Isinampa sa korte ng Sri Lanka ang LAUGFS Gas habang nahihirapang lumipat ng supplier ang mga sambahayan dahil sa kakulangan

Iniakyat sa korte noong Oktubre 29 ang kaso laban sa LAUGFS

Nagsampa ng kaso ang Consumer Affairs Authority ng Sri Lanka laban sa LAUGFS Gas PLC dahil sa hindi nito pagpapanatili ng tuluy-tuloy na suplay ng gas, kaya umusad na sa legal na hakbang ang usapin habang nahihirapan ang mga sambahayan na makakuha ng panggatong sa pagluluto. Isinampa ang kaso noong Oktubre 29 sa Court No. 5 ng Colombo Chief Magistrate's Court, at ipinatawag ang kumpanya upang humarap sa korte sa Nobyembre 11 kay Additional Magistrate Darshima Premaratne.

Iginiit ng awtoridad na nilabag ng LAUGFS ang Direction No. 86. Sinabi ni Trade Minister Wasantha Samarasinghe na sinundan ang hindi pagdating ng kargamentong 3,800 metriko tonelada at ang paulit-ulit na mga katiyakang darating ang mga suplay ng pagsisimula ng legal na proseso. Tatlong magkakaugnay na problema ang sangkot sa alitan: ang pagkuha ng gas, ang pagpapalabas ng mga imbentaryo sa terminal ng Hambantota at ang pagtulong sa mga kostumer na hindi kayang magpalit ng supplier.

May praktikal na balakid ang mga kostumer ng LAUGFS kahit dinaragdagan ng karibal na Litro ang mga delivery nito. Maaaring kailanganing magbayad ng mga pamilyang may LAUGFS cylinder na para makakuha ng ibang cylinder at magamit ang suplay ng Litro. Ayon sa ministro, may ilang mamimiling nagbayad ng deposito na Rs. 10,000 hanggang Rs. 15,000 para sa kanilang mga LAUGFS cylinder.

Iba-iba ang panahong tinutukoy sa mga paglalarawan sa pagkaantala ng suplay. Sa mga unang reklamo, sinabing tatlong buwan nang may mga suliranin; sinabi naman ni Cabinet spokesperson at Health Minister Dr. Nalinda Jayatissa na apektado ang merkado mula pa noong Setyembre; at ayon sa customer service ng LAUGFS, halos isang buwan nang walang suplay. Sinabi ng customer service centre na naubos na ang mga stock.

Ano ang hinihiling ng awtoridad ng mga mamimili sa korte

Ukol ang kaso ng CAA sa umano'y hindi pagtitiyak ng kumpanya na may makukuhang gas ang mga mamimili. Saklaw ng Consumer Affairs Authority Act No. 9 of 2003 ang awtoridad, samantalang nakatuon ang partikular na paratang sa kasong ito sa Direction No. 86 at sa tuluy-tuloy na suplay.

Sinabi ng isang opisyal na may alam sa usapin na nakatanggap na ang LAUGFS ng ilang abiso upang ibalik sa sapat na antas ang mga delivery bago pinag-isipan ang pagsasampa ng kaso. Paulit-ulit na tumugon ang kumpanya na darating ang mga kargamento ngunit naantala ang mga ito. Iniulat din ang mga naunang pagkaantala noong Disyembre at Abril, nang hilingin sa kumpanya na ibalik ang suplay.

Inakusahan ni Samarasinghe ang LAUGFS ng panlilinlang sa mga mamimili sa pamamagitan ng mga katiyakang darating ang mga delivery at iginiit na nakadagdag sa kakulangan ang mga pagkukulang sa pagkuha ng suplay. Kabilang ang mga paratang na ito sa haharapin ng kumpanya sa alitan. Ang pagdinig sa Nobyembre 11 ang susunod na nakatakdang petsa sa korte, at hindi pa napagpapasyahan ang mga paratang.

Para sa mga sambahayan at retailer, ang agarang usapin ay ang pagkuha ng refill. Hindi matugunan ng mga distributor ang mga order kung walang dumarating na cylinder, habang kailangang humanap ng ibang panggatong o mag-ipon ng pera para lumipat ng supplier ang mga pamilyang umaasa sa gas sa pagluluto.

Ang mga pangakong pagdating ng kargamento

Sinabi ni Samarasinghe na ipinaalam ng LAUGFS sa Ministry of Finance na darating sa pagitan ng Oktubre 20 at 28 ang kargamentong may 3,800 metriko tonelada. Hindi dumating ang kargamento sa itinakdang panahon. Pagkatapos nito, nagbigay ang kumpanya sa CAA at Ministry of Trade ng binagong palugit ng pagdating na Nobyembre 2 hanggang 5.

Ipinakikita ng mahahalagang petsa kung paano isinabay ang mga hakbang upang matiyak ang suplay ng gas at ang legal na proseso:

• Setyembre 2026: Sinabi ni Jayatissa na nagsimulang makaapekto sa mas malawak na merkado ng gas ang pagkaantala ng suplay ng LAUGFS.
• Oktubre 20 hanggang 28: Lumipas nang hindi dumarating, ayon kay Samarasinghe, ang palugit ng pagdating ng kargamentong 3,800 metriko tonelada ng LAUGFS.
• Oktubre 27: Ipinahayag ni Jayatissa sa lingguhang briefing ng Cabinet para sa media na daragdagan ang pamamahagi ng mga cylinder ng Litro.
• Oktubre 29: Nagsampa ng kaso ang CAA laban sa LAUGFS. Sinabi rin ni Samarasinghe na pinahintulutan ang pagpapalabas ng mas maraming gas mula sa terminal ng Hambantota para sa lokal na merkado, kung maibabalik ang mga konsesyon sa buwis.
• Oktubre 31: Inaasahang darating ang barko ng Litro na may kargamentong 3,900 metriko tonelada.
• Nobyembre 2 hanggang 5: Ito ang binagong palugit na ibinigay ng LAUGFS para sa naantalang kargamento nito.
• Nobyembre 11: Itatakda ang pagdinig ng kaso kay Additional Magistrate Darshima Premaratne.

Wala pang ibinigay na tiyak na petsa ang LAUGFS kung kailan babalik sa normal ang mga delivery ng refill. Ang binagong iskedyul ng barko, mga kaayusan sa terminal at pamamahagi sa mga retailer ang mga agarang hakbang na makaaapekto sa panahon kung kailan makakakuha ng gas ang mga mamimili.

Bakit may kundisyon sa buwis ang gas sa Hambantota

Humiling ang LAUGFS ng pahintulot na ipamahagi sa lokal na merkado ng Sri Lanka ang buong stock nitong 3,900 metriko tonelada sa terminal ng Hambantota, ayon kay Samarasinghe. Magkahiwalay na tinukoy sa kanyang pahayag ang stock na ito at ang naantalang kargamento.

Sinabi ng ministro na nakasaad sa kasunduan ng kumpanya sa Board of Investment na kailangang iluwas ang 80% ng gas na saklaw nito at maaaring ipamahagi sa lokal na merkado ang 20%. Itinatakda ng porsiyentong ito kung paano hahatiin ang gas mula sa terminal para sa eksport at lokal na bentahan.

Sinabi ni Samarasinghe na naglabas ang pamahalaan noong Oktubre 29 ng liham na nagpapahintulot na ipamahagi sa loob ng bansa ang 100% ng gas na iyon, kung ibabalik ang mga konsesyon sa buwis na ipinagkaloob para sa pagtatayo ng terminal. Pinabababa ng mga konsesyon sa buwis ang buwis na dapat sanang bayaran ng isang negosyo. Sa kasong ito, iniugnay ng pamahalaan ang mas malawak na pag-access sa lokal na merkado sa pagbabalik ng mga benepisyong iyon.

Kung ilalapat sa 3,900 metriko tonelada, katumbas ng 780 tonelada ang 20% na bahagi. Kapag pinahintulutang ipamahagi ang buong dami, magiging karagdagang 3,120 tonelada ang makukuha sa lokal na merkado, basta matugunan ang mga nakasaad na kundisyon. Katumbas ang buong stock ng 65% ng humigit-kumulang 6,000 toneladang sinabi ni Samarasinghe na inaasahang ipamahagi ng LAUGFS bawat buwan.

Iba-iba ang naging tugon sa mga naunang kahilingang dagdagan ang pagpapalabas ng suplay para sa lokal na merkado. Iniulat na nagbigay ng pansamantalang tulong noong sakuna ng Disyembre, samantalang tinanggihan ang sumunod na kahilingan noong pagkaantala ng suplay sa Abril. Kaya nagbubukas ang pahintulot noong Oktubre ng bagong paraan upang mailabas ang mga stock sa terminal, na may kaakibat na kundisyong pinansyal.

Dinadagdagan ng Litro ang mga delivery habang nagbabago ang demand

Dinagdagan ng Litro ang mga delivery upang matugunan ang demand mula sa mga mamimiling apektado ng kakulangan sa suplay ng LAUGFS. Sa briefing ng Cabinet noong Oktubre 27, sinabi ni Jayatissa na tumaas mula humigit-kumulang 1,100 tungong 1,600 metriko tonelada ang pang-araw-araw na demand para sa Litro, o halos 45% na pagtaas.

Tumaas umano mula sa karaniwang humigit-kumulang 74,000 ang pang-araw-araw na pamamahagi ng mga cylinder, at umabot sa 90,000 hanggang 100,000. Katumbas ito ng pagtaas na humigit-kumulang 22% hanggang 35%, o karagdagang 16,000 hanggang 26,000 cylinder bawat araw. Inilarawan ng ministro ang paglawak bilang humigit-kumulang 25%.

Sinabi ni Jayatissa na dumating na ang barkong may kargamentong 3,000 metriko tonelada at ibinababa na ang laman nito. Inaasahang darating bago sumapit ang Oktubre 31 ang isa pang barkong may 3,900 tonelada. Kabuuang 6,900 tonelada ang dalawang kargamento.

Sinabi ni Litro chairman Channa Gunawardena na tumaas nang 25% ang buwanang suplay sa merkado, mula humigit-kumulang 32,000 tungong 40,000 metriko tonelada. Sinabi rin niya na karaniwang nasa 1.8 milyon ang buwanang benta ng mga cylinder, kumpara sa humigit-kumulang 450,000 cylinder ng LAUGFS.

Iniulat ni Samarasinghe na umabot sa 39,000 tonelada ang pamamahagi noong Oktubre, kumpara sa karaniwang 32,000, at sinabi niyang nag-order ang Litro ng 41,000 tonelada para sa Nobyembre. Tinataya niya sa humigit-kumulang 1,200 tonelada ang pang-araw-araw na pamamahagi. Tumutukoy naman sa demand ang mas mataas na bilang na 1,600 tonelada ni Jayatissa, na nagpapakita ng dami ng hinahanap ng mga mamimili habang umaangkop ang merkado.

Bakit libo-libong rupee ang maaaring magastos sa pagpapalit ng supplier

Kailangang makakuha ng refill ang kostumer ng LAUGFS sa pamamagitan ng sistema ng pamamahagi ng cylinder ng kumpanya. Nakakatulong ang mas maraming delivery ng Litro sa mga sambahayang nakakabili na ng gas nito, ngunit maaaring kailangan munang kumuha ng cylinder ng Litro ang mga gumagamit ng LAUGFS.

Sinabi ni Samarasinghe na dapat isauli ang mga deposito ng Rs. 10,000 hanggang Rs. 15,000 na ibinayad ng mga mamimili sa LAUGFS upang makabili sila ng mga cylinder ng Litro. Kaya direktang nakaaapekto ang usapin ng mga deposito kung magagamit ng isang pamilya ang dagdag na suplay na inayos ng pamahalaan.

Iniulat na may ilang kostumer na inalok ng refund na humigit-kumulang Rs. 1,000 lamang, depende sa edad ng cylinder at pagbaba ng halaga nito, samantalang maaaring higit sa Rs. 10,000 ang halaga ng bagong cylinder ng Litro. Ang depreciation ay pagbaba ng itinakdang halaga ng isang bagay habang tumatanda ito. Batay sa mga halagang ito, kakailanganin pa rin ng sambahayang tatanggap ng refund na Rs. 1,000 ng mahigit Rs. 9,000 para matugunan ang inilarawang halaga ng kapalit na cylinder.

Hindi pa nalilinaw sa panawagan ng ministro na isauli ang mga deposito ang praktikal na detalye: magkano ang matatanggap ng bawat mamimili, anong mga kaltas ang ipapataw at paano isasagawa ang pagbabayad. Kasabay ng halaga ng panggatong sa pagluluto mismo, haharapin din ng mga pamilyang naghihintay ng refill ang gastusing ito.

Ang mga presyong binanggit para sa mga refill ng LAUGFS noong panahon ng kakulangan ay Rs. 4,965 para sa 12.5 kg, Rs. 1,988 para sa 5 kg, Rs. 795 para sa 2 kg at Rs. 20,000 para sa 37.5 kg. Hiwalay na gastos ang mga deposito sa cylinder at ang pagbili ng gas para sa refill.

Hindi lang pagpuno sa mga cylinder ang problema sa suplay

May automated filling plant ang LAUGFS na idinisenyo upang magpuno ng humigit-kumulang 30,000 cylinder na iba't iba ang laki bawat araw, ayon sa impormasyon ng kumpanya. May imbakan din ang pasilidad para sa mga walang laman at punong cylinder. Nakadepende pa rin ang operasyon nito sa pagkuha ng gas, pagdadala nito sa bansa at pamamahagi nito para sa lokal na paggamit.

Kabilang sa mga suliranin sa pagkuha ng suplay ang pagkuha ng kinakailangang halo ng butane at propane, ang dalawang gas na ginagamit sa liquefied petroleum gas, o LPG. Iniimbak ang LPG bilang likido sa ilalim ng presyon sa loob ng cylinder at inilalabas bilang gas para sa pagluluto. Kailangang matugunan ng halo ang mga pamantayang hinihingi para magamit ito.

Iniulat na hindi nagtagumpay ang LAUGFS sa pagtatangkang makakuha ng mas maliliit na dami mula sa supplier na naglilingkod sa Litro. Hiwalay namang iginiit ni Samarasinghe na nagkaroon ng pagkukulang sa mga proseso ng pagkuha ng suplay. Kaya kabilang sa agarang problema ang pagkuha ng angkop na gas at ang takdang panahon ng pagbili at pagpapadala ng mga kargamento.

Ayon sa impormasyon ng kumpanya, humigit-kumulang 30% ang bahagi ng LAUGFS sa lokal at pangkomersiyong merkado ng LPG, habang nasa 60% ang bahagi nito sa industriyal na LPG at 85% sa retail autogas, ang gas na ginagamit ng ilang sasakyan. Tinataya naman ng isa pang pagtataya sa merkado na nasa 20% ang bahagi ng LAUGFS sa suplay ng LPG at 80% ang sa Litro. Magkakaibang kategorya ng merkado ang batayan ng mga bilang na ito, kaya magkaiba ang ipinakikita ng mga ito tungkol sa abot ng kumpanya.

Makabuluhang paghahambing ang buwanang benta ng mga cylinder: 450,000 para sa LAUGFS kumpara sa 1.8 milyon para sa Litro. Kabuuang 2.25 milyon ang mga ito, kung saan ikalimang bahagi ng bilang ang mga cylinder ng LAUGFS. Iba-iba ang laki ng mga cylinder, kaya magkaiba ang sinusukat ng benta ayon sa bilang ng cylinder at ayon sa timbang.

Dagdag na usapin ang mga pag-uusap tungkol sa pamumuhunan sa terminal

Inihayag din ng LAUGFS ang mga impormal na pag-uusap tungkol sa LAUGFS Terminals Limited, ang buong pag-aari nitong subsidiary na nagpapatakbo ng terminal sa Hambantota International Port na may kapasidad na mag-imbak ng 30,000 tonelada ng LPG. Kabilang sa mga pinagpipilian ang pakikipagtulungang pangkomersiyo, pamumuhunan at pagbebenta ng bahagi o kabuuan ng subsidiary.

Ganito inilarawan ng LAUGFS Gas PLC sa isang pahayag sa merkado ang paunang yugto ng mga pag-uusap:

Wala pang napagkakasunduan tungkol sa istruktura o mga tuntunin ng anumang transaksiyon.

Sinabi ng kumpanya na wala pang pinal na kasunduan para sa transaksiyon at hindi pa matutukoy ang magiging epekto nito sa pananalapi. May kapasidad sa imbakan ang anumang magiging kasunduan na limang ulit ng humigit-kumulang 6,000 toneladang sinabi ng trade minister na inaasahang ipamahagi ng LAUGFS sa lokal na merkado bawat buwan.

Pag-aari ng LAUGFS Holdings Limited ang 74.02% ng mga voting share sa LAUGFS Gas, ayon sa impormasyong pinansyal tungkol sa pagmamay-ari para sa taong nagtapos noong Marso 31, 2026. Inilarawan sa pahayag ng kumpanya noong Setyembre 2025 na pantay na hinahati ang pagmamay-ari ng LAUGFS Holdings sa pagitan ng Vallibel Three, na kontrolado ng negosyanteng si Dhammika Perera, at ng tagapagtatag ng LAUGFS na si W.K.H. Wegapitiya.

Para sa mga mamimili, mas tiyak ang agarang mga hakbang kaysa sa mga pag-uusap ng kumpanya: ang pagdating ng naantalang kargamento, pagpapalabas ng mga stock sa Hambantota, paghahatid ng mga punong cylinder at maayos na pagsasauli ng deposito para sa mga sambahayang naghahanap ng ibang supplier. Ang palugit ng pagdating ng kargamento sa Nobyembre at ang pagdinig sa Nobyembre 11 ang mga susunod na nakatakdang petsa sa prosesong ito.

Mahahalagang Punto

• Nagsampa ng kaso ang CAA laban sa LAUGFS Gas noong Oktubre 29 dahil sa umano'y hindi pagpapanatili ng tuluy-tuloy na suplay alinsunod sa Direction No. 86.
• Ipinatawag ang LAUGFS upang humarap sa korte sa Nobyembre 11 kay Additional Magistrate Darshima Premaratne.
• Hindi dumating sa itinakdang palugit noong Oktubre ang kargamentong 3,800 metriko tonelada. Pagkatapos nito, itinakda ng LAUGFS ang Nobyembre 2 hanggang 5 bilang binagong palugit.
• Pinahintulutan ng pamahalaan ang buong pamamahagi sa loob ng bansa ng 3,900 tonelada sa Hambantota, kung ibabalik ang mga konsesyon sa buwis para sa terminal, ayon sa trade minister.
• Dinagdagan ng Litro ang pang-araw-araw na pamamahagi sa 90,000 hanggang 100,000 cylinder, mula sa karaniwang 74,000.
• Nananatiling malaking hadlang sa pagpapalit ng supplier ng mga kostumer ng LAUGFS ang mga deposito sa cylinder at halaga ng mga pamalit na cylinder.
• Pinag-aaralan ng LAUGFS ang mga opsiyon para sa pamumuhunan o pagbebenta ng subsidiary nitong nagpapatakbo ng terminal, ngunit wala pang napagkakasunduang transaksiyon.