Mga Protesta Laban sa Sunog sa Kagubatan sa Indonesia, Nagpapataas ng Presyon kay Prabowo Dahil sa Usok, Presyo at Paggasta

Usok at paggasta, nagpapasiklab ng galit sa mga lansangan

Dahil sa krisis ng mga sunog sa kagubatan sa Indonesia, nagmartsa sa mga lansangan ang mga estudyante at grupo ng lipunang sibil noong Oktubre 28, 2026. Hiniling ng mga nagprotesta na ideklara ang pambansang kalamidad at kinuwestiyon si Pangulong Prabowo Subianto kaugnay ng paggasta ng bayan, pagtaas ng mga presyo at katiwalian. Ayon sa tagasubaybay ng deforestation na Nusantara Atlas, mahigit 1.9 milyong ektarya ang natupok ng mga sunog sa siyam na buwan hanggang Setyembre.

Libo-libo ang nagtipon sa Jakarta at iba pang lungsod, kabilang ang daan-daan sa gitnang bahagi ng Jakarta. Nagsagawa rin ng mga protesta sa Bandung, Malang, Yogyakarta at Makassar. Pinag-ugnay ng mga pagkilos ang mga reklamo tungkol sa nakalalasong hangin at ang mga panawagan para sa higit na pananagutan at pangangalaga sa mga karapatang pantao.

Ayon sa pulisya, humigit-kumulang 14,000 pulis, kasama ang mga sundalo, ang ipinakalat sa Jakarta. Hinarang ang mga estudyanteng nagplanong magmartsa mula sa rotonda ng Hotel Indonesia patungo sa Palasyo ng Pangulo, at nagkaroon ng maliliit na sagupaan nang tangkain ng ilan na makalusot.

Naganap ang mga demonstrasyon habang hinaharap ng Indonesia ang pinakamalalang sunog sa kagubatan at makapal na usok sa loob ng 11 taon. Dumami ang mga sakit sa paghinga dahil sa usok, na umabot din sa karatig-bansang Malaysia at Singapore. Dahil dito, naging usaping panrehiyon ang emerhensiya bukod pa sa pagiging alitang pampolitika sa loob ng bansa.

Ayon sa tanggapan ng komunikasyon ng pamahalaan, kinasuhan ng mga awtoridad ang mga kumpanyang may kaugnayan sa mga sunog, naghatid ng tulong sa mga apektadong lalawigan at patuloy na susubaybayan ang mga apoy. Higit na malawak na pagtugon ang nais ng mga nagprotesta, kabilang ang dagdag na pondo para sa paglaban sa sunog at pagbabago sa mga prayoridad sa paggasta.

Idinaraos din tuwing Oktubre 28 ang Araw ng Panata ng Kabataan, bilang paggunita sa deklarasyon ng pambansang pagkakaisa na ginawa ng mga kabataang Indones noong 1928. Ginamit ng mga estudyante ang anibersaryong ito upang kuwestiyunin kung paano pinangangalagaan ng pamahalaan ang mga mamamayan, pinamamahalaan ang pera ng bayan at tumutugon sa mga kritisismo.

Bakit nais ng mga nagprotesta na ideklara ang pambansang kalamidad

Nananawagan ang mga estudyante mula sa Unibersidad ng Indonesia at iba pang institusyon na ideklara bilang pambansang kalamidad ang mga sunog sa Sumatra at Kalimantan, ang bahagi ng Borneo na sakop ng Indonesia. Nanawagan din ang organizing committee na SADAR, na nangangahulugang "mulat" sa Indonesian, na ideklara ang pambansang emerhensiya upang mapakilos ang dagdag na mga pondo.

Kapwa layunin ng mga panawagang ito ang mas matibay na pagtugon mula sa sentral na pamahalaan. Ayon sa mga tagapag-organisa, nangangailangan ng higit na tulong ang lawak ng mga sunog kaysa sa natatanggap ng mga apektadong komunidad. Inorganisa ang mga demonstrasyon sa ilalim ng hashtag na #IndonesiaAware, at nag-anunsiyo ang mga estudyante ng mga pagkilos sa ilang lugar sa Jakarta.

Tinataya ng Nusantara Atlas na mahigit 1.9 milyong ektarya ang natupok hanggang Setyembre. Katumbas ng 10,000 metro kuwadrado ang isang ektarya, kaya mahigit 19,000 kilometro kuwadrado ang lawak na iyon.

Pinalala ng El Niño, isang padron ng klima na maaaring magdulot ng mas tuyong kondisyon sa Indonesia, ang krisis at naging bulnerable sa pagkasunog ang mga lupang pit. Ang pit ay lupang mayaman sa bahagyang naaagnas na materyal ng halaman. Kapag natuyo ito, maaari itong masunog sa ilalim ng ibabaw at magbuga ng usok na mahirap apulahin.

Ikinuwento ng mga pamilya ang pinsala sa kalusugan

Inilarawan ni Annette Mau, 47, ng Indonesian Mothers' Alliance, ang makapal na usok bilang agarang banta sa mga pamilya. Sinabi niyang sampu-sampung libong sanggol ang dumaranas ng mga problema sa kalusugan. Mas mataas ito kaysa sa mas pangkalahatang bilang na libo-libong nagkasakit sa panahon ng krisis. Walang inilabas na opisyal na talaan ng mga nagkasakit.

Inilarawan ni Mau ang hirap sa paghinga na nararanasan ng mga bata:

Sampu-sampung libong sanggol ang dumaranas ng mga problema sa kalusugan. Hindi sila makahinga

May ilang demonstrador na nagsuot ng mga gas mask habang nagtitipon sa Jakarta. Iniugnay ng kanilang mga plakard ang polusyon sa hangin sa mga reklamo nila tungkol sa pamahalaan. Nakasaad sa isa: "Walang Malinis na Hangin sa Ilalim ng Maruming Pamahalaan".

Sinabi ni Anggi Aurien, 28, na nagprotesta siya dahil sa mga hayop na namatay sa mga sunog at tatlong oras siyang nagsuot ng gas mask sa rotonda. May dalang mga larawan ng mga orangutan ang ibang demonstrador, na nagbigay-diin sa pagkasira ng mga tirahan ng hayop kasabay ng mga alalahanin sa kalusugan ng tao.

Sinabi ni Ezra Al Barra, estudyante mula sa Unibersidad ng Padjadjaran, na bumiyahe mula sa labas ng Jakarta ang mga estudyante. Inilarawan niya ang mga sunog bilang "sama-sama nating galit", na nagpapakita kung paanong pinag-isa ng emerhensiyang pangkapaligiran ang mga taong may mas malawak na hinaing.

Mga bilang sa badyet na ugat ng alitan

Naging pangunahing puntirya ng mga demonstrasyon ang programa ni Prabowo para sa libreng pagkain sa paaralan. Hiniling ng mga nagprotesta na ihinto ang paggasta para sa programa at ilang iba pang inisyatiba ng pamahalaan. Anila, dapat unahin ang pagtugon sa mga kalamidad at iba pang apurahang pangangailangan.

Sinabi ng matataas na opisyal na namamahala sa programa ng pagkain noong Hulyo 21 na 229 trilyong rupiah ang badyet nito para sa 2026, mas mababa sa naunang inilaan na 268 trilyong rupiah. Bawas itong 39 trilyong rupiah, o humigit-kumulang 14.6 porsiyento, at sinabi ng mga opisyal na posible pa ang dagdag na pagbawas.

Mas maliit ang unang inilaan para sa National Disaster Mitigation Agency, na kilala bilang BNPB. Sinabi ng noo'y pinuno nitong si Suharyanto noong Pebrero na tatanggap ang ahensiya ng 491 bilyong rupiah para sa 2026, halos 75 porsiyentong bawas kumpara sa nakaraang taon.

Sinabi ni Rustian, punong kalihim ng BNPB, noong Setyembre na itinaas kalaunan sa 1.08 trilyong rupiah ang regular na pondo. Mayroon din ang ahensiya na 4.62 trilyong rupiah na pondong pang-emerhensiya na magagamit agad.

Umabot sa 5.7 trilyong rupiah ang pinagsamang mga bilang na ito noong Setyembre. Halos 40 ulit nito ang binagong badyet para sa pagkain na 229 trilyong rupiah. Nakakatulong ang paghahambing na ipaliwanag ang mga prayoridad sa paggasta na kinuwestiyon ng mga nagprotesta: naglalaan ng pondo ang isang programa para sa pagkain, samantalang kailangang maghanda at tumugon sa mga emerhensiya ang ahensiya para sa kalamidad.

Itinaas na ng pamahalaan ang pondo ng BNPB mula sa unang inilaan dito. Iginigiit ng mga estudyante ang panibagong desisyon kung gaano karaming pondo at atensiyon ang dapat ilaan sa mga sunog.

Dagdag na pasanin sa mga sambahayan ang pagtaas ng mga presyo

Pinagmumulan din ng galit ang mga subsidiya sa enerhiya. Sa isang desisyon noong huling bahagi ng Setyembre, binawasan ang inilaan mula 376.8 trilyong rupiah noong 2026 tungong 261 trilyong rupiah para sa 2027. Bawas itong 115.8 trilyong rupiah, o humigit-kumulang 30.7 porsiyento.

Ang subsidiya ay paggasta ng pamahalaan upang mapanatiling mas mababa ang presyo kaysa sa halagang babayaran sana ng mga mamimili. Ayon sa mga estudyanteng tumutol sa pagbawas, hirap na ang mga sambahayan sa pagtaas ng presyo ng gasolina at paghahanap ng may subsidiya na gasolina.

Iniugnay ni Diana, 20-anyos na estudyante sa Unibersidad ng Indonesia na apelyido lamang ang ibinigay, ang desisyon sa subsidiya sa mga pasanin sa badyet ng mga sambahayan:

Ipinatupad ang pagbawas sa subsidiya habang nabibigatan na ang marami sa matinding pagtaas ng presyo ng gasolina at kakulangan ng may subsidiya na gasolina dahil sa mga tensiyon sa Gitnang Silangan,

Binatikos din ni Diana ang paggasta para sa inisyatiba ng libreng pagkain at mga kooperatiba sa mga nayon. Sumasalamin ang kanyang reklamo sa mas malawak na panawagang umalingawngaw sa mga protesta: dapat unahin ng paggasta ng bayan ang mga gastusin at emerhensiyang tuwirang nararanasan ng mga mamamayan.

Gaya rin nito, inilarawan ni Sekar, 37, na nagprotesta, ang pagdurusa ng mga taong ilang buwan nang nalalanghap ang usok habang hinaharap ang paghina ng halaga ng salapi at pagtaas ng mga presyo. Pinag-ugnay ng mga demonstrasyon ang mga alalahaning pang-ekonomiya at ang agarang pangangailangan para sa malinis na hangin.

Naantala ng mga harang ang nakaplanong martsa sa Jakarta

Nagtipon ang mga estudyante sa kahabaan ng Jalan Thamrin at Jalan Sudirman, mahahalagang kalsada sa Jakarta na napalilibutan ng mga tanggapan ng mga kumpanyang Indones at dayuhan. Mula sa rotonda ng Hotel Indonesia patungo sa Palasyo ng Pangulo ang balak nilang ruta, na may habang humigit-kumulang tatlong kilometro.

Hindi pinayagan ng mga harang ng pulisya na makarating sa rotonda ang ilang grupo, kaya nagkahiwa-hiwalay ang mga estudyante sa iba't ibang lugar. Kapansin-pansin sa gitnang Jakarta ang presensiya ng maraming pulis at sundalo, kasama ang mga nakabaluting sasakyan. Hinarang ng dose-dosenang tauhan ng seguridad ang ilang estudyante mula sa Unibersidad ng Indonesia, at nagkaroon ng maliliit na sagupaan nang tangkain ng mga demonstrador na sumulong.

Tinataya ng pulisya na humigit-kumulang 14,000 pulis ang ipinakalat sa buong Jakarta, at naroon din ang mga sundalo. Tumutol ang mga estudyante dahil anila, nakasasagabal sa kanilang kalayaang magpahayag ang mga restriksiyon.

Sinabi ni Sekar na pumunta siya roon upang protektahan ang mga estudyanteng nanawagan ng demonstrasyon. Ipinaliwanag niya kung bakit siya dumalo:

Umalis ako ng bahay at pumunta rito para protektahan ang mga estudyante

Ipinakita ng mga demonstrador ang tatlong-daliring pagsaludo na iniuugnay sa The Hunger Games at may dala silang mga plakard na humiram ng mga pananalita mula sa mga pelikula. Nagbigay ang mga sagisag ng iisang biswal na pagpapahayag sa mga reklamong sumasaklaw mula sa pagkasira ng kagubatan hanggang sa katiwalian at panunupil sa politika.

Ano ang sinasabi ng pamahalaan na nagawa nito

Nanawagan si Syahganda Nainggolan, pinuno ng tanggapan ng komunikasyon ng pamahalaan, na manatiling mahinahon ang lahat. Sinabi niyang malugod na tinatanggap ng pamahalaan ang mga protesta at bukas ito sa mga mungkahi. Inilarawan sa pahayag na inilabas noong gabi ng Oktubre 28 ang mga hakbang na ginawa na laban sa krisis ng mga sunog.

Ayon sa tanggapan, kinasuhan ng mga awtoridad ang mga kumpanyang may kaugnayan sa mga sunog at nagpadala ng tulong sa mga lalawigang apektado ng makapal na usok. Sinubukan din ng Indonesia na baguhin ang lagay ng panahon upang magpaulan, sa pagsisikap na maparami ang ulan kung pahihintulutan ng mga kondisyon.

Inakusahan ng mga tagapag-organisa ang administrasyon ng maling pamamahala sa ekonomiya, pagsasamantala sa kapaligiran at pagpapahina sa demokrasya. Hindi lamang paglaban sa sunog ang saklaw ng kanilang mga panawagan, kundi pati mas mahigpit na pagkilos laban sa katiwalian, higit na pananagutan at mas mahusay na pangangalaga sa mga karapatang pantao.

Inilahad ng SADAR sa isang pahayag ang kritisismo nito sa kapangyarihang pampolitika:

Inuna ng oligarkiya ang sarili nitong mga interes kaysa sa interes ng mga mamamayan,

Tumutukoy ang oligarkiya sa maliit at makapangyarihang grupong may malaking impluwensiya sa mga pasiya. Ginamit ng mga tagapag-organisa ang katawagang ito upang igiit na mas pinahahalagahan ang mga interes ng mayayaman at malalapit sa mga pulitiko kaysa sa kapakanan ng karaniwang mamamayan. Bilang tugon, inilahad ng pamahalaan ang mga kasong isinampa nito, ang pamamahagi ng tulong at kahandaang pakinggan ang mga estudyante.

Lumaganap sa labas ng Indonesia ang krisis ng makapal na usok

Iniuulat din ang polusyon sa hangin mula sa mga sunog sa Malaysia at Singapore. Nang tumawid sa mga pambansang hangganan ang usok, naapektuhan ng mga pasiya tungkol sa paggamit ng lupa at pagkontrol sa sunog sa Indonesia ang mga tao sa labas ng bansa.

Inaasahang makikipagkita sa Jakarta kay Prabowo noong Oktubre 28 ang ministro ng ugnayang panlabas ng Singapore na si Vivian Balakrishnan. Noong nakaraang araw, tuwiran niyang tinalakay ang sanhi ng makapal na usok.

Sinabi ni Balakrishnan na "hindi likas na pangyayari" ang makapal na usok at ganito niya inilarawan ang mga sunog:

ay dulot ng pagkilos ng tao

Itinampok ng kanyang mga pahayag ang pananagutan ng tao sa pagsisimula ng mga sunog, samantalang nakatulong ang tuyong kondisyong kaugnay ng El Niño upang maipaliwanag kung bakit naging napakalala ng pagkasunog. Para sa mga pamahalaan ng karatig-bansa, agarang alalahanin ang pag-abot ng polusyon sa kanilang mga mamamayan; para sa mga demonstrador sa Indonesia, usapin din ito ng pananagutan sa loob ng bansa.

Pag-usbong ng mga pinakahuling protesta

Sinundan ng mga demonstrasyon noong Oktubre ang naunang kaguluhan at mga protestang isinagawa sa mga lugar na apektado ng usok. Nagdemonstrasyon din ang mga estudyante noong nakaraang linggo sa paligid ng ikalawang anibersaryo ng pagkapangulo ni Prabowo.

• 2025: Sumunod ang ilang linggong kaguluhan sa buong bansa matapos patayin ng pulisya ang isang drayber ng motorcycle taxi. Ilan pang tao ang nasawi sa sumunod na karahasan.
• Agosto 2026: Ikinulong ang daan-daang tao sa malalaking protesta.
• Setyembre 2026: Isiniwalat ng BNPB ang pagtaas ng regular na pondo at paglalaan ng pondong pang-emerhensiya. Sa huling bahagi ng buwan ding iyon, nagpasya ang pamahalaan na bawasan ang mga subsidiya sa enerhiya para sa 2027.
• Isang linggo bago ang Oktubre 28: Nagsagawa ng mga demonstrasyon sa Central Kalimantan at nagprotesta ang mga estudyante sa paligid ng anibersaryo ng pagkapangulo.
• Oktubre 28, 2026: Nagdemonstrasyon ang mga estudyante at grupo ng lipunang sibil sa Jakarta at iba pang lungsod sa Araw ng Panata ng Kabataan.

Ipinakita ng mga sarbey ng Saiful Mujani Research and Consulting na tuluy-tuloy na bumababa ang rating ng pagsang-ayon kay Prabowo mula pa noong huling bahagi ng 2025. Idinagdag ng pinakahuling mga rali ang galit sa pagkasira ng kapaligiran sa umiiral nang alitan tungkol sa mga presyo, paggasta at paggamit ng kapangyarihang pampolitika.

Kabilang sa mga demonstrasyon sa Makassar at Bandung ang mga estudyanteng nakasakay sa mga motorsiklo na pumuno sa mga pangunahing kalsada. Iniugnay naman ng mga protesta sa Sumatra at Borneo ang mga panawagang narinig sa Jakarta sa mga komunidad na mas malapit sa mga sunog.

Mahahalagang Punto

• Sa mga protesta noong Oktubre 28, 2026, hiniling ang mas matibay na pagkilos laban sa mga sunog sa kagubatan, katiwalian at paghihirap sa ekonomiya.
• Ayon sa Nusantara Atlas, mahigit 1.9 milyong ektarya ang natupok ng mga sunog hanggang Setyembre.
• Hiniling ng mga estudyante at tagapag-organisa na ideklara ang pambansang kalamidad o emerhensiya upang mapakilos ang mas maraming pondo.
• Kinuwestiyon ng mga nagprotesta ang paggasta para sa libreng pagkain sa paaralan at ang planong humigit-kumulang 30.7 porsiyentong pagbawas sa mga subsidiya sa enerhiya.
• Ayon sa pulisya, humigit-kumulang 14,000 pulis, kasama ang mga sundalo, ang ipinakalat sa Jakarta. Naantala ng mga harang ang nakaplanong martsa ng mga estudyante.
• Sinabi ng pamahalaan na kinasuhan nito ang mga kumpanyang may kaugnayan sa mga sunog, namahagi ng tulong at nanatiling bukas sa mga mungkahi ng mga estudyante.
• Nagdagdag ng panrehiyong presyon sa panloob na krisis ng Indonesia ang makapal na usok na nakaapekto sa Malaysia at Singapore.