Isinusulong ng TPP ng Taiwan ang Parusang Kamatayan para sa mga Paulit-ulit na Pagmamaneho sa Ilalim ng Impluwensiya ng Droga na Nagdudulot ng Kamatayan

Inilalagay ng magkaribal na panukala sa sentro ng debate ang parusang kamatayan

Sinabi ng mga mambabatas ng Taiwan People's Party noong Oktubre 30, 2026, na maghahain sila ng panukalang magpaparusa ng kamatayan sa paulit-ulit na pagmamaneho sa ilalim ng impluwensiya ng droga na nagdudulot ng pagkamatay. Nagdaragdag ang pahayag na ito ng bagong kahilingan sa mga negosasyon tungkol sa Artikulo 185-3 ng Criminal Code, matapos mabigong magkasundo ang mga mambabatas sa pagpaparusa sa mga pag-uusap noong Oktubre 28.

Nakatuon ang panukala ng TPP sa mga paulit-ulit na nagkasala. Sa hiwalay na panukala ng caucus ng Kuomintang, pahihintulutan ang parusang kamatayan, habambuhay na pagkabilanggo o hindi bababa sa 10 taong pagkabilanggo para sa pagmamaneho sa ilalim ng impluwensiya ng droga na nagdudulot ng pagkamatay, bukod pa sa posibleng multang hanggang NT$3 milyon. Hindi nililimitahan ng probisyong nakasaad dito ang mga parusang iyon sa mga paulit-ulit na nagkasala.

Inaprubahan ng Executive Yuan, ang gabinete ng Taiwan, ang ibang susog noong Hunyo 11. Magtatakda ang bersiyong iyon ng pagkabilanggo nang lima hanggang 12 taon para sa pagmamaneho sa ilalim ng impluwensiya ng droga na nagdudulot ng pagkamatay, at habambuhay na pagkabilanggo o hindi bababa sa pitong taon para sa paulit-ulit na paglabag na nagdudulot ng pagkamatay sa loob ng 10 taon.

Sinusuportahan ng mga mambabatas mula sa iba't ibang partido ang mas mabibigat na parusa, ngunit hindi sila magkasundo kung gaano kabigat ang mga ito. Sinabi ng caucus ng Democratic Progressive Party na sinusuportahan nito ang mas mahahabang sentensiya at mas matataas na multa, ngunit wala itong paunang itinakdang posisyon sa parusang kamatayan. Nanawagan ang mga kinatawan nito na isaalang-alang sa pagpaparusa ang pagkakaiba ng sadyang pagpatay sa isang tao at pagkamatay na dulot ng kapabayaan.

Mga pagbabagong nais ng TPP

Sinabi ni Hung Yu-hsiang, punong kalihim ng caucus ng TPP, na ihahain ng partido ang susog nito sa Criminal Code sa Biyernes, Oktubre 30. Inilarawan niya ang panukala bilang tugon sa mga paulit-ulit na kaso ng mga taong nagmamaneho matapos gumamit ng droga at nakapinsala o nakapatay ng iba.

Sinabi ni Hung na layunin ng pagdaragdag ng parusang kamatayan sa mga parusang maaaring ipataw sa mga paulit-ulit na nagkasala na nakapagdulot ng pagkamatay na palakasin ang pagpigil sa krimen. Ang pagpigil sa krimen ay nangangahulugang pagsisikap na pigilan ang isang tao sa paggawa ng paglabag dahil nangangamba ito sa parusa. Aniya, hindi paghihiganti ang layunin.

Nagbigay-paalala si Hung sa mga maaaring magmaneho matapos gumamit ng droga at hinimok silang pag-isipan ang mga kahihinatnan:

Kapag gumagawa kayo ng ganitong uri ng bagay, pag-isipan ninyong mabuti ang mga kahihinatnan.

Gagawin ng pahayag ng TPP na isa sa mga maaaring ipataw na sentensiya ang parusang kamatayan, sa halip na gawing sapilitan ito sa bawat kasong pasok sa mga pamantayan. Hindi tinukoy ng partido sa pahayag nito ang buong hanay ng mga alternatibong parusa o kung gaano katagal dapat lumipas bago hindi na mabilang na paulit-ulit na paglabag ang isang naunang sala.

Nagtakda rin si Hung ng hangganan sa saklaw ng panukala: hiwalay nitong tutugunan ang pagmamaneho sa ilalim ng impluwensiya ng droga at hindi babaguhin ang mga umiiral na probisyon sa pagmamaneho nang lasing. Saklaw ng Artikulo 185-3 ang dalawa, kaya mahalaga ang pasyang ito sa pagtukoy ng mga mambabatas kung aling bahagi ng batas ang susususugan.

Paghahambing sa tatlong paraan ng pagpapataw ng sentensiya

Iisa ang layunin ng mga panukala ng gabinete, TPP at KMT na dagdagan ang parusa, ngunit nagkakaiba ang mga ito sa pinakamabigat na sentensiya at sa mga kondisyong magpapairal dito. Makaaapekto ang mga pagkakaibang iyon kung sinong mga akusado ang maaaring maharap sa pinakamabibigat na parusa.

• Magtatakda ang susog ng gabinete ng lima hanggang 12 taong pagkabilanggo para sa pagmamaneho sa ilalim ng impluwensiya ng droga na nagdudulot ng pagkamatay. Maaaring ipataw ang habambuhay na pagkabilanggo o hindi bababa sa pitong taon para sa paulit-ulit na paglabag na nagdudulot ng pagkamatay sa loob ng 10 taon.
• Idaragdag ng panukala ng TPP ang parusang kamatayan para sa paulit-ulit na pagmamaneho sa ilalim ng impluwensiya ng droga na nagdudulot ng pagkamatay.
• Pahihintulutan ng panukala ng caucus ng KMT ang parusang kamatayan, habambuhay na pagkabilanggo o hindi bababa sa 10 taong pagkabilanggo para sa nakamamatay na paglabag na tumutupad sa itinakda nitong mga kondisyon sa pagsusuri sa droga, bukod pa sa posibleng multang hanggang NT$3 milyon.

Dalawang ulit na mas mataas ang iminungkahing pinakamababang takdang pagkabilanggo ng KMT na 10 taon kaysa sa limang taon na iminumungkahi ng gabinete para sa nakamamatay na paglabag na hindi saklaw ng probisyon nito sa paulit-ulit na paglabag. Paghahambing ito ng mga iminungkahing pinakamababang sentensiya: hiwalay na itinakda ng gabinete ang habambuhay na pagkabilanggo para sa mga kwalipikadong paulit-ulit na kaso.

Dahil nakatuon ang TPP sa paulit-ulit na paglabag, mahalaga sa panukala nito ang pagkakaroon ng naunang sala. Sa halip, iniuugnay ng panukalang pananalita ng KMT ang mabigat na hanay ng mga sentensiya sa antas ng droga sa katawan ng drayber at sa pagkamatay na resulta nito.

Kabilang sa panukala ng KMT ang mga pamantayan sa pagsusuri ng droga

Inilalarawan sa iminungkahing rebisyon ng caucus ng KMT sa Artikulo 185-3 ang taong nagmamaneho ng de-motor na sasakyan na may ihi o dugong naglalaman ng mga tinukoy na droga o narkotikong sangkap sa antas na katumbas o mas mataas sa itinakda ng Executive Yuan. Kung magdudulot ng pagkamatay ang pagmamanehong iyon, ipapataw ang iminungkahing hanay ng mga sentensiya.

Ang hangganan ng konsentrasyon ay ang sinusukat na dami ng isang sangkap sa isang sampol. Sa panukalang ito, magsisilbing pamantayan sa pagsusuri na nakasaad sa paglabag ang listahan ng mga sangkap at limitasyon sa konsentrasyong ilalabas ng gabinete. Kaya may partikular itong bahagi tungkol sa pagsusuri sa laboratoryo, bukod pa sa pagkamatay na kinalabasan.

Pinagsasama ng panukalang pananalita ng KMT ang ilang elemento: pagmamaneho ng de-motor na sasakyan, pag-abot sa itinakdang hangganan ng droga, at pagkamatay na dulot nito. Para sa mga sumusubaybay sa debate, mas malawak kung gayon ang praktikal na usapin kaysa sa pinakamabigat na parusa. Bahagi rin ng pasyang pambatas ang mga kondisyong tutukoy kung sino ang papatawan ng parusang iyon.

Maaaring ipataw kasabay ng sentensiya ang iminungkahing multang NT$3 milyon. Ito ang pinakamataas na halaga, kaya maaari ring mas mababang multa ang ipataw kung pinahihintulutan ito ng batas at pasya ng hukuman sa pagpaparusa.

Bakit iginigiit ng DPP na pag-usapan ang layunin

Sinabi ni Chuang Jui-hsiung, pangkalahatang kalihim ng caucus ng DPP, na sinusuportahan ng partido ang pagdaragdag ng mga taon ng pagkabilanggo at pagpapataas ng mga multa. Sa pagsasalita niya sa Legislative Yuan kasama si Fan Yun, kapwa opisyal ng caucus ng DPP, noong Oktubre 30, hinimok niya ang mga partido na talakayin nang makatwiran ang parusang kamatayan at sinabing wala pang itinakdang posisyon ang caucus.

Iginiit ni Chuang na dapat magkaiba ang pagtrato sa sadyang pagdudulot ng pagkamatay at sa pagkamatay na dulot ng kapabayaan. Ang layunin ay sadyang pagpapangyari sa isang kinalabasan. Ang kapabayaan naman ay ang hindi pagsasagawa ng kinakailangang pag-iingat upang maiwasan ang pinsala. Aniya, dapat tumugma ang bigat ng parusa sa pananagutan ng nagkasala sa nangyari.

Inilalatag ng pagkakaibang ito ang isang pangunahing legal na tanong para sa mga mambabatas: paano dapat timbangin sa pagpapataw ng sentensiya ang pasya ng isang tao na gumamit ng droga at magmaneho, ang mga nauna nitong paglabag, at ang layuning kaugnay ng pagkamatay? Sinabi ni Chuang na hindi awtomatikong nangangahulugan ang patakarang walang pagpaparaya sa mapanganib na pagmamaneho na nararapat gawing parusang maaaring ipataw ang kamatayan.

Binanggit din ni Chuang ang panukala ni Lee Kun-cheng, mambabatas ng DPP, na magpapahintulot sa parusang kamatayan. Kaya may sumusuporta sa opsiyong ito maging sa labas ng mga partido ng oposisyon, kahit hindi pa ipinapahayag ng caucus ng DPP ang posisyon nito.

Sinabi ni Chuang na noong una ay hindi itinaguyod ng TPP ang parusang kamatayan at ipinahayag niya ang pagkagulat sa bago nitong paninindigan. Kasangkot na ngayon sa debate ang mga pagkakaiba sa loob ng mga partido, bukod pa sa hindi pagkakasundo ng kani-kanilang caucus.

Kung paano umabot sa yugtong ito ang susog

Kasunod ng ilang buwang gawaing pambatas ang mga pahayag noong Oktubre. Naaprubahan na ng gabinete ang mas mabigat na panukalang sentensiya, at nasuri na ito ng isang komite ng lehislatura bago natigil ang mga negosasyon dahil sa hindi pagkakasundo sa nararapat na mga parusa.

• Hunyo 11: Inaprubahan ng Executive Yuan ang susog na nagpapabigat ng mga parusa sa pagmamaneho sa ilalim ng impluwensiya ng droga, kabilang ang magkakahiwalay na sentensiya para sa mga nakamamatay na paglabag at mga kwalipikadong paulit-ulit na paglabag.
• Hulyo 22: Sinuri ng Komite sa Hudikatura at Organikong Batas at Batas ng Legislative Yuan ang panukala. Sinuportahan ng mga mambabatas ang mas mabibigat na parusa ngunit hindi nagkasundo sa pagpapataw ng sentensiya.
• Oktubre 28: Natapos ang mga negosasyon nang walang napagkasunduan.
• Oktubre 30: Inanunsiyo ng TPP ang planong imungkahi ang parusang kamatayan bilang posibleng parusa sa paulit-ulit na pagmamaneho sa ilalim ng impluwensiya ng droga na nagdudulot ng pagkamatay. Naglatag din ang caucus ng KMT ng pananalitang nagpapahintulot sa parusang kamatayan, habang nanawagan ang mga kinatawan ng DPP ng karagdagang talakayan.

Pag-apruba ng sangay ehekutibo sa isang iminungkahing susog ang naging pasya ng gabinete noong Hunyo. Mga hakbang naman sa pagpapasya kung ano ang isasabatas ng lehislatura ang sumunod na pagsusuri ng komite at mga negosasyon. Mga panukala pa rin ang magkakatunggaling probisyon sa pagpapataw ng sentensiya.

Mga kahaharapin ng mga drayber at pamilya ng mga biktima

Maaaring magkaiba nang malaki ang hanay ng mga sentensiyang kahaharapin ng mga drayber na inakusahan ng pagdudulot ng nakamamatay na banggaan matapos gumamit ng droga, depende sa pananalitang pagtitibayin ng mga mambabatas. Sa ilalim ng panukala ng gabinete, tutukuyin ng tanong kung naganap ang kwalipikadong paulit-ulit na paglabag sa loob ng 10 taon kung maaari silang patawan ng mas mabigat na sentensiya. Sentral din sa panukala ng TPP ang paulit-ulit na paglabag, samantalang ginagamit naman ng panukala ng KMT ang mga kondisyon sa pagsusuring nakasaad dito.

Iisang nakamamatay na kinalabasan ang titingnan ng mga pamilya ng mga biktima, ngunit magkakaiba ang mga estruktura ng parusa. Kabilang sa panukala ng gabinete ang mahahabang pagkabilanggo at posibleng habambuhay na pagkabilanggo para sa mga kwalipikadong paulit-ulit na paglabag. Idaragdag ng mga panukala ng oposisyon ang posibilidad ng pagbitay, na itinatakda ng TPP para lamang sa mga paulit-ulit na nagkasala.

Layunin ni Hung, ayon sa kanya, na maiwasan ang mga susunod na pagkamatay sa pamamagitan ng pagpapabigat sa mga kahihinatnan. Nababahala naman si Chuang sa pagtatakda ng mga kahihinatnang angkop sa bigat ng paglabag. Upang mapagkasundo ang magkakatunggaling prayoridad na ito, kailangang magkasundo sa mismong pananalita ng batas, kabilang kung sino ang pasok sa bawat sentensiya, at hindi lamang sa hangaring maging mas ligtas ang mga kalsada.

Mahahalagang Punto

• Inanunsiyo ng TPP noong Oktubre 30 na isusulong nito ang parusang kamatayan para sa paulit-ulit na pagmamaneho sa ilalim ng impluwensiya ng droga na nagdudulot ng pagkamatay.
• Sinabi ng partido na hindi babaguhin ng panukala nito ang mga umiiral na probisyon sa pagmamaneho nang lasing.
• Iminumungkahi ng susog ng gabinete noong Hunyo 11 ang lima hanggang 12 taong pagkabilanggo para sa nakamamatay na pagmamaneho sa ilalim ng impluwensiya ng droga, at habambuhay na pagkabilanggo o hindi bababa sa pitong taon para sa mga kwalipikadong paulit-ulit na paglabag sa loob ng 10 taon.
• Pahihintulutan ng panukala ng KMT ang parusang kamatayan, habambuhay na pagkabilanggo o hindi bababa sa 10 taon, bukod pa sa posibleng multang hanggang NT$3 milyon.
• Sinusuportahan ng caucus ng DPP ang mas mabibigat na parusa ngunit wala itong paunang itinakdang posisyon sa parusang kamatayan. Nanawagan si Chuang Jui-hsiung na isaalang-alang sa pagpapataw ng sentensiya ang layunin at pananagutan.
• Nagtapos ang mga negosasyon noong Oktubre 28 nang walang napagkasunduan. Hindi pa nagiging batas ang mga iminungkahing parusa.