Pinayagan si Najib na magsilbi ng sentensiya sa bahay, ngunit hindi pa malinaw ang mga patakaran at hiwalay na sentensiya sa 1MDB

Nagtakda ang royal pardon ng pagtatapos sa Agosto 2028, hindi ng agarang paglaya

Pinayagan ang dating punong ministro ng Malaysia na si Najib Razak, sa pamamagitan ng isang kondisyunal na royal pardon, na pagsilbihan sa bahay ang natitira sa sentensiya niya sa kasong SRC International hanggang Agosto 23, 2028, kung babayaran niya ang multang RM50 milyon. Binabago ng pasyang ito kung saan niya maaaring pagsilbihan ang sentensiya, ngunit hindi nito nilulutas ang hiwalay na 15 taong sentensiya sa bilangguan na ipinataw sa isa pang kasong may kaugnayan sa 1Malaysia Development Berhad (1MDB).

Inaprubahan ni Haring Sultan Ibrahim ang kasunduan sa ika-64 na pulong ng Federal Territories Pardons Board noong Setyembre 18, 2026. Pagsapit ng Oktubre 7, sinabi ni Zamri Misman, direktor-heneral ng Legal Affairs Division, na naipaalam na kay Najib ang mga pamamaraang namamahala sa house arrest niya. Hindi pa isinisiwalat sa publiko ang mga pamamaraang ito, at inaasahang ilalabas ang mga ito ng Prisons Department.

Mahalaga ang pagkakaiba ng pag-apruba at pagpapatupad nito. Una nang sinabi ng Home Ministry na wala itong natanggap na nakasulat na abiso tungkol sa pasya, samantalang kinumpirma ng mga sumunod na pahayag na naabisuhan na si Najib tungkol sa mga pamamaraan. Wala sa mga pangyayaring ito ang nagpapatunay na nabayaran na niya ang multa o nakalabas na siya sa Kajang Prison.

Nagsimulang pagsilbihan ni Najib, 73, ang sentensiya niya noong Agosto 23, 2022. Ikinatuwa ng mga tagasuporta niya ang posibilidad na makauwi siya, samantalang kinuwestiyon ng mga kritiko ang kaluwagang ipinagkaloob at ang kampanyang maglikom ng pera para sa multa niya. Para kay Punong Ministro Anwar Ibrahim, muling nagbukas ang pasya ng mahirap na alitan sa pagitan ng mga katuwang sa namumunong koalisyon tungkol sa katiwalian at pagtrato sa isang dating pambansang lider.

Ano talaga ang binabago ng kondisyunal na pardon

Ipinahayag ng Legal Affairs Division, na nagsisilbing sekretarya ng Pardons Board sa ilalim ng Prime Minister's Department, na maaaring tapusin ni Najib ang kasalukuyan niyang sentensiya sa ilalim ng house arrest, basta bayaran niya ang multang RM50 milyon, o humigit-kumulang US$12.3 milyon.

Inilahad ng dibisyon sa anunsiyo nito ang mangyayari kapag nilabag ang mga kondisyon:

Kapag hindi niya sinunod ang alinman sa mga kondisyong ito, babawiin ang kondisyunal na pardon at kakailanganin niyang agad na pagsilbihan sa bilangguan ang natitira sa kanyang sentensiya.

Kaya ang kasunduang ito ay kondisyunal na pahintulot na pagsilbihan ang sentensiya sa isang tirahan, hindi walang-kondisyong kalayaan. Hindi nito pinawawalang-bisa ang hatol o awtomatikong sumasaklaw sa iba pang kasong kriminal ni Najib. Hindi isiniwalat ng dibisyon ang buong restriksiyong kalakip ng pardon nang ianunsiyo ito.

Umiiral na multa ang RM50 milyon, na ibinaba sa pamamagitan ng naunang pardon noong 2024, hindi bagong multang nilikha para sa house arrest. Sinabi ni Home Minister Saifuddin Nasution Ismail na naabisuhan na si Najib noon pa man na matatapos ang kasalukuyan niyang sentensiya sa Agosto 23, 2028 kung babayaran niya ang multa, o sa Agosto 23, 2029 kung hindi. Kailangan ding mabayaran ang multa bago siya mailipat sa bahay.

Ang hatol na pinagbabatayan ng paglipat sa bahay

Ang sentensiyang saklaw ng pasya noong Setyembre ay may kaugnayan sa RM42 milyon na pag-aari ng SRC International, dating subsidiary ng 1MDB, na inilipat sa mga personal na bank account ni Najib noong 2014 at 2015. Bagaman malapit ang kaugnayan ng kasong ito sa mas malawak na iskandalo ng 1MDB, hiwalay ito sa kasong nagresulta sa 15 taong sentensiya niya.

Noong Hulyo 2020, sinentensiyahan si Najib ng 12 taon sa bilangguan at pinagmulta ng RM210 milyon dahil sa tatlong bilang ng paglabag sa tiwala, tatlong bilang ng money laundering at isang bilang ng pang-aabuso sa kapangyarihan. Dinala siya sa Kajang Prison noong Agosto 2022 matapos ibasura ng Federal Court ang huling apela niya.

Noong Enero 2024, hinati sa dalawa ng pardon sa ilalim ng dating hari na si Sultan Abdullah ang sentensiya niya, kaya naging anim na taon ito, at ibinaba ang multa sa RM50 milyon. Binawasan nito ng RM160 milyon, o humigit-kumulang 76 porsiyento, ang multang pinansiyal. Nagkaloob ang pasya noong Setyembre 2026 ng karagdagang anyo ng clemency sa pamamagitan ng pagpapahintulot na pagsilbihan sa bahay ang natitirang sentensiya kapag natugunan ang mga kondisyon.

Naging punong ministro si Najib mula 2009 hanggang 2018 at patuloy niyang itinatanggi ang anumang maling ginawa. Ayon sa mga tagausig, tinangay mula sa 1MDB ang humigit-kumulang US$4.5 bilyon noong dekada 2010, na nagbunsod ng mga imbestigasyon sa Malaysia at sa ibang bansa. Nakatulong ang iskandalo para wakasan noong 2018 ang anim na dekadang pananatili sa pambansang kapangyarihan ng United Malays National Organisation (UMNO), ngunit marami pa ring tagasuporta si Najib sa loob ng partido.

Paano umunlad ang usapin

Sinundan ang pinakahuling pardon ng naunang pagtatalo tungkol sa isang diumano'y utos na nagpapahintulot kay Najib na pagsilbihan sa bahay ang sentensiya niya. Nangyari rin ito matapos ipagpaliban nang isang linggo ng Pardons Board ang pagtalakay sa aplikasyon niya. Ilang taon ang saklaw ng mahahalagang pangyayari:

• Hulyo 2020: Sinentensiyahan si Najib ng 12 taon sa bilangguan at multang RM210 milyon sa kasong SRC International.
• Agosto 23, 2022: Nagsimula siyang magsilbi ng sentensiya sa Kajang Prison matapos matalo sa huling apela niya.
• Enero 2024: Ibinaba ng royal pardon ang sentensiya sa anim na taon at ang multa sa RM50 milyon.
• Disyembre 2025: Ibinasura ng High Court ang kahilingan niyang ipatupad ang isang naunang diumano'y karagdagan sa utos tungkol sa house arrest. Sa hiwalay na kaso ng 1MDB, sinentensiyahan siya ng 15 taon at pinagmulta ng RM11.38 bilyon.
• Abril 2026: Binawi ni Najib ang apela niya kaugnay ng naunang diumano'y karagdagan sa utos. Walang ibinigay na dahilan sa mga dokumento ng korte na binanggit sa mga ulat.
• Setyembre 11, 2026: Ipinagpaliban ng Pardons Board ang pagtalakay sa pinakahuling aplikasyon niya.
• Setyembre 18, 2026: Nagpulong ang board sa Istana Negara sa pangunguna ni Haring Sultan Ibrahim, at inanunsiyo ang kondisyunal na pardon.
• Setyembre 19, 2026: Sinabi ng Home Ministry na naghihintay pa ito ng pormal na nakasulat na abiso.
• Oktubre 6 at 7, 2026: Ipinagkaiba sa sagot sa parlamento ang kasunduan sa pardon at ang panukalang batas sa house arrest, at sinabi ni Zamri na naabisuhan na si Najib tungkol sa mga pamamaraan.
• Oktubre 14, 2026: Nakatakdang dinggin ng High Court ang aplikasyon ni Najib na ipagpaliban ang pagpapatupad ng hiwalay na 15 taong sentensiya niya.

Dumalo sa pulong noong Setyembre 18 sina Attorney General Dusuki Mokhtar at Federal Territories Minister Hannah Yeoh. Bago ito ginanap, kumalat online ang mga dokumentong diumano'y nagpapahintulot sa house arrest ni Najib. Itinanggi ni Yeoh na nilagdaan niya ang mga ito, tinawag niyang peke ang mga dokumento at sinabing iniulat ng kalihim niya sa pamamahayag ang usapin sa mga awtoridad. Hindi dapat ipagkamali ang mga dokumentong iyon sa sumunod na anunsiyo ng pasya ng board.

Bakit mahalaga ang legal na mekanismo

Walang umiiral na partikular na batas sa Malaysia na nagtatakda ng balangkas para sa house arrest. Ipinagkaiba ni Saifuddin ang paglalagay kay Najib sa bahay sa ilalim ng kondisyunal na royal pardon at ang utos ng korte para sa house arrest sa ilalim ng batas. Nakabatay ang una sa prosesong konstitusyonal para sa pardon; nakasalalay naman ang ikalawa sa isang batas na magtatakda ng pagiging karapat-dapat, mga kapangyarihan at mga restriksiyon.

Kasunod ang pagkakaibang ito ng nabigong pagtatangkang ipatupad ang naunang karagdagan sa utos tungkol sa house arrest. Ayon sa mga ulat, may dalawang bahagi ang pasya ng High Court noong Disyembre 2025: hindi tinalakay ang karagdagan sa pulong ng Pardons Board noong Enero 2024, at hindi ito maipatutupad sa ilalim ng umiiral na batas ng Malaysia. Tinukoy rin ni Hukom Alice Loke na nasa Commissioner General of Prisons ang kapangyarihang nakasaad sa batas na magpalaya ng mga bilanggo nang may lisensiya, o alinsunod sa mga kondisyong itinatakda ng batas sa bilangguan.

Hindi ipinaliliwanag sa publiko ng bagong pardon kung paano gagamitin ang bawat kapangyarihang administratibo. Noong Setyembre 19, sinabi ni Saifuddin na lilinawin ng nakasulat na abiso kung itinakda ang tirahan at kung binigyan ang Prisons Department ng karagdagang awtoridad para ipatupad ang kasunduan.

Inilarawan ni Lim Wei Jiet, abogadong konstitusyonal na namamahala sa LWJ Advocates and Solicitors, ang kawalang-katiyakan sa mga restriksiyon:

Hindi ko talaga alam ang mga detalye o limitasyong ipinataw sa nahatulan (sa ilalim ng house arrest). Hindi pa talaga ito nasusubok.

Inilarawan ng mga eksperto sa batas si Najib bilang posibleng unang nahatulan sa Malaysia na magsisilbi ng sentensiya sa ilalim ng house arrest. Dahil dito, napakahalaga ng mga detalye: maaaring humiling ang ibang bilanggo ng katulad na pagtrato, ngunit wala pang ipinahahayag na pangkalahatang karapatan para rito.

Hindi pa isiniwalat ang mga tuntunin sa pagbisita, pagsubaybay at pagpapatupad

Sa nakasulat na sagot sa parlamento na may petsang Oktubre 6, sinabi ni Saifuddin na itatakda sa mga kaugnay na kondisyon ng pardon at mga standard operating procedure ang mga restriksiyon sa pagbisita, pagsubaybay sa kilos at iba pang kontrol. Binanggit niya ang awtoridad na nagkakaloob ng pardon, ngunit hindi tinukoy kung ang tinutukoy niya ay ang hari o ang Federal Territories Pardons Board.

Kinabukasan, kinumpirma ni Zamri, direktor-heneral ng Legal Affairs Division, na nakatanggap na si Najib ng impormasyon tungkol sa mga pamamaraan:

Naipaalam na kay Najib ang mga detalyeng iyon.

Hindi katumbas ng pagsasapubliko ng mga tuntunin ang pagpapaalam sa mga ito kay Najib. Sinabi ni Attorney General Dusuki na ilalabas ng Prisons Department ang mga pamamaraan, ngunit hindi malinaw kung awtorisado ang departamento na bumuo ng mga ito o ipinatutupad lamang nito ang mga tuntuning itinakda na sa proseso ng pardon.

Wala sa mga kondisyong isiniwalat sa publiko sa mga pangyayaring ito ang nagtatakda kung kailangang magsuot si Najib ng elektronikong anklet, kung susubaybayan ng mga kamera o opisyal ng bilangguan ang tirahan niya, kung sinu-sino ang papayagang bumisita, o kung papayagan ang gawaing pampolitika. Tinalakay ng mga abogado ang posibleng mga paraan ng pagsubaybay, ngunit hindi pa kumpirmadong mga kahingian ang mga ito.

Nanawagan si dating economic minister Rafizi Ramli na isapubliko ang mga kondisyon upang maaksyunan ang mga paglabag. Praktikal at legal din ang kawalang-katiyakan: masusuri lamang kung awtomatikong ibabalik sa bilangguan ang isang tao kung malinaw ang mga kondisyong susundin at ang prosesong gagamitin para matukoy at matugunan ang mga paglabag.

Nakabinbin pa rin kay Najib ang hiwalay na 15 taong sentensiya

Saklaw ng kondisyunal na pardon ang sentensiya sa SRC International na magtatapos sa Agosto 2028. Hindi nito awtomatikong saklaw ang hiwalay na hatol kay Najib sa mas malaking kaso ng 1MDB, kung saan sinentensiyahan siya ng High Court noong Disyembre 2025 ng 15 taon sa bilangguan at multang RM11.38 bilyon, o humigit-kumulang US$2.8 bilyon.

May kinalaman ang hatol na iyon sa 25 kasong pang-aabuso sa kapangyarihan at money laundering kaugnay ng RM2.2 bilyong inilihis mula sa pondo ng pamumuhunan ng estado. Inapela ni Najib ang hatol at sentensiya. Magsisimula sana ang sentensiya sa bilangguan matapos niyang tapusin ang kasalukuyan niyang sentensiya.

Mahalagang pag-ibahin ang mga halagang ito. RM42 milyon ang sangkot sa kasong SRC International; RM2.2 bilyon naman ang sangkot sa hiwalay na kasong 1MDB. Ang multang RM50 milyon na kailangang bayaran para mailipat sa bahay ay bahagi ng ibinabang sentensiya sa SRC, samantalang ang multang RM11.38 bilyon ay bahagi ng sumunod na hatol.

Nakatakdang dinggin ng High Court sa Oktubre 14 ang aplikasyon ni Najib na ipagpaliban ang pagpapatupad ng 15 taong sentensiya. Sususpindihin ng pagpapaliban ang pagpapatupad habang dinidinig ang apela; hindi nito buburahin ang hatol. Ayon kay Lim, kung ipagkakaloob ang pagpapaliban, hindi kailangang simulan ni Najib ang pagsisilbi sa sentensiyang iyon hanggang matapos ang proseso ng apela.

Kung pagtitibayin sa huli ang hiwalay na hatol at sentensiya, hindi awtomatikong sasaklaw dito ang kasalukuyang kasunduan sa house arrest. Kaya maaaring kailanganing bumalik ni Najib sa bilangguan. Isang kongkretong susunod na hakbang sa batas ang aplikasyon para ipagpaliban ang pagpapatupad; hiwalay ito sa gawaing administratibong kailangan para maipatupad ang pardon.

Umani ng suporta at protesta ang fund-raising ng UMNO

Ikinatuwa ni UMNO president at Deputy Prime Minister Ahmad Zahid Hamidi ang pasya at inanunsiyo ang pambansang kampanya para mangalap ng donasyong tutulong kay Najib na bayaran ang multang RM50 milyon. Hindi agad isiniwalat ng partido kung paano isasaayos at pangangasiwaan ang pangangalap.

Lumampas sa RM1 milyon ang iniulat na mga donasyon pagsapit ng Lunes, Setyembre 21. Sa sumunod na ulat, mahigit RM9.25 milyon na ang nalikom, bagaman hindi tinukoy kung kailan nabilang ang halagang ito. Magkakaibang yugto ng kampanya ang inilalarawan ng mga bilang na ito, kaya hindi nangangahulugang magkasalungat ang mga kabuuan. Katumbas ng 18.5 porsiyento ng kailangang bayarang multa ang RM9.25 milyon; RM40.75 milyon pa ang kulang para maabot ang target sa halagang iyon.

Ayon sa mga ulat, may ilang kritiko na nagbigay lamang ng tig-isang sen, katumbas ng RM0.01, bilang protesta. Ipinakikita ng kanilang pakikilahok kung bakit hindi maituturing na tuwirang sukatan ng suporta kay Najib ang dami ng transaksiyon.

Sinabi ni Shyam Priah, 52, punong ehekutibo ng isang non-profit na organisasyon, na iginagalang niya ang kapangyarihan ng hari na magkaloob ng pardon sa ilalim ng konstitusyon, ngunit kinuwestiyon niya ang pangangalap ng pera sa mga karaniwang mamamayan para bayaran ang multa:

Maaaring katumbas ng isang pagkain para sa isang taong naghihikahos ang sampung ringgit.

Iba naman ang binigyang-diin ng mga tagasuporta. Ikinatuwa ni Suzzalina Anura, 43, ang posibilidad na makasama ni Najib ang pamilya niya:

Nami-miss namin si Najib Razak. Kahit hindi siya mapalaya, kahit papaano ay makakauwi siya at makakasama ang pamilya, mga apo at mga anak niya.

Naging paraan na ang fund-raiser para matugunan ang kondisyon ng pardon at pampublikong pagsubok din ito sa katapatan sa isang lider na patuloy na pinaghahati-hati ang mga Malaysian dahil sa hatol laban sa kanya.

Pagsubok sa politika para kay Anwar at sa kanyang koalisyon

Hinimok ni Anwar ang publiko na tanggapin ang pasya ng hari habang iginiit na hindi nito binabago ang paninindigan ng pamahalaan laban sa katiwalian. Sinabi niyang dapat magpatuloy alinsunod sa wastong proseso ang mga kasong dinidinig, kabilang ang mga kinasasangkutan ni Najib.

Sinabi ng punong ministro:

Hindi na ipagwawalang-bahala ng bansang ito ang anumang maling gawain o pang-aabuso sa kapangyarihang naglalayong magpayaman sa sinumang lider o mamamayan. Ito ang paninindigan namin.

Bumuo ng pamahalaan ang alyansa ni Anwar na Pakatan Harapan kasama ang karibal na UMNO at iba pang partido matapos magresulta sa hung parliament ang halalan noong 2022, kung saan walang bloke ang nakakuha ng sapat na puwesto para mamahala nang mag-isa. Inilantad ng pagtrato kay Najib ang patuloy na pagkakaiba ng mga katuwang sa koalisyon: iginiit ng UMNO ang mas maluwag na pagtrato, samantalang tinutulan ito ng Pakatan Harapan. Sinabi ni Democratic Action Party leader Anthony Loke na iginagalang ng partido niya ang kapangyarihan ng hari na magkaloob ng pardon at patuloy nitong ipagtatanggol ang paghahari ng batas at lalaban sa katiwalian.

Magkakaiba ang pagsusuri ng mga analyst tungkol sa pakinabang sa UMNO sa politika. Sinabi ni Azmi Hassan, senior fellow sa Nusantara Academy for Strategic Research, na maaaring muling bumilis ang momentum ng partido kasunod ng mga tagumpay nito sa halalan sa Johor at Negeri Sembilan. Sinabi naman ng political scientist na si Syaza Shukri ng International Islamic University Malaysia na maaaring lumakas ang UMNO habang mapinsala si Anwar, maliban kung ipaliliwanag ng pamahalaan niya ang mga limitasyon sa tungkulin nito sa ilalim ng konstitusyon.

Nagbabala si Bridget Welsh, eksperto sa politika ng Malaysia sa University of Nottingham Malaysia, na maaaring makahadlang sa pagkuha ng mga botante sa labas ng tradisyonal na balwarte ng partido ang katapatan kay Najib:

Nagbubuklod sa partido ang house arrest, ngunit kapalit nito ang paghina ng pagsisikap ng partido na makaabot sa mas maraming tao, dahil ibinabalik nito sa usapan ang mabigat na pamana ng partido.

Inaasahang magkakaroon ng halalan sa estado ng Melaka bago matapos ang 2026, at dapat idaos ang pangkalahatang halalan pagsapit ng Pebrero 2028. Nagbibigay ng kontekstong elektoral sa magkakaibang pagsusuring ito ang mga takdang halalan. Gayunman, hindi dapat ipagpalagay na makikilahok si Najib sa pangangampanya habang hindi pa isiniisiwalat ang mga restriksiyon sa kanya.

Hiwalay na panukala ang batas sa house arrest

Sinabi sa sagot ng Home Ministry sa parlamento noong Oktubre 6 na pinal na binubuo at sinusuri pa ng Attorney General's Chambers ang House Arrest Bill. Wala pang inilalabas na utos ng house arrest sa ilalim ng isang partikular na batas tungkol dito. Sinusuri pa ang panukalang batas mahigit isang taon matapos ilarawan ni Saifuddin noong Hulyo 2025 na nasa huling yugto na ito.

Sinang-ayunan ng Gabinete sa prinsipyo ang isang balangkas na magpapahintulot sa mga karapat-dapat na bilanggo sa remand na manatili sa bahay habang hinihintay ang paglilitis. Mga taong ikinulong habang nakabinbin ang proseso ng batas ang mga bilanggo sa remand, hindi mga taong nagsisilbi ng sentensiya matapos mahatulan. Kaya ibang grupo ang pakay ng panukalang programa kumpara kay Najib.

Iniugnay ni Saifuddin ang panukala sa pagsisikip ng mga bilangguan. May humigit-kumulang 93,000 bilanggo sa 41 bilangguan ng Malaysia, na may kapasidad na mga 75,000. Ibig sabihin, 18,000 katao ang lampas sa kapasidad, o humigit-kumulang 24 porsiyentong mas marami kaysa sa bilang na dinisenyo para mapagkasya ng sistema.

Hindi pa pinal ang mga tuntunin sa ilalim ng panukalang batas, kabilang ang mga kahingian sa kamera, elektronikong aparatong pangsubaybay at mga bisitang papayagan. Tahasang ipinagkaiba ng ministeryo ang hindi pa tapos na balangkas na ito at ang paglipat sa isang tirahan sa pamamagitan ng kondisyunal na pardon.

Para kay Najib, mas agarang kailangang lutasin ang mga sumusunod: kumpirmasyon ng pagbabayad, pagsasapubliko ng mga restriksiyon, mga kaayusan sa tirahan at pagpapatupad, at ang kahihinatnan ng pagdinig sa aplikasyon niyang ipagpaliban ang pagpapatupad ng sentensiya sa Oktubre 14. Pinahihintulutan ng pardon noong Setyembre ang kondisyunal na pagbabago sa lugar kung saan siya ikukulong. Hindi nito sinasagot ang lahat ng tanong na ito o inaalis ang hiwalay na sentensiyang inaapela niya.

Mahahalagang Punto

• Nagkaloob si Haring Sultan Ibrahim ng kondisyunal na pardon kay Najib noong Setyembre 18, 2026, na nagpapahintulot sa kanyang pagsisilbi sa bahay ng sentensiya sa SRC International hanggang Agosto 23, 2028.
• Kailangang bayaran ni Najib ang umiiral na multang RM50 milyon at sundin ang mga kondisyon ng pardon. Maaari siyang ibalik sa bilangguan kapag lumabag siya sa mga ito.
• Noong Oktubre 7, sinabi ng Legal Affairs Division na naabisuhan na si Najib tungkol sa mga pamamaraan, ngunit hindi pa isiniisiwalat sa publiko ang mga restriksiyon.
• Hindi awtomatikong saklaw ng pardon ang hiwalay niyang 15 taong sentensiya at multang RM11.38 bilyon sa 1MDB, na inaapela niya.
• Nakatakdang dinggin sa Oktubre 14 ang aplikasyon niya na ipagpaliban ang pagpapatupad ng sentensiyang iyon.
• Naglunsad ang UMNO ng fund-raiser para sa multa, na umani kapwa ng malalaking donasyon at simbolikong kontribusyon bilang protesta.
• Sinusuri pa sa usaping legal ang panukalang House Arrest Bill ng Malaysia at hiwalay ito sa kondisyunal na pardon kay Najib.