Lalong Lumalala ang Kahirapan sa Afghanistan Habang Labis na Pinapahirapan ang mga Pamilya ng Malawakang Pagbabalik, Tagtuyot at Pagbawas ng Tulong

Halos 29 milyong tao ang hindi makaagapay sa mga pangunahing pangangailangan

Humigit-kumulang 28.9 milyong Afghan ang hindi nakatugon sa kanilang mga pangunahing pangangailangan noong 2025, mula sa 27.5 milyon noong 2024, ayon sa United Nations Development Programme. Nadagdagan ng 1.4 milyon ang bilang habang tinanggap ng Afghanistan ang milyun-milyong nagbabalik na mamamayan, bumagsak nang halos 44 porsiyento ang pondong pantao, at halos dumoble ang pagkakalantad sa tagtuyot.

Inilalarawan ng Socioeconomic Review ng Afghanistan ng UNDP noong Mayo 2026 ang isang bansang halos hindi nakatulong sa pagluwag ng paghihirap ng mga sambahayan ang katamtamang paglago ng ekonomiya. Saklaw ng pagsusuri nito ang 2024 hanggang katapusan ng 2025 at batay ito sa datos pang-ekonomiya, mga natuklasan ng UN at sarbey sa mga sambahayan na isinagawa noong Hulyo at Agosto 2025.

Hindi lang basta lumawak ang kahirapan bilang bahagi ng populasyon. Sa detalyadong datos ng ulat, nasa 74 porsiyento ang kawalang-katiyakan sa pagtugon sa mga batayang pangangailangan noong 2025, kumpara sa 75 porsiyento noong 2024. Inilarawan ito ng UNDP bilang halos walang pagbabago. Dahil sa paglaki ng populasyon, mas maraming tao ang naapektuhan ng halos kaparehong mataas na antas ng pagkakait.

Sinusukat ng kawalang-katiyakan sa pagtugon sa mga batayang pangangailangan kung kaya ng mga tao na tugunan ang mga esensiyal na pangangailangan, kabilang ang pagkain, tubig, pangangalagang pangkalusugan, tirahan, pampainit at damit. Mas malawak ito kaysa sa sukatan ng kahirapan na batay lamang sa kita. Sa mga sambahayang tinukoy na salat, nanatili sa 53 porsiyento ang nasukat na tindi ng pagkakait, na nagpapakita ng kaunting pagbuti lamang sa lalim ng paghihirap.

Nagpatuloy ang krisis kahit lampas na sa panahong sinuri ng ulat. Sa hiwalay na update ng UN na may petsang Oktubre 8, 2026, halos 6.5 milyon na ang pinagsama-samang nagbalik mula Iran at Pakistan mula 2023, at iniulat din ang mga karagdagang paghihigpit at pag-aresto sa mga babae. Hindi dapat ipagkamali ang mga sumunod na natuklasang ito sa mga bilang ng pagsusuri para sa 2025, ngunit ipinapakita ng mga ito na nagpatuloy ang mga suliraning tinukoy sa ulat.

Hindi nagbunga para sa mga sambahayan ang paglago ng ekonomiya

Pangalawang magkakasunod na taon nang lumago ang ekonomiya ng Afghanistan, ngunit mahalagang tandaan ang mga petsa ng pananalapi. Ayon sa pagsusuri, 1.9 porsiyento ang paglago ng tunay na gross domestic product noong FY2024/25, bumaba mula sa 2.3 porsiyento noong FY2023/24. Para naman sa FY2025/26 ang tantiya nitong 2.1 porsiyentong pagbaba ng tunay na GDP kada tao, nang tinatayang 6.5 porsiyento ang paglago ng populasyon.

Sinusukat ng GDP ang halaga ng mga produkto at serbisyong nalikha. Hinahati sa populasyon ang produksiyong iyon para makuha ang GDP kada tao, kaya maaaring tumaas ang kabuuang produksiyon habang bumababa ang halaga kada residente. Magkakaibang panahon ng pananalapi ang saklaw ng mga bilang dito para sa paglago at populasyon, kaya hindi dapat ituring ang mga ito bilang iisang kalkulasyon.

Ayon sa UNDP, nanatiling mas mababa nang malaki sa antas noong 2020 ang mga kita, at kabilang ang Afghanistan sa pinakamahihirap na bansa batay sa tunay na GDP kada tao. Ipinapakita rin ng datos ng mga sambahayan kung bakit hindi sapat na pampanatag ang positibong bilang ng paglago: 78 porsiyento ang kawalang-katiyakan sa pagtugon sa mga batayang pangangailangan sa mga kanayunan, kumpara sa 62 porsiyento sa mga lungsod.

Nagdulot ng panibagong bigat ang balanse ng kalakalan. Tumaas ang mga inaangkat mula $8.3 bilyon noong 2023 tungo sa $13.1 bilyon noong 2025, habang bumaba naman ang mga iniluluwas mula $1.9 bilyon tungo sa $1.8 bilyon. Umabot sa rekord na $11.3 bilyon ang kakulangan sa kalakalan, katumbas ng humigit-kumulang 60 porsiyento ng nominal GDP, kumpara sa $6.4 bilyon noong 2023.

Ipinapakita ng lumalawak na agwat na mas mabilis ang paglaki ng mga binibili mula sa ibang bansa kaysa sa kinikita sa pagluwas. Ayon sa pagsusuri, nagdulot din ng halos ganap na paghinto ng kalakalan ng dalawang bansa ang tensiyon sa hangganan ng Pakistan simula Oktubre 2025. Naantala nito ang komersiyo habang mas nangangailangan ang mga sambahayan ng mas maaasahang pinagkukunan ng kita.

Pinakamatindi ang pagkakait na dinaranas ng mga nagbabalik

Magkakaiba ang bilang ng mga nagbalik sa mga dokumento ng UNDP. Nakatala sa socioeconomic review ang 2.7 milyong nagbalik mula Iran at Pakistan noong 2025 at 4.9 milyon mula 2023 hanggang 2025. Sa pahayag tungkol sa mga natuklasan nito noong Mayo 13, 2026, 2.9 milyon ang ibinigay na bilang para sa 2025 at halos 5 milyon naman sa loob ng tatlong taon. Hindi ipinaliwanag ng mga dokumento ang pagkakaiba.

Umabot sa 92 porsiyento ang kawalang-katiyakan sa pagtugon sa mga batayang pangangailangan ng mga kamakailang nagbalik, na tinukoy sa pagsusuri bilang mga dumating sa nakaraang anim na buwan, kumpara sa 74 porsiyento sa buong bansa. Agwat ito na 18 puntos-porsiyento. Pormal na trabaho ang hawak ng 3 porsiyento lamang ng mga sambahayang bagong nagbalik, kumpara sa 15 porsiyento ng mga sambahayan sa mga lokal na komunidad, habang 78 porsiyento ang umaasa sa paminsan-minsang trabaho.

Mas tiyak ang detalyadong datos na ito ng mga sambahayan kaysa sa paglalarawan ng pahayag tungkol sa trabaho sa mga probinsiyang tumanggap ng maraming nagbalik. Ipinakikita ng mga ito ang isang populasyong lubhang umaasa sa arawang trabaho at kakaunti ang pagkakataong magkaroon ng regular na sahod. Ayon sa UNDP, lalo pang tumindi ang kompetisyon sa mga trabaho at nagkaroon ng pababang presyon sa sahod dahil sa pagdagsa ng mga tao.

Mas mahina rin ang akses sa mga serbisyo. Iniulat ng 32 porsiyento ng mga sambahayang bagong nagbalik na may miyembro silang hindi nakakuha ng pangangalagang pangkalusugan. Nasa 41 porsiyento ang pagpasok sa paaralan ng mga lalaki at 25 porsiyento naman ng mga babae, mas mababa sa mga pambansang bilang na 73 porsiyento at 42 porsiyento.

Umuunlad ang mga bilang sa ilang magkakaibang panahon ng pag-uulat:

• Nobyembre 2025: Iniulat ang mahigit 4.5 milyong nagbalik mula 2023 at paglago ng populasyon na humigit-kumulang 10 porsiyentong maiuugnay sa mga nagbalik na ito.
• Katapusan ng 2025: Nagtala ang socioeconomic review ng pinagsama-samang 4.9 milyong nagbalik, kabilang ang 2.7 milyon sa taong iyon.
• Mayo 13, 2026: Mas mataas na taunang tantiya na 2.9 milyong nagbalik noong 2025 ang ginamit sa pahayag ng UNDP.
• Oktubre 8, 2026: Binanggit sa update ng UN ang mga natuklasan ng IOM na halos 6.5 milyong nagbalik mula 2023.

Binanggit din sa isang ulat noong Nobyembre ang humigit-kumulang 1.5 milyong sapilitang nagbalik sa taong iyon. Ibang kategorya at panahon ng pag-uulat ang tinutukoy ng bilang na ito kumpara sa mga sumunod na taunang bilang ng nagbalik, kaya hindi maaaring pagpalitin ang mga ito.

Kahit tumaas ang kita, nangungutang pa rin ang mga pamilya

Tumaas ang karaniwang buwanang kita ng mga sambahayan mula 8,980 afghani noong 2024 tungo sa 10,185 noong 2025. Tinataya ng UNDP na 13 porsiyento ang nominal na pagtaas, o 10 porsiyento matapos isaalang-alang ang presyo. Gayunman, mas mataas pa rin ang karaniwang buwanang gastos, na umabot sa 10,752 afghani, kaya hindi kayang tustusan ng mga pamilya ang kanilang gastusin sa kita lamang.

May utang ang 81 porsiyento ng mga sambahayan noong 2025. Tumaas ang karaniwang utang mula 38,234 tungo sa 42,505 afghani, habang umakyat naman sa 49 porsiyento mula 45 porsiyento ang ratio ng utang sa kita ayon sa ulat. May utang ang 87 porsiyento ng mga kamakailang nagbalik.

Nagbago rin ang pagkakahati ng badyet ng mga sambahayan. Umabot sa 53 porsiyento ng gastos ang napunta sa pagkain, mula sa 43 porsiyento noong 2024. Bumaba naman mula 12 porsiyento tungo sa 8 porsiyento ang ginastos sa kalusugan. Dahil dumarami ang hindi natutugunang pangangailangang medikal, hindi dapat ipakahulugan ang pagbaba nito na mas kaunti na ang pangangailangan ng mga pamilya sa pangangalaga.

Inilarawan sa mga naunang natuklasang iniulat noong Nobyembre 2025 na 9 sa bawat 10 sambahayan ang nagbabawas ng pagkain, nagbebenta ng mga ari-arian o nangungutang. Nagtala naman ang sumunod na pagsusuri ng mga negatibong paraan ng pagharap sa suliranin sa 72 porsiyento ng mga sambahayan. Magkaiba ang paglalarawan at pagsukat ng mga ito, kaya hindi sapat na batayan para sabihing humupa ang paghihirap sa pagitan ng dalawang ulat.

Batay rin sa sarbey sa mahigit 48,000 sambahayan, iniulat sa mga natuklasan noong Nobyembre na mahigit 90 porsiyento ng mga nagbalik ay may utang na $373 hanggang $900, habang $100 ang karaniwang buwanang kita. Mahigit kalahati ng mga sambahayang nagbalik ang hindi nagpapagamot para makabili ng pagkain. Ipinakikita ng mga bilang na ito, kasama ng sumunod na pagsusuri, kung paanong napupunan ng pangungutang at pagbawas sa pagkonsumo ang kakulangan dahil sa hindi tiyak na kita.

Umabot sa mga klinika at suporta sa sambahayan ang pagbawas ng tulong

Hindi pantay ang naging pagbaba ng tulong. Bumagsak nang 43.8 porsiyento ang pondong pantao mula $1.62 bilyon noong 2024 tungo sa $0.91 bilyon noong 2025. Tumaas naman nang 11.3 porsiyento, mula $1.59 bilyon tungo sa $1.77 bilyon, ang pondong para sa mga batayang pangangailangan ng tao. Gayunman, bumaba ang pinagsamang pondo mula $3.21 bilyon tungo sa $2.68 bilyon, o $530 milyon na katumbas ng 16.5 porsiyentong bawas.

Kaya hindi napunan ng pagtaas ng suporta para sa pagbangon at mga batayang serbisyo ang mas malaking pagbawas sa tulong pang-emerhensiya. Nakatanggap ng tulong pantao ang 24 porsiyento lamang ng mga sambahayang nangangailangan sa loob ng 12 buwan bago ang sarbey, kumpara sa 34 porsiyento noong 2024.

Binanggit sa pagsusuri ang mga tantiya ng World Health Organization na 445 pasilidad pangkalusugan ang nagsuspinde ng operasyon o nagsara dahil sa kakulangan ng pondo, na nakaapekto sa halos 3.8 milyong tao sa 33 probinsiya. Muling nagbukas ang 91 pasilidad matapos ilipat sa loob ng sistema ang pondo. Kaya hindi dapat ipakahulugan ang kabuuang bilang ng mga nagsara na iyon din ang bilang ng mga permanenteng nanatiling sarado.

Tumaas mula 16 porsiyento tungo sa 23 porsiyento ang mga sambahayang nag-ulat na hindi natugunan ang kanilang pangangailangan sa pangangalagang medikal. May kahit isang miyembrong nangangailangan ng pangangalaga ang 94 porsiyento ng mga sambahayan, at sinabi ng mahigit kalahati ng mga nangangailangan ng gamutan na hindi makuha ang mga serbisyong kailangan nila.

Hiwalay na itinala sa ulat ang pagtaas mula 15 porsiyento tungo sa 27 porsiyento ng pagkakait dahil sa kawalan ng akses sa pangangalagang pangkalusugan. Iba ang panukat na ito sa sukatan ng hindi natugunang pangangalaga. Kapwa ipinahihiwatig ng mga ito ang paghina ng akses, ngunit hindi dapat pagsamahin bilang iisang porsiyento.

Hindi lamang gastos sa gamutan ang suliranin. Binanggit ng mga sambahayan ang kawalan ng mga gamot o serbisyo, maling gamot, mahabang paghihintay at kakulangan sa sinanay na kawani. Itinuring ng 14 porsiyento na malaking hadlang ang kakulangan ng mga babaeng kawani, na nag-uugnay sa krisis sa kalusugan at sa mga paghihigpit sa trabaho ng mga babae.

Pinahihina ng tagtuyot ang akses sa tubig at kabuhayan

Tumaas mula 34 porsiyento noong 2024 tungo sa 64 porsiyento noong 2025 ang pagkakalantad sa tagtuyot, o 30 puntos-porsiyento ang itinaas. Lalo itong tumama sa Central Highlands, kung saan 92 porsiyento ng mga sambahayan ang nag-ulat ng mga epekto ng tagtuyot. Sa buong bansa, nakaranas ng kahit isang masamang pangyayari ang 68 porsiyento ng mga sambahayan, mula sa 47 porsiyento noong nakaraang taon.

Iniulat ng 44 porsiyento lamang ng mga sambahayan na sapat ang kanilang maiinom na tubig, kumpara sa 59 porsiyento noong 2024. Sukat ito ng kasapatan ng tubig, hindi patunay na may tubig ang 44 porsiyento na nakatutugon sa lahat ng pamantayan sa kaligtasan. Tumaas mula 10 porsiyento tungo sa 31 porsiyento ang mga ulat tungkol sa natuyo o hindi gumaganang mga pinagkukunan ng tubig, habang nagpahayag ng pangamba sa kalidad ng tubig ang 26 porsiyento ng mga sambahayan.

Umabot din sa sariling produksiyon ng mga sambahayan ang pinsalang pang-ekonomiya. Bumaba mula 57 porsiyento tungo sa 45 porsiyento ang nakikilahok sa agrikultura, paghahayupan at iba pang gawaing pansariling produksiyon. Tumaas mula 17 porsiyento tungo sa 20 porsiyento ang bahagi ng mga sambahayang kulang ang nakokonsumong pagkain, habang umakyat mula 53 porsiyento tungo sa 58 porsiyento ang bahaging nasa bingit ng kakulangan.

Pansamantalang bumuti ang kawalan ng seguridad sa pagkain sa unang bahagi ng 2025 bago muling lumala kalaunan. Ayon sa mga proyeksiyong binanggit ng UNDP, 36 porsiyento ang bahaging haharap sa antas ng krisis o mas malala pa mula Nobyembre 2025 hanggang Marso 2026, kumpara sa 32 porsiyento sa kaparehong panahon bago nito. Proyeksiyon ito, hindi kumpirmadong kinalabasan para sa buong panahong iyon.

Binanggit din sa mga naunang ulat noong Nobyembre na 8,000 bahay ang winasak ng mga lindol, baha at tagtuyot. Lalo pang pinalala ng mga pinsalang ito ang kakulangan sa abot-kayang tirahan at mga serbisyo sa mga komunidad na tumatanggap na ng mga nagbabalik.

Dagdag pasanin sa lungsod ang krisis sa tubig ng Kabul

Inilalarawan sa hiwalay na pagsusuri ng Prosper Global, dating Mercy Corps, na bumaba nang 25 hanggang 30 metro ang antas ng tubig sa ilalim ng lupa sa Kabul sa loob ng isang dekada. Lumampas nang humigit-kumulang 44 milyong metro kubiko kada taon ang pagkuha sa likas na muling napupunuan ng mga aquifer, kaya lalong napipinsala ang mga ito dahil sa paglaki ng populasyon, malawakang pagbabarena at tagtuyot.

Nagbabala ang pagsusuri na maaaring matuyo ang mga aquifer pagsapit ng 2030 kung magpapatuloy ang kasalukuyang mga kalakaran. Binanggit nito ang mga proyeksiyon ng UNICEF na maaaring mapaalis sa kanilang tirahan ang humigit-kumulang 3 milyong residente sakaling bumagsak ang suplay, o halos kalahati ng tinatayang 6 na milyong populasyon ng Kabul. Mga babala itong nakasalalay sa mga kondisyon, hindi tiyak na petsa o kumpirmadong pagtataya ng paglikas.

May koneksiyon sa sentralisadong suplay ng tubig sa pamamagitan ng tubo ang humigit-kumulang 20 porsiyento lamang ng mga sambahayan. Limitadong oras lang ang suplay, dalawa o tatlong araw kada linggo. Tinataya ng pagsusuri na humigit-kumulang 20 litro kada araw bawat residente ang karaniwang akses, kumpara sa inirekomendang minimum na 80 litro na binanggit nito.

Nauubos sa tubig ang 15 hanggang 30 porsiyento ng kita ng mga sambahayan, kumpara sa humigit-kumulang 5 porsiyento bago ang 2021. May utang dahil sa tubig ang humigit-kumulang 68 porsiyento ng mga sambahayan, at tinataya ng pagsusuri na kontaminado ang hanggang 80 porsiyento ng tubig sa ilalim ng lupa. Nagbibigay ng kongkretong paliwanag ang mga natuklasang ito sa lungsod kung paanong nagiging banta sa kalusugan at bitag ng kahirapan ang kakulangan sa tubig.

Tinataya ng OCHA na nangangailangan ng tulong sa tubig at sanitasyon ang 16 milyong Afghan noong 2026. Ayon sa mga bilang ng pondo para sa unang bahagi ng 2025, $8.4 milyon lamang ang natanggap mula sa $264 milyong kailangan para sa mga nakaplanong proyekto, o humigit-kumulang 3.2 porsiyento. Hindi dapat ipagkamali ang naunang tala ng pondo bilang ganap na pagtatasa sa pagpopondo para sa 2026.

Hindi pa tiyak ang malalaking proyektong magpaparami ng suplay. Nilayon ang dam na Shahtoot na magbigay ng maiinom na tubig sa mahigit 2 milyong tao, ngunit hindi pa nagsisimula ang konstruksyon noong Marso 2025. Kaya hindi kumpirmadong iskedyul ng paghahatid ang inaasahang pagkumpleto nito sa 2027. Natapos na ang pagsisiyasat at pagdidisenyo para sa iminungkahing tubong magdadala ng tubig mula sa Ilog Panjshir, ngunit kailangan pa ito ng pinal na pag-apruba at mga mamumuhunan.

Lalong pinalalala ng mga paghihigpit sa kababaihan ang kawalang-katiyakan sa ekonomiya

Ayon sa UNDP, nanatiling may bisa noong 2025 ang halos 100 kautusang inilabas mula 2021, na naghihigpit sa trabaho, edukasyon at paggalaw ng mga babae. Nasa 42 porsiyento ang pagpasok sa paaralan ng mga babae, kumpara sa 73 porsiyento ng mga lalaki, habang nananatiling bawal sa mga babae ang edukasyon lampas sa primarya.

Ayon sa mga naunang natuklasan, 6 na porsiyento ang pakikilahok ng mga babae sa lakas-paggawa. Hindi tuwirang maihahambing ang panukat na ito sa 85 porsiyentong antas ng empleyo ng mga lalaking nasa hustong gulang sa pagsusuri, dahil kabilang sa pakikilahok sa lakas-paggawa kapwa ang mga nagtatrabaho at naghahanap ng trabaho. Gayunman, ipinahihiwatig ng dalawang natuklasan na nawawalan ng potensyal na kita ang mga sambahayan dahil hindi nakapagtatrabaho ang mga babae.

Hadlang din ang dokumentasyon. Iniulat ng 38 porsiyento ng mga sambahayan na may balidong pagkakakilanlan ang lahat ng babaeng miyembro, habang 18 porsiyento naman ang nagsabing wala ni isa sa kanila ang mayroon nito. Ayon sa mga konsultasyong binanggit ng UNDP, 56 porsiyento ng mga babae ang lumalabas ng bahay nang wala pang isang beses sa isang araw at 21 porsiyento naman ang wala pang isang beses sa isang linggo.

Inilarawan sa update tungkol sa mga karapatan ng kababaihan ng UN noong Oktubre 8, 2026, ang pagpapatupad ng mga karagdagang paghihigpit. Bineperipika ng UNAMA ang pag-aresto o pagkulong sa hindi bababa sa 52 babae at isang batang babae sa Herat at Kabul mula Hulyo hanggang Setyembre 2026 dahil sa umano'y paglabag sa dress code o paglabas sa publiko nang walang mahram, o lalaking tagapag-alaga.

Ayon sa misyon, pinalaya ang mga babae makalipas ang ilang oras, ngunit iniulat din nito ang berbal na pang-aabuso, pambubugbog at pagbabanta. Nagbabala ito na malamang na hindi iniulat ang iba pang kaso dahil sa takot at stigma. Hindi lamang kalayaan sa paggalaw ang naaapektuhan ng mga paghihigpit na ito: nililimitahan din ng mga ito ang akses sa trabaho, mga tindahan, pangangalagang pangkalusugan at mahahalagang serbisyo.

Dapat lumampas sa tulong sa pagdating ang pagbangon

Ayon sa mga sumunod na natuklasan ng IOM, 77 porsiyento ng mga nagbalik na sinarbey ang naninirahan sa pansamantalang tirahan at 51 porsiyento ang walang sapat na espasyo. Kulang sa dokumentasyong kailangan para sa mga kaugnay na serbisyo ang 43 porsiyento. Sa mga respondenteng edad 14 pataas, 69 porsiyento ang hindi nagtrabaho sa nakaraang 30 araw.

Iniulat sa mga naunang ulat na tatlong ulit na tumaas ang upa sa mga apektadong lugar at 18 porsiyento ng mga nagbalik ang muling napaalis sa tirahan sa nakaraang taon. Sa mga distrito ng Injil at Guzara, marami ang nakatira sa mga tolda o sirang gusali. Ipinakikita ng mga natuklasang ito kung bakit hindi sapat ang tulong sa hangganan lamang para malutas ang mga suliranin ng mga pamilyang nagbabalik.

Ipinaliwanag ni Mihyung Park, hepe ng misyon ng IOM sa Afghanistan, ang pangangailangan ng patuloy na suporta sa update noong Oktubre 2026:

Ipinakikita ng mga natuklasan na maraming nagbabalik ang nagnanais manatili at muling buuin ang kanilang buhay, ngunit nakasalalay ang kakayahan nilang gawin ito sa akses sa kabuhayan, ligtas na tirahan, dokumentasyon at mahahalagang serbisyo, gayundin sa suportang matatanggap ng mga komunidad na tumatanggap sa kanila.

Sinusuportahan ng mga prayoridad na binanggit ng mga sambahayan ang ganitong pamamaraan. Sa pagsusuri para sa 2025, pagkain ang itinuring na prayoridad ng 69 porsiyento, suporta sa trabaho at kabuhayan ng 57 porsiyento, at maiinom na tubig ng 46 porsiyento. Mas malaki, 17 puntos-porsiyento mula 2024, ang itinaas ng pangangailangan sa suporta sa kabuhayan kaysa sa itinaas ng pangangailangan sa pagkain.

Sinabi ni Stephen Rodriques, resident representative ng UNDP sa Afghanistan, sa pahayag noong Mayo 2026:

Makakatulong ang pamumuhunan sa mga trabaho, serbisyo at lokal na pamilihan para pasiglahin ang ekonomiya ng mga sambahayan at mahalaga ito upang mabigyan ang mga tao ng tunay na pagkakataong buuing muli ang kanilang buhay at mabawi ang kontrol sa kanilang kinabukasan.

Iniugnay rin ni Kanni Wignaraja, assistant secretary general ng UN at regional director ng UNDP para sa Asya at Pasipiko, ang batayang pag-unlad ng tao sa katatagan sa Afghanistan at sa mga hangganan nito. Konkretong usapin pa rin ang mga hindi nalulutas: pondo para sa mahahalagang serbisyo, trabahong sapat ang sahod para masuportahan ang mga sambahayan, maaasahang suplay ng tubig at kakayahan ng mga babae na makilahok sa buhay pang-ekonomiya. Walang tiyak na petsang itinatakda ang mga binanggit na pagsusuri para malutas ang mga ito.

Mahahalagang Punto

• Humigit-kumulang 28.9 milyong Afghan ang hindi nakatugon sa mga batayang pangangailangan noong 2025, o 1.4 milyon na mas marami kaysa noong 2024.
• Umabot sa 92 porsiyento ang antas ng kawalang-katiyakan sa mga kamakailang nagbalik, kumpara sa 74 porsiyento sa buong bansa.
• Magkakaibang bilang ng mga nagbalik noong 2025, 2.7 milyon at 2.9 milyon, ang nasa mga dokumento ng UNDP.
• Bumaba nang 43.8 porsiyento ang pondong pantao, habang bumagsak nang 16.5 porsiyento ang pinagsamang pondo para sa tulong pantao at mga batayang pangangailangan.
• Tumaas sa 64 porsiyento ang pagkakalantad sa tagtuyot, at bumaba sa 44 porsiyento ang akses sa sapat na maiinom na tubig.
• May utang ang 81 porsiyento ng mga sambahayan, habang tumaas sa 23 porsiyento ang hindi natutugunang pangangailangang pangkalusugan.
• Iniulat sa mga sumunod na natuklasan ng UN ang halos 6.5 milyong pinagsama-samang nagbalik at ang mga karagdagang pag-aresto sa mga babae noong 2026.