Itinaas ng Bangladesh sa Tk 2,060 ang presyo ng 12kg LPG habang napipilitang magbayad nang higit ang mga mamimili dahil sa kakulangan ng suplay

Tumaas ang bayarin sa gas pangluto habang kapos ang suplay

Itinaas ng Bangladesh ang reguladong presyo ng 12kg na silindro ng liquefied petroleum gas (LPG) nang Tk 223, sa Tk 2,060, simula alas-8 ng gabi noong Nobyembre 2, 2026, habang patuloy na nahaharap ang mga mamimili sa kakulangan ng suplay at mga presyong lampas sa opisyal na halaga. Kasunod ito ng pagtaas noong Oktubre at umabot na sa Tk 475 ang pinagsamang itinaas sa dalawang pagsasaayos ng presyo.

Inanunsyo ni Bangladesh Energy Regulatory Commission (BERC) chairman Jalal Ahmed ang pagbabago sa presyo noong Nobyembre, at kinumpirma naman ni commission secretary Md Nazrul Islam Sarkar ang bagong presyo ng silindro. Kasama sa mga presyong tingian ang value added tax at mananatili ang mga ito hanggang sa may susunod na abiso.

Nagbabayad na ang mga mamimili ng Tk 2,200 hanggang Tk 2,500 kada silindro habang may kakulangan, na tumagal nang mahigit anim na linggo. Sinabi ng empleyado ng pribadong kompanya na si Moinul Hasan na Tk 2,350 ang ibinayad niya sa pinakahuli niyang bili. Inaasahan niyang mahigit Tk 2,500 na ang kailangan niyang bayaran, bagaman inaasahan lamang niya ito at hindi ito bagong inanunsyong presyo sa tingian.

Tinatayang 10 milyong mamimili ang gumagamit ng LPG sa Bangladesh, ayon sa mga pagtatantiya ng industriya. Humigit-kumulang 80 porsiyento ng konsumo ang para sa pagluluto sa bahay, at ang natitira ay ginagamit ng industriya at transportasyon. Kontrolado ng mga pribadong negosyo ang halos 99 porsiyento ng sektor at sila ang nagsusuplay ng inaangkat na panggatong.

Kaya higit pa sa buwanang abiso sa presyo ang epekto ng desisyon noong Nobyembre. Kailangan ng mga pamilya ng mga silindrong mabibili nila sa reguladong presyo, habang sinasabi ng mga distributor na lalo itong nagiging mahirap dahil sa putol-putol na paghahatid at gastos sa transportasyon. Inaakusahan ng mga kinatawan ng mamimili ang mga negosyo ng pagtatago ng suplay; iginiit naman ng mga operator na hindi na sapat ang mga pinahihintulutang singil nila para matugunan ang mga gastos.

Tk 1,306 ang itinakda ng BERC na presyo noong Enero. Mas mataas nang Tk 754 ang presyo noong Nobyembre, o pagtaas na humigit-kumulang 57.7 porsiyento. Para sa mga sambahayang hindi sumabay ang kita sa pagtaas ng mga gastusin, dagdag-pasanin ito bago pa man isama ang anumang halagang sinisingil nang sobra ng mga retailer.

Paano umabot sa Tk 2,060 ang presyo

Itinaas ng BERC ang presyo ng 12kg na silindro mula Tk 1,585 tungong Tk 1,837 noong Oktubre 4, dagdag na Tk 252. Noong una, iniulat na Tk 212 ang itinaas noong Oktubre, ngunit tugma sa mga panimula at panghuling presyong iyon ang halagang Tk 252. Dagdag na Tk 223 noong Nobyembre kaya umabot sa Tk 475 ang pinagsamang itinaas, o humigit-kumulang 30 porsiyentong taas mula sa Tk 1,585.

Kasunod ang pinakahuling desisyon ng pampublikong pagdinig tungkol sa mga iminungkahing pagtaas ng singil sa pag-angkat, pagpupuno ng silindro at pagbebenta ng LPG. Inanunsyo ng BERC ang pinal na presyo sa mismong araw ng pagtatapos ng palugit para sa pagsusumite ng mga nakasulat na opinyon.

• Oktubre 4: Itinaas ng BERC sa Tk 1,837 ang reguladong presyo ng 12kg na silindro.
• Oktubre 12: Nag-anunsyo ang mga mangangalakal ng LPG ng planong ihinto ang pagbebenta ng mga silindro sa Oktubre 15 at 16 dahil sa mga pagtatalo sa komisyon, suplay at pagpapatupad ng mga patakaran.
• Oktubre 29: Nagsagawa ang BERC ng pampublikong pagdinig sa Dhaka, kung saan humiling ang mga negosyo ng mas mataas na singil at tumutol ang mga kinatawan ng mamimili sa panibagong pagtaas.
• Nobyembre 2: Natapos ang palugit para sa mga nakasulat na opinyon, at inanunsyo ng BERC ang presyong Tk 2,060, na ipatutupad simula alas-8 ng gabi.

Naibunyag na ng inanunsyong paghinto sa pagbebenta noong Oktubre ang tindi ng alitan. Nais ng mga mangangalakal na itaas ang komisyon ng mga distributor mula Tk 50 tungong Tk 150 kada silindro, ilagay sa mga invoice ang mga transaksiyon sa tamang presyo, at magtakda ng paraan para mapunuan muli ang mga silindro ng mga kompanyang hindi makapagpanatili ng suplay.

Magkano talaga ang binabayaran ng mga sambahayan

Nagkakaiba-iba ang presyo sa tingian ayon sa lokasyon, nagbebenta at tatak habang may kakulangan. Ayon sa mga kamakailang ulat, Tk 2,200 hanggang Tk 2,500 ang ibinabayad ng marami, samantalang kabilang sa kakulangan at paniningil nang sobra noong Oktubre ang mga presyong umabot sa Tk 2,700 matapos itaas sa Tk 1,837 ang opisyal na presyo.

Mas mataas nang Tk 290 sa reguladong presyo noong Nobyembre ang binayarang Tk 2,350, o humigit-kumulang 14.1 porsiyentong dagdag. Kung Tk 2,500 ang presyo, Tk 440 ang sobrang bayad, o mga 21.4 porsiyento. Binabago ng pagtaas ng opisyal na presyo ang laki ng diperensiya, ngunit kailangan pa rin ng mga mamimili ang maaasahang paghahatid at pagpapatupad ng mga patakaran para umayon dito ang aktuwal nilang bayarin.

Ikinuwento ni Hasan, ang empleyado ng pribadong kompanya, ang halagang naibayad na niya at ang pangamba niya sa susunod na pagbili:

Tk 2,350 ang ibinayad ko noong huli akong bumili. Ngayong tumaas na ang presyo, sigurado akong mahigit Tk 2,500 na ang kailangan kong bayaran.

Bakit nangangamba ang mga pamilya sa buwanang bayaring Tk 4,000

Tinataya ni Consumers Association of Bangladesh (CAB) president AHM Shafiquzzaman na gumagamit ang pamilyang may apat hanggang limang miyembro ng humigit-kumulang isa’t kalahating 12kg na silindro bawat buwan. Sa bagong opisyal na presyo, Tk 3,090 ang halaga ng gas na iyon, kumpara sa Tk 2,755.50 sa presyo noong Oktubre.

Kaya nagdaragdag ng Tk 334.50 sa buwanang bayarin ng sambahayan ang pagsasaayos noong Nobyembre lamang, kung makakabili ito sa reguladong presyo. Kung Tk 2,350 kada silindro ang presyo, Tk 3,525 ang halaga ng kaparehong konsumo; kung Tk 2,500 naman, Tk 3,750. Ipinapaliwanag ng mga kalkulasyong ito ang babala ng CAB na maaaring gumastos ang mga pamilya ng Tk 3,500 hanggang Tk 4,000 kada buwan sa LPG.

Sinabi ni Shafiquzzaman na paulit-ulit nang hinimok ng CAB ang gobyerno na iwasan ang panibagong pagtaas sa Nobyembre. Aniya, karaniwang mga mamimili ang gumagamit ng malaking bahagi ng LPG kaya sila rin ang sasalo sa malaking bahagi ng dagdag-gastos.

Ikinuwento ng maybahay na si Fahmida Akter ang hirap humanap ng mas murang alternatibo. Bumili siya ng de-kuryenteng lutuan dalawang buwan na ang nakararaan para mabawasan ang gastos sa LPG, ngunit bumalik siya sa mas madalas na paggamit ng gas matapos tumaas ang bayarin sa kuryente.

Sinabi ni Akter na muli na namang nakagambala sa pagtatangka niyang pamahalaan ang badyet ng kanilang sambahayan ang pinakahuling pagtaas ng presyo ng silindro:

Muli na namang tumaas ang presyo ng LPG. Para kaming mga mamimiling nagpapaalon-alon na parang pendulo sa awa ng mga presyo sa merkado.

Bakit sinusuri pa rin ang suplay

Ayon sa mga ulat ng industriya, hindi gaanong bumaba ang inaangkat na LPG sa nagdaang dalawang buwan, kahit mas naging mahirap makakuha nito sa tingian. Nagsumite ang CAB ng nakasulat na reklamo sa pagdinig noong Oktubre 29, at inakusahan dito ang mga negosyo ng pagtatago ng gas sa kabila ng pagkakaroon ng suplay at mga tala ng pag-angkat.

Ayon sa mga bilang ng National Board of Revenue na binanggit sa talakayan, may 35 aktibong rehistradong tagaangkat ng LPG, at 23 sa mga ito ang may imprastraktura at kapasidad para mag-angkat. Sampu lamang ang nag-angkat ng LPG noong Setyembre, katumbas ng humigit-kumulang 43 porsiyento ng mga kompanyang may kapasidad sa pag-angkat.

Sinabi ni Orion LPG chief operating officer Anik Kumar Sen sa pagdinig na tinatayang 15 milyong silindro pa rin ang ginagamit kahit hindi nakapag-aangkat ang ilang operator. Iminungkahi niyang pahintulutan ang mga kompanyang may magagamit na gas na punuan ang mga silindrong ito, dahil maaari raw nitong maibsan ang mga sagabal sa suplay.

Isinisi ni Abu Taher Qureshi, opisyal ng samahan ng mga distributor, ang mga pagkaantala sa mas matataas na bahagi ng kadena ng suplay. Aniya, itinitigil ng mga tagaangkat ang paghahatid kapag may kakulangan, kaya napipilitan ang mga distributor na gumastos nang higit sa transportasyon at pagkuha ng produkto. Hindi pa malinaw sa magkaibang paliwanag kung ano ang sanhi ng kakulangan, at wala pang inanunsyong petsa kung kailan babalik sa normal ang suplay.

Mas mataas ang pinal na presyo kaysa sa mungkahi ng komite

Nagmungkahi ang komite sa teknikal na pagsusuri ng BERC ng presyong Tk 1,976 para sa 12kg na silindro, dagdag na Tk 139 mula Oktubre. Tk 84 na mas mataas dito ang pinal na desisyon ng komisyon, na sa halip ay nagtaas ng presyo nang Tk 223.

Iminungkahi ng komite na itaas ang bahagi ng tagaangkat mula Tk 200 tungong Tk 280 kada silindro, ang bahagi ng distributor mula Tk 50 tungong Tk 80, at ang bahagi ng retailer mula Tk 45 tungong Tk 70. Ang bahagi ay halagang pinahihintulutan sa isang yugto ng kadena ng suplay upang matugunan ang mga gastos at kumita.

Humiling ang mga kompanya ng mas malaking bahagi para sa mga tagaangkat. Nagmungkahi ang Omera ng Tk 478 kada silindro, Petromax ng Tk 349, Delta ng Tk 360 at Meghna Group ng Tk 300. Hiwalay namang humiling ang mga distributor ng Tk 150, tatlong ulit ng kasalukuyan nilang pinahihintulutang Tk 50, habang Tk 70 ang hiling ng mga retailer.

Naghain din ang mga operator ng mga mungkahing nakabatay sa bawat kilo. Nais nilang itaas ang singil sa pagpuno ng silindro mula Tk 15–16 tungong Tk 25–30, ang singil sa pamamahagi mula Tk 4.17 tungong Tk 8.33, at ang singil sa tingian mula Tk 3.75 tungong Tk 10. Mga kahilingan ang mga ito na iniharap sa pagdinig; Tk 2,060 ang inanunsyong presyo sa tingian ng komisyon.

Binanggit ng mga negosyo ang gastos sa pautang at paghahatid

Sinabi ni Meghna Fresh LPG chief financial officer Abu Sayeed Raja sa pagdinig na umabot sa humigit-kumulang Tk 400 bilyon ang naipasok na puhunan sa industriya. Aniya, hindi sapat na isinaalang-alang ng istruktura ng pagpepresyo na pinagtibay matapos ang nakaraang pampublikong pagdinig noong 2021 ang kasalukuyang gastos sa pautang at logistik.

Inilarawan ni Raja ang pagdating ng mga inaangkat na produkto sa lugar ng Kutubdia sa Cox's Bazar bago ihatid ang mga ito sa mas maliliit na sasakyang-pandagat at sa kalsada. Nagdaragdag ng gastos ang bawat yugto bago makarating ang silindro sa isang sambahayan o restawran.

Iminungkahi niyang isama sa pagkalkula ng taripa ang 15 porsiyentong gastos sa interes sa mga pautang sa bangko at 30 porsiyentong tubo sa puhunan ng mga may-ari. Ang equity ay perang ipinuhunan ng mga may-ari ng kompanya, at ang return on equity ay tubong kinita mula sa puhunan. Iminungkahi rin ni Raja ang Tk 120 kada silindro para sa mga distributor at Tk 150 para sa mga retailer.

Ayon sa mga kinatawan ng industriya, maaaring kailanganin ng mga operator ang hanggang 31 lisensiya at magbayad ng humigit-kumulang Tk 30 milyon na bayarin. Sinabi ng komite sa teknikal na pagsusuri ng BERC na malaki ang pagkakaiba ng gastos sa transportasyon ayon sa layo at, sa kasalukuyang pamamaraan nito, inilalaan pa rin ito sa antas ng tagaangkat. Umiikot ang pagtatalo sa kung aling mga gastos ang dapat isama sa reguladong presyo at kung magkano ang dapat ipabayad sa mga mamimili para sa mga ito.

Hinihingi ng mga tagapagtaguyod ng mamimili ang beripikadong datos sa gastos

Kuwinestiyon ng CAB ang ebidensiya sa likod ng mga kahilingan para sa mas mataas na singil. Hiniling sa reklamo nito ang beripikasyon sa gastos sa pagpapadala, halaga ng palitan ng dayuhang salapi at iba pang gastos, pati ang pagsisiwalat sa mga pagbabago sa presyo sa kontrata sa Saudi Arabia, kargamento, trade premium at seguro.

Sinabi ni Shafiquzzaman, pangulo ng CAB, na walang malinaw na paliwanag na natanggap ang mga mamimili tungkol sa pagtaas:

Itinaas ang presyo sa dahilang tumataas ang mga gastos, pero hindi kailanman nalaman ng publiko kung gaano talaga kalaki ang itinaas ng mga ito.

Binanggit sa paliwanag sa pagpepresyo na kalakip ng anunsyo noong Nobyembre ang mga presyo sa kontrata ng Saudi Aramco na US$720 kada tonelada para sa propane at US$780 para sa butane, na may petsang Agosto 2026. Kapag hinalo ang 35 porsiyentong propane at 65 porsiyentong butane, makukuha ang iniulat na weighted average na US$759 kada tonelada. Isinasaalang-alang ng weighted average ang dami ng bawat gas sa halo.

Hinimok ni CAB adviser Khalilur Rahman ang BERC na ipatupad ang kasalukuyang mga presyo sa halip na mag-apruba ng panibagong pagtaas. Nanawagan naman si CAB energy adviser M Shamsul Alam ng pagbabago sa patakaran sa enerhiya at ng regulator na mas epektibong magpoprotekta sa mga mamimili. Dahil dito, kapwa naging sentro ng pagtatalo ang pagkalkula sa mga presyo at ang pagpapatupad ng mga ito.

Makaaapekto rin ang pagtaas sa autogas, pinagsasaluhang suplay at mga restawran

Itinaas ng BERC mula Tk 84.62 tungong Tk 91.95 kada litro ang autogas, ang LPG na ginagamit sa mga sasakyan. Tk 7.33 ang itinaas, o humigit-kumulang 8.7 porsiyento. Itinakda sa Tk 171.68 kada kilo ang LPG na ibinebenta ng mga pribadong kompanya, at itinaas din ang mga presyo para sa mga silindrong may sukat mula 5kg hanggang 45kg.

Kabilang sa binagong talaan ng presyo ang Tk 2,575 para sa 15kg na silindro, Tk 3,434 para sa 20kg, Tk 5,150 para sa 30kg at Tk 7,726 para sa 45kg. Mahalaga ang mas malalaking silindro para sa mga negosyong mas maraming gatong ang ginagamit kaysa sa karaniwang sambahayan.

Para sa mga sistemang may tubo, na namamahagi ng LPG mula sa isang pinagsasaluhang pasilidad, itinakda ng BERC sa Tk 165.85 kada kilo ang likidong LPG. Itinakda naman sa Tk 0.3685 kada litro ang LPG na nasa anyong gas, katumbas ng Tk 368.50 kada metro kubiko. Kasama rin sa mga presyong ito ang VAT.

Nagbabala si Bangladesh Restaurant Owners Association general secretary Imran Hossain na magpapabigat sa maliliit na restawran ang mas mataas na gastos sa gas, habang hirap na ang mga ito dahil mahina ang paggasta ng mga mamimili. Ayon sa kanya, maaaring lumayo ang mga mamimili kapag ipinasa sa presyo ng pagkain ang dagdag-gastos. Kung hindi naman babaguhin ang presyo sa menu, mas malaking bahagi ng pagtaas ang sasagutin ng mga operator.

Nagtatakda na ang BERC ng presyo ng LPG mula Abril 2021, nang unang itakda sa Tk 975 ang presyo ng 12kg na silindro. Mahigit doble na nito ang presyong Tk 2,060 noong Nobyembre. Ang agarang hamon para sa mga sambahayan at maliliit na negosyo ay makakuha ng panggatong sa inanunsyong presyo habang nagpapatuloy ang pagtatalo sa suplay at mga singil sa kalakalan.

Mahahalagang Punto

• Tumaas nang Tk 223 ang reguladong presyo ng 12kg na silindro ng LPG, sa Tk 2,060, simula alas-8 ng gabi noong Nobyembre 2, 2026.
• Umabot sa Tk 475 ang pinagsamang pagtaas noong Oktubre at Nobyembre. Mas mataas nang humigit-kumulang 57.7 porsiyento ang presyo noong Nobyembre kaysa sa Tk 1,306 noong Enero.
• Iniulat ng mga mamimili na nagbayad sila ng Tk 2,200 hanggang Tk 2,500 habang may kakulangan, lampas sa reguladong presyo.
• Nagmungkahi ang komite sa teknikal na pagsusuri ng BERC ng Tk 1,976 kada silindro, Tk 84 na mas mababa sa pinal na desisyon.
• Inaakusahan ng CAB ang mga negosyo ng pagtatago ng suplay at hinihingi nitong beripikahin ang mga pahayag tungkol sa gastos; binabanggit naman ng mga negosyo ang pagtaas ng gastos sa pautang at paghahatid.
• Tumaas sa Tk 91.95 kada litro ang autogas. Wala pang inanunsyong petsa kung kailan babalik sa normal ang suplay ng mga silindro.