Lumampas sa $7 Milyon ang mga Bayad mula US na Iniuugnay sa Seksuwal na Pang-aabuso sa mga Bata sa Pilipinas, Habang Inilalantad ng mga Kaso ang Dayuhang Demand

Inilalantad ng mga rekord pinansyal ang lawak ng demand mula sa Amerika

Halos $7.3 milyon na mga transaksiyong pinaghihinalaang may kaugnayan sa pagsasamantala sa mga bata ang pumasok sa Pilipinas mula sa mga nagpadala sa US sa loob ng 18 buwan, na inilarawang mula kalagitnaan ng 2020 hanggang 2022, ayon sa testimonya ng International Justice Mission na bumanggit sa Philippine Anti-Money Laundering Council. Mahigit 67,000 ulat ng kahina-hinalang transaksiyon na may kaugnayan sa mga bayad mula US ang bumuo sa 52.25% ng mga ulat sa panahong iyon.

Kaugnay ang mga alertong pinansyal na ito ng mas malawak na pagtataya sa pinsala. Tinataya sa isang pag-aaral ng International Justice Mission (IJM) at University of Nottingham Rights Lab na halos 500,000 batang Pilipino, o humigit-kumulang isa sa bawat 100 bata, ang isinailalim sa trafficking upang makalikha ng materyal ng seksuwal na pagsasamantala sa mga bata para pagkakitaan noong 2022. Tinataya rin nito na halos 250,000 nasa hustong gulang sa Pilipinas ang lumahok sa trafficking na iyon.

Sinuri sa isang imbestigasyong inilathala noong Oktubre 11, 2026, kung paano nagbayad ang mga dayuhang salarin sa mga kamag-anak at iba pang lokal na tagapamagitan upang isaayos ang pang-aabuso, na kung minsan ay ipinadaraan sa mga live video call. Idinetalye nito ang mga nakaligtas na nagsimulang pagsamantalahan noong bata pa, mga hatol na nag-uugnay sa iba't ibang bansa, at mga online group na nag-aalok ng materyal ng pang-aabuso sa napakababang halaga.

Nangangailangan ng paglilinaw ang mga bilang pinansyal. Inilalarawan sa mga ulat na gumastos ang mga Amerikano ng mahigit $7 milyon mula 2020 hanggang 2022. Mas eksaktong bilang na halos $7.3 milyon ang nasa testimonya ng IJM ni John Tanagho; tinutukoy rin nito ang 18 buwang saklaw ng pag-uulat at inilalarawan ang mga transaksiyon bilang mga bayad na pinaghihinalaang may kaugnayan sa pagsasamantala. Mga babalang pinansyal ang mga ito, hindi kabuuan ng mga pagbiling isa-isang napatunayan sa hukuman.

Tinutukoy ng mga natuklasan ng council ang Estados Unidos bilang pangunahing pinagmumulan ng mga bayad na pinaghihinalaang mula sa demand, mula 2015 hanggang 2023. Hindi matutukoy sa kabuuang halaga ang dami ng mga batang inabuso: nagkakaiba ang mga presyo, maaaring lumitaw ang isang bata sa maraming recording, at maaaring pambayad ang mga transaksiyon sa dati nang materyal o sa access sa bagong pang-aabuso.

Ano ang sinusukat ng pambansang pagtataya

Inilabas ng IJM at Nottingham Rights Lab ang kanilang mga natuklasan sa lawak ng pinsala noong Setyembre 7, 2023. Tinutukan ng pananaliksik ang trafficking upang makalikha ng bagong materyal ng seksuwal na pagsasamantala sa mga bata para pagkakitaan, lalo na ang pang-aabusong ipinapalabas nang live. Hindi lamang ito bilang ng mga abusadong file na kumakalat online.

Umabot nang dalawang taon ang pag-aaral at kinasangkutan nito ang mga consultant na nakaligtas sa pang-aabuso at 24 na eksperto, mananaliksik at practitioner sa larangan. Sinabi ni Professor Zoe Trodd, direktor ng Nottingham Rights Lab, na gumamit ito ng mga pambansang sarbey sa mga sambahayan at pagsusuri ng datos, batay sa pananaliksik ng IJM noong 2020. Lumahok ang mga nakaligtas sa pagdisenyo ng sarbey at sa mga talakayan tungkol sa pagtatago ng pang-aabuso, mga hadlang sa pag-uulat, at ugnayan ng mga bata at trafficker.

Tinatayang tatlo sa bawat 1,000 nasa hustong gulang ang lumahok. Tantiya ang dalawang pambansang bilang, hindi bilang ng mga biktimang natukoy o mga salaring nahatulan. Nahirapan ang naunang pananaliksik ng IJM na sukatin ang paglaganap nito dahil mahirap maabot ang mga apektadong populasyon at kakaunti at watak-watak ang mga rekord.

Bumanggit din ang IJM ng mga naunang pag-aaral na nagpapakitang 12 taong gulang pababa ang mahigit kalahati ng mga batang inabuso sa mga kasong ito, at ilang buwan pa lamang ang pinakabata. Nakararanas ang mga biktima ng pang-aabuso sa loob ng karaniwang dalawang taon bago sila napangalagaan. Inilalarawan ng mga natuklasang iyon ang naunang pananaliksik, hindi hiwalay na paghahati ayon sa edad ng bawat batang kasama sa pagtataya para sa 2022.

Ipinakikita ng kaso ni Kate kung paano inuutusan ng mga bumibili ang pang-aabuso

Sinabi ni Kate, isang alyas na ginagamit upang protektahan ang pagkakakilanlan ng isang nakaligtas, na 13 taong gulang siya nang ipakilala siya ng nakatatandang kapatid na umampon sa kanya sa online na pagsasamantalang seksuwal noong pandemya ng COVID. Nawalan ng trabaho ang kanyang ama, at hiniling ng kapatid niyang kinilalang si Lorraine na akuin niya ang ilan sa mga online na kostumer nito. Sinasabing idinamay rin si Kate ng dalawang kapitbahay nang humiling ang mga kostumer ng mas batang kalahok.

Mula sa pagpapanggap na kasintahan ng isang kostumer, lumala ang mga kahilingan at nauwi sa mga hinihinging seksuwal na palabas at marahas na pang-aabuso. Natakot si Kate na baka pumunta sa kanilang tahanan sa Pilipinas ang mga lalaking nanonood nang malayuan. Iniulat na nagbanta ang isang kostumer na Amerikano na gagawa ng seksuwal na karahasan gamit ang baril.

Kinilala si Carey Lee Sackmann, dating empleyado ng isang kompanya ng logistics mula Maryland, bilang isa sa mga Amerikanong nag-utos ng pang-aabusong kinasangkutan ni Kate at iba pang bata. Ipinakikita ng mga rekord ng hukuman na binanggit sa imbestigasyon na hinatulan siya ng 10 taong pagkakakulong. Gumamit siya ng maraming Skype account upang makipag-ugnayan sa mga tagapamagitan, at tinatayang anim na taong gulang ang pinakabatang biktimang natukoy sa kanya.

Iniugnay ng imbestigasyong kinasangkutan ng FBI at Homeland Security Investigations (HSI) si Sackmann sa ilang tagapamagitan, kabilang ang kapatid ni Kate. Hinatulan si Lorraine ng 33 taong pagkakakulong. Nakasaad sa kasunduan sa pag-amin ni Sackmann ang $50,000 na bayad-pinsala, kung saan $6,300 ang natanggap ni Kate. Inilalarawan ng mga salaysay ang halagang iyon bilang iniutos na bayaran at bilang bayad-pinsalang naibayad.

Sa edad na 20 sa salaysay ng imbestigasyon, inilarawan ni Kate ang patuloy na pinsala sa kanyang tiwala sa sarili at mga ugnayan. Ipinakikita ng kanyang karanasan kung bakit hindi nangangahulugan ang hatol at bayad-pinsala lamang na tapos na ang paggaling ng isang nakaligtas.

Maaaring patahimikin ng kontrol ng pamilya ang mga bata

Sinabi ni Isa, isa pang nakaligtas na kinilala sa alyas, na pinilit siya ng kanyang mga tiya at tiyahin, kasama ang maliliit niyang pinsan, na lumahok sa pang-aabusong ipinapalabas nang live. Walong taong gulang siya nang magsimula ito, ayon sa imbestigasyon. Nakasalalay sa iskedyul ng mga dayuhang kostumer kung kailan ipapatawag ang mga bata, kabilang ang mga oras sa gabi.

Inilarawan ni Isa, na 14 taong gulang nang kapanayamin, ang ugnayan ng mga papasok na tawag at ng pang-aabuso:

May mga dayuhan sa telepono. Kapag tumatawag sila, saka nila ako kailangan.

Idinetalye sa mga rekord ng hukuman at panayam ang pagsasamantala. Paulit-ulit na bumili ang isang kostumer na Swiss, at mahigit $3,500 ang laman ng PayPal account na kaugnay ng isa sa mga tiya o tiyahin; inilarawan itong pinaghihinalaang kinita mula sa krimen. Kalaunan ay nasagip ang mga bata at inilagay sa isang shelter. Sinabi ng mga tagapag-alaga nila na humantong ang kaso sa hatol sa Switzerland at sa imbestigasyon sa United Kingdom.

Ipinakikita ng mga bilang ng Philippine National Police na binanggit sa imbestigasyon noong Oktubre 2026 na 32 sa 50 babaeng inaresto noong nakaraang taon dahil sa online na seksuwal na pang-aabuso at pagsasamantala sa mga bata ay mga ina, o 64%. Bahagi ito ng mga inarestong babae, hindi pambansang pagtataya sa lahat ng salarin.

Nalaman sa naunang pananaliksik ng IJM sa mga kaso na mga biyolohikal na magulang ang tumulong sa pang-aabuso sa 41% ng mga biktima, samantalang iba pang kamag-anak ang tumulong sa pang-aabuso sa 42% pa. Sa hiwalay na mga rekord ng pagsagip mula 2011 hanggang Mayo 2020, 57% ng mga salarin ay mga kamag-anak o malalapit na kaibigan ng pamilya. Magkakaibang grupo at panahon ang sinusukat ng mga bilang na ito, kaya hindi dapat ituring ang mga ito na magkakatumbas na porsiyento.

Pinananatili ng maliliit na bayad ang pamilihan para sa bagong pang-aabuso

Maaaring ipagbili nang ilang dolyar ang paisa-isang abusadong larawan. Natuklasan sa imbestigasyon noong Oktubre 2026 ang mga pribadong grupo sa Telegram, na ang ilan ay may libu-libong gumagamit, na nag-aalok ng materyal sa halagang katumbas ng isang tasa ng kape. May iba pang bayad para sa access sa live na pang-aabuso o mga kahilingan para sa partikular na nilalaman.

Sinabi ng IJM na nagbayad ang mga dayuhang salarin sa mga trafficker sa Pilipinas ng halagang kasingbaba ng £15 upang lumahok sa online na pang-aabuso. Inilarawan naman sa hiwalay na ulat na inilathala noong Mayo 2021 ang isang inang diumano'y nagbenta ng mga video clip ng kanyang mga anak sa halagang 150 hanggang 2,500 piso, na iniulat noon na katumbas ng humigit-kumulang $3 hanggang $50. Mas mahal ang access sa livestream kaysa sa nairekord na materyal.

Madalas lumitaw sa mga salaysay ng mga nakaligtas ang matinding suliraning pinansyal, kabilang ang pagkawala ng kita ng pamilya ni Kate. Inilarawan din sa opisyal na ulat na Disrupting Harm ang pagpilit sa mga bata na makibahagi sa pang-aabuso dahil inakala nilang kailangan nilang tumulong magpakain sa pamilya.

Sa 37 manggagawa sa serbisyong panlipunan sa frontline na sinarbey para sa ulat, 95% ang pumili sa matinding kahirapan bilang salik na nagpapataas ng panganib, at 92% ang pumili sa access sa teknolohiya at internet. Pagtataya ito ng mga manggagawa, hindi patunay na tiyak na nagdudulot ng pang-aabuso ang alinman sa mga salik na iyon. Nasa mga nasa hustong gulang na nagsasamantala sa mga bata at sa mga salaring nagbabayad sa kanila ang pananagutan.

Inilarawan sa ulat ang isa pang hadlang sa pagsubaybay sa mga transaksiyon: kung minsan ay ibang tao ang ginagamit ng mga tagapamagitan upang tumanggap ng bayad at ihatid ang pera sa pamilya ng bata. Kaya maaaring maging bahagi ng kadena ng pagsasamantala ang karaniwang imprastraktura ng pagpapadala ng pera, nang hindi nangangahulugang kahina-hinala ang bawat paglilipat na dumaraan dito.

Dumagsa ang mga ulat ng pang-aabuso bago at habang may lockdown

Nalaman sa Disrupting Harm na tumaas nang 479% mula 2017 hanggang 2019 ang mga ulat ng pinaghihinalaang online na seksuwal na pagsasamantala at pang-aabuso sa mga bata na isinumite ng mga electronic service provider sa US National Center for Missing and Exploited Children. Umabot sa 4.7% ng kabuuang CyberTip sa buong mundo noong 2019 ang mula sa Pilipinas, at halos lahat ay tungkol sa pagmamay-ari, paggawa o pamamahagi ng materyal ng seksuwal na pang-aabuso sa mga bata.

Noong 2020, nag-ulat ang mga kompanya ng teknolohiya ng mahigit 1.29 milyong abusadong larawan at video na nagmula sa Pilipinas, mahigit tatlong ulit ng bilang noong 2019. Hiwalay namang nag-ulat ang Philippine Department of Justice ng 202,605 kaso ng online na seksuwal na pagsasamantala mula Marso 1 hanggang Mayo 24, 2020, pagtaas na 265% kumpara sa kaparehong panahon noong nakaraang taon.

Hindi maaaring pagsamahin ang mga panukat na ito. Magkakaibang yunit ang mga larawan, video, tip at kasong naitala sa administratibo, at hindi lahat ng mga ito ay kumakatawan sa natatanging bata. Maaari ring makaapekto sa kabuuan ang mga pagbabago sa pagtuklas at pag-uulat. Sa kabila ng mga limitasyong iyon, ipinakikita ng mga bilang ang malaking pagdami ng naitalang aktibidad bago at habang may mga restriksiyon dahil sa pandemya.

Ang mga pangunahing pangyayaring may petsa ay sumasaklaw sa ilang taon:

• 2010 hanggang 2017: Sinuri sa batayang pag-aaral ng IJM ang mga imbestigasyon sa Pilipinas at mga referral mula sa ibang bansa.
• Marso hanggang Mayo 2020: Nagtala ang mga awtoridad sa Pilipinas ng matinding pagdami ng mga ulat ng online na pagsasamantala habang may lockdown.
• 2022: Panahong saklaw ng pambansang pagtataya sa paglaganap sa Scale of Harm.
• Setyembre 7, 2023: Inanunsiyo ng IJM at Nottingham Rights Lab ang mga natuklasan ng pag-aaral.
• Enero 2025: Nagpadala ang mga imbestigador ng US ng impormasyon tungkol sa isang suspek na Canadian sa mga awtoridad ng Canada.
• Oktubre 11, 2026: Inilathala ang imbestigasyong nagdetalye sa mga nakaligtas, dayuhang mamimili at mga hamon sa pagpapatupad ng batas.

Bakit mahirap imbestigahan ang mga livestream

Ibinubukod sa pag-aaral ng IJM noong 2020 tungkol sa pagsasamantala ang pang-aabusong ipinapalabas nang live sa simpleng pamamahagi ng dati nang file. Maaaring manood, makipag-ugnayan at mag-utos ng pang-aabuso ang isang salaring nasa malayo habang nangyayari ito. Hindi nangangahulugan na tagamasid lamang ang isang tao dahil wala siya sa pisikal na lugar ng pang-aabuso.

Sinabi ng isang pederal na imbestigador ng US na partikular na mahirap usigin ang mga kasong may livestream dahil madalas iwasan ng mga salarin ang pagrekord ng mga sesyon. Kung walang naka-save na video, maaaring mas kaunti ang ebidensiya ng nangyari sa mga imbestigador, kahit nagpapakita ng mapang-abusong ugnayan ang mga rekord ng komunikasyon o bayad.

Tinukoy rin sa pag-aaral noong 2020 ang isang kakulangan sa teknolohiya. Nakakatulong ang mga tool sa pagtutugma ng larawan gaya ng PhotoDNA upang matukoy ang mga kopya ng materyal na natukoy nang abusado. Hindi matutukoy ng prosesong iyon lamang ang recording na hindi pa nakita o ang pang-aabusong nagaganap nang live. Nanawagan ang pag-aaral para sa maagap na pagtuklas sa bagong likhang materyal at pang-aabusong ipinapalabas nang live.

Nagdudulot din ng mga hamon sa imbestigasyon ang mga pribadong grupo at naka-encrypt na pagmemensahe, bagaman hindi naka-encrypt ang lahat ng pribadong grupo at hindi lahat ng naka-encrypt na pag-uusap ay may kinalaman sa krimen. Inilarawan sa Disrupting Harm ang paggamit ng mga salarin sa Facebook bilang unang paraan ng pakikipag-ugnayan bago ilipat ang mga bata sa mga naka-encrypt na serbisyo.

Nagkakaiba ang mga tugon ng mga platform. Itinuro ng WhatsApp ang impormasyong tungkol sa pagtukoy ng pinaghihinalaang pang-aabuso gamit ang ilang datos at mga ulat ng gumagamit. Inilarawan ng Viber ang mga awtomatikong tool at mga tagasuri. Sinabi ni Devon Spurgeon, tagapagsalita ng Telegram, na ipinagbawal ng serbisyo ang mahigit 400,000 channel na may kaugnayan sa pang-aabuso sa mga bata noong 2026, at kinilala rin niya ang mga pagtatangkang bumalik ng mga gumagamit na pinagbawalan. Bilang ng mga channel ang bilang na iyon, hindi bilang ng mga batang nasagip o mga krimeng napigilan.

Pinagdurugtong ng mga imbestigasyon ang mga mamimili at tagapamagitan sa iba't ibang bansa

Matagal nang mahalagang bahagi ng mga imbestigasyon sa Pilipinas ang mga referral mula sa ibang bansa. Nalaman sa pagsusuri ng IJM noong 2020 sa mga kaso na, sa mga kasong sinimulan sa pamamagitan ng referral mula sa mga awtoridad ng ibang bansa, 31 o 55% ang mula sa Estados Unidos, at 13 o 22% ang mula sa Nordic Liaison Office. Nagbabala ang Disrupting Harm na maaaring sumalamin ang pag-asa sa mga referral mula sa ibang bansa sa reaktibong gawi sa imbestigasyon at hindi dapat ituring na patunay na dayuhan ang karamihan sa mga salarin.

Ipinakikita ng kaso sa Winnipeg kapwa ang pagtutulungan at ang diumano'y pamimilit. Kinasuhan ng pulisya si Christopher Steven Hoskins, 50, matapos akusahang nagbayad siya sa dalawang tao sa Pilipinas upang gumawa ng materyal ng pang-aabuso na kinasasangkutan ng mga batang nasa pangangalaga ng mga ito mula huling bahagi ng 2017 hanggang kalagitnaan ng 2023.

Inakusahan pa ng pulisya si Hoskins na mula Marso hanggang Hulyo 2023 ay humingi siya ng karagdagang materyal at nagbantang ibabahagi sa mga kamag-anak at kaibigan ng mga tagapag-alaga ang mga dati nang recording. Nagpaabot ang HSI ng impormasyon sa National Child Exploitation Crime Centre ng Canada noong Enero 2025. Inaresto si Hoskins noong Oktubre 1 at naharap sa mga kasong may kinalaman sa mga seksuwal na krimen, materyal ng pang-aabuso at pangingikil. Hindi tinukoy sa ulat ang taon ng pag-aresto. Hindi pa napatutunayan sa hatol ang mga paratang.

Sa Cebu City, sinagip ng mga awtoridad ang isang limang taong gulang na batang babae at inaresto ang kanyang 25 taong gulang na ina at kinakasama ng ina sa isang bahay sa Sitio Tambisan, Barangay Tisa, noong Setyembre 30. Nag-refer ng impormasyon ang HSI Manila noong Setyembre 18, at naglabas ng cyber warrant ang hukuman noong Setyembre 29. Hindi binanggit sa ulat ang taon ng mga pangyayaring iyon noong Setyembre.

Kinasuhan ang mga suspek sa Cebu sa ilalim ng Republic Acts 11930, 9208 at 7610, na sumasaklaw sa online na pagsasamantala sa mga bata, trafficking at pangangalaga sa mga bata. Ipinagkatiwala ang bata sa pangangalaga ng Department of Social Welfare and Development. Mga paratang ang mga kaso, hindi hatol ng pagkakasala.

Mga mapagkukunan para sa pagpapatupad ng batas at pangangalaga sa mga nakaligtas

Ipinakita ng datos na nakuha ng Cato Institute na halos 90% ng mga ahente ng HSI, o mahigit 6,000 tauhan, ang inilipat sa pagpapatupad ng batas sa imigrasyon matapos bumalik sa puwesto si President Donald Trump noong Enero 2025. Sinabi ng mga imbestigador na naantala ng paglilipat ng tungkulin ang ilang kaso ng pang-aabuso sa mga bata at pinalamig ang ilang lead. Hindi tumugon ang HSI sa hiling na magbigay ng komento na binanggit sa imbestigasyon.

Hindi pinatutunayan ng mga salaysay kung ilang imbestigasyon sa pagsasamantala ang naantala o tinalikuran dahil sa mga pagbabagong iyon sa tauhan. Gayunman, ipinakikita ng mga referral sa Winnipeg at Cebu kung bakit mahalaga sa ibang lugar ang mga gawain sa isang hurisdiksiyon: maaaring makatulong ang impormasyong natuklasan ng mga imbestigador ng US upang matukoy ang isang dayuhang suspek o mahanap ang batang nasa agarang panganib.

Nangangailangan din ang pangangalaga ng pagtutok sa mga ugnayan sa loob ng tahanan. Ipinaliliwanag ng Disrupting Harm na ginagawang krimen ng batas sa Pilipinas ang pamimilit sa mga bata na gumawa ng materyal ng pang-aabuso at ang sadyang pagpapahintulot sa batang nasa pangangalaga ng isang tao na lumahok dito. Sa talakayan nito tungkol sa Anti-Child Pornography Act, itinuturing na tahasang ipinagbabawal ang pang-aabusong ipinapalabas nang live. Sa kaso sa Cebu, binanggit ang magkakahiwalay na batas, kabilang ang Republic Act 11930.

Ayon sa testimonya ng IJM, sinuportahan ng organisasyon ang mga awtoridad sa pagpapatupad ng batas sa Pilipinas upang mapangalagaan ang mahigit 1,180 biktima at taong nanganganib mula pa noong 2011. Pinagsama-samang bilang ito ng mga tinulungan, hindi sukatan ng natitira pang paglaganap ng pang-aabuso. Nanawagan ang mga nakaligtas na lumahok sa pananaliksik nito para sa mas maagang pagtuklas, mas matibay na pag-uulat at pagkilos laban sa mga dayuhang salaring lumilikha ng demand.

Walang ibinigay na petsa ng susunod na pagdinig para sa mga kaso sa Winnipeg o Cebu, at hindi nakasaad ang kinalabasan ng imbestigasyon sa Britain na may kaugnayan kay Isa. Kapwa ipinakikita ng mga alertong pinansyal, pagtataya sa pambansang paglaganap at mga pag-uusig sa mga indibidwal ang bigat ng problema, habang nananatiling hindi alam ang kabuuang bilang ng mga bayad, salarin at apektadong bata.

Mahahalagang Punto

• Bumanggit ang testimonya ng IJM ng halos $7.3 milyon na mga bayad na pinaghihinalaang may kaugnayan sa pagsasamantala mula sa mga nagpadala sa US sa loob ng 18 buwan na inilarawang mula kalagitnaan ng 2020 hanggang 2022.
• Tinataya sa pag-aaral na Scale of Harm na halos 500,000 batang Pilipino ang isinailalim sa trafficking upang makalikha ng bagong materyal ng pagsasamantala para pagkakitaan noong 2022.
• Ipinakikita ng mga salaysay ng mga nakaligtas at kaso sa hukuman na nag-uutos ng pang-aabuso ang mga dayuhang salarin sa pamamagitan ng mga lokal na tagapamagitan, na madalas ay mga kamag-anak.
• Hinatulan si Carey Lee Sackmann ng 10 taong pagkakakulong; nakatanggap si Kate ng $6,300 mula sa bayad-pinsalang may kaugnayan sa kanyang kaso.
• Maaaring kaunti lamang ang maiiwang naitalang ebidensiya ng livestream, samantalang hindi kayang tuklasin ng mga kilalang tool sa pagtutugma ng larawan lamang ang bagong pang-aabuso.
• Ipinakikita ng mga imbestigasyon sa Canada at Cebu ang papel ng mga referral mula sa ibang bansa. Hindi katumbas ng hatol ang mga kasong isinampa laban sa mga suspek.