Ang boluntaryong humuhubog sa pag-unawa ng mundo sa South Korea sa Wikipedia

Isang boluntaryong misyon para maitama ang paglalarawan sa Korea online

Madalas itampok sa mga resulta ng paghahanap tungkol sa South Korea ang K-pop, Squid Game, o ang tensiyon sa nukleyar na armas sa pagitan nito at ng North Korea. Nakaaakit ang mga paksang ito sa mga tao sa buong mundo, ngunit naiiwan sa anino ang malaking bahagi ng kasaysayan, panitikan, arkitektura, at pang-araw-araw na buhay ng mga Koreano. Sa Wikipedia, ang pinakaginagamit na sangguniang akda sa mundo, maaaring tumimo ang ganitong kawalan ng balanse bilang talaan ng inaakala ng mundo na alam nito. Ilang taon nang sinisikap itong itama ng isang boluntaryong editor na Korean American na sumusulat sa pangalang Grapesurgeon. Aniya, napakaraming pahinang may kaugnayan sa Korea ang may kinikilingan, kulang, o wala pa. Madaling sabihin ang layunin niya, ngunit mahirap itong makamit. Nais niyang makahanap ang mga mambabasa sa buong mundo ng mas malalim, tumpak, at makabuluhang konteksto kapag naghahanap sila tungkol sa South Korea.

Naging personal sa kanya ang kakulangang ito nang mapagtanto niya kung gaano kalaking bahagi ng kuwento ng Korea ang pinapasimple bilang mga madaling salaysay. Inilarawan niya ang padron ng komentaryong online na nanunuya sa karaniwang mga South Korean o nakatuon sa maiinit na usapin nang hindi ipinapaliwanag ang mga puwersang pangkasaysayan at heopolitikal na nagbunga sa mga ito. Para sa kanya, nagreresulta ito sa baluktot na larawan. Mas pinipili ni Grapesurgeon na hayaang magsalita ang mga ambag niya. Kabilang siya sa mga pinakaproduktibong boluntaryo sa kasaysayan ng Wikipedia. Batay sa dami ng mga pag-edit, nasa ika-641 siya sa buong mundo, na may halos 130,000 pag-edit sa iba’t ibang account. Sa English Wikipedia, may humigit-kumulang 42,000 artikulong may kaugnayan sa Korea, at ayon sa kanya, nakapagbago siya ng kahit isang bahagi sa karamihan ng mga ito. Gumawa siya o malaki ang pinalawak sa daan-daang artikulo, kabilang ang mahahalagang pahina tungkol kay Sejong the Great, sa mga palasyo ng hari na Gyeongbokgung at Changdeokgung, sa March First Movement, at sa lider ng kilusang pangkasarinlan na si Kim Ku. Detalyado at kadalasa’y hindi napapansin ng mga karaniwang mambabasa ang gawaing ito, ngunit hinuhubog nito ang natututuhan ng milyun-milyong tao tungkol sa Korea araw-araw.

Sino si Grapesurgeon at bakit mahalaga ang kanyang gawain

Ipinanganak siya sa Estados Unidos at lumaki sa South Korea. Gumagamit siya ng sagisag-panulat para sa kaligtasan at pagkapribado. Sa Wikipedia mismo nagsimula ang interes niya sa pag-aaral ng Korea. Ilang taon na ang nakalilipas, nakatagpo siya ng mahinang artikulo tungkol kay Kim Ku. Ang pagtatangkang ayusin ito ang nagdala sa kanya sa kasaysayan sa likod ng pahina. Habang lalo siyang nagbabasa, lalo niyang nakikita kung gaano karaming mahahalagang impormasyon ang wala sa bahaging Ingles ng ensiklopedya. Nagpatuloy siya, pinag-aralan ang kultura at mga tuntunin ng komunidad ng mga boluntaryo habang tinatalakay ang mga paksang hindi gaanong nabibigyang-pansin.

Madiskarte ang kanyang pamamaraan. Maraming editor at matitinding debate ang naaakit sa mga artikulo tungkol sa mga kontrobersiyang panlipunan at kasalukuyang pulitika. Nakatuon siya sa mahahalaga ngunit kulang sa saklaw na mga paksa sa Ingles. Kabilang dito ang kasaysayan bago ang makabagong panahon, mga makasaysayang pook, at mahahalagang tao sa kasaysayan. Bunga nito, mas buo ang larawang nakukuha ng mga mambabasa tungkol sa pamanang Koreano, hindi lamang ang mga paksang sumisikat sa YouTube o balitang pang-aliwan.

Mula kulturang pop hanggang mga tarangkahan ng palasyo, pinupunan ang mga kakulangan sa English Wikipedia

Pinakamalakas ang Wikipedia sa mga paksang maraming sanggunian at malawak ang interes sa buong mundo. Para sa Korea, kadalasan ay kabilang dito ang kulturang pop, Digmaang Koreano, North Korea, at mga usaping panlipunan sa makabagong panahon. Nahuhuli naman ang maraming iba pang paksa. Maaaring maigsi, luma, o kulang sa maaasahang sanggunian ang mga batayang pahina tungkol sa mahahalagang pinuno, lungsod, o tradisyong pampanitikan. Hindi sinasadya ang kawalan ng balanse. Bunga ito ng pagtuon ng mga boluntaryo at mga sangguniang Ingles sa ilang partikular na paksa. Kapag iilan lamang ang editor na marunong magbasa ng Korean at mas kakaunti pa ang may panahong magsalin o magbuod ng mga akademikong pag-aaral, napag-iiwanan ang mas masalimuot na kasaysayan.

Hindi ibig sabihin nito na hindi binabasa ng mga tao ang mga pahinang iyon kapag napaganda na ang mga ito. Isang di-inaasahang halimbawa ang tahimik na artikulong isinulat niya tungkol sa ddakji, isang tradisyonal na larong Koreano gamit ang mga parisukat na papel na tinitiklop. Nang lumabas ang laro sa sikat sa buong mundo na Squid Game, sumirit sa humigit-kumulang 350,000 ang bilang ng mga bumisita sa pahina. Tumaas muli ang interes tuwing may bagong season. Ipinakikita ng pangyayaring ito kung paanong maaaring biglang maabot ng isang tiyagang pag-edit tungkol sa isang di-pangkaraniwang paksang pangkultura ang pandaigdigang mambabasa, basta naroon ang nilalaman kapag umusbong ang interes.

Bakit naging pangunahing proyekto niya ang isang hari ng Renaissance

Natatangi sa marami niyang pahina ang artikulo tungkol kay Sejong the Great. Namuno si Sejong mula 1418 hanggang 1450 at kinikilalang nag-atas sa paglikha ng alpabetong Koreano, ang Hangul, gayundin sa mga pagsulong sa agham, pamamahala, at kultura. Limitado sa Ingles ang komprehensibong pag-aaral tungkol sa kanyang paghahari at watak-watak ang mga ito sa mga akademikong journal at espesyalisadong aklat. Ilang taon na nagtipon si Grapesurgeon ng lahat ng sangguniang Ingles na mahahanap niya at nagsalin ng mahahalagang materyal mula sa Korean. Bunga nito ang isa sa pinakadetalyadong pampublikong sanggunian tungkol kay Sejong na mababasa sa Ingles. Aniya, pinakamalaki niyang ipinagmamalaking ambag ang artikulong iyon dahil nagbibigay ito ng mapagkakatiwalaan at madaling basahing materyal sa isang libreng sangguniang maaabot ng sinuman.

Hindi pagmamay-ari ang pinagmumulan ng kanyang pagmamalaki, dahil hindi ito pinahihintulutan ng Wikipedia, kundi ang pagbubukas ng daan para makakuha ng impormasyon. Sa mga salita niya, nais niyang gawing madaling maabot ng isang estudyante sa high school sa Maynila, isang bagong mag-aaral sa kolehiyo sa Nairobi, o isang mausisang mambabasa sa Manchester ang mga akademikong kaalamang kung hindi ay mananatiling nakabaon sa likod ng mga paywall o hadlang sa wika.

Sa pagtalakay sa proyektong iyon, inalala ng editor ang di-mabilang na oras na ginugol sa pagsasaliksik ng mga aklat at papel at pagsasalin ng mga siping hindi pa nailalathala sa Ingles. Sa payak na pananalita niya inilarawan ang pagsisikap.

Matapos ilarawan ang pagsisikap na buuin ang artikulo tungkol kay Sejong, ibinuod ng editor ang kanyang motibasyon.

Ipinagmamalaki kong naibahagi ko nang libre sa publiko ang lahat ng ito.

Mga alegasyon ng pagkiling at pagsisikap na maibalik ang balanse

Diretsahan niyang tinatalakay ang nakikita niyang hindi balanseng saklaw at komentaryo tungkol sa South Korea. Sa pananaw niya, madalas nakatuon ang mga salaysay online sa mga suliraning panlipunan, saka itinuturing ang mga ito bilang buod ng buong bansa. Maaari ring maging malupit ang mga biro. Binubura ng mga ito ang konteksto, kabilang ang kolonyal na kasaysayan, digmaan, pagkakahati, at mga pang-ekonomiya at pangseguridad na panggigipit na humubog sa makabagong buhay sa tangway. Hindi lamang South Korea ang nakararanas nito. Apektado rin ang maraming bansang nakikita mula sa malayo sa pamamagitan lamang ng iilang kuwento.

Sa pag-uusap, pinakamariin niyang tinutulan ang panunuya sa mga karaniwang tao dahil sa mga suliraning bunga ng mga estruktura. Ipinaliwanag niya kung sino, sa tingin niya, ang dapat managot sa mga masalimuot na hamon.

Hindi nararapat kutyain ang mga karaniwang tao dahil sa mga problemang hindi naman sila ang lumikha.

Layunin ng Wikipedia ang pagiging neutral, ngunit binubuo ito ng mga boluntaryong maaari lamang sumipi sa nailathala ng mga mapagkakatiwalaang sanggunian. Kapag kakaunti o hindi pantay-pantay ang mga sangguniang Ingles, nagiging manipis o may kinikilingan ang saklaw. Makakatulong ang mga sangguniang Koreano, ngunit maraming mambabasa at editor na Ingles ang hindi makaabot sa mga ito. Dito nagiging napakahalaga ng mga tagasalin at boluntaryong bilingual. Maging ang mga payak na gawain, gaya ng pagdaragdag ng mga nawawalang sipi o talatang nagbubuod sa isang mahalagang pag-aaral sa kasaysayan, ay makapagpapabago sa kalidad ng isang pahina.

Sa likod ng pag-eedit sa Wikipedia, mga limitasyon at kakulangan sa tauhan

Kapansin-pansin ang laki ng hamon. May humigit-kumulang 42,000 artikulong may kaugnayan sa Korea sa English Wikipedia. Kung ibubukod ang kulturang pop at North Korea, tinataya niyang wala pang sampung regular na editor ang nakatuon sa pangkat ng mga paksang ito, at ilan lamang sa kanila ang marunong mag-Korean. Maliit na pangkat lamang ang sumusubok magpanatili, magsangguni, at magpalawak ng libu-libong pahina habang humaharap sa karaniwang paglilinis ng mga artikulo, paninira, at mga talakayan tungkol sa patakaran.

Dahil sa ilang tuntunin sa Wikipedia, masusing ngunit mabagal ang gawaing ito. Hindi maaaring maglathala ang mga editor ng personal na opinyon o bagong pagsusuri. Kailangang suportado ng mapagkakatiwalaang sanggunian ang bawat pahayag. Itinatakda ng mga tuntunin sa pagiging kapansin-pansin kung karapat-dapat magkaroon ng sariling artikulo ang isang paksa. Pinoprotektahan ng mga pananggalang na ito ang kalidad, ngunit nangangahulugan din itong nagiging kakulangan sa Wikipedia ang kakulangan sa akademikong pag-aaral sa Ingles. Nakakatulong ang pagsasalin mula sa Korean, ngunit dapat itong gawin nang maingat at paraang mapatutunayan. Hinihikayat niya ang mga editor na gumamit ng mga sangguniang Koreano, habang binabanggit na mas napadadali ng mga sangguniang Ingles ang pag-access para sa pinakamalawak na mambabasa.

Paano umaasa sa nilalaman nito ang mga mambabasa at AI model

Malayo ang naaabot ng Wikipedia lampas sa karaniwang pagbabasa. Binubuod ng mga search engine ang nilalaman nito. Inuulit ito ng mga digital assistant. Sinasanay dito ang malalaking language model at ginagamit nila ito sa pamamagitan ng retrieval. Kapag mali, mababaw, o wala ang isang artikulo, umaabot ang epekto sa mga silid-aralan, newsroom, at software na ginagamit ng milyun-milyon. Malinaw itong ipinaliwanag ng editor at iginiit na nakapagpapalawak sa antas ng buong publiko ng pag-unawa sa South Korea ang mas mahuhusay na pahina.

Direkta man o hindi, sa Wikipedia natututo ang malaking bahagi ng mundo tungkol sa Korea.

Kaya sentral sa kanyang misyon ang maingat na pagsangguni. Maaaring mapabilang sa libu-libong pag-uusap sa hinaharap sa pamamagitan ng paghahanap, mga sagot ng AI, at social media ang isang maingat na idinagdag na sipi sa pahina tungkol sa kasaysayan. Hindi ito nakikita ng karamihan sa mga mambabasa, ngunit totoo ang pangmatagalang epekto.

Kaligtasan, pagiging di-kilala, at pulitika ng pag-eedit

Kadalasang umiiwas si Grapesurgeon sa pinakamasidhing mga paksang pampulitika. Patuloy siyang nag-eedit gamit ang sagisag-panulat. Ikinababahala niya ang lumalaking panganib na kinakaharap ng mga boluntaryong sumusulat tungkol sa mga sensitibong paksa. Pinalalawak ng mga pamahalaan ang pagsubaybay at pagkontrol. Mas mabagsik at mabilis ang social media. Ang katanggap-tanggap ngayon ay maaaring maging bawal bukas. Nagdudulot ng kawalang-katiyakan ang pabago-bagong mga hangganang ito para sa mga editor na gumagamit ng tunay nilang pangalan sa mga kontrobersiyal na pahina.

Sa ilang salita, ibinuod niya ang mga balakid.

Hindi na kasing-ligtas ang pag-eedit sa Wikipedia.

Hindi haka-haka ang mga pangamba sa kaligtasan. Hinarap ng mga editor ng Wikipedia sa buong mundo ang pagbubunyag ng kanilang personal na impormasyon at panggigipit, at sa ilang pagkakataon ay mga bantang legal. Umaasa ang plataporma sa pagiging bukas at malinaw, ngunit pinahihintulutan din nito ang paggamit ng sagisag-panulat upang maprotektahan ang mga nag-aambag. Sila mismo ang nagpapasya kung gaano kalaking panganib ang kaya nilang tanggapin. Para sa ilan, nagiging posible ang mahirap na gawain dahil sa paggamit ng sagisag-panulat.

Mga tuntunin sa pagsulat gamit ang AI sa dalawang Wikipedia

Ipinapayo ng editor ang pag-iingat sa tekstong binuo ng AI sa English Wikipedia. Nag-aalinlangan doon ang komunidad sa prosa na isinulat ng makina. Maaari pang ipagbawal ang pabasta-bastang paggamit ng AI sa mga talakayan. Inaasahang gagamit ang mga editor ng sarili nilang pananalita, sisipi nang eksakto sa mga sanggunian, at magpapatunay sa mga pahayag. Pinangangalagaan ng ganitong kultura ang kalidad at kakayahang masubaybayan ang impormasyon. Sumasalamin din ito sa katotohanang maaaring mag-imbento ng mga katotohanan o magkamali sa paglalahad ng mga sanggunian ang AI.

Mas bukas naman sa pantulong na teknolohiya ang Korean Wikipedia. Isang halimbawa ang WikiVault, isang kasangkapang inilunsad noong Abril 25, 2025 na pinagsasama ang pagsasalin ng makina, suporta sa pananaliksik, at pagbuo ng mga artikulo. Tampok ito na kailangang piliing gamitin ng mga rehistradong gumagamit. Tumutulong ang WikiVault sa pagsasalin mula Ingles tungo sa Korean habang tinutugunan ang mga usapin gaya ng pagkakaiba ng mga template at di-natural na pananalita sa paggamit ng mga honoripiko. Para sa tulong sa pagsulat, nagmumungkahi ito ng tekstong batay sa mga sangguniang inaprubahan ng gumagamit at nag-aayos ng mga sipi. Gumagamit din ito ng Wikidata para sa mga pamagat at sumusuporta sa mga gawaing ginagawa sa mobile. Nakabatay ang software sa isang malaking language model na gemini 2.5 flash, at ginawa ito upang tumulong, hindi upang palitan ang mga editor. Nagtala ang pahina tungkol sa WikiVault ng mga puna mula sa komunidad na karamihan ay positibo, pati na rin ng mga ulat tungkol sa mga bug at mungkahing pagpapahusay. Maaaring tingnan ng mga interesadong editor ang kasangkapan at dokumentasyon nito sa Korean Wikipedia dito.

Paano makakatulong ang mga baguhan at saan magsisimula

Libu-libong pahina ng Wikipedia tungkol sa South Korea ang nangangailangan ng mas mahuhusay na sanggunian, mas malinaw na pananalita, at mga bagong buod ng nailathalang pananaliksik. Ayon kay Grapesurgeon, makakagawa ng pagbabago sa loob lamang ng ilang araw ang mga bagong editor, hindi taon, kung magsisimula sila sa mga batayang gawain. Itinuturo niya ang WikiProject Korea, isang talakayang pangkomunidad kung saan nag-oorganisa ng mga gawain, nagsusuri ng mga burador, at nagpapalitan ng payo ang mga boluntaryo. Ang unang hakbang ay pumili ng maliit at kayang gampanang bahagi ng paksa at matuto sa aktuwal na paggawa.

Mga praktikal na payo mula sa bihasang editor

Praktikal ang kanyang payo at hinubog ito ng mahabang karanasan. Pabor siya sa tuluy-tuloy at maingat na mga ambag na sumusunod sa mga tuntunin at gumagalang sa kapwa boluntaryo. Binibigyang-diin din niya na normal at maaari pang maging kapaki-pakinabang ang mga hindi pagkakasundo kapag sumisipi ang lahat sa mga sanggunian at nakikipag-usap nang tapat. Para sa mga handang sumubok, narito ang mga gawi na inirerekomenda niya.

• Magsimula sa maliit. Ayusin muna ang isang talata o seksiyon bago subukang isulat muli ang buong artikulo. Alamin kung paano gumagana ang mga sipi at template.
• Iwasan muna ang mga pinakakontrobersiyal na artikulo hangga’t hindi ka sanay sa mga patakaran at talakayan sa mga pahina ng usapan.
• Maging matiyaga at makisama. Bahagi ng sistema ang mga pagtatalo tungkol sa nilalaman. Gamitin ang mga pahina ng usapan, magbigay ng mga sanggunian, at ipagpalagay na tapat ang hangarin ng iba.
• Magbigay ng mapagkakatiwalaang sanggunian para sa bawat pahayag. Huwag isama sa mga artikulo ang mga personal na opinyon.
• Gumamit ng mga sangguniang Koreano kapag mapagkakatiwalaan at may kaugnayan ang mga ito. Magbigay rin ng mga sangguniang Ingles kung maaari upang mas madaling maabot ng mas maraming mambabasa ang impormasyon.
• Maingat na gumamit ng AI. Huwag direktang maglagay ng tekstong isinulat ng makina sa mga artikulo sa English Wikipedia. Kung gagamit ka ng mga kasangkapan sa pananaliksik, laging beripikahin ang impormasyon at isulat itong muli sa sarili mong pananalita.
• Sumali sa WikiProject Korea upang makahanap ng mga gawain at tagapayo.

Hindi iilang super editor ang pangmatagalang solusyon sa mga kakulangan sa saklaw. Kailangan ng mas malaking pangkat ng mga nag-aambag na marunong magbasa ng mga sangguniang Koreano, mahusay magbuod ng mga ito, at bumuo ng mga artikulong matibay sa masusing pagsusuri. Naiipon ang maliliit na tagumpay. Nagkakaroon ng mga petsa at sipi ang isang talambuhay. Nadadagdagan ng seksiyon tungkol sa kasaysayan ang pahina ng isang lungsod. Nadadagdagan ng mga detalye sa arkitektura at sanggunian ang artikulo tungkol sa isang palasyo. Sa paglipas ng panahon, mas nakikita ng mga mambabasa ang isang bansang mas mayaman at mas madaling unawain kaysa ipinahihiwatig ng mga estereotipo.

Mga pangunahing punto

• Nakagawa na ng humigit-kumulang 130,000 pag-edit sa iba’t ibang account ang produktibong Korean American na editor na kilala bilang Grapesurgeon, at nakapag-ambag siya sa karamihan ng 42,000 pahinang may kaugnayan sa Korea sa English Wikipedia.
• Nakatuon siya sa mga paksang kulang sa saklaw gaya ng kasaysayan at arkitektura, kabilang ang pangunahing artikulo tungkol kay Sejong the Great na binuo gamit ang mga sangguniang Ingles at mga saling sangguniang Koreano.
• Iginiit niya na madalas tuyain sa mga salaysay online ang mga karaniwang tao sa South Korea at hindi isinasama ang kontekstong pangkasaysayan at heopolitikal.
• Maaaring biglang sumikat ang mga di-pangkaraniwang paksang pangkultura, gaya ng artikulo tungkol sa ddakji na umabot sa humigit-kumulang 350,000 pagbisita matapos pasikatin ng Squid Game ang laro.
• Tinataya niyang wala pang sampung regular na editor ang nagtatrabaho sa mga paksang may kaugnayan sa Korea maliban sa kulturang pop at North Korea, kaya libu-libong pahina ang hindi napapanatili nang maayos.
• Hinuhubog ng nilalaman ng Wikipedia ang mga search engine, edukasyon, at AI system, kaya napakahalaga ng mga tumpak na pahina tungkol sa South Korea.
• Gumagamit siya ng sagisag-panulat sa pag-eedit at nagbabala siyang hindi na kasing-ligtas ito, dahil sa mapanghimasok na mga pamahalaan at mas mabagsik na pag-uugali online.
• Hindi hinihikayat ng English Wikipedia ang prosa na isinulat ng AI, samantalang nagpakilala ang Korean Wikipedia ng WikiVault, isang kasangkapang may tulong ng AI para sa pagsasalin at pagbuo ng mga burador.
• Makakatulong ang mga bagong nag-aambag sa pamamagitan ng pagsisimula sa maliliit na gawain, pagsipi sa mapagkakatiwalaang sanggunian, paggamit ng mga materyal sa Korean, pag-iwas muna sa kontrobersiya, at pagsali sa WikiProject Korea.