligtas na suplay para inumin, panluto at pangkalinisan, at alisin ang mga lugar na pinamumugaran ng lamok. Alinsunod sa 4S approach ng Department of Health ang pag-iwas sa dengue: sirain ang mga pinamumugaran, gumamit ng proteksiyon, agad magpakonsulta at suportahan ang pag-uusok o pag-spray sa mga piling lugar kung kinakailangan.

Dapat bigyang-prayoridad ang mga bata, matatanda, buntis at taong may dati nang karamdaman. Dapat matiyak ng pagtitipid sa tubig na mapananatili ang mahahalagang pangangailangan sa kalinisan at pangangalaga, habang sinusubaybayan ng mga lokal na serbisyong pangkalusugan ang mga takbo ng sakit at nagbibigay ng napapanahong babala.

Mahahalagang Punto

• Sinabi ng PAGASA na may napakalakas na El Niño, na inaasahang rurok bago matapos ang 2026 at magpapatuloy hanggang unang bahagi ng 2027.
• Umabot sa P8.5 bilyon pagsapit ng Oktubre 21 ang pinsala sa agrikultura, at halos P5 bilyon dito ay mula sa mais.
• Ayon sa mga pagtatayang binanggit ng CARE, 2% at 5.5% ng normal ang pagpasok ng tubig sa Magat at Pantabangan sa Pebrero.
• Binawasan sa 44 kubikong metro kada segundo noong Oktubre ang alokasyon ng Metro Manila mula sa Angat.
• Inuuna ng mga planong panlalawigan ang inuming tubig, irigasyon, tulong sa pagkain, mga paaralan at pasilidad pangkalusugan.
• Posible pa rin ang mga bagyong tropikal at pagbaha habang nagpapatuloy ang matagal na kakulangan sa ulan.