Inaprubahan sa Yugto ng Patakaran ang Badyet ng Malaysia para 2027 habang Binubuo ang Kasunduan sa Pondo para sa mga Distrito

Sumailalim sa Masusing Pagsusuri ang Paketeng RM510 Bilyon

Ipinasa ng Dewan Rakyat ng Malaysia ang Supply Bill 2027 sa yugto ng patakaran noong Oktubre 29, 2026, kaya umusad ang paketeng badyet na nagkakahalaga ng RM510 bilyon at napalapit ang 13 mambabatas mula sa oposisyon at mga independent sa pagtanggap ng pondo para sa pagpapaunlad ng kanilang mga distrito, alinsunod sa kasunduan sa pamahalaan.

Inaprubahan ng nakararami ang panukalang batas sa pamamagitan ng botohan sa pamamagitan ng pagsigaw matapos ang mga debateng nagsimula noong Oktubre 12. Iniharap ni Punong Ministro Anwar Ibrahim, na siya ring ministro ng pananalapi, ang badyet noong Oktubre 9. Nakatakda ang masusing debate sa yugto ng komite mula Nobyembre 2 hanggang 26.

Pinagsasama ng pakete ang RM459.8 bilyon na alokasyon sa badyet at RM50.2 bilyon na pamumuhunan mula sa mga institusyon ng pamumuhunan ng pamahalaan, mga pakikipagtuwang ng pampubliko at pribadong sektor, mga pederal na lupong ayon sa batas at mga kumpanyang nasa ilalim ng Finance Minister Incorporated. Ito ang ikalimang badyet ng pamahalaang Madani.

Inaaprubahan ng botohan sa yugto ng patakaran ang malawak na direksiyon ng badyet. Susuriin naman ng mga mambabatas ang paggasta nang mas detalyado bago dumaan ang panukalang batas sa mga natitirang hakbang sa parlamento. Sinabi ni Anwar noong Oktubre 30 na inaasahan niyang maipapasa ito bago matapos ang taon, at agad na susunod ang mga pondong pangdistrito na saklaw ng kasunduang pampulitika, ayon sa iskedyul ng badyet.

Ano ang Bumubuo sa RM510 Bilyon?

Taglay ng Badyet 2027 ang temang "Pag-abot sa Kalangitan, Habang Nananatiling Nakaugat sa Ating mga Pagpapahalaga" at nagtatakda ito ng walong haligi na sumasaklaw sa antas ng pamumuhay, katatagan ng bansa at kinabukasan nito. May apat na bahagi ang paketeng pinansiyal:

• RM459.8 bilyon na alokasyon sa badyet.
• RM25 bilyon na pamumuhunan mula sa mga kompanya ng pamumuhunan na may kaugnayan sa pamahalaan.
• RM11 bilyon na pamumuhunang kinasasangkutan ng pampubliko at pribadong sektor.
• RM14.2 bilyon na pamumuhunan ng mga pederal na lupong ayon sa batas at mga kumpanyang nasa ilalim ng Finance Minister Incorporated.

Umaabot sa RM50.2 bilyon ang kabuuan ng tatlong bahagi ng pamumuhunan, o humigit-kumulang 9.8 porsiyento ng paketeng RM510 bilyon. Ang natitirang 90.2 porsiyento ay mula sa mga alokasyon sa badyet. Kaya kailangang subaybayan ng mga mambabasa ang kapwa paggasta ng pamahalaan at pamumuhunang isinasagawa sa pamamagitan ng iba pang institusyon upang masuri ang pakete.

Inilalarawan ng pamahalaan ang paraang ito bilang patakarang piskal na nagpapalawak ng paggasta. Sa madaling salita, layunin nitong gamitin ang paggasta at pamumuhunan upang suportahan ang aktibidad ng ekonomiya habang isinusulong ang mga prayoridad nito sa serbisyo publiko at kaunlaran.

Kailan Tatapusin ng Parlamento ang Gawain Nito?

Sinundan ng botohan noong Oktubre 29 ang debate sa pangkalahatang direksiyon ng patakaran ng badyet. Binibigyan ng pagsusuri sa komite ang mga mambabatas ng pagkakataong magtanong tungkol sa mga detalye ng mga panukalang paggasta, at ang mga ministro naman ng pagkakataong ipaliwanag kung paano gagamitin ng kanilang mga ministeryo ang pondo ng publiko.

Hinahati ng iskedyul ng parlamento ang natapos nang debate sa patakaran at ang masusing pagsusuri na nakatakda pa:

• Oktubre 9: Iniharap ni Anwar ang Badyet 2027 sa Dewan Rakyat.
• Oktubre 12: Nagsimula ang debate sa direksiyon ng patakaran ng badyet.
• Oktubre 29: Ipinasa ng Dewan Rakyat ang panukalang batas sa yugto ng patakaran sa pamamagitan ng botohan sa pagsigaw.
• Oktubre 30: Sinabi ni Anwar na susunod ang mga pondong pangdistrito na saklaw ng kasunduan sa pagtitiwala at suplay matapos itong maipasa ng parlamento.
• Nobyembre 2 hanggang 26: Nakatakda ang debate sa yugto ng komite.
• Disyembre 8: Nakatakdang magtapos ang sesyon ng Dewan Rakyat matapos ang 37 araw ng pag-upo.

Itinatakda ng inaasahan ni Anwar na maipasa ang badyet bago matapos ang taon ang pampulitikang takdang-panahon para ilabas ang mga napagkasunduang alokasyon para sa mga distrito. Hindi inanunsiyo ang eksaktong petsa ng pagbibigay ng pondo at ang halagang matatanggap ng bawat kalahok na mambabatas.

Labintatlong Mambabatas ang Sumali sa Kasunduan sa Pagpopondo

Sumang-ayon noong Oktubre 29 ang anim na mambabatas ng Bersatu na suportahan ang Badyet 2027 kapalit ng pantay na alokasyon para sa pagpapaunlad ng mga distrito sa ilalim ng kasunduan sa pagtitiwala at suplay, o CSA, sa pamahalaang Madani. Lumagda rin ang anim na dating mambabatas ng Bersatu at si Syed Saddiq Syed Abdul Rahman, mambabatas para sa Muar, kaya umabot sa 13 ang grupo.

Ang kasunduan sa pagtitiwala at suplay ay isang kaayusan kung saan nangangako ang mga mambabatas ng suporta sa mga usaping nakaaapekto sa kakayahan ng pamahalaan na manatili sa puwesto at makakuha ng pondo. Sa kasong ito, iniuugnay ng kasunduan ang suporta sa badyet sa mga alokasyon para sa mga distrito at mga pangakong reporma sa konstitusyon.

Kabilang sa anim na mambabatas ng Bersatu sina Muhyiddin Yassin ng Pagoh, Radzi Jidin ng Putrajaya, Ali Biju ng Saratok, Mohd Suhaimi ng Langkawi, Nazri Abu Hassan ng Merbok at Azman Nasrudin ng Padang Serai. Pinatalsik sa partido noong 2024 ang anim na dating mambabatas ng Bersatu matapos nilang ipahayag ang suporta sa pamahalaan.

Sinabi ni Anwar matapos ang mga panalangin sa Biyernes sa Kuala Lumpur noong Oktubre 30 na ilalabas ng pamahalaan ang mga alokasyon kapag naipasa na ng parlamento ang panukalang batas.

"Sa sandaling maipasa ito ng Parlamento, maipamamahagi natin ang alokasyon alinsunod sa kasunduan," aniya.

Mga Pondo para sa mga Distrito at mga Pagbabago sa Konstitusyon

Ibinukod ni Anwar ang mga alokasyon ng parlamento, na aniya'y patuloy na ibinibigay gaya ng dati sa mga mambabatas ng pamahalaan at oposisyon, at ang mga alokasyon para sa pagpapaunlad ng mga distrito na ipinadaraan sa mga mambabatas at nakatali sa mga ganitong kasunduan.

Mahalaga ang pagkakaibang ito sa mga residente dahil may kinalaman ang pondo para sa pagpapaunlad ng distrito sa paggasta sa mga lugar na kinakatawan ng mga mambabatas. Lumilikha ang kasunduan ng paraan upang makatanggap ng pantay na alokasyon para sa kaunlaran ang mga kalahok na mambabatas mula sa oposisyon at mga independent kapag naipasa na ang badyet.

Sinabi ni Anwar na nagkaroon na ng mga kahalintulad na kaayusan sa ilalim ng mga naunang pamahalaan. Ginunita niya ang mga negosasyon noong pinuno siya ng oposisyon at binubuo ng Umno, PAS at Bersatu ang pamahalaan, at sinabi niyang bukas pa rin sa iba ang kaparehong mekanismo kung papayag silang sumang-ayon dito.

Inaatasan din ng CSA ang pamahalaan na iharap ang dalawang susog sa konstitusyon: ang isa ay may kinalaman sa limitasyon sa panunungkulan ng isang punong ministro, at ang isa naman ay naghihiwalay sa mga tungkulin ng attorney-general at public prosecutor. Tungkol ang una sa haba ng panunungkulan ng isang punong ministro. Pagbubukurin naman ng ikalawa ang punong tagapayo ng pamahalaan sa usaping legal at ang tanggapang responsable sa pagsasampa ng mga kasong kriminal.

Higit pa sa pagpopondo ang saklaw ng mga pangakong ito sa kasunduan. Inihaharap ng pagsasampa ng isang susog ang panukala sa Parlamento, kung saan kailangan itong dumaan sa debate at sa kinakailangang proseso ng pagboto bago maging batas.

Mga Iminungkahing Tuntunin sa Pamamahala para sa mga Kumpanya ng Pamahalaan

Sinabi rin ni Anwar sa Dewan Rakyat na pinag-iisipan ng pamahalaan ang isang Panukalang Batas sa mga Entidad na Pag-aari ng Pamahalaan upang palakasin ang pangangasiwa sa mga kumpanyang may kaugnayan sa pamahalaan at sa mga kaugnay na ahensiya. Magtatakda ang iminungkahing batas ng mas malinaw na mga tuntuning legal at mekanismo ng regulasyon na sasaklaw sa mga entidad at mga subsidiary ng mga ito.

Binanggit niya ang mga iregularidad sa pananalapi na kinasasangkutan ng 1Malaysia Development Berhad, Felda at Tabung Haji bilang mga kasong layong pigilan ng iminungkahing balangkas na maulit. Binigyang-diin din niya na dapat ipagbawal ang panghihimasok ng pulitika sa pagpili ng mga proyekto at pamumuhunan ng mga kumpanyang may kaugnayan sa pamahalaan at mga kompanya ng pamumuhunan.

Sinabi ni Anwar na may natatanging pananagutan ang mga institusyong pinagkatiwalaang pangalagaan ang kapakanan ng mga komunidad na maayos na pamahalaan ang kanilang mga yaman.

"Dapat maging huwaran sa mabuting pamamahala, lalo na sa integridad, transparency at pananagutan sa pamamahala, ang mga institusyong may kaugnayan sa pamahalaan na inatasang pangalagaan ang mga interes ng mga Bumiputera at ng komunidad ng mga Muslim," aniya.

May tuwirang kaugnayan ang panukala sa estruktura ng badyet. RM25 bilyon sa mas malawak na pakete ang mula lamang sa mga kompanya ng pamumuhunan na may kaugnayan sa pamahalaan. Makaaapekto sa kung paano mapupunta sa ekonomiya ang bahaging iyon ng pakete ang kanilang pagpili ng proyekto, pangangasiwa at pamamahala.

Sinusuri ang mga Panukala sa Pagpopondo ng Pulitika

Sinabi ni Azalina Othman Said, ministro sa Kagawaran ng Punong Ministro na responsable sa batas at reporma sa mga institusyon, sa mga mambabatas na ihaharap sa Espesyal na Komite ng mga Mambabatas ang mga rekomendasyon sa patakaran para sa Panukalang Batas sa Pagpopondo ng Pulitika.

Susuriin ng komite ang mga rekomendasyon at mangangalap ng karagdagang puna bago tapusin ang panukalang batas para sa pagsasaalang-alang ng Gabinete. Tumutukoy ang mga tuntunin sa pagpopondo ng pulitika sa kung paano pinopondohan ang mga gawaing pampulitika, isang usaping hiwalay sa mga alokasyon para sa pagpapaunlad ng mga distrito na pinag-usapan sa ilalim ng CSA.

Magkakaibang usapin sa paggamit ng pera ang tinatalakay ng iminungkahing batas sa pagpopondo at ng panukala tungkol sa mga entidad ng pamahalaan: kung paano pinopondohan ang mga gawaing pampulitika, at kung paano pumipili at namamahala ng mga pamumuhunan ang mga institusyong pag-aari ng pamahalaan. Pareho pa lamang panukala ang mga ito habang nagaganap ang mga talakayan sa parlamento.

Nananatiling Sentro ng Usapan ang Pangangalagang Pangkalusugan at Gastusin ng mga Sambahayan

Ipinahayag ni Ministro ng Kalusugan Dzulkefly Ahmad ang mga planong magpakilala ng konsepto ng "cottage hospital" sa mga kanayunan at palawakin pagsapit ng 2027 ang pag-outsource ng mga serbisyo ng ospital sa 16 na larangan. Bahagi ang mga planong ito ng pagsisikap ng ministeryo na palakasin ang mga serbisyong pampublikong pangkalusugan.

Tungkol ang panukalang ospital sa kanayunan sa paglalapit ng mga serbisyo sa mga komunidad sa labas ng malalaking sentrong urban. Nangangahulugan ang outsourcing ng pagsasaayos upang maibigay ang mga serbisyo sa labas ng sariling sistema ng paghahatid ng serbisyo ng ministeryo. Dahil sa mga inanunsiyong plano, magiging usapin sa masusing pagsusuri ng badyet ang pagkuha ng pangangalaga at ang pagsasaayos ng mga serbisyo.

Naging bahagi rin ng debate ang kalagayang pinansiyal ng mga sambahayan. Inilarawan ni Amir Hamzah Azizan, Ministro ng Pananalapi II, ang BUDI Madani bilang isang inisyatiba para sa naka-target na subsidiya na naglalayong magpagaan ng gastusin sa pamumuhay habang binabawasan ang tagas sa mga subsidiya sa gasolina. Itinutuon ng naka-target na tulong ang suporta sa mga nilalayong benepisyaryo sa halip na ibigay ang parehong tulong sa lahat.

Ipinaliwanag ni Amir Hamzah ang layunin ng pamahalaan sa kanyang tugon sa debate sa patakaran.

"Isa ito sa mga hakbang na ipinakilala namin upang matulungan ang mamamayan na mabawasan ang bigat ng gastusin sa pamumuhay, habang kasabay na nadaragdagan ang kanilang perang magagamit," aniya.

Sinundan ng debate ang mga panawagan ng publiko para sa tulong bago ang badyet. Sa isang sarbey sa mga mambabasang may 700 respondente, 40 porsiyento ang pumili sa mas mababang buwis sa kita o mas mataas na tax relief bilang paraan upang magaan ang gastusin sa pamumuhay, habang 27 porsiyento ang nagnanais ng mas murang pangunahing bilihin. Ipinakikita ng mga kahilingang ito ang praktikal na mga suliranin ng mga sambahayan na pagbabatayan sa pagsusuri ng mga hakbang sa badyet.

Pagpapaunlad ng mga Rehiyon, Enerhiya at Paghahanda sa Tagtuyot

Ipinagtanggol ni Anwar ang mas malalaking alokasyon para sa pagpapaunlad ng Sabah at Sarawak batay sa kanilang heograpiya at mga pangangailangan sa imprastraktura. Itinatampok ng paliwanag niya ang gastos sa pag-uugnay at paglilingkod sa mga komunidad bilang pangunahing batayan ng pamahalaan sa paglalaan ng mas malaking pondo para sa pagpapaunlad ng dalawang estado.

Sa ibang larangan, kabilang sa mga plano ng badyet sa turismo at transportasyon ang RM935 milyon para sa turismo at kultura sa 2027, kumpara sa RM705 milyon noong 2026. Katumbas ng 32.6 porsiyento ang pagtaas na RM230 milyon. Naghahanda rin ang Johor ng mga koneksiyon sa transportasyon bago ang inaasahang pagbubukas sa Pebrero 2027 ng Rapid Transit System Link na nag-uugnay rito sa Singapore.

Naging bahagi rin ng mga talakayan sa parlamento ang pagpaplano sa enerhiya. Sinabi ni Deputy Prime Minister Fadillah Yusof, na siya ring ministro ng paglipat sa enerhiya at pagbabago sa tubig, na naghahanda ang Komisyon sa Enerhiya ng balangkas at mga alituntunin para sa sariling paglikha ng kuryente ng mga data centre at paggamit ng mga ito ng nababagong enerhiya. Naglalaman ang mga data centre ng mga sistema ng kompyuter na nag-iimbak at nagpoproseso ng digital na impormasyon, kaya bahagi ng larawan ng pamumuhunan ang mga kaayusan ng mga ito sa kuryente.

Maghahain din ang Ministri ng Likas na Yaman at Pagpapanatili ng Kapaligiran ng panukala para sa isang plano sa pagtugon sa tagtuyot sa Pambansang Konseho sa Pamamahala ng Sakuna. Layunin ng panukala na palakasin ang kahandaan sa mga epekto sa panahon na kaugnay ng El Niño.

Lalong lilinawin ng debate sa komite ang mga prayoridad na ito sa paggasta at paghahatid ng serbisyo. Para sa mga sambahayan, kabilang sa mga praktikal na usapin ang pagkuha ng pangangalagang pangkalusugan at tulong sa mga gastusin. Para sa mga distrito, ang agarang tanong ay kung kailan magiging makukuha ang pondo para sa kaunlaran. Para sa pamahalaan, dapat sundan ng paghahatid ng mga programa at pamumuhunang nilalaman nito ang pagpasa sa badyet.

Mahahalagang Punto

• Ipinasa ng Dewan Rakyat ang Badyet 2027 sa yugto ng patakaran noong Oktubre 29, 2026, sa pamamagitan ng botohan sa pagsigaw.
• Binubuo ang paketeng RM510 bilyon ng RM459.8 bilyon na alokasyon sa badyet at RM50.2 bilyon na iba pang pamumuhunan.
• Nakatakda ang debate sa yugto ng komite mula Nobyembre 2 hanggang 26, at magtatapos ang sesyon ng parlamento sa Disyembre 8.
• Lumagda ang 13 mambabatas mula sa oposisyon at mga independent sa kasunduang nag-uugnay sa suporta sa badyet sa mga alokasyon para sa pagpapaunlad ng mga distrito at mga pangako sa reporma.
• Sinabi ni Anwar na ilalabas ang mga napagkasunduang pondo para sa mga distrito matapos maipasa ng parlamento ang badyet, ayon sa iskedyul nito.
• Pinag-iisipan ng pamahalaan ang mga batas tungkol sa mga entidad ng pamahalaan at pagpopondo ng pulitika, kasabay ng mga planong may kinalaman sa pangangalagang pangkalusugan sa kanayunan, paggamit ng enerhiya ng mga data centre at paghahanda sa tagtuyot.