Umabot sa Mapanganib na Antas ang Polusyon sa Hangin sa Tashkent Habang Pinalalawak ng Uzbekistan ang Pagsubaybay

Itinutulak ng maliliit na partikulo sa pulang antas ang kabisera

Nagtala ang Tashkent ng 154 na hindi ligtas na air quality index (AQI) noong 09:00 ng Oktubre 19, habang umabot sa 60 microgram bawat metro kubiko ang polusyon mula sa maliliit na partikulo, ayon sa IQAir. Katumbas ang konsentrasyong iyon ng 12 beses ng gabay ng World Health Organization (WHO) para sa karaniwang taunang pagkakalantad sa PM2.5, ang napakaliit na partikulo sa hangin na tinukoy bilang pangunahing polusyon.

Nasa ika-13 puwesto ang kabisera sa talaan ng polusyon sa mga pangunahing lungsod sa buong mundo noong inilabas ang babala sa umaga. Nagtala rin ng maruming hangin ang Samarqand, na may index na 105, antas na itinuturing na hindi ligtas para sa mga sensitibong grupo. Partikular na nanganganib ang mga bata, matatanda at may mga problema sa paghinga kapag tumataas ang konsentrasyon ng mga partikulo.

Inilabas ang mga sukat kasabay ng pagpapalawak ng Uzbekistan Airports sa awtomatikong pagsubaybay sa paligid ng mga paliparan. Nagkabit ito ng kagamitan sa Samarqand noong Oktubre 9 at malapit sa paliparan ng Fergana noong Oktubre 15. Susukatin ng mga istasyon ang mga partikulo, ilang gas at lagay ng panahon sa buong maghapon, at ipapasok ang mga resulta sa iisang database ng kapaligiran.

Matagal nang problema sa Tashkent ang polusyon. Napag-alaman sa pagsusuring inilathala ng World Bank noong Oktubre 9, 2024, na mahigit anim na beses na mas mataas sa gabay ng WHO ang taunang karaniwang konsentrasyon ng PM2.5 sa lungsod. Iniuugnay ng mga natuklasan nito ang mga pang-araw-araw na babala sa pagpapainit, transportasyon, industriya at alikabok, na bawat isa ay nangangailangan ng magkakaibang hakbang.

Ano ang ibig sabihin ng mga bilang para sa mga residente

Inuri ng pahina ng kalidad ng hangin sa Tashkent ng IQAir bilang hindi ligtas ang sukat noong Oktubre 19. Sa air quality index ng US, pasok sa kategoryang iyon ang mga halagang 151 hanggang 200. Maaaring magsimulang makaranas ng epekto sa kalusugan ang lahat, habang maaaring mas malubha ang epekto sa mga mas sensitibo sa polusyon.

Sukat ang AQI na ginagawang babala sa kalusugan ang mga sukat ng polusyon. Ibang sukat naman ang konsentrasyon ng PM2.5: inilalarawan nito kung gaano karaming maliliit na partikulo ang nasa isang metro kubiko ng hangin. May sukat na 2.5 micrometre o mas maliit ang mga partikulo ng PM2.5, at sapat ang liit ng mga ito para makapasok nang malalim sa mga baga.

5 microgram bawat metro kubiko ang taunang gabay ng WHO. Kapag hinati ang konsentrasyon noong Oktubre 19 na 60 sa gabay na ito, makukuha ang paghahambing na 12 beses. Inilalarawan ng sukat sa umaga ang kondisyon sa oras na iyon; tumutukoy naman ang taunang gabay sa karaniwang pagkakalantad sa loob ng isang taon. Higit sa 30 microgram bawat metro kubiko ang taunang karaniwang konsentrasyon sa Tashkent, ayon sa hiwalay na pagsusuri ng World Bank.

Nagpakita rin ang pahina ng pagsubaybay sa Tashkent ng World Air Quality Index project ng hindi ligtas na sukat na 155 sa update na may markang Lunes, 09:00. Kabilang sa mga pinagmumulan ng datos na tinukoy sa pahina ang mga obserbasyon sa ibabaw mula sa Uzhydromet at World Meteorological Organization. Ayon din dito, dumaraan sa pagsusuri ng kalidad ang mga sukat at maaari pang baguhin.

Nag-iiba ang polusyon sa iba’t ibang bahagi ng lungsod at bansa

Malaki ang agwat ng mga sukat sa iba’t ibang istasyon sa Tashkent. Itinala ng IQAir ang 165 sa istasyong pinangalanang 110 school, 163 sa AROMA CLASSIC, 156 sa Aldo Coppola at 150 sa Almazar. Nasa 132 ang Afrosiab street, 122 ang Air-Sadaf at 110 ang Afgan Street.

Saklaw ng mga sukat ang dalawang kategorya sa kalusugan: hindi ligtas at hindi ligtas para sa mga sensitibong grupo. Nagbibigay ng pangkalahatang babala sa mga residente ang bilang para sa buong lungsod, samantalang inilalarawan naman ng mga sukat na mas malapit sa isang partikular na komunidad ang mas lokal na kondisyon.

Sa labas ng kabisera, nagtala ang IQAir ng 123 sa Salor at 105 sa Samarqand, kapwa pasok sa kategorya para sa mga sensitibong grupo. Nagtala ang Bukhara ng 81, G'azalkent ng 73, Urganch ng 62 at Amirsoy ng 60, pawang nasa katamtamang kategorya. Pinakamataas ang sukat sa Tashkent sa talaang iyon ng mga lungsod sa Uzbekistan.

Ipinakita rin ng pahina ng World Air Quality Index na maliliit na partikulo ang nagtutulak sa babala nito para sa Tashkent. Nasa 155 ang index ng PM2.5 nito, kumpara sa 89 para sa PM10, na kinabibilangan ng mas malalaking partikulo. Nasa 11, sero at isa naman ang mga index value ng sulfur dioxide, ozone at carbon monoxide.

Maaaring maipon ang mga partikulo kapag kalmado ang panahon sa taglagas

Sa pagsusuri ng klimatologong si Erkin Abdulahatov para sa Oktubre 19 hanggang 25, tinukoy ang malamig na anticyclone at mahihinang hangin bilang mga kondisyong maaaring magdulot ng pag-ipon ng PM2.5 sa Tashkent at mga rehiyon sa lambak. Lugar ng mataas na presyon sa atmospera ang anticyclone na maaaring magdala ng panatag na panahon at kaunting paggalaw ng hangin.

Mas kaunti ang pagkakataong kumalat ang polusyon kapag mahina ang hangin. Maaari ring limitahan ng atmospheric inversion ang paghahalo ng hangin: nagsisilbing takip ang mas mainit na hangin sa ibabaw ng mas malamig na hangin malapit sa lupa, kaya naiipon ang mga partikulo sa hanging nilalanghap ng mga tao.

Inilarawan sa taya ng Uzhydromet ang isang napakatuyong linggo, na walang inaasahang malalakas na hangin o ulan na magdudulot ng malaking pagbabago. Tinukoy ni Abdulahatov na may panganib na pansamantalang lumala ang kalidad ng hangin sa lungsod dahil sa mga panatag na kondisyong ito, bagaman walang malalakas na pangyayaring dulot ng panahon na inaasahang magpapataas nang husto sa alikabok sa hangin.

Dahil dito, nakatuon ang pagtataya sa posibilidad na maipon ang polusyon malapit sa lupa mula Oktubre 19 hanggang 25. Nakadepende ang aktuwal na konsentrasyon kapwa sa lagay ng panahon at sa dami ng polusyong napupunta sa hangin.

Nag-aambag ang pagpapainit, trapiko, industriya at alikabok sa magkakaibang antas

Pinagsamang isinagawa ng World Bank at ng Ministry of Ecology, Environmental Protection and Climate Change ng Uzbekistan ang pagsusuri sa kalidad ng hangin, sa tulong ng Ministry of Economy and Finance. Sinuri nito ang polusyon sa kabisera at naglatag ng programa para mapabuti ang pamamahala sa kalidad ng hangin.

Ayon sa pagsusuri, nagmula sa pagpapainit ang 28% ng polusyon ng PM2.5 sa Tashkent, 16% sa transportasyon at 13% sa industriya. Umabot sa 36% ang bahagi ng alikabok na tinatangay ng hangin, kabilang ang mga partikulong nagmumula sa labas ng lungsod. Pinagsama, 57% ang bahagi ng pagpapainit, transportasyon at industriya, mas mataas kaysa sa bahagi ng alikabok.

Mahalaga ang mga pana-panahong pagbabago. Pangunahing pinagmumulan ng polusyon ang komersiyal at residensiyal na pagpapainit tuwing taglamig, kung kailan pinakamataas ang konsentrasyon ng PM2.5. Nangibabaw naman ang alikabok na tinatangay ng hangin tuwing tag-init. Kaya kailangang tugunan ng mga hakbang ang polusyong nalilikha ng paggamit ng panggatong at ang mga partikulong dinadala papasok sa lungsod.

Para sa mga residente, ipinapaliwanag ng paghahati-hati ng mga pinagmumulan kung bakit bahagi lamang ng problema ang matutugunan ng iisang hakbang, gaya ng pagbabago sa daloy ng trapiko. Tinutugunan ng mas malinis na paraan ng pagpapainit, pagkontrol sa emisyon ng industriya at pagbabawas ng alikabok ang magkakaibang pinagmumulan ng polusyon sa hanging nilalanghap nila.

May pambansang gastos sa ekonomiya ang bigat ng epekto sa kalusugan

Iniugnay ng World Bank ang polusyon ng PM2.5 sa Tashkent sa mga gastos sa kalusugan na katumbas ng 0.7% ng gross domestic product (GDP) ng Uzbekistan. Sinusukat ng GDP ang halaga ng mga produkto at serbisyong nalilikha sa bansa, kaya inihahambing sa tantiya ang bigat ng epekto sa kalusugan sa kabisera at ang laki ng pambansang ekonomiya.

Tinukoy sa pagsusuri ang PM2.5 bilang polusyong kaugnay ng karamihan sa mga sakit at maagang pagkamatay na may kaugnayan sa polusyon sa hangin, sa Uzbekistan at sa buong mundo. Mahalaga ang paulit-ulit na pagkakalantad, bukod pa sa agarang iritasyon o hirap sa paghinga na maaaring maranasan ng mga residente sa araw na marumi ang hangin.

Nagpatibay ang Ministry of Health ng Uzbekistan ng pamantayan para sa PM2.5 sa hangin sa mga residensiyal na lugar noong Mayo 21, 2024. Inilarawan ito ng World Bank bilang paunang pansamantalang target na naaayon sa mga rekomendasyon ng WHO. Hakbang tungo sa mas malinis na hangin ang pansamantalang target na nagbibigay sa mga awtoridad ng batayan para sa mga aksiyon at pagsukat ng progreso.

Iminungkahi sa pagsusuri ang mas mahusay na kalidad ng panggatong, mas episyenteng mga kagamitang pampainit, mga gusaling mas kaunti ang konsumo ng enerhiya at mas malilinis na alternatibo sa pagpapainit. Nanawagan din ito ng tulong pinansiyal upang kayanin ng mahihinang sambahayan ang paunang gastos sa mga pagbabagong iyon. Para sa mga pamilya, nakadepende rin sa kakayahang tustusan ang kapalit na kagamitan at mga pagpapahusay sa bahay ang paggamit ng mas malinis na paraan ng pagpapainit.

Susubaybayan ng mga istasyon sa paliparan ang mga partikulo, gas at lagay ng panahon

Ipinatutupad ng Uzbekistan Airports ang proyekto nito sa pagsubaybay katuwang ang Malkam Environmental Technologies. Nasa mga sonang sanitary protection ng paliparan ang mga unang instalasyon, o mga itinalagang lugar sa paligid ng mga pasilidad kung saan sinusubaybayan ang mga kondisyon sa kapaligiran.

Sinusukat ng mga istasyon ang PM2.5 at PM10, gayundin ang nitrogen dioxide, sulfur dioxide, carbon monoxide, ozone, ammonia at hydrogen sulfide. Nagbibigay ng mas malawak na larawan sa mga namamahala ng paliparan at mga awtoridad sa kapaligiran ang pagsukat sa ilang polusyon, kumpara sa pagsukat lamang ng mga partikulo.

Itinatala rin ng kagamitan ang temperatura, halumigmig, presyon sa atmospera, bilis ng hangin at direksiyon nito. Tinutulungan ng mga obserbasyong ito ang mga awtoridad na suriin kung paano nagbabago ang konsentrasyon ng polusyon kasabay ng lokal na lagay ng panahon, kabilang ang mga panahong nagtatagal ang mga polusyon dahil sa mahihinang hangin.

Awtomatikong ipinadadala ang mga resulta sa iisang database ng pagsubaybay sa kapaligiran na nag-iimbak ng impormasyon ayon sa lokasyon. Ayon sa Uzbekistan Airports, makatutulong ang datos sa pagsubaybay sa mga pagbabago sa paligid ng mga paliparan, pagtatasa ng mga kondisyon sa kapaligiran at pagpapasiya ng mga hakbang. Plano ring maglagay ng mga istasyon malapit sa iba pang pandaigdigang paliparan, bagaman wala pang inanunsiyong petsa ng pagtatapos para sa mas malawak na pagpapalawak.

Mahahalagang petsa sa pagpapalawak ng pagsubaybay

Nauna ang mga instalasyon sa mga paliparan sa babala tungkol sa kalidad ng hangin noong Oktubre 19. Inihihiwalay ng mga petsa sa ibaba ang pagkakasunod-sunod ng pagpapatupad sa mga hakbang sa polisiya at pagsusuring inilathala noong 2024.

• Mayo 21, 2024: Nagpatibay ang Ministry of Health ng Uzbekistan ng pamantayan para sa PM2.5 sa hangin sa mga residensiyal na lugar.
• Oktubre 9, 2024: Inilathala ng World Bank ang pagsusuri sa kalidad ng hangin sa Tashkent at mga pambansang rekomendasyon sa pamamahala.
• Oktubre 9: Natapos ang pagkakabit at pagsasaayos ng kagamitan sa pagsubaybay sa paliparan ng Samarqand.
• Oktubre 15: Nagkabit ng istasyon ng pagsubaybay malapit sa paliparan ng Fergana.
• Oktubre 19, 09:00: Itinala ng IQAir ang 154 sa Tashkent at 105 sa Samarqand.
• Oktubre 19 hanggang 25: Tinukoy sa pagsusuri sa lagay ng panahon ang mga kondisyong pabor sa pag-ipon ng mga partikulo sa Tashkent at mga lugar sa lambak.

Nagdaragdag ang pagpapalawak sa mga paliparan ng tuluy-tuloy na obserbasyon sa mga partikular na lokasyon. Tinutugunan naman ng programa ng World Bank ang mas malawak na layuning bawasan ang mga emisyon sa pamamagitan ng mga pamantayan, koordinasyon at pamumuhunan sa pagpapainit, transportasyon at industriya.

Mga maaaring gawin ng mga residente kapag hindi ligtas ang hangin

Inirekomenda ng IQAir para sa Tashkent ang pag-iwas sa ehersisyo sa labas, pagsasara ng mga bintana upang hindi makapasok sa bahay ang maruming hangin, pagsusuot ng maskara kapag nasa labas at paggamit ng panlinis ng hangin sa loob ng bahay. Nababawasan ang nalalanghap na maruming hangin habang nag-eehersisyo kapag ginagawa sa loob ng bahay ang mabibigat na aktibidad.

Pinapayuhan sa gabay sa kalidad ng hangin ng pahina ng World Air Quality Index ang mga bata, aktibong adulto at taong may mga sakit sa paghinga gaya ng hika na iwasan ang matagal na pisikal na aktibidad sa labas kapag nasa hindi ligtas na kategorya ang hangin. Dapat ding limitahan ng iba ang matagal na pisikal na aktibidad, at mag-ingat lalo na para sa mga bata.

Mas nakatuon sa mga sensitibong grupo ang babalang dala ng 105 na sukat sa Samarqand. May dahilan ang mga taong may problema sa paghinga, mga bata at matatanda para masusing subaybayan ang pabago-bagong mga sukat kapag nagpaplano ng mga aktibidad sa labas.

Tumutulong ang mga pag-iingat sa tahanan upang mabawasan ang agarang pagkakalantad. Kailangan naman ang mga pagbabawas sa emisyon na tinukoy sa pagsusuri ng World Bank, at ang mga sukat na nagpapakita kung saan tumataas ang polusyon at kung naibababa ng mga hakbang ang konsentrasyon, upang magkaroon ng pangmatagalang pagbuti.

Mahahalagang Punto

• Nagtala ang Tashkent ng 154 na hindi ligtas na sukat ng IQAir noong 09:00 ng Oktubre 19.
• Umabot sa 60 microgram bawat metro kubiko ang PM2.5, o 12 beses ng taunang gabay ng WHO.
• Nagtala ang Samarqand ng 105, antas na hindi ligtas para sa mga sensitibong grupo.
• Napag-alaman ng World Bank na mahigit anim na beses na mas mataas sa gabay ng WHO ang taunang karaniwang konsentrasyon ng PM2.5 sa Tashkent.
• Pinagsama, 57% ng polusyon ng PM2.5 sa pagsusuri ang nagmula sa pagpapainit, transportasyon at industriya; 36% naman ang nagmula sa alikabok na tinatangay ng hangin.
• Tuloy-tuloy na susukatin ng mga istasyon sa mga paliparan sa Samarqand at Fergana ang mga partikulo, gas at lagay ng panahon.
• Maaaring magdulot ng pag-ipon ng maliliit na partikulo malapit sa lupa ang kalmado at tuyong panahon mula Oktubre 19 hanggang 25.