Umabot sa 14.36% ang Paglago ng GDP ng Taiwan sa Q3, Dahil sa AI Exports at Pamumuhunang Lumampas sa Taya

Exports at pamumuhunan ang naghatid sa pinakamabilis na paglago ng Taiwan sa ikatlong quarter sa loob ng 48 taon

Tinatayang lumago nang 14.36% ang ekonomiya ng Taiwan mula Hulyo hanggang Setyembre 2026 kumpara sa kaparehong panahon noong nakaraang taon, habang nagtulak sa exports ang demand para sa mga kagamitang pang-artificial intelligence at pinalaki ng mga negosyo ang paggasta sa kapasidad ng produksiyon. Inilabas ng Directorate General of Budget, Accounting and Statistics (DGBAS) ang paunang datos noong Oktubre 30.

Mas mataas nang 2.94 na percentage point ang resulta kaysa sa 11.42% na taya ng ahensya noong Agosto at ito ang pinakamalakas na paglago sa ikatlong quarter sa loob ng 48 taon. Bumilis ito mula sa 12.93% noong Abril hanggang Hunyo, at naghatid ng ikaapat na sunod-sunod na quarter ng double-digit na paglago.

Ipinapakita ng dalawang bilang kung saan nagmula ang malaking bahagi ng paglago. Nag-ambag ng 6.32 percentage point sa paglago ang capital formation, na kinabibilangan ng pamumuhunan at pagbabago sa imbentaryo. Nagdagdag naman ng 4.94 na point ang net exports, o halaga ng exports na binawasan ng imports. Sa kabuuan, umabot sa humigit-kumulang 78% ng 14.36% na paglago ang ambag ng dalawang ito.

Tumaas din ang paggasta ng mga sambahayan, kung saan umakyat nang 5.37% ang real private consumption. Nakatulong sa paggasta ang pagbangon ng bentahan ng sasakyan, pagbili ng mga bagong smartphone at paglago ng yaman ng mga sambahayan dahil sa pagtaas ng presyo ng mga stock, bukod pa sa mga pabrikang nagsusuplay sa industriya ng AI.

Sa paunang tantiya, umabot sa 14.22% ang paglago sa unang siyam na buwan, ang pinakamalakas na performance sa panahong iyon sa loob ng humigit-kumulang kalahating siglo. Hindi tinukoy kung kailan ilalabas ang susunod na rebisyon ng datos.

Bakit lumampas sa taya ang paglago

Itinuro ng DGBAS ang mas malakas na exports at pamumuhunan ng mga negosyo bilang pangunahing dahilan kung bakit lumampas sa projection nito noong Agosto ang paglago. Nahigitan din ng 14.36% na resulta ang 12% na taya na iniugnay sa mga ekonomista.

Mahalaga rito ang pagkakaiba ng forecast at estimate. Ang 11.42% na bilang noong Agosto ay hula bago matapos ang quarter. Ang 14.36% na bilang noong Oktubre ay paunang pagkalkula ng aktibidad sa natapos na quarter, batay sa mas maraming impormasyon tungkol sa kalakalan, pamumuhunan at paggasta.

Naghatid ng partikular na malaking pagtaas na hindi inaasahan ang pamumuhunan. Lumago nang 26.36% ang real capital formation, lumampas nang 4.26 na percentage point sa naunang forecast at umabot sa pinakamalakas nitong paglago sa loob ng 14 na quarter. Samantala, 0.01 percentage point lamang ang lamang ng private consumption sa taya noong Agosto.

Sinusukat ng mga bilang ng paglago ang real gross domestic product, o GDP: ang halaga ng mga produkto at serbisyong ginawa sa Taiwan matapos isaalang-alang ang pagbabago sa presyo. Nakatutulong ang pagsasaayos na ito na maihiwalay ang pagtaas ng produksiyon sa pagtaas ng presyo.

Pinalakas ng demand sa AI ang exports sa US$244.9 bilyon

Umabot sa US$244.9 bilyon ang exports ng mga kalakal ng Taiwan noong ikatlong quarter, 44.63% na mas mataas kaysa sa kaparehong panahon noong nakaraang taon. Lumampas nang US$6.9 bilyon, o humigit-kumulang 2.9%, ang kabuuan sa forecast na US$238 bilyon.

Nagmula ang demand sa lumalawak na mga aplikasyon ng AI, high performance computing at mga serbisyo sa cloud. Nangangailangan ang mga ito ng chips at kagamitang pangkompyuter upang magproseso at mag-imbak ng napakaraming impormasyon. Nagsusuplay ang Taiwan ng mga advanced semiconductor at gumagawa ng kagamitang ginagamit sa mga data center na sumusuporta sa mga serbisyong iyon.

Lumakas din ang mga order para sa mga electronic component na ginagamit sa mga bagong produktong pangkonsumo. Dagdag sa demand para sa mas maraming kagamitan, nag-ambag din sa halaga ng mga ipinadalang produkto ang mas mataas na presyo ng mga ito.

Tumaas nang 21.12% ang real exports ng mga produkto at serbisyo. Mas malawak na saklaw ng kalakalan ang tinutukoy ng panukat na ito kaysa sa exports ng mga kalakal, at isinasaalang-alang din nito ang presyo. Inilalarawan ng 44.63% na pagtaas ang halaga sa dolyar ng mga pisikal na kalakal na ipinadala sa ibang bansa, samantalang ipinapakita ng 21.12% na bilang ang paglago ng exports ng mga produkto at serbisyo matapos isaalang-alang ang presyo.

Umabot din ang paglago sa mga industriyang nasa labas ng electronics at information and communications technology. Tumaas nang 18.86% ang exports ng mga kalakal kung hindi isasama ang dalawang grupong iyon. Ipinahihiwatig ng paglawak na ito ang pagbangon ng mga tradisyonal na exporter, bagaman nanatiling malapit na kaugnay ng computing at electronics ang pinakamalakas na demand.

Bumibili ng kagamitan at nagpapalawak ng kapasidad ang mga pabrika

Tumugon ang mga negosyo sa mas malakas na demand sa pamamagitan ng pagbili ng makinarya, pag-upgrade ng teknolohiya sa produksiyon at pagpapalawak ng kapasidad. Iniugnay ni DGBAS specialist Chiang Hsin-yi ang pagtaas ng pamumuhunan sa pagtatayo ng imprastraktura para sa AI, pagpapahusay ng mga proseso sa pagmamanupaktura at patuloy na paggasta sa research and development.

Tumaas nang 58.50% kumpara sa nakaraang taon ang imports ng capital equipment, na sinukat sa New Taiwan dollars. Sa kategoryang ito, umakyat nang 35.66% ang imports ng semiconductor equipment. Tumaas naman nang 62.75% ang produksiyon ng mga kagamitang pamumuhunan sa loob ng Taiwan, na nagpapakitang umabot din sa mga lokal na manufacturer ang pagtaas ng paggasta sa kagamitan.

Hindi lamang makinarya ang saklaw ng paglawak. Tumaas din ang pamumuhunan sa mga kagamitan sa transportasyon, intellectual property at konstruksyon. Kabilang sa pamumuhunan sa intellectual property ang mga asset gaya ng research and development na makatutulong sa negosyo na gumawa ng mga bagong produkto o pagbutihin ang mga pamamaraan nito.

Pinagsasama sa 26.36% na bilang ng capital formation ang fixed investment at pagbabago sa imbentaryo. Saklaw ng fixed investment ang mga asset na ginagamit sa paglipas ng panahon, gaya ng mga pabrika at makinarya. Ang imbentaryo naman ay mga produktong ginawa o binili ng mga negosyo ngunit hindi pa naibebenta o nagagamit.

Dahil sa ambag nitong 6.32 percentage point, mas malaki ang direktang naitulong ng capital formation sa paglago kaysa sa net exports. Ipinapaliwanag ng ugnayan ng dalawa ang nangyari sa quarter: nag-udyok sa mga negosyo na mamuhunan ang demand mula sa ibang bansa, at pinalawak ng pamumuhunang iyon ang aktibidad sa Taiwan.

Mas malaki ang ginastos ng mga sambahayan sa sasakyan, telepono at serbisyo

Lumago nang 5.37% ang real private consumption, na ikalawang sunod na quarter ito na lumampas sa 5% ang paglago. Sumuporta sa kita at yaman ng mga sambahayan ang malalakas na kita ng mga korporasyon, pagbuti ng merkado ng trabaho at pagtatala ng rekord na presyo ng mga stock sa Taiwan.

Ipinaliwanag ni Chiang kung paano nakaapekto sa paggasta ng mga mamimili ang mga kondisyong ito. Sinabi ng specialist ng DGBAS sa isang pahayag na isinalin:

Nakapagdagdag sa yaman at kita ng mga sambahayan ang pagtatala ng rekord na pinakamataas na antas ng stock market at patuloy na pagbuti ng merkado ng trabaho. Nakatulong din sa kaugnay na paggasta ang pagbangon ng pagbili ng sasakyan at pagkasabik sa mga bagong smartphone.

Tumaas nang halos 10% ang pagpaparehistro ng mga pampasaherong sasakyan para sa pribadong gamit. Umakyat nang 7.60% ang retail sales, habang tumaas nang 3.93% ang kita ng mga restawran at serbisyong pagkain. Naghatid din ng mas maraming bayarin para sa mga transaksyon sa securities at pondo ang aktibong kalakalan sa mga pamilihang pinansyal.

Madalas tawaging wealth effect ang ugnayan sa stock market. Kapag tumataas ang halaga ng mga pamumuhunan ng isang sambahayan, maaaring mas maramdaman ng mga miyembro nito na kaya nilang gumastos. Sa quarter na ito, kasabay ng mas magandang kalagayan sa trabaho at demand para sa ilang produkto, kabilang ang mga sasakyan at telepono, ang epekto nito.

Ipinapakita ng mga bilang na mas malawak ang pagbangon ng paggasta kaysa sa maaaring ipahiwatig ng paglakas lamang ng exports. Ipinakikita rin ng mga ito ang pagkakaiba ng bilis ng paglago: tuluy-tuloy ang paglago ng consumption, samantalang halos limang beses na mas mabilis ang pagtaas ng capital formation.

Bahagi ng kuwento sa paggasta ang paglalakbay sa ibang bansa

Tumaas nang 12.54% sa real terms ang paggasta ng mga residente ng Taiwan sa ibang bansa noong ikatlong quarter, kumpara sa 4.90% na paglago ng kanilang paggasta sa loob ng bansa. Nakatulong ipaliwanag ng patuloy na pagkahilig sa paglalakbay sa ibang bansa ang mas mabilis na pagtaas ng paggasta sa labas ng Taiwan.

Isinasaalang-alang ng GDP accounting ang mga pagbiling ito sa pamamagitan ng consumption at trade. Kabilang sa household consumption ang paggasta ng residente sa matutuluyan o iba pang serbisyo sa ibang bansa, habang itinatala bilang import ang serbisyong binili mula sa ibang bansa. Binabalanse ng entry para sa import ang dayuhang produksiyong iyon sa pagkalkula ng GDP ng Taiwan.

Mahalaga rin ang imports sa usapin ng pamumuhunan. Maaaring dagdagan ng isang negosyo ang paggasta nito sa pagbili ng makinang ginawa sa ibang bansa, ngunit kabilang sa ekonomiyang nag-export ang produksiyon ng makinang iyon. Itinatala ng pagkalkula sa GDP ng Taiwan ang pamumuhunan at ibinabawas sa pamamagitan ng trade ang imported na kagamitan.

Kaya mahalaga ang 4.94 na percentage point na ambag ng net exports. Sinusukat nito ang ambag ng kalakalan matapos isaalang-alang ang imports, sa halip na bilangin lamang ang biglang pagtaas ng exports.

Apat na quarter ng double-digit na paglago

Itinutuloy ng pinakabagong paglago ng Taiwan ang sunod-sunod na pagtaas na nagsimula bago ang 2026. Huling nagtala ang ekonomiya ng mas mahabang panahon ng double-digit na paglago noong 1986 at 1987, nang makapagtala ito ng anim na sunod-sunod na quarter habang unti-unting niluluwagan ng pamahalaan ang mga kontrol sa kapital at paghihigpit sa palitan ng salapi.

Ipinakikita ng pinakabagong datos kapwa ang mas malakas na paglago at malaking pag-angat kumpara sa mga inaasahan:

• Abril hanggang Hunyo 2026: Lumago nang 12.93% ang real GDP kumpara sa kaparehong panahon noong nakaraang taon.
• Agosto 2026: Tinataya ng DGBAS na lalago nang 11.42% ang ekonomiya sa ikatlong quarter.
• Hulyo hanggang Setyembre 2026: Umabot sa 14.36% ang paunang tantiya sa paglago, ang ikaapat na sunod-sunod na quarter ng double-digit na paglawak.
• Oktubre 30, 2026: Inilabas ng DGBAS ang paunang tantiya nito para sa ikatlong quarter at itinakda sa 14.22% ang paglago sa unang siyam na buwan.

Sa unang tatlong quarter, lumago nang 25.34% ang real exports ng mga produkto at serbisyo, tumaas nang 16.69% ang capital formation at lumawak nang 8.83% ang domestic demand. Ipinakikita ng mga bilang na lumawak ang paglago sa malaking bahagi ng taon, kung saan mas mabilis ang pagtaas ng exports kaysa sa domestic demand.

Sinabi ni Chiang na naganap ang paglago kasabay ng pagtaas noong nakaraang taon, at maganda ang performance ng domestic at external demand. Nagtulak ang mas malalakas na order sa pagbili ng kagamitan at pagpapalawak ng kapasidad ng produksiyon, kaya nagpatuloy ang mabilis na paglago sa kabila ng mas malaking ekonomiyang pinaghahambingan.

Hindi pantay ang ipinakikita ng mga indicator ng pagmamanupaktura

Hindi kasing-lakas nang pantay-pantay ng pangunahing bilang ng GDP ang mga indicator ng pagmamanupaktura sa Taiwan. Nasa 16.22 point noong Setyembre ang manufacturing business conditions indicator ng Taiwan Institute of Economic Research, mas mababa kaysa noong Agosto, bagaman nanatili ito sa kategoryang yellow red sa ikalimang sunod na buwan. Ipinahihiwatig ng kategoryang iyon ang paglago ng ekonomiya ng pagmamanupaktura.

Pinakamalaki ang ibinaba ng demand sa limang bahagi ng indicator. Bumuti ang kumpiyansa sa negosyo, kung saan mas malaking bahagi ng mga manufacturer ang nagpahayag ng optimismo tungkol sa mga kondisyon sa buwan. Sa kabuuan, ipinakita ng mga datos ang mas positibong pananaw sa negosyo kasabay ng paghina ng momentum ng demand.

Tinukoy ni Hsu Pi-shu, associate research fellow sa instituto, ang sigalot sa Middle East, pagbabago sa presyo ng enerhiya at pagtaas ng yield ng mga government bond sa malalaking ekonomiya bilang mga panganib sa pagmamanupaktura. Maaaring makaapekto ang mas mataas na yield ng bond sa mga gastos sa pangungutang, kaya mas nagiging magastos para sa mga kompanya ang pagpopondo sa kagamitan at pagpapalawak.

Nakaaapekto rin ang presyo ng enerhiya sa gastos sa produksiyon at pagpapadala. Para sa mga negosyong naglalaan ng pera sa mga bagong pasilidad, mahalaga ang mga gastusing iyon kasabay ng lakas ng mga dumarating na order. Ipinakikita ng mga bilang sa ikatlong quarter na malaki na ang nagaganap na pamumuhunan, habang itinatampok naman ng datos sa demand noong Setyembre ang mas mahinang bahagi ng sitwasyon sa pagmamanupaktura.

Buod

• Tinatayang lumago nang 14.36% ang real GDP ng Taiwan sa ikatlong quarter ng 2026, ang pinakamalakas nitong performance sa ikatlong quarter sa loob ng 48 taon.
• Lumampas nang 2.94 na percentage point ang resulta sa forecast noong Agosto at umabot na sa apat na sunod-sunod na quarter ang double-digit na paglago.
• Umabot sa US$244.9 bilyon ang exports ng mga kalakal, tumaas nang 44.63%, habang lumago nang 21.12% ang real exports ng mga produkto at serbisyo.
• Tumaas nang 26.36% ang capital formation at nag-ambag ng 6.32 percentage point sa paglago ng GDP. Nag-ambag naman ng 4.94 na point ang net exports.
• Tumaas nang 5.37% ang private consumption, sa tulong ng pagbili ng sasakyan at smartphone, mas maayos na kalagayang pinansyal ng mga sambahayan at aktibidad sa mga serbisyong pinansyal.
• Umabot sa 14.22% ang paglago sa unang siyam na buwan, habang ipinakita ng manufacturing indicator noong Setyembre ang paghina ng demand kasabay ng pagbuti ng kumpiyansa sa negosyo.