Tumama sa Mindanao ang 7.8 Magnitude na Lindol; Hindi Bababa sa 35 ang Iniulat na Nasawi

Naghahanap ang mga Rescuer sa mga Gumuho na Gusali Habang Nagkakaiba ang mga Ulat sa mga Nasawi

Tumama ang isang magnitude 7.8 na lindol sa karagatan sa labas ng Sarangani sa katimugang Pilipinas alas-7:37 ng umaga noong Hunyo 8, 2026, na nagdulot ng nakamamatay na pagguho ng lupa, nagpaguho ng mga gusali at nagpasok ng mga alon ng tsunami sa mga pamayanang baybayin. Ayon sa isang ulat, hindi bababa sa 35 ang nasawi at mahigit 200 ang nasugatan, samantalang iniulat naman ng isa pa ang 32 nasawi, 200 sugatan at 12 nawawala.

Hindi pa napagkakasundo ang magkakaibang bilang, at patuloy pang tinutukoy ng mga awtoridad ang mga biktima habang nagpapatuloy ang mga operasyon sa pagsagip. Nagkakaiba rin ang mga ulat kung saan nangyari ang pinakamaraming pagkamatay. Itinuro ng isa ang General Santos bilang lungsod na may pinakamaraming nasawi; sinabi naman ng isa pa na karamihan ay nasawi sa lalawigan ng Sarangani, kung saan 13 taganayon ang namatay sa pagguho ng lupa sa Glan.

Kinumpirma ng Embahada ng U.S. sa Pilipinas ang oras at lokasyon ng lindol sa karagatan sa abiso nito tungkol sa likas na sakuna noong Hunyo 8, at binanggit ang Philippine Institute of Volcanology and Seismology, na kilala bilang PHIVOLCS. Itinala sa abiso ang eksaktong oras na alas-7:37:41 ng umaga at mga koordinatong 05.57 degrees hilaga at 124.98 degrees silangan.

Dumanas ng malawakang pinsala sa mga gusali ang General Santos, isang daungang lungsod na may mahigit 700,000 residente at sentro ng pag-eeksport ng tuna. Hinalughog ng mga rescue team ang isang supermarket, bodega, paaralang primarya at iba pang istrukturang maaaring may naipit na mga tao. Ayon sa hiwalay na ulat, hindi bababa sa apat na tao ang nananatiling nawawala sa lungsod, mas makitid na bilang sa heograpiya kumpara sa iniulat na kabuuang 12.

Tumama ang lindol sa unang araw ng pasukan. Kinansela ang mga klase, inilikas ang mga pasyente sa ospital at pansamantalang isinara ang pandaigdigang paliparan sa General Santos. Kalaunan ay inalis ang mga babala sa baybayin, ngunit nanatiling agarang alalahanin ang mga nasirang gusali at patuloy na mga aftershock.

Ano ang Ipinakikita ng Binagong Sukat ng Lindol

Sa unang ulat ng PHIVOLCS, magnitude 7.0 ang lindol at may lalim na 10 kilometro. Binago ng Earthquake Information No. 2 nito ang mga sukat at iniulat na magnitude 7.8 ito at may lalim na 33 kilometro. Ayon sa mga ulat na sumipi sa abisong iyon, nasa 32 kilometro timog-kanluran ng Maasim, Sarangani ang sentro ng lindol.

Inilalarawan ng mga bilang na ito ang magkakaibang aspekto ng pangyayari. Sinusukat ng magnitude ang laki ng lindol, samantalang tinutukoy ng lalim kung gaano ito kalayo sa ilalim ng ibabaw nagsimula. Maaaring magbago ang mga paunang pagtataya habang pinoproseso ng mga ahensiya ng pagsubaybay sa lindol ang mas maraming naitalang datos. Binagong pagtatasa ito sa iisang lindol, hindi pangalawang pangyayari.

Iniugnay ang lindol sa paggalaw sa kahabaan ng Cotabato Trench. Inilarawan ni PHIVOLCS director Teresito Bacolcol ang lindol bilang pinakamalakas na tumama sa Pilipinas noong taong iyon. Ayon sa kaniyang salaysay, humigit-kumulang 20 milya ang lalim at layo nito mula sa Maasim, na malawakang tumutugma sa mga binagong sukat sa kilometro.

Dahil nasa laot ang lokasyon, dalawang magkasabay na emerhensiya ang naganap: mapaminsalang pagyanig sa kalupaan at banta ng tsunami sa baybayin. Hindi nangangahulugang ligtas nang pasukin ang mga gusaling napinsala ng pagyanig ang kalaunang pag-alis ng mga babala sa tsunami.

Nagkakaiba ang Lakas ng Pagyanig sa Mindanao

Naitala ng mga instrumento ang Intensity VIII, na inilalarawan ng PHIVOLCS bilang lubhang mapaminsala, sa Malapatan, Sarangani. Naitala naman sa Koronadal City sa South Cotabato at Santa Maria sa Davao Occidental ang Intensity VII, o mapaminsalang pagyanig. Intensity VI ang naitala ng mga instrumento sa General Santos at T'boli.

Iba ang intensity sa magnitude. Iisa ang magnitude na naglalarawan sa laki ng isang lindol, ngunit nag-iiba ang intensity nito sa bawat lugar batay sa pagyanig na naramdaman doon. Nagmumula ang instrumental intensity sa mga sensor ng lindol; ang iniulat na intensity naman ay batay sa mga obserbasyon sa pagyanig at mga epekto nito.

Nagkakaiba ang mga ulat sa pinakamataas na naobserbahang intensity. Sa isa, iniulat ang Intensity VII sa General Santos, samantalang sa isa pa, Intensity VI sa Palimbang at Senator Ninoy Aquino ang pinakamalakas na iniulat na pagyanig. Parehong binanggit ng dalawang ulat ang mas mataas na instrumental reading na VIII sa Malapatan. Hindi pa nalulutas ang pagkakaiba sa mga iniulat na obserbasyon.

Naitala rin ang pagyanig sa Davao City, Cotabato, Zamboanga at ilang bahagi ng Leyte. Naapektuhan ng pagkawala ng kuryente at internet ang ilang lugar, habang patuloy na nararamdaman ng mga residente ang mga aftershock. Ayon sa isang ulat, umabot sa humigit-kumulang 180 ang mga aftershock, bagaman hindi tinukoy ang panahon ng pagbibilang.

Dagdag sa Bilang ng Nasawi sa mga Gusali ang mga Namatay sa Pagguho ng Lupa

Sinabi ni Rene Punzalan, opisyal ng panlalawigang disaster mitigation, na 13 taganayon ang namatay sa pagguho ng lupa sa Glan, Sarangani. Iniulat din niya ang apat pang nasawi sa lalawigan. Sa kabuuan, 17 pagkamatay ang naiuugnay sa Sarangani, bagaman hindi nito nilulutas ang pagkakaiba sa pambansang bilang o sa mga ulat kung saan naganap ang karamihan ng mga pagkamatay.

Iniugnay naman ang iba pang pagkamatay sa mga gumuhong gusali at nahulog na mga labi sa South Cotabato, Davao Occidental at Balut Island. Iniulat ng mga opisyal ang mga nasawi sa isang nasirang mosque. Kabilang din sa mga ulat ng pinsala ang mga simbahan, shopping mall, paaralan at ospital, ngunit wala pang inilalabas na kumpletong talaan ng mga apektadong istruktura.

Bahagya o tuluyang gumuho ang ilang gusali sa General Santos. Bahagyang gumuho ang isang gusaling pangkomersiyo na may apat na palapag at kinaroroonan ng isang panlalawigang himpilan ng radyo, ngunit nakatakas ang mga kawani patungo sa unang palapag nang walang nasaktan. Inaalam din ng mga search team ang mga ulat na maaaring may mga naipit sa loob ng isang paaralan.

Naglalakbay sa General Santos si Rod Sosmeña, isang regional director ng Office of Civil Defense, nang tumama ang lindol. Inilarawan niya ang biglang pag-uga ng kaniyang sasakyan at ang naging reaksyon ng mga tao sa kalapit na mga kalsada:

Biglang umuga ang aming pickup truck at akala ko ay na-flat ang gulong.

Napakalakas ng pagyanig at nagtakbuhan palabas ng mga bahay patungo sa mga kalsada ang mga tao.

Pansamantala pa ang mga bilang ng nasawi. Hindi dapat pagsamahin ang 12 iniulat na nawawala at ang hiwalay na bilang na hindi bababa sa apat na nawawala sa General Santos, dahil maaaring kabilang na ang bilang sa lungsod sa mas malawak na kabuuan.

Nasa Labas ang Ilang Bata Habang Isinasagawa ang mga Seremonya sa Paaralan

Sa Matanao National High School, gumuho ang bubong habang nasa labas ang mga mag-aaral at kawani para sa seremonya ng pagtataas ng bandila. Nasira ang gusali sa isang lindol noong 2019 at nakatakda na itong gibain. Itinutuon ng pagguho nito ang pansin sa isang dati nang sirang gusali, bagaman walang ulat na nagpapaliwanag kung bakit hindi pa ito nagigiba.

Nagmula naman sa Malita sa Davao Occidental ang hiwalay na ulat tungkol sa paaralan. Mahigit 100 estudyanteng nakauniporme at humigit-kumulang isang dosenang guro ang nagtipon sa labas para sa seremonya ng pagbubukas ng klase matapos ang dalawang buwang bakasyon sa tag-init. Sinabi ni principal Rosavel Cachuela na may ilang batang napasigaw o napaiyak, ngunit nanatiling nakaupo at hindi gumagalaw ang karamihan, at walang nasaktan sa mga estudyante.

Inilarawan ni Cachuela kung paano binago ng lindol ang pagsisimula ng pasukan:

Nauwi sa trauma ang pananabik nila sa unang araw ng pasukan.

Gumuho ang isang silungan sa paaralan sa Malita at napinsala ang isang motorsiklo. Magkaibang lugar naganap ang dalawang insidenteng ito sa mga paaralan at hindi dapat ipagkamali sa hiwalay na mga ulat tungkol sa mga taong maaaring naipit sa ibang nasirang paaralan.

Nasaklaw ng mga Babala sa Tsunami ang Siyam na Lalawigan

Sa abiso ng Embahada ng U.S., nakalista ang siyam na lugar na nasa ilalim ng babala sa tsunami: Sarangani, Davao Occidental, Tawi-Tawi, Sulu, Basilan, Zamboanga del Sur, Zamboanga Sibugay, Sultan Kudarat at South Cotabato. Ayon dito, inaasahang darating ang mga unang alon sa pagitan ng alas-7:37 at alas-9:37 ng umaga noong Hunyo 8 at maaaring magpatuloy nang ilang oras.

Nagbabala ang PHIVOLCS na maaaring lumampas sa isang metro ang taas ng mga alon kumpara sa normal na lebel ng tubig at posibleng mas mataas pa ang mga ito sa mga look at kipot na nakapaloob sa lupa. Binanggit sa paunang babala ng U.S. tungkol sa tsunami ang posibilidad ng mga alon na aabot sa tatlong metro. Mga pagtataya sa posibleng kondisyon ang mga babalang iyon, hindi mga sukat ng aktuwal na narating ng mga alon sa bawat baybayin.

Iniulat ng mga awtoridad ng Pilipinas na umabot sa humigit-kumulang 1.4 metro ang mga alon sa anim na baybaying lugar. Binanggit ni Bacolcol ang alon na may taas na 4.6 talampakan sa Kiamba, na katumbas ng humigit-kumulang 1.4 metro. Sinubaybayan din ang mga alon na may taas na humigit-kumulang tatlong talampakan, o 0.9 metro, sa Sultan Kudarat at Sarangani.

Nasira ng lindol at mas matataas na alon ang anim na bahay na nakatukod sa mga poste sa isang baybaying nayon sa Zamboanga del Sur. Ipinakikita ng pinsalang ito na hindi lamang mga utos ng paglikas ang epekto sa baybayin, kahit mas mababa sa paunang pinakamataas na pagtataya ang mga nasukat na alon.

Sinabi ng Pacific Tsunami Warning Center na halos lumipas na ang banta humigit-kumulang limang oras matapos ang lindol. Inalis naman ng mga opisyal ng Pilipinas ang babala sa tsunami pagsapit ng kalagitnaan ng hapon. Pumalit sa paunang yugto ng paglikas ang mga sumunod na pagtatayang ito, ngunit hindi nito inalis ang mga panganib mula sa mga nasirang istruktura o aftershock.

Umabot ang mga Alon sa Indonesia, Palau at Japan

Naglabas din ng mga babala sa tsunami ang Indonesia at Japan, at may maliliit na alon na nasukat sa labas ng Pilipinas. Nagtala ang isang panukat sa laot ng isla ng Sulawesi sa Indonesia ng tsunami na may taas na 2.7 talampakan, o humigit-kumulang 0.82 metro. Iniulat naman ng Pacific Tsunami Warning Center ang mga alon na may taas na isang talampakan sa Palau, o humigit-kumulang 0.30 metro.

Nagtala ang Japan Meteorological Agency ng mga alon na umabot sa 7.8 pulgada, o humigit-kumulang 0.20 metro, sa Chichijima at Kushimoto. Mas mababa ang mga sukat na ito kaysa sa alon na humigit-kumulang 1.4 metro na iniulat sa Kiamba. Naramdaman din ang lindol sa estado ng Sabah sa Malaysia, bagaman walang iniulat na taas ng tsunami doon.

Mahalaga ang pagkakaiba ng mga lokasyon: hindi nangangahulugang pareho ang taas sa buong baybayin ng isang alon na nasukat sa iisang panukat. Partikular na nagbabala ang PHIVOLCS tungkol sa mas matataas na alon sa mga look at kipot, kung saan maaaring makaapekto sa mga lokal na kondisyon ang hugis ng baybayin.

Naantala ang mga Ospital, Biyahe sa Eroplano at Operasyon ng Tulong

Iniulat na nakaupo sa labas ng isang paaralan ang mga pasyenteng inilikas mula sa nasirang ospital. Hindi tinukoy sa ulat ang ospital o kung kailan maibabalik ang mga serbisyo nito. Dagdag na pasanin sa pagtugon sa emerhensiya ang mga ulat ng pinsala sa ospital, habang tinutugunan din ang mahigit 200 nasugatan.

Sinabi ng Civil Aviation Authority of the Philippines na pansamantalang isinara ang General Santos International Airport at kinansela ang 17 domestic flight. Walang kumpirmadong oras ng muling pagbubukas na ibinigay. Lalong nagpahirap sa mga pagsusuri sa pinsala at paghahanap ang pagkawala ng kuryente at internet sa ilang lugar.

Nag-utos si Pangulong Ferdinand Marcos Jr. na kanselahin ang mga klase at inatasan ang mga ahensiya sa pagtugon sa sakuna na magpadala ng mga tauhan sa mga apektadong lalawigan. Sa pag-anunsyo ng tugon ng pamahalaan, sinabi niya:

kumikilos na ang pambansang pamahalaan at hindi namin pababayaan ang Mindanao.

Ayon sa Embahada ng U.S., nagsasagawa ng pagsusuri sa pinsala at nagpapadala ng mga unang reresponde ang Office of Civil Defense at mga ahensiya ng pamamahala sa sakuna ng Pilipinas. Ipinahayag din ng Estados Unidos na handa itong sumuporta sa mga pagsisikap ng Pilipinas sa pagtugon. Nagpahayag ng suporta ang France, Japan at New Zealand, ngunit walang tinukoy na tiyak na dami ng tulong o iskedyul ng paghahatid.

Ang Pagkakasunod-sunod ng mga Pangyayari sa Emerhensiya

Naganap sa loob ng iisang araw ang lindol, mga pagbabago sa mga sukat at mga babala sa tsunami. Makikita sa pagkakasunod-sunod ng mga pangyayari ang pagkakaiba ng mga paunang pagtataya sa mga sumunod na obserbasyon at desisyon:

• Hunyo 8, alas-7:37:41 ng umaga: Itinala ng PHIVOLCS ang lindol sa karagatan sa labas ng Sarangani.
• Paunang pagtatasa: Iniulat ng ahensiya na magnitude 7.0 ang lindol at may lalim na 10 kilometro.
• Pangalawang abiso sa lindol: Binago ng PHIVOLCS ang magnitude sa 7.8 at ang lalim sa 33 kilometro.
• Alas-7:37 hanggang alas-9:37 ng umaga: Itinaya ng mga awtoridad ang pagdating ng mga unang alon ng tsunami at nagbabala na maaaring tumagal nang ilang oras ang aktibidad.
• Humigit-kumulang limang oras matapos ang lindol: Sinabi ng Pacific Tsunami Warning Center na halos lumipas na ang banta ng tsunami.
• Pagsapit ng kalagitnaan ng hapon: Inalis ng mga awtoridad ng Pilipinas ang babala sa tsunami habang nagpapatuloy ang pagsagip at pagsusuri sa pinsala.

Nanawagan ang PHIVOLCS sa mga residente sa baybayin na lumipat sa mas mataas na lugar o mas malayo sa dalampasigan habang may babala. Nagbigay rin ito ng hiwalay na tagubilin para sa mga sasakyang pandagat: itali nang maayos ang mga bangka sa mga daungan at mabababaw na katubigang baybayin at lumayo sa tabing-dagat, samantalang dapat manatili sa malalim na katubigan ang mga bangkang nasa laot na hanggang sa makatanggap ng karagdagang tagubilin.

Pinayuhan din ni Bacolcol ang mga tao na humingi muna ng gabay bago bumalik sa mga nasirang bahay at gusali dahil maaari pang magdulot ng karagdagang pagguho ang mga aftershock. Mahalaga pa rin ang babalang ito matapos matapos ang abiso para sa baybayin.

Mga Hindi Pa Tiyak

Hindi pa natutukoy ang pinal na bilang ng mga nasawi, ang bilang ng mga nawawala at ang kabuuang lawak ng pinsala sa mga istruktura. Nagbigay ang mga ulat ng magkakaibang bilang ng mga nasawi at magkaibang salaysay kung saan naganap ang karamihan ng mga pagkamatay. Wala pang napagkasunduang paghahati-hati ng bilang ayon sa lalawigan o kumpirmadong talaan ng mga nawawala.

Hindi rin tinukoy ang lawak ng pinsala sa mga ospital at paaralan, oras ng muling pagbubukas ng paliparan at iskedyul ng mga inspeksyon sa mga gusali. Wala ring inanunsyong oras para sa susunod na briefing o palugit para sa pinagsama-samang pagsusuri ng pinsala sa mga ulat tungkol sa pagtugon.

Kabilang sa mga agarang prayoridad ang paghahanap sa mga taong maaaring naipit sa mga gumuhong istruktura, paggamot sa mga nasugatan at pagsusuri kung maaari pang tirhan ang mga nasirang gusali. Mahalaga sa pag-unawa sa emerhensiya ang pagkakaiba ng pag-alis ng babala sa tsunami at ng patuloy na panganib sa kalupaan: humupa ang banta sa baybayin, habang nagpapatuloy ang mga operasyon sa pagsagip at mga aftershock.

Mahahalagang Punto

• Tumama ang isang magnitude 7.8 na lindol sa karagatan sa labas ng Sarangani alas-7:37 ng umaga noong Hunyo 8, 2026.
• Iniulat ng mga ulat na hindi bababa sa 32 at hindi bababa sa 35 ang nasawi, at nasa 200 o higit pa ang nasugatan.
• Nasawi ang 13 taganayon sa pagguho ng lupa sa Glan; iniulat din ang apat pang pagkamatay sa Sarangani.
• Hinalughog ng mga rescuer ang mga nasirang gusali sa General Santos, kung saan iniulat na hindi bababa sa apat na tao ang nawawala.
• Naitala sa Malapatan ang Instrumental Intensity VIII, ang pinakamalakas na sukat mula sa mga sensor na iniulat.
• Umabot sa humigit-kumulang 1.4 metro ang mga alon ng tsunami sa Kiamba; mas maliliit na alon naman ang nasukat sa Indonesia, Palau at Japan.
• Inalis pagsapit ng kalagitnaan ng hapon ang mga babala ng tsunami sa Pilipinas, ngunit nanatiling alalahanin ang mga aftershock at mga nasirang gusali.
• Kinansela ang mga klase at 17 domestic flight matapos pansamantalang isara ang paliparan sa General Santos.