Dahil sa mga Patakaran sa Paglalakbay ng Taliban, Umaasa sa mga Lalaking Kamag-anak ang mga Babaeng Afghan sa Mahahabang Biyahe

Limitasyong 72 kilometro sa malayang paglalakbay

Noong Disyembre 26, 2021, sinabi ng mga awtoridad ng Taliban sa Afghanistan sa mga drayber na huwag magsakay ng mga babaeng bibiyahe nang mahigit 72 kilometro kung walang kasamang malapit na lalaking kamag-anak. Inatasan ng gabay ang mga nagbibigay ng transportasyon na limitahan ang pagkilos ng kababaihan, na nagdagdag ng isa pang hadlang sa pang-araw-araw na buhay apat na buwan matapos sakupin ng Taliban ang Kabul noong Agosto 15.

Inutusan din ng Ministry for the Promotion of Virtue and Prevention of Vice ang mga drayber na tanggihan ang mga babaeng hindi tumutupad sa hinihingi nitong kasuotang naaayon sa Islam, itigil ang pagpapatugtog ng musika, umiwas sa paggamit o pagdadala ng droga, at huminto sa angkop na lugar para magdasal. Para ito sa mga babaeng naghahanap ng masasakyan ang kahingian sa pananamit, samantalang para sa mga biyaheng mahigit 72 kilometro, o humigit-kumulang 45 milya, ang kahingian sa kasamang lalaki.

Sinabi ni Sadeq Akif Muhajir, tagapagsalita ng ministeryo, na kailangang lalaki at malapit na kapamilya ang kasama. Ibig sabihin ng paliwanag niya, hindi sapat na makahanap ng ibang pasaherong sasama sa isang babae.

Inilarawan ni Ahmadullah Wasiq, tagapagsalita ng Taliban, ang gabay bilang rekomendasyon, hindi kautusan. Gayunman, inatasan ng ministeryo ang mga drayber na magkait ng masasakyan, kaya naging mahalaga ang kanilang pasya sa kung makapaglalakbay ang mga babae.

Para sa mga babaeng kailangang pumunta sa ibang lungsod para magtrabaho, magpagamot o humingi ng suporta sa pamilya, malinaw ang praktikal na pagbabago: nakasalalay na rin sa pagkakaroon ng lalaking kamag-anak ang pagkuha ng masasakyan. Nagbabala ang Human Rights Watch na maaaring hadlangan ng restriksiyon ang mga babaeng nagsisikap tumakas sa karahasan sa tahanan.

Mga ipinagawa sa mga drayber

Ipinamahagi ng ministeryo ang gabay sa mga drayber, at kumalat ang mga kopya nito sa social media. Sa halip na kababaihan lamang ang utusan, itinuro nito sa mga nagpapatakbo ng pampasaherong sasakyan na kontrolin ang pag-access sa transportasyon.

Ganito ipinaliwanag ni Muhajir, tagapagsalita ng ministeryo, ang tuntunin sa distansiya at itinakda na lalaki dapat ang kapamilyang kasama:

Hindi dapat pasakayin ang mga babaeng bibiyahe nang mahigit 72km (45 milya) kung wala silang kasamang malapit na kapamilya.

Inaatasan din ng mga tagubilin ang mga babae na magsuot ng kasuotang naaayon sa Islam, o hijab. Maaaring tumukoy ang hijab sa iba't ibang uri ng pananamit, mula sa pagtatakip ng buhok hanggang sa pagtatakip ng mukha o buong katawan. Nagtatakip na ng ulo ang karamihan sa mga babaeng Afghan, ngunit hindi malinaw na tinukoy ng ministeryo kung anong uri ng takip ang dapat tanggapin ng mga drayber.

Saklaw ng pagbabawal sa musika ang mga sasakyan sa pangkalahatan. Inilahad ito kasabay ng mga tuntunin tungkol sa pagdarasal at droga, at hindi lamang para sa mga biyaheng may babaeng pasahero. Sa kabuuan, inilagay ng mga tagubilin sa ilalim ng pangangasiwa ng ministeryo ang ilang aspeto ng pampublikong transportasyon.

Inilarawan ng isang manggagawang pangkalusugan ang pagkawala ng kalayaan

Inilarawan ni Fatima, isang komadrona sa Kabul, ang gabay sa paglalakbay batay sa pang-araw-araw na pangangailangan ng kanyang pamilya. Nag-alala siya kung paano hihingi ng tulong kapag nagkasakit siya o ang kanyang anak at wala ang kanyang asawa.

Sinabi ni Fatima na dahil sa anunsiyo ay pakiramdam niya'y hindi na siya makapagpasya kung lalabas nang mag-isa:

Hindi ako makalalabas nang mag-isa. Ano ang gagawin ko kung magkasakit ako o ang anak ko at wala ang asawa ko?

Ipinakita ng kanyang reaksiyon kung paanong maaaring makaapekto sa mga pasyang ginagawa bago pa man bumiyahe ang isang tuntuning kumokontrol sa transportasyon. Kailangang isaayos ng babaeng magbabalak bumiyahe nang lampas sa itinakdang distansiya ang oras ng isang kamag-anak, bukod pa sa masasakyan, kahit apurahan ang dahilan ng biyahe.

Inilarawan din ni Fatima ang emosyonal na epekto nito. Nangangahulugan ang pagkawala ng kakayahang maglakbay nang mag-isa ng pagkawala ng bahagi ng kalayaang dati niyang tinatamasa. Para sa isang taong nag-aalaga sa iba bilang trabaho, agarang usapin ang posibilidad na hindi niya maisaayos ang pangangalaga sa sarili niyang pamilya.

Bakit hindi garantiya ng kaligtasan ang kasamang kapamilya

Ipinagtanggol ng mga awtoridad ng Taliban ang mga restriksiyon sa trabaho at edukasyon ng kababaihan bilang pansamantalang hakbang para gawing ligtas ang mga lugar ng trabaho at pag-aaral. Kinuwestiyon ng mga babaeng tumugon sa gabay sa transportasyon ang palagay na malulutas ng pag-aatas ng kasamang kamag-anak ang mga panganib na kinakaharap nila.

Sinabi ng isa pang babaeng Afghan na maaaring mas komportable ang ilang babae kung may kasama, ngunit iginiit niyang hindi kayang tiyakin ng mga kamag-anak ang proteksiyon laban sa karahasan o pang-aabuso. Binanggit niya ang isang pag-atake sa Paghman na ayon sa kanya ay nangyari noong 2015, kung saan dinukot nang tutukan ng baril ang apat na babae mula sa isang grupo ng pamilya at ginahasa.

[Ang Taliban] ang kailangang lumikha ng kapaligiran sa buong bansa upang maging ligtas ang pakiramdam ng kababaihan.

Binigyang-diin ni Heather Barr, associate director para sa karapatan ng kababaihan sa Human Rights Watch, ang panganib sa loob ng ilang tahanan. Nagbabala siya na lilimitahan ng kautusan ang mga pagkakataong malayang kumilos, maglakbay sa ibang lungsod, magnegosyo o umalis sa mapang-abusong tahanan.

Matindi ang naging paglalarawan ni Barr sa direksiyon ng patakaran:

Itinutulak ng bagong kautusang ito ang mga babae … lalo pang maging mga bilanggo.

Maaaring kailanganing bumiyahe nang hindi isinasangkot ang mga kamag-anak sa paligid niya ng babaeng naghahangad umalis sa mapang-abusong tahanan. Dahil hinihingi ang kasamang lalaking kapamilya, nakasalalay ang pag-alis niya sa paghingi ng tulong sa isang tao sa loob ng pamilya.

Hiniling ng mga babae sa Kabul na bawiin ang restriksiyon

Nagtipon ang mga babae sa Kabul noong Disyembre 27, isang araw matapos maisapubliko ang gabay, upang iprotesta ang mga restriksiyon sa pagkilos, kawalan ng trabaho, pagtaas ng presyo, gutom at pagkawala ng mga oportunidad sa edukasyon at trabaho. Tumulong mag-organisa ng pagtitipon ang Afghanistan Women's Political Participation Network.

Naglabas ang mga kalahok ng resolusyong may 10 kahilingan. Nananawagan ang ikasiyam na probisyon nito na alisin ang mga restriksiyon sa paggalaw ng kababaihan sa mga pampasaherong sasakyan sa lungsod. Lumampas ang kanilang mga kahilingan sa itinakdang distansiya ng ministeryo at tumukoy sa mas malawak na suliranin ng pag-access sa pampublikong transportasyon.

Hiniling din ng mga babae na muling buksan sa buong Afghanistan ang mga paaralan para sa mga babae, payagang magtrabaho ang kababaihan at magkaroon sila ng aktibong papel sa pamahalaan. Ipinagtanggol ng resolusyon ang kalayaan sa pagpapahayag at karapatang isulong sa publiko ang mga kahilingan ng mamamayan.

Nauna sa mga restriksiyon sa paglalakbay ang mga limitasyon sa paaralan, trabaho at telebisyon

Inilabas ang gabay sa transportasyon noong Disyembre matapos pagbawalan na ng Taliban ang maraming babaeng empleyado ng mga pampublikong institusyon na bumalik sa trabaho. Nanatiling sarado sa mga babae ang karamihan sa mga paaralang sekundarya, samantalang pinayagan nang makabalik ang mga lalaki at lalaking guro.

Noong Disyembre 26, 100 araw nang hindi nakapapasok sa paaralan sa karamihan ng mga lalawigan ang mga babaeng lampas sa ikaanim na baitang. Nagbigay ng kongkretong kahulugan para sa mga pamilya ang panahong iyon sa paglalarawan ng mga awtoridad sa mga restriksiyon bilang pansamantala: ilang buwang pag-aaral na ang nawala.

Noong Nobyembre, inutusan din ng virtue ministry ang mga himpilan ng telebisyon na itigil ang pagpapalabas ng mga dramang may babaeng aktor at inatasan ang mga babaeng mamamahayag at tagapagbalita na magtapis sa ulo habang nasa kamera. Naranasan ng kababaihan ang mga restriksiyon sa magkakaugnay na bahagi ng pampublikong buhay, kabilang ang paghahanapbuhay, pag-aaral, paglitaw sa media at paglalakbay.

Sinabi ni Abdul Baqi Haqqani, ministro ng mas mataas na edukasyon, noong Disyembre 26 na pinag-uusapan ng mga awtoridad ang edukasyon ng kababaihan at nais nilang paghiwalayin ang mga pasilidad ng pag-aaral para sa babae at lalaki.

Ganito ipinaliwanag ni Haqqani ang paninindigan ng administrasyon:

Hindi tutol ang Islamic Emirate sa edukasyon ng kababaihan, ngunit tutol ito sa co-education.

Sinabi niyang patuloy silang gumagawa ng mga hakbang upang lumikha ng kapaligirang naaayon sa Islam para makapag-aral ang kababaihan. Walang itinakdang petsa kung kailan makababalik sa mga klase sa paaralan at unibersidad sa buong bansa ang mga babae at kababaihan.

Pagkakasunod-sunod ng mga hakbang

Bahagi ang gabay sa transportasyon ng sunod-sunod na restriksiyong ipinakilala matapos bumagsak ang dating pamahalaan. Ipinakikita ng mga petsa kung gaano kabilis nagbago ang mga kundisyong namamahala sa pampublikong buhay ng kababaihan.

• Agosto 15, 2021: Sinakop ng Taliban ang Kabul at bumalik sa kapangyarihan.
• Nobyembre 2021: Naglabas ang virtue ministry ng gabay sa telebisyon na nagbawal sa mga babaeng aktor sa mga drama at nag-atas sa mga babaeng tagapagbalita na magtapis sa ulo.
• Disyembre 26, 2021: Iniutos sa gabay sa transportasyon ng ministeryo na may kasamang malapit na lalaking kamag-anak ang mga babaeng bibiyahe nang mahigit 72 kilometro, at nagtakda rin ito ng mga tuntunin sa pananamit at asal sa mga sasakyan.
• Disyembre 27, 2021: Hiniling ng mga babaeng nagtipon sa Kabul na alisin ang mga restriksiyon sa paggalaw, buksan muli ang mga paaralan para sa mga babae at kilalanin ang karapatan nilang magtrabaho.

Nagpatupad ang Taliban ng mas malawak pang mga restriksiyon noong una nilang pamumuno noong dekada 1990. Pinagbawalan ang mga babae na mag-aral at magtrabaho, inatasang magsuot ng burqa na tumatakip sa katawan at mukha, at hindi pinayagang umalis ng bahay nang walang kasamang lalaki. Nagtakda ng limitasyon sa distansiya ang gabay sa transportasyon noong Disyembre 2021, ngunit muli nitong iniugnay sa mga lalaking kamag-anak ang kakayahan ng kababaihang kumilos.

Ipinatupad ang mga restriksiyon sa gitna ng krisis sa gutom

Tinataya ng United Nations noong Disyembre 2021 na 22 milyong tao sa Afghanistan ang dumaranas ng matinding kakulangan sa pagkain, at nagbabala ito sa "alimbuhayang gutom" sa panahon ng taglamig. Nangangahulugan ang matinding kakulangan sa pagkain na walang sapat na pagkain ang mga tao para matugunan ang agarang pangangailangan nila, kaya nanganganib ang kanilang kalusugan at buhay.

Lalong lumala ang krisis pang-ekonomiya ng Afghanistan matapos bawiin ang pandaigdigang suporta kasunod ng pag-agaw ng kapangyarihan ng Taliban. Paulit-ulit na itinakda ng malalaking donor ang paggalang sa karapatan ng kababaihan bilang kondisyon sa pagpapanumbalik ng tulong pinansiyal, habang naghahangad naman ang mga awtoridad ng panibagong suporta at pagkilala ng komunidad ng mga bansa.

Nanawagan ang mga babaeng nagprotesta sa Kabul na patuloy na maihatid ang tulong pantao sa mamamayan. Pinagsama ng kanilang mga kahilingan ang pagkain, kita at karapatan: kailangan ng kababaihan ang tulong sa panahon ng krisis, habang ipinaglalaban din nila ang kakayahang magtrabaho, mag-aral at maglakbay sa sariling bansa.

Para sa pamilyang kapos na sa pera, maaaring kailanganin ng pakikipag-ugnayan sa trabaho at mga responsibilidad ng ibang tao upang maisaayos ang pagsama ng isang lalaki. Nagdagdag ng ganitong pagdepende ang tuntunin sa transportasyon sa panahong hirap ang maraming pamilya na tugunan ang mga pangunahing pangangailangan.

Lalong tumampok ang mga alalahanin nang ipatupad ang mga tuntunin kalaunan

Nagpatuloy ang mga epekto ng mga tuntunin tungkol sa pananamit at pagsama ng lalaki matapos ang unang anunsiyo. Noong Oktubre 2026, iniulat ng United Nations Assistance Mission in Afghanistan ang mga pagdetine dahil sa mga tuntunin sa pananamit na kinasangkutan ng hindi bababa sa 52 babae at isang batang babae sa Kabul at Herat mula Hulyo hanggang Setyembre ng taong iyon. Kabilang sa mga paratang na paglabag ang nakikitang buhok, makukulay na panyong pantakip, makeup at paglabas sa publiko nang walang lalaking tagapag-alaga.

Sinabi ng misyon na pinalaya ang mga babae makalipas ang ilang oras at nagbabala itong maaaring makahadlang sa pag-uulat ng iba pang insidente ang takot at mantsa sa lipunan. Ipinakikita ng mga natuklasang ito kalaunan kung paanong naging usapin ng pagpapatupad ang mga kahingian sa pananamit at pagsama ng lalaki, na nakaapekto sa presensiya ng kababaihan sa mga pampublikong lugar.

Nagpatuloy rin ang pangamba tungkol sa pagtakas sa pang-aabuso. Idinokumento ng isang imbestigasyon noong Agosto 2026 hinggil sa nakamamatay na pang-aabuso sa kababaihan ang 231 pagpatay sa mga babae at batang babae sa 10 lalawigan mula nang bumalik sa kapangyarihan ang Taliban. May naitalang mga pag-aresto sa 58 kaso. Inilarawan ng mga pamilya ang hirap na makakuha ng imbestigasyon at proteksiyon habang naglalaho ang mga institusyong dating tumutulong sa kababaihang tumakas sa karahasan.

Inilagay ng gabay noong Disyembre 2021 ang mga tagapagbigay ng transportasyon sa pagitan ng kababaihan at ng mga biyahe nilang kailangang gawin. Ipinaliwanag ng mga tugon ng kababaihan, mula sa pangamba ni Fatima tungkol sa pagpapagamot hanggang sa mga kahilingan ng mga nagprotesta sa Kabul tungkol sa trabaho at edukasyon, ang pangunahing usapin sa praktikal na paraan: itinatakda ng kakayahang bumiyahe kung aling mga serbisyo, oportunidad at pinagmumulan ng tulong ang maaabot ng isang tao.

Mahahalagang Punto

• Inatasan ng gabay noong Disyembre 26, 2021 ang mga drayber na tanggihan ang mga babaeng bibiyahe nang mahigit 72 kilometro nang walang malapit na lalaking kamag-anak.
• Inutusan din ang mga drayber na tiyaking nakasuot ng kasuotang naaayon sa Islam ang mga babae, itigil ang musika, umiwas sa droga at huminto para magdasal.
• Sinabi ng isang tagapagsalita ng Taliban na rekomendasyon ang gabay, ngunit inatasan naman ng ministeryo ang mga drayber na magkait ng masasakyan.
• Nagbabala ang kababaihan at Human Rights Watch na hahadlangan nito ang pagkuha ng serbisyong medikal, pagtatrabaho, malayang paglalakbay at pagtakas sa karahasan sa tahanan.
• Hiniling ng mga babaeng nagprotesta sa Kabul noong Disyembre 27 ang kalayaan sa paggalaw, edukasyon, trabaho at pakikilahok sa pamahalaan.
• Ipinatupad ang mga restriksiyon habang tinataya ng UN na 22 milyong Afghan ang dumaranas ng matinding kakulangan sa pagkain.