Sinisiyasat ng France ang mga kontrata ng Thales sa Azerbaijan habang nananatiling nakakulong ang dating pinuno nito sa Baku

Sinusuri ng imbestigasyon sa France ang mga kontrata sa Azerbaijan

Mula Hunyo 2023, iniimbestigahan ng National Financial Prosecutor's Office ng France ang hinihinalang katiwalian sa mga kontrata sa ibang bansa na kinasasangkutan ng Thales, kabilang ang mga operasyon ng grupo sa depensa at teknolohiya sa Azerbaijan. Hinalughog ng mga imbestigador ang mga pasilidad ng kumpanya noong Hunyo 2024 bilang bahagi ng pagsisiyasat sa mga hinihinalang iregularidad sa pagbebenta sa ibang bansa ng kagamitang militar at sibilyan.

Muling nabaling ang pansin ng imbestigasyon kay Mehmet Sahan, isang 48-taong-gulang na mamamayang Pranses at Turko na namuno sa kinatawan-tanggapan ng kumpanya sa Baku mula Mayo 2014 hanggang Abril 2021. Ikinulong siya sa Azerbaijan noong Pebrero 17, 2022, kasunod ng reklamo ng dati niyang employer. Itinatanggi niya ang paratang na inlustay niya ang tinatayang €5 milyon mula sa pondo ng operasyon ng kumpanya.

Pinagtibay ng isang hukuman sa Azerbaijan noong Abril 2026 ang 10-taong sentensiya sa kanya matapos siyang hatulang guilty sa pangungurakot at pamemeke ng dokumento. Ayon kay Sahan, paghihiganti ang pag-uusig sa kanya dahil sinuri niya ang hinihinalang katiwalian sa mga ugnayang pangnegosyo ng Thales sa bansa. Itinatanggi ng Thales ang mga paratang na nag-uugnay rito sa katiwalian at sinasabing pinatutunayan ng mga hatol sa Azerbaijan na ito ang biktima ng maling gawain ni Sahan.

Magkahiwalay na legal na proseso ang mga ito: ang kasong isinampa sa Azerbaijan laban sa dating empleyado at ang imbestigasyon sa France sa mga transaksiyong pangnegosyo sa ibang bansa. Hindi mismo pinatutunayan ng imbestigasyon sa France ang mga paratang ni Sahan, samantalang hindi rin nilulutas ng hatol laban sa kanya ang mga sinusuri ng mga tagausig sa France.

Ano ang iniimbestigahan ng mga tagausig sa France

Tungkol ang imbestigasyon sa France sa mga hinihinalang iregularidad sa pagbebenta ng kagamitang militar at sibilyan sa labas ng France. Kabilang ang Azerbaijan sa mga bansang sinusuri ang mga kontrata nito sa Thales, ngunit mas malawak ang saklaw ng imbestigasyon kaysa sa alitan kay Sahan.

Naganap ang mga paghahalughog noong Hunyo 2024, isang taon matapos simulan ang imbestigasyon. Ayon sa mga ulat, hinalughog ang mga pasilidad ng kumpanya sa ilang bansa. Hindi tinukoy sa mga ulat tungkol sa kaso ang mga eksaktong kontrata, kostumer, kasunduan sa pagbabayad at ebidensiyang nakuha sa mga paghahalughog.

Pinahihintulutan ng paghahalughog ang mga imbestigador na mangalap ng materyal na makatutulong matukoy kung may naganap na paglabag. Hindi ito katumbas ng hatol na nagkasala ang sinuman. Wala pang naiulat na resulta ng imbestigasyon sa France o petsa kung kailan ito matatapos.

Tumangging magkomento ang Thales sa nagpapatuloy na imbestigasyon. Hiwalay nitong itinanggi bilang walang batayan at mapanlinlang ang mga paratang na nag-uugnay sa kumpanya sa katiwalian, at muli nitong iginiit ang patakarang zero tolerance sa ilegal na gawain. Mahalaga ang pagkakaibang ito: hindi pag-amin ang pagtangging talakayin ang imbestigasyon ng mga tagausig, at hindi rin nilulutas ng pagtanggi ng isang kumpanya ang mga paratang na sinusuri.

Mula sa mga responsibilidad sa rehiyon hanggang sa pagkakabilanggo

Halos pitong taon pinamahalaan ni Sahan ang kinatawan-tanggapan ng Thales sa Baku. Pinalawak noong Enero 2020 ang kanyang mga responsibilidad para saklawin ang Ukraine at Georgia, kaya lumawak ang papel niya lampas sa Azerbaijan bago nagtapos ang kanyang trabaho noong Abril 2021.

Ama ng apat na anak si Sahan at ikinulong siya wala pang isang taon pagkaraan nito. Kinukuwestiyon niya ngayon kapwa ang mga paratang sa pananalapi laban sa kanya at ang pagiging makatarungan ng mga prosesong humantong sa sentensiya niyang pagkabilanggo.

Magkakahiwalay ngunit nagkakapatong-patong ang mga petsa ng kanyang karera, pagkakakulong at imbestigasyon sa France:

• Mayo 2014: Sinimulan ni Sahan na pamunuan ang kinatawan-tanggapan ng Thales sa Baku.
• Enero 2020: Pinalawak ang kanyang mga responsibilidad para saklawin ang Ukraine at Georgia.
• Abril 2021: Natapos ang panunungkulan niya sa tanggapan sa Baku.
• Pebrero 17, 2022: Ikinulong siya ng mga awtoridad ng Azerbaijan.
• Hunyo 2023: Sinimulan ng National Financial Prosecutor's Office ng France ang imbestigasyon nito sa mga kontrata ng Thales sa ibang bansa.
• Hunyo 2024: Hinalughog ng mga imbestigador ang mga pasilidad ng Thales.
• Abril 2026: Pinagtibay ng isang hukuman sa Azerbaijan ang 10-taong sentensiya sa kanya.

Mahigit apat na taon ang pagitan ng pagkakakulong sa kanya at ng hatol noong Abril 2026, ayon sa kronolohiyang may mga petsa. Depende sa kung kailan isinulat ang mga paglalarawan kung malapit na sa limang taon ang kanyang pagkakabilanggo; Pebrero 17, 2022 ang tiyak na petsa ng pagsisimula nito.

Ang mga lokal na katuwang na binabanggit sa mga paratang ni Sahan

Nakatuon ang paliwanag ni Sahan sa pag-uusig sa kanya sa mga tagapamagitan at katuwang na ginagamit ng Thales sa negosyo nito sa Azerbaijan. Ayon sa kanya, umasa ang kumpanya sa VES Consultancy, isang negosyong nagbibigay ng serbisyong pang-adbaysorya na nakabase sa Baku, at sa Concept.com, isang katuwang sa industriya na nakabase sa Luxembourg.

Kapwa may kaugnayan kay Khagani Bashirov ang dalawang entidad. Isa siyang mamamayan ng Azerbaijan na ipinanganak noong 1961 at naging mamamayang Pranses noong 2008. Kaugnay siya ng mga kumpanyang ito bilang shareholder o direktor. Tiyak na bahagi ng salaysay ni Sahan ang ugnayang ito, bagaman hindi nito mismo pinatutunayang may ginawang mali ang alinman sa dalawang negosyo.

Inilarawan ni Bashirov ang sarili niyang ugnayan sa grupong pangdepensa sa isang panayam noong 2020:

isang konsultant para sa Thales sa Azerbaijan mula 2002 hanggang 2017.

Sumasaklaw sa unang tatlong taon ng pamumuno ni Sahan sa Baku ang panahong binanggit niya. Ipinakikita rin nito na nagsimula ang sinasabi niyang ugnayang konsultansiya bago pa italaga si Sahan. Hindi pa naitatatag sa mga ulat tungkol sa kasong ito ang eksaktong serbisyong ginawa, mga bayad na tinanggap at mga kontraktuwal na responsibilidad ng dalawang negosyo.

Ipinaliwanag ng Thales na gumagamit ito ng mga lokal na katuwang sa mga dayuhang bansa kung saan hindi sapat ang sarili nitong kadalubhasaan. Ayon sa kumpanya, karaniwang gawi sa industriya ang pakikipagtulungan sa mga ito, habang kinikilala nitong nalalantad ang mga katuwang sa panganib sa pagsunod sa mga tuntunin:

itinuturing na kabilang sa mga ikatlong partidong pinakamalantad sa panganib ng katiwalian o pagbebenta ng impluwensiya.

Maaaring kabilang sa katiwalian ang pagbibigay ng pakinabang upang di-wastong maimpluwensiyahan ang isang pasiya. Ang pagbebenta ng impluwensiya naman ay paggamit ng koneksiyon o impluwensiya sa mga tagapagpasya kapalit ng bayad. Hindi patunay ng paglabag ang pagkakalantad ng isang tagapamagitan sa mga panganib na ito, ngunit ipinakikita nito kung bakit maaaring mahalaga sa imbestigasyon sa mga kontrata sa ibang bansa ang mga serbisyong ibinigay at mga dahilan ng pagbabayad.

Magkaibang-magkaiba ang mga salaysay tungkol sa kasong kriminal

Hinatulan ng mga hukuman sa Azerbaijan si Sahan sa pangungurakot at pamemeke ng dokumento. Tungkol ang paratang sa pananalapi sa tinatayang €5 milyon na pondo para sa operasyon, na itinatanggi niyang kinuha. Iginiit ng Thales na tiyak na pinatunayan ng mga hatol na namemeke siya ng mga dokumento at naglihis ng pera ng kumpanya.

Iba naman ang salaysay ni Sahan. Naniniwala siyang naging dahilan ng pagbagsak niya ang mga pagsisikap niyang siyasatin ang mga posibleng lambat ng katiwalian na may kaugnayan sa mga operasyon ng Thales sa Azerbaijan. Inilarawan niya ang mga paglilitis laban sa kanya bilang isang "parodya ng hustisya." Paratang niya ito, hindi konklusyon ng mga tagausig sa France na nag-iimbestiga sa mga kontrata ng kumpanya.

Magkakaiba rin ang paglalarawan sa mga ulat tungkol sa utos na magbayad ng €4 milyon kasabay ng sentensiya niya. Tinawag ito ng isang ulat na multa; sinabi naman ng isa na iniutos ng hukuman ang pagbabayad ng €4 milyon bilang danyos. Parusang pinansiyal ang multa, samantalang karaniwang tumutugon ang danyos sa isang pagkalugi. Kung wala ang eksaktong pananalita sa hatol, hindi dapat ituring na magkapareho ang dalawang paglalarawan.

Magkahiwalay na halaga ang tinatayang €5 milyon na umano'y inlustay at ang €4 milyon na ipinabayad ng hukuman. Hindi ipinaliliwanag ng mga ulat kung paano kinuwenta ng hukuman ang huling halaga o kung bakit iba ito sa halagang sinasabing nalugi.

Kinondena rin ng Thales ang inilarawan nitong sadyang pagmamanipula sa mga katotohanan na maaaring makasira sa reputasyon nito. Tuwirang salungat ang paninindigang ito sa pahayag ni Sahan na paghihiganti ang pag-uusig sa kanya. Wala pang naiulat na konklusyon sa imbestigasyon sa France na nagtatatag ng sanhi at bunga sa pagitan ng pagsusuri niya sa mga lokal na katuwang at ng pag-uusig sa kanya sa Azerbaijan.

Mga alalahanin sa kalusugan at mga panawagan sa France

Kaakibat ng legal na alitan ni Sahan ang mga alalahanin sa paghina ng kanyang kalusugan habang nakakulong. Nanawagan ang kanyang mga abogado na pauwiin siya sa France, at umapela siya kay Pangulong Ilham Aliyev ng Azerbaijan at sa estado ng France.

Sa mga nakasulat na mensaheng naglalarawan sa kanyang kalagayan, nagpahayag si Sahan ng pangambang hindi siya makaliligtas sa pagkakakulong:

Nanganganib ang buhay ko.

Walang naiulat na tiyak na diyagnosis, independiyenteng pagsusuring medikal o detalyadong rekord ng gamutan. Ipinakikita ng kanyang mga pahayag ang pagkaapurahan ng kanyang apela, ngunit hindi sapat ang mga ito upang malayang masuri ang kalagayan niya o ang pangangalagang medikal na natatanggap niya.

Sinabi ng Foreign Ministry ng France na mahigpit nitong sinusubaybayan ang kalagayan niya. Tumanggi itong talakayin ang nilalaman ng kaso o tugunan ang mga alalahanin tungkol sa kanyang kalusugan. Hindi nasagot sa pahayag na ito kung anong tulong konsular o medikal ang naibigay at kung isinusulong ang kahilingan niyang pauwiin siya sa France.

Pag-aari ng estado ng France ang 27% ng Thales, kaya may dimensiyong pampubliko ang alitang kinasasangkutan ng isang malaking kompanya sa depensa at isang mamamayang Pranses na nakakulong sa ibang bansa. Hindi nito pinatutunayan na may pananagutan ang pamahalaan sa mga hinihinalang paglabag, ni hindi nito itinatakda ang magiging resulta ng alinman sa dalawang legal na proseso.

May naunang kasong diplomatikong nalutas, ngunit wala pang inanunsiyong kasunduan

Pinatawad si Martin Ryan, isa pang mamamayang Pranses na ikinulong sa Azerbaijan, noong Setyembre 23. Natiyak ng France ang paglaya niya sa isang palitan na kinabilangan ng pagtanggal ng mga parusa laban sa dalawang oligarkong Ruso, isang kasunduang ikinainis ng mga katuwang nito sa Europa. Hindi tinukoy sa mga ulat na ginamit sa paglalarawan ng naunang kasong ito ang taon ng kasunduang naganap noong Setyembre 23.

Ipinakikita ng paglaya ni Ryan na nagkaroon na ng napagkasunduang solusyon sa isa pang kaso ng pagkakakulong ng mamamayang Pranses sa Azerbaijan. Hindi nito pinatutunayang pinag-iisipan ang kahalintulad na kasunduan para kay Sahan, na iba ang kalagayan at mga hatol.

Wala pang inanunsiyong pardon, kasunduan sa paglaya o petsa ng pagpapauwi kay Sahan sa France. Wala ring natukoy na susunod na pagdinig o takdang panahon para sa pagpapasiya matapos pagtibayin ang sentensiya niya noong Abril 2026.

Nananatiling magkakahiwalay ang mga pangunahing tanong na wala pang sagot: ano ang matutuklasan ng mga imbestigador sa France tungkol sa mga transaksiyon ng Thales sa ibang bansa, makakakuha ba si Sahan ng karagdagang lunas sa batas, at paano tutugunan ang mga alalahanin sa kanyang kalusugan. Kailangang panatilihing magkahiwalay ang mga tanong na ito sa isang komprehensibong paglalahad, habang kinikilalang nagtatagpo ang mga ito sa iisang dating ehekutibo at sa mga operasyon ng kumpanya sa Azerbaijan.

Mahahalagang Punto

• Sinimulan ng mga tagausig sa pananalapi ng France noong Hunyo 2023 ang imbestigasyon sa mga kontrata ng Thales sa ibang bansa, kabilang ang negosyo nito sa Azerbaijan.
• Hinalughog ng mga imbestigador ang mga pasilidad ng kumpanya noong Hunyo 2024; wala pang naiulat na resulta ng imbestigasyon sa France.
• Nakakulong si Mehmet Sahan mula Pebrero 17, 2022. Pinagtibay ng isang hukuman sa Azerbaijan noong Abril 2026 ang 10-taong sentensiya sa kanya.
• Itinatanggi ni Sahan na inlustay niya ang tinatayang €5 milyon at iginiit niyang paghihiganti ang pag-uusig sa kanya dahil sinuri niya ang hinihinalang katiwalian. Itinatanggi ng Thales ang kanyang salaysay.
• Magkakaiba ang paglalarawan sa mga ulat tungkol sa kasabay na utos na magbayad ng €4 milyon: multa umano ito o danyos.
• Humihiling ang mga abogado ni Sahan na pauwiin siya sa France dahil sa mga alalahanin sa kalusugan. Sinabi ng France na sinusubaybayan nito ang kalagayan niya, ngunit wala pang inanunsiyong petsa ng paglaya.