Isinusulong ng Indonesia ang Reporma sa Batas Laban sa Panunuhol sa mga Dayuhang Opisyal sa Pagsisikap na Maging Miyembro ng OECD Pagsapit ng 2028

Naging pagsusulit sa pagiging miyembro ang kakulangan sa batas laban sa panunuhol

Isinusulong ng Indonesia na gawing krimen ang panunuhol sa mga dayuhang opisyal ng pamahalaan habang pinagsisikapan nitong maging ganap na miyembro ng Organisation for Economic Cooperation and Development (OECD) pagsapit ng 2028. Tutugunan ng panukalang pagbabago ang kakulangang tinukoy ng Corruption Eradication Commission (KPK): wala pang tahasang legal na instrumento ang Indonesia para parusahan ang mga lokal na indibidwal o entidad na nanunuhol sa mga opisyal ng ibang bansa.

Muling isinulong ni Coordinating Minister for Economic Affairs Airlangga Hartarto ang hakbang sa Jakarta noong Oktubre 23, 2026. Sinabi niyang nakumpleto na ng Indonesia ang mga teknikal na pagsusuri sa 20 sa 24 na sektor sa proseso ng pag-akyat nito sa organisasyon, habang kailangan pang pagbutihin ang ilang larangan, kabilang ang pangangalagang pangkalusugan. Bahagi pa rin ng kinakailangang gawaing legal ang batas laban sa panunuhol sa ibang bansa, kasabay ng mga pagsusuri sa mga sektor.

Hindi lamang mga bayad na ginagawa sa ibang bansa ang saklaw ng reporma. Saklaw ng mga rekomendasyong isinumite ng KPK sa Ministry of Law noong Pebrero 4, 2026, ang apat na larangan: panunuhol sa mga dayuhang opisyal, pakikipagkalakalan sa impluwensiya, ilegal na pagpapayaman at panunuhol sa pribadong sektor. Palalawakin ng mga ito ang mga gawaing tahasang tinutugunan ng batas laban sa korupsiyon ng Indonesia.

Inilarawan ni Airlangga, ang ministrong nangangasiwa sa adyendang pang-ekonomiya, ang kinakailangan laban sa panunuhol sa ibang bansa bilang isang maagang hakbang sa pagsali sa OECD:

Kailangan natin ang pagpapatibay na ito bilang paunang bahagi ng proseso ng pagiging miyembro ng OECD.

Pinagtibay ng Indonesia ang United Nations Convention Against Corruption (UNCAC) sa pamamagitan ng Law No. 7 of 2006. Makalipas ang dalawang dekada, pinag-aaralan ng pamahalaan kung paano maisasalin ang higit pa sa mga pandaigdigang pangakong iyon sa mga krimeng maaaring imbestigahan at litisin sa ilalim ng pambansang batas.

Ano ang mababago ng batas laban sa panunuhol sa mga dayuhang opisyal?

Inilarawan ng KPK ang kakulangan sa batas sa pahayag nito noong Pebrero 2025, na inilathala nang magbukas sa Jakarta ang isang teknikal na workshop tungkol sa OECD Anti-Bribery Convention. Sinabi ng komisyon na wala pang legal na instrumento ang Indonesia para gawing krimen ang panunuhol ng mga lokal na indibidwal o entidad sa mga dayuhang opisyal ng pamahalaan.

Ang panunuhol sa dayuhang opisyal ay ang pag-aalok o pagbibigay ng hindi nararapat na pakinabang sa isang opisyal ng ibang bansa upang makakuha ng bentaha sa negosyo. Halimbawa, maaaring magbayad ang isang kumpanya sa isang opisyal sa ibang bansa upang makuha ang isang kontrata o mapaboran sa pagbubukas ng negosyo. Magbibigay ang panukalang krimen sa mga awtoridad ng Indonesia ng tahasang legal na batayan para tugunan ang gayong gawain.

Nakatuon ang OECD Anti-Bribery Convention sa panunuhol sa mga dayuhang opisyal ng pamahalaan sa mga transaksiyong pangnegosyo sa buong mundo. Kabilang sa saklaw nito ang mga bayad na direktang ginagawa o ipinadaraan sa isang tagapamagitan. Mahalaga ito dahil maaaring idaan ng isang negosyo ang bayad sa ibang tao o kumpanya sa halip na ito mismo ang mag-abot ng pera sa isang opisyal.

Ayon sa KPK, tinatalakay sa 17 artikulo ng kombensiyon ang pagsasakdal sa krimen, pananagutan ng mga korporasyon, internasyonal na kooperasyon at mga parusa. Nangangahulugan ang pananagutan ng korporasyon na maaaring maharap sa legal na mga kahihinatnan ang isang kumpanya, gayundin ang indibidwal na sangkot sa pagbabayad. Kaya kabilang sa reporma ng Indonesia ang mga pasiya kung aling mga gawain ang paparusahan at kung paano itatalaga ang pananagutan.

Apat na panukalang krimen, hindi iisa

Iniharap ang mga rekomendasyon ng KPK noong Pebrero 2026 sa isang pambansang workshop sa Jakarta, at nagpatuloy ang mga talakayan noong Pebrero 4 at 5. Sinabi ng komisyon na isinagawa ang gawain alinsunod sa mandatong kinasasangkutan ng United Nations Office on Drugs and Crime (UNODC) at Center for Anti-Corruption Studies (PUKAT UGM) ng Universitas Gadjah Mada.

Tinutugunan ng apat na larangan ang iba't ibang paraan ng pagbili ng mga tao ng bentaha o pakikinabang sa korupsiyon:

• Ang panunuhol sa mga dayuhang opisyal ay tumutukoy sa pag-aalok ng mga hindi nararapat na pakinabang sa mga opisyal ng pamahalaan ng ibang bansa.
• Ang pakikipagkalakalan sa impluwensiya ay tumutukoy sa paggamit ng tunay o ipinagpapalagay na impluwensiya sa mga pampublikong pasiya kapalit ng hindi nararapat na pakinabang.
• Ang ilegal na pagpapayaman ay tumutukoy sa paglaki ng yaman na hindi maipaliwanag nang makatwiran sa pamamagitan ng legal na kita; nakadepende sa batas na ipatutupad ang eksaktong kahulugan ng krimen.
• Ang panunuhol sa pribadong sektor ay tumutukoy sa mga tiwaling bayaran sa mga ugnayang pangnegosyo sa labas ng pampublikong tanggapan.

Sinabi ni KPK Chairman Setyo Budiyanto na nabanggit na sa balangkas ng batas ng Indonesia ang ilang konsepto, kabilang ang pakikipagkalakalan sa impluwensiya, ngunit wala pang partikular na regulasyon para rito. Nais ng komisyon ng mga tahasang probisyong magsisilbing gabay sa pagpapatupad ng batas.

Makakatulong ang mga rekomendasyon sa paghahanda ng isang akademikong papel at panukalang amyenda sa Corruption Eradication Law, na karaniwang tinatawag na UU Tipikor. Sa gayon, magkakaroon ng lokal na landas pambatas ang panukalang batas laban sa panunuhol sa mga dayuhang opisyal, kasabay ng gawain ng Indonesia para sa pag-akyat nito sa mga pandaigdigang kasunduan.

Bakit kailangan ng pambansang batas para sa mga pangako sa kasunduan

Sinabi ni Setyo na walang makabuluhang pagbabagong ginawa sa Corruption Eradication Law ng Indonesia upang maisama ang UNCAC mula nang pagtibayin ito noong 2006. Noong Pebrero 13, 2026, partikular niyang itinuro ang Artikulo 16, na tumatalakay sa panunuhol na kinasasangkutan ng mga dayuhang opisyal ng pamahalaan, bilang dahilan upang baguhin ang mga pambansang tuntunin.

Nangangahulugan ang pagpapatibay sa isang kasunduan na pormal na tinatanggap ng isang bansa ang mga pandaigdigang pangako. Para lumikha ng krimen, kailangan ang pambansang batas na magtatakda ng ipinagbabawal na gawain at mga kahihinatnan nito. Nagsisikap ang Indonesia na umakyat sa OECD Anti-Bribery Convention habang pinag-aaralan din ang mga amyendang magbibigay sa mga awtoridad nito ng kapangyarihang ipatupad ang mga kaugnay na tuntunin sa loob ng bansa.

Inilarawan ni Setyo, na namumuno sa KPK, ang proseso ng pag-akyat bilang pagkakataong baguhin ang lokal na batas:

Hindi lamang diplomatikong adyenda ang pag-akyat sa OECD Anti-Bribery Convention, kundi mahalagang pagkakataon din upang baguhin ang mga pambansang batas.

Ganito rin ang naging konklusyon ng isang pag-aaral sa Jambe Law Journal na inilathala noong Nobyembre 24, 2024. Sinuri ng mga may-akda nitong sina Christopher Michael Cason, mula sa Universitas Islam Indonesia at visiting lecturer mula sa University of Washington School of Law, at independiyenteng mananaliksik na si Hanna A. Hefni ang mga kamakailang miyembro ng OECD at mga kandidatong mas malayo na ang narating sa proseso ng pag-akyat. Napag-alaman nilang kailangan ng malalaking pagbabago sa mga batas laban sa korupsiyon ng Indonesia upang makasunod ito sa Anti-Bribery Convention.

Gaano na kalayo ang proseso ng Indonesia sa OECD?

Sa ulat ni Airlangga tungkol sa pag-usad noong Oktubre, 20 sa 24 na sektor ang nakumpleto na ang mga teknikal na pagsusuri, kaya apat na sektor pa ang natitira. Inilarawan niya ang pag-usad bilang nasa humigit-kumulang 80 porsiyento. Kabilang ang pangangalagang pangkalusugan sa mga larangang kailangan pang pagbutihin, kaya bahagi ang batas laban sa panunuhol ng mas malawak na programa ng pagsusuri sa mga patakaran at institusyon.

Ayon sa KPK, naglalaman ang roadmap ng Indonesia para sa pag-akyat sa OECD ng hindi bababa sa 272 instrumento, anim sa mga ito ay may kinalaman sa paglaban sa korupsiyon. Mas malawak ang adyendang saklaw ng mga instrumentong ito kaysa sa panukalang krimen ng panunuhol sa mga dayuhang opisyal. Itinalaga ang komisyon bilang tagapag-ugnay ng mga hakbang laban sa korupsiyon sa pambansang pangkat na naghahanda at nagpapabilis sa pagsisikap ng Indonesia na maging miyembro ng OECD.

Itinakda ng KPK noong Marso 2024 ang pagtanggap ng Indonesia sa roadmap para sa pag-akyat; inilunsad naman ito noong Mayo 2024. Sa workshop noong Pebrero 2025, inilarawan ni Nicolas Pinaud, deputy director ng OECD para sa mga usaping pinansiyal at pangnegosyo, ang Indonesia bilang unang kandidatong bansa sa Timog-Silangang Asya na naghahangad maging miyembro.

Layunin ng pamahalaan na maging miyembro sa 2028. Sinusuri pa ng pamahalaan ang rebisyon ng UU Tipikor at kasama ito sa 2025–2029 Medium-Term National Legislation Program, na kilala bilang Prolegnas. Wala pang inihahayag na petsa ng pagpapatibay o pinal na teksto, kaya hindi pa napagpapasyahan ang eksaktong mga parusa, depinisyon at kaayusan sa pagpapatupad ng batas.

Mula sa roadmap tungo sa kasalukuyang pagsisikap na baguhin ang batas

Umunlad ang inisyatiba ng Indonesia laban sa panunuhol sa mga dayuhang opisyal sa pamamagitan ng mga pangako sa kasunduan, teknikal na talakayan at pormal na rekomendasyon. Ipinakikita ng mahahalagang hakbang kung paano iniugnay ang proseso ng pagiging miyembro sa mas malawak na pagbabago sa batas laban sa korupsiyon:

• 2006: Pinagtibay ng Indonesia ang UNCAC sa pamamagitan ng Law No. 7 of 2006.
• Marso at Mayo 2024: Natanggap ng Indonesia ang roadmap nito para sa pag-akyat sa OECD noong Marso, at inilunsad ito noong Mayo.
• Nobyembre 24, 2024: Napagpasyahan sa pag-aaral ng Jambe Law Journal na kailangan ng malalaking pagbabago sa batas upang makasunod sa OECD Anti-Bribery Convention.
• Pebrero 10–14, 2025: Nagdaos ang Jakarta ng teknikal na workshop tungkol sa kombensiyon sa tulong ng pamahalaan ng Japan.
• Pebrero 4–5, 2026: Isinumite ng KPK ang mga rekomendasyon nito sa Ministry of Law at nagsagawa ng mga talakayan tungkol sa pagbabago sa balangkas ng batas.
• Pebrero 13, 2026: Nanawagan si Setyo para sa kongkretong tugon sa batas sa Artikulo 16 ng UNCAC.
• Oktubre 23, 2026: Muling nanawagan si Airlangga para sa mga tuntunin laban sa panunuhol sa mga dayuhang opisyal habang iniulat na nakumpleto na ang mga pagsusuri sa 20 sektor.
• 2028: Taong target ng pamahalaan para maging ganap na miyembro ng OECD.

Bahagi rin ang panukalang amyenda ng 2025–2029 National Medium-Term Development Plan, na kilala bilang RPJMN. Kaya isinama ng pamahalaan ang reporma kapwa sa programang pambatas nito at sa pambansang adyenda para sa kaunlaran.

Bakit sangkot ang mga bangko at kumpanya

Maaaring makatagpo ang mga bangko ng paggalaw ng perang may kaugnayan sa panunuhol, kaya bahagi ng hamon sa pagpapatupad ng batas ang pangangasiwa sa pananalapi. Nanawagan sina Reginaldi at Amanda Savira Monica, mga analyst sa Legal Department ng Financial Services Authority (OJK) ng Indonesia, para sa mas masusing pagsusuri sa mga kliyente, pagsubaybay sa mga kahina-hinalang transaksiyon at koordinasyon ng mga awtoridad sa pananalapi at pagpapatupad ng batas.

Nangangahulugan ang customer due diligence ng pagsusuri kung sino ang kliyente at pag-unawa sa uri ng negosyo nito. Mas masusing pagsusuri naman ang enhanced due diligence kapag mas mataas ang mga panganib. Para sa isang bangko, makakatulong ang mga pagsusuring ito upang matukoy ang mga transaksiyong kailangang imbestigahan, kabilang ang mga bayad na ipinadaraan sa mga tagapamagitan.

Isang halimbawa sa rehiyon ng mga pinansiyal na kahihinatnan nito ang iskandalo ng 1Malaysia Development Berhad. Hinarap ng Goldman Sachs ang mahigit US$2.9 bilyon na multa, parusa at kriminal na kaparusahan kaugnay ng kaso. Ipinakikita nito kung bakit maaaring umabot ang pagpapatupad ng batas laban sa panunuhol sa mga dayuhang opisyal sa malalaking institusyong pinansiyal, gayundin sa mga taong gumagawa o tumatanggap ng mga tiwaling bayad.

Inilunsad ng OJK ang Artificial Intelligence Governance for Indonesian Banking noong Abril 29, 2025. Nagbibigay ang balangkas ng batayan para sa responsableng paggamit ng artificial intelligence habang pinananatili ang pamamahala sa panganib at mga prinsipyo ng maingat na operasyon. Ayon kina Reginaldi at Amanda, maaari ring makatulong ang teknolohiyang ito sa pagtukoy ng pandaraya at panunuhol, bagaman maaaring mangailangan ng pagsasanay at mga mapagkukunan ang mas maliliit na institusyon upang mapalakas ang kanilang pagsubaybay.

Kakailanganin ng mga imbestigasyon ang kooperasyon sa pagitan ng mga bansa

Maaaring sangkot sa mga kaso ng panunuhol sa mga dayuhang opisyal ang isang kumpanyang nasa isang bansa, isang opisyal sa iba at mga rekord pinansiyal na nasa ibang lugar. Maaaring mangailangan ang mga imbestigador ng tulong mula sa ibang hurisdiksiyon upang makakuha ng ebidensiya at masubaybayan ang mga transaksiyon.

Inaatasan ng Artikulo 9 ng OECD Anti-Bribery Convention ang maagap at epektibong tulong legal para sa mga kasong kriminal at hindi kriminal na saklaw nito. Mahalaga ang kooperasyong iyon sa panukalang krimen ng Indonesia: kailangan ng mga awtoridad ng paraan upang makakuha ng ebidensiya sa ibang bansa, gayundin ng legal na batayan para magsakdal sa loob ng bansa.

Inaasahan ng KPK na susuriin ng OECD Working Group on Bribery ang Indonesia bago ito umakyat sa kombensiyon. Kabilang sa mga paghahanda ang tahasang pagsasakdal sa panunuhol sa mga dayuhang opisyal, pananagutan ng mga kumpanya, mas matatag na mga institusyon sa pagpapatupad ng batas at proteksiyon para sa mga nag-uulat ng maling gawain.

Isang paghahambing sa batas ang South Korea. Itinatakda ng 1998 Act on Combating Bribery of Foreign Public Officials nito ang pagkakakulong nang hanggang limang taon o mga multa. Kailangang itakda ng Indonesia ang sarili nitong mga probisyon sa pamamagitan ng batas. Sa workshop noong Pebrero 2026, nag-alok ng kooperasyon ang kinatawan ng UNODC na si Erik van der Veen at sinabing sinusuportahan ng organisasyon ang paraang angkop sa mga pangangailangan ng bansa, sa halip na iisang modelong itinakda para sa lahat.

Mga pasiyang pampolitika ang huhubog ngayon sa iskedyul

Malugod na tinanggap ng Ministry of Law ang mga rekomendasyon ng KPK. Nanawagan si Andry Indrady, pinuno ng Policy Strategy Agency ng ministeryo, na iayon ang pambansang batas sa mga pandaigdigang pamantayan at mauwi ang mga talakayan sa praktikal na mga hakbang sa patakaran at pagpapatupad ng batas.

Sinabi ng mananaliksik ng PUKAT UGM na si Zainal Arifin Mochtar na nakasalalay ang pag-usad sa kagustuhang pampolitika ng pamahalaan at ng House of Representatives, na kilala bilang DPR. Kailangang maisalin ngayon sa panukalang batas ang akademikong pagsusuri at sumailalim ito sa prosesong pambatas.

Nakakuha ang Indonesia ng 37 sa 100 sa 2024 Corruption Perceptions Index ng Transparency International. Sinusukat ng indeks ang persepsiyon sa korupsiyon sa pampublikong sektor; mas mataas na marka ang nangangahulugan ng mas malinis na pamahalaan. Nagbibigay ng konteksto ang iskor sa mas malawak na adyenda ng reporma, samantalang tinutugunan naman ng mga panukalang krimen ang mga partikular na kakulangang tinukoy ng KPK.

Para sa mga kumpanyang Indonesian na nagnenegosyo sa ibang bansa, lilikha ang reporma ng tahasang pananagutang lokal sa panunuhol sa mga dayuhang opisyal. Para sa KPK at iba pang ahensiya ng pagpapatupad ng batas, palalawakin nito ang mga legal na kasangkapang magagamit sa mga kasong may kinalaman sa pandaigdigang negosyo. Ang agarang gawain ay maisalin ang mga rekomendasyon sa batas habang kinukumpleto ang natitirang mga pagsusuri ng OECD bago ang target ng pamahalaan na 2028.

Mahahalagang Punto

• Layunin ng Indonesia na gawing krimen ang panunuhol sa mga dayuhang opisyal bilang bahagi ng pagsisikap nitong maging miyembro ng OECD pagsapit ng 2028.
• Sinabi ni Airlangga Hartarto na nakumpleto na ang mga teknikal na pagsusuri sa 20 sa 24 na sektor; kailangan pang pagbutihin ang pangangalagang pangkalusugan.
• Nagsumite ang KPK noong Pebrero 4, 2026 ng mga rekomendasyong sumasaklaw sa panunuhol sa mga dayuhang opisyal, pakikipagkalakalan sa impluwensiya, ilegal na pagpapayaman at panunuhol sa pribadong sektor.
• Sinusuri pa ng pamahalaan ang rebisyon ng Corruption Eradication Law at kasama ito sa programang pambatas para sa 2025–2029.
• Kabilang sa mga paghahanda para sa OECD convention ang pananagutan ng mga kumpanya, internasyonal na kooperasyong legal at pagsusuri ng Working Group on Bribery.
• Hindi pa inihahayag ang pinal na teksto ng batas, mga parusa at petsa ng pagpapatibay.