Kumukupas ang Pamana ng France sa Vietnam Habang Lumalakas ang Impluwensiya ng China

Mga Alingawngaw ng Imperyo: Impluwensiya ng France sa Makabagong Vietnam

Habang ipinagdiriwang ng Vietnam ang ika-80 anibersaryo ng deklarasyon nito ng kalayaan mula sa kolonyal na pamamahala ng France, nahaharap ang bansa sa sangandaan ng alaala ng kultura at nagbabagong agos ng geopolitika. Matingkad na paalala ng pakikibaka ng bansa upang iwaksi ang halos isang siglong pananakop ng dayuhan ang engrandeng parada militar sa Ba Dinh Square sa Hanoi, kung saan ipinahayag ni Ho Chi Minh ang kalayaan noong Setyembre 2, 1945. Gayunman, nananatili ang pamana ng France sa arkitektura, lutuin, wika, at maging sa mismong alpabetong ginagamit sa pagsulat ng Vietnamese. Para sa maraming kabataang Vietnamese, unti-unti nang naglalaho sa likuran ang mga impluwensiyang ito at napapalitan ng mga bagong puwersa—higit sa lahat, ang lumalaking presensiya ng China.

Mula sa Kolonyal na Pamamahala Tungo sa Bakas ng Kultura

Nagsimula nang lubusan ang kolonyalismo ng France sa Vietnam noong huling bahagi ng ika-19 na siglo at humantong sa pagkakatatag ng French Indochina noong 1887. Sa sumunod na anim na dekada, nagpataw ang France ng malawakang pagbabago sa lipunang Vietnamese. Inagaw ng administrasyong Pranses ang mga lupain, nagtatag ng mga plantasyon, at nagsamantala sa likas na yaman, kadalasan ay kapinsalaan ng mga lokal na komunidad. Nag-iwan ng malalalim na sugat sa kamalayan ng mga Vietnamese ang sapilitang paggawa, malupit na mga kondisyon sa trabaho, at laganap na panunupil. Ayon sa mga historyador, pagsapit ng dekada 1930, mahigit 80% ng lupain sa Vietnam ang kontrolado ng mga kolonyalistang Pranses at mga kaalyado nila, at nanatiling mababa ang antas ng literasiya dahil limitado ang akses sa edukasyon sa katutubong wika.

Sa kabila ng kalupitan ng kolonyal na pamamahala, nagpasok din ang mga Pranses ng mga bagong teknolohiya, imprastraktura, at kaugaliang pangkultura. Nagdala ng modernisasyon sa bansa ang mga riles, telegrapo, at kuryente. Nagtayo ang mga Pranses ng malalawak na boulevard, tulay, at pampublikong gusali na humuhubog pa rin sa mga tanawin ng mga lungsod gaya ng Hanoi at Ho Chi Minh City. Binuo ng mga misyonero ang alpabetong Vietnamese na nakabatay sa Latin, na kilala bilang Quoc Ngu, at kalaunan ay itinaguyod ito ng mga Pranses kapalit ng mga karakter na Tsino, kaya tumaas ang antas ng literasiya. Nananatiling pundasyon ng pagkakakilanlang Vietnamese ang alpabetong ito hanggang ngayon.

Lumalawak din ang impluwensiya ng France sa mga sistemang legal at pampolitika, sa pamamagitan ng sentralisadong pamahalaang ginaya sa France at mga bagong batas na nagpabago sa lipunang Vietnamese. Bagaman limitado ang saklaw, inilantad ng sistema ng edukasyon ang isang henerasyon sa wikang Pranses, panitikan, at pilosopiya, at naghasik ng mga binhi ng pakikipagtulungan at paglaban.

Pamana sa Arkitektura at Pagkain

Maglakad sa sentro ng Hanoi o Ho Chi Minh City at hindi maikakaila ang pamana ng France. Mga patunay ng ambisyong pang-arkitektura ng mga Pranses ang palasyong pampanguluhan at tanggapan ng ministeryo ng ugnayang panlabas na kulay-dilaw sa Ba Dinh Square, ang neoklasikong Hanoi Opera House, at ang Notre Dame Cathedral sa Ho Chi Minh City. Dinadayo pa rin ng mga turista at lokal ang mga gusaling ito, na may mga palamuting harapan, kisameng may dome, at magagarang balkonahe, bagaman madalas nang hindi batid ng nakababatang henerasyon ang pinagmulan ng mga ito.

Dumalaw si Nguyen Thi Trang, isang 30-anyos na taga-Hanoi, sa punong-tanggapan ng ministeryo ng ugnayang panlabas dahil sa "natatanging arkitektura" nito at pagiging tampok sa mga larawan ng mga kilalang tao, nang hindi nalalamang nagmula ito sa France. Karaniwan ang ganitong kawalan ng ugnayan sa kabataang Vietnamese, na maaaring humanga sa ganda ng mga gusali ngunit hindi alam ang kolonyal na pinagmulan ng mga ito.

Gayundin ang kuwento ng mga pagkain. Direktang nagmula sa tinapay na Pranses ang bantog na banh mi, na may malutong na baguette at iba-ibang palamang pinaghalo ang mga sangkap, at iniangkop ito sa panlasang Vietnamese. Pamana ng kulturang kape na ipinakilala ng mga Pranses ang mga kapihan na naghahain ng matapang na kape na may pinatamis na condensed milk at nakahanay sa mga lansangan. May bakas din ng impluwensiyang Pranses sa mga pagkaing gaya ng banh xeo (mga pancake na gawa sa harina ng bigas) at maging sa paboritong sabaw na pansit na pho, na pinaghahalo ang mga lokal na sangkap at mga paraang Europeo sa pagluluto.

Kinikilala ni Nguyen Van Hoan, may-ari ng panaderya sa Hanoi, ang mga pinagmulang Pranses ng kultura ng tinapay sa Vietnam, ngunit sinabi niyang nakasalalay sa pag-aangkop ang pananatili nito. "Kinailangang iangkop ang lutuing Pranses para tumugma sa panlasang Vietnamese," paliwanag niya, at binigyang-diin ang likas na nagbabagong katangian ng palitan ng kultura.

Wika, Edukasyon, at Pagkupas ng Prestihiyo ng Pranses

Sa malaking bahagi ng ika-20 siglo, wika ng mga piling tao sa Vietnam ang Pranses. Nagbukas ito ng mga oportunidad sa mga posisyon sa pamahalaan, mataas na edukasyon, at diplomasya sa ibang bansa. Gayunman, unti-unti nang nawawalan ng puwang ang wikang ito. Ayon sa ministeryo ng edukasyon ng Vietnam, 400 estudyante lamang sa hayskul ang pumili ng Pranses para sa pagsusulit panggraduwasyon ngayong taon, kumpara sa mahigit 358,000 na pumili ng Ingles at 4,400 na pumili ng Tsino. Bagaman nakatala sa mga klase ng wikang Pranses sa buong bansa ang 63,000 katao, maliit ang bilang na ito kumpara sa lumalaking interes sa iba pang wikang banyaga, kabilang ang Hapones at Koreano.

May bahid ng nostalgia at ambisyong diplomatiko ang kamakailang pagbisita ni Pangulong Emmanuel Macron ng France sa Hanoi. Iniulat na tuwang-tuwa siya nang kausapin siya ng mga estudyante sa unibersidad sa matatas na Pranses, ngunit lalong nagiging bihira ang ganitong kahusayan. Nagpapatakbo ang embahada ng France ng mga programang pangkultura at klase ng wika, ngunit para sa karamihan ng mga Vietnamese, higit na simboliko na lamang ang prestihiyo ng wikang Pranses kaysa praktikal.

Inilarawan ni Hoang Thu Ha, isang 25-anyos na tagalikha ng nilalaman, ang pagbabago sa pananaw ng mga henerasyon: "Kung kailangan kong pumili, mas pipiliin ko ang Tsino kaysa Pranses bilang ikalawang wikang banyaga na pag-aaralan dahil mas pamilyar ito sa akin. At kapitbahay natin ang China." Sumasalamin ang pahayag niya sa mas malawak na kalakaran, habang pinipili ng kabataang Vietnamese ang mga wika at kulturang umaayon sa kasalukuyang realidad ng ekonomiya at geopolitika.

Alaala sa Kasaysayan at Pagtatalo sa Pamana ng Kolonyalismo

Masalimuot at pinagtatalunan ang alaala ng pamamahala ng France. Ipinagdiriwang bilang tagumpay ng katatagan ng bansa ang pagkapanalo noong 1954 sa Dien Bien Phu, na nagwakas sa kolonyalismo ng France. Gayunman, hindi lamang pang-aapi ang naging pamana ng kolonyalismo. Ipinagmamalaki ng maraming Vietnamese ang mga ambag ng panahon ng France sa arkitektura, pagkain, at edukasyon, kasabay ng pagkilala nila sa pagdurusa at pagsasamantalang kaakibat nito.

Nakatulong ang imprastrakturang itinayo ng mga Pranses, gaya ng National Route 1 at ng riles na nagdurugtong sa hilaga at timog, upang maisama ang ekonomiya ng Vietnam at mailatag ang pundasyon ng nagkakaisang bansa. Kinikilalang nagpalawak ng literasiya at nagpadali sa pamamahala ang alpabetong Latin na chu Quoc ngu. Ipinagdiriwang bilang mga sagisag ng katatagan at pagkakaugnay ang mga tanyag na estrukturang gaya ng Long Bien Bridge sa Hanoi, na itinayo mula 1899 hanggang 1902. Naglaan pa nga ang France ng pondo para sa mga proyektong pagpapanumbalik, na nagpapakita ng patuloy na ugnayang pangkultura.

Gayunman, nananatiling dahilan ng pasakit at pagtatalo ang mas madidilim na bahagi ng kolonyal na pamamahala—sapilitang paggawa, pag-agaw ng lupa, panunupil, at pagbura sa kultura. Patuloy ang mga panawagan para sa paghingi ng tawad at pagbabayad-pinsala, at patuloy na hinuhubog ng pamana ng di-pagkakapantay-pantay na ipinakilala noong panahon ng kolonyalismo ang lipunang Vietnamese.

Makabagong Papel ng France: Diplomasya, Kalakalan, at Soft Power

Mula nang magkamit ng kalayaan ang Vietnam, sinikap ng France sa mga sumunod na dekada na muling hubugin ang ugnayan nito sa bansa. Uminit ang ugnayang diplomatiko, kung saan lumagda ang dalawang bansa sa mahahalagang kasunduan sa kalakalan at nagtulungan sa mga proyektong may kinalaman sa enerhiya, imprastraktura, at teknolohiya. Pinakamalaking bilateral na tagapagbigay ng tulong sa Vietnam mula sa Europa ang France, at nagbibigay ito ng malaking tulong pinansiyal sa kalusugan, edukasyon, at napapanatiling pag-unlad. Itinuturing ng mga kumpanyang Pranses ang Vietnam na estratehikong merkado sa ASEAN, at patuloy na itinataguyod ng mga institusyong pangkultura ang wikang Pranses at mga pagpapahalagang Pranses.

Bahagi ng mas malawak na estratehiya sa Indo-Pasipiko na naglalayong salansangin ang lumalaking impluwensiya ng China ang kamakailang paglilibot ni Pangulong Macron sa Timog-silangang Asya, kabilang ang Vietnam. Ipinuwesto ng France ang sarili bilang katuwang na nag-aalok ng pakikipagtulungan "nang walang kundisyon," sa hangaring palawakin ang ugnayang pang-ekonomiya at magharap ng mga alternatibo sa pagpopondo ng China para sa imprastraktura. Mahigit 2,000 kumpanyang Pranses ang nag-e-export sa Vietnam, at saklaw ng mga kamakailang kasunduan ang mga larangan mula enerhiyang nuklear hanggang pagpapaunlad ng satelayt.

Gayunman, nalilimitahan ang impluwensiya ng France ng kolonyal na nakaraan nito at ng realidad ng pandaigdigang kompetisyon. May taglay pa ring prestihiyo ang wikang Pranses, ngunit hindi na ito ang pangunahing wikang pinagpipilian para sa pag-asenso. Sa pamamagitan ng "diplomasiyang kawayan" ng Vietnam—isang nababagong pamamaraan sa ugnayang pandaigdig—pinatatag ng bansa ang mga ugnayan nito sa US, Japan, at France, habang nag-iingat laban sa mapamilit na pagkilos ng Beijing sa South China Sea at panggigipit nito sa ekonomiya.

Pag-angat ng Impluwensiya ng China

Dahil sa kalapitan nito at lakas pang-ekonomiya, nagiging higit na mahalagang katuwang ng Vietnam ang China. Mabilis na lumago ang kalakalan ng dalawang bansa, at dumarami ang nag-aaral ng wikang Tsino. Para sa maraming kabataang Vietnamese, mas pamilyar at makabuluhan ang kulturang Tsino kaysa mga tradisyong Pranses. Hindi lamang wika o ekonomiya ang dahilan ng pagbabagong ito; sumasalamin din ito sa mas malawak na pagbabago ng ugnayan, habang hinaharap ng Vietnam ang mga hamon ng panrehiyong seguridad, katatagan ng mga supply chain, at tunggalian ng mga makapangyarihang bansa.

Bahagyang tugon sa mapamilit na pagkilos ng China ang pagsisikap ng Vietnam na pag-ibahin ang mga pinagmumulan nito ng dayuhang pamumuhunan at patatagin ang mga multilateral na ugnayan, lalo na sa pinagtatalunang bahagi ng South China Sea. Kasabay nito, kapansin-pansin ang impluwensiya ng China sa lahat ng bagay, mula negosyo hanggang kulturang popular, na nagpapahiwatig ng bagong yugto ng ugnayang kapwa praktikal at maingat.

Pagpapanatili sa Nakaraan, Pagtanggap sa Hinaharap

Patuloy ang pagtatalo kung paano aalalahanin at pangangalagaan ang pamana ng France. Sa mga lungsod gaya ng Hanoi, Ho Chi Minh City, at Dalat, sentro ng mga pagsisikap sa pagpapanumbalik at pangangalaga ang mga lumang villa at pampublikong gusaling Pranses, kadalasan ay sa tulong ng kadalubhasaan at pondo mula sa France. Hindi lamang nostalgia ang dahilan ng mga proyektong ito; bahagi ang mga ito ng mas malawak na usapan tungkol sa pagkakakilanlan, pamana, at papel ng kasaysayan sa paghubog ng kasalukuyan.

Kasabay nito, tumatahak ang Vietnam sa mga bagong landas. Dahil sa mabilis na paglago ng ekonomiya, batang populasyon, at estratehikong lokasyon, mahalagang puwersa ang bansa sa Timog-silangang Asya. Habang nagiging mas bukas sa mundo ang lipunang Vietnamese, muling binibigyang-kahulugan at iniiaangkop sa mga lokal na pangangailangan at adhikain ang mga impluwensiya ng France, China, at iba pang mga kapangyarihan.

Para sa marami, paalala ng masalimuot na nakaraan ang nananatiling presensiya ng arkitektura, lutuin, at wika ng France. Para naman sa iba, bahagi lamang ito ng tanawin sa lungsod na hinahangaan dahil sa ganda ngunit wala nang ugnay sa pinagmulan nito. Nagdaragdag ng panibagong dimensiyon sa patuloy na umuunlad na kuwentong ito ang pag-angat ng impluwensiya ng China, at itinatampok nito ang masiglang ugnayan ng kasaysayan, kultura, at kapangyarihan sa makabagong Vietnam.

Mahahalagang Punto

• Ipinagdiriwang ng Vietnam ang ika-80 taon mula nang ideklara nito ang kalayaan mula sa kolonyal na pamamahala ng France, sa pamamagitan ng malalaking pagtitipon sa Ba Dinh Square sa Hanoi.
• Makikita pa rin ang impluwensiya ng France sa arkitektura, pagkain, at alpabetong Vietnamese na nakabatay sa Latin, ngunit kumukupas ito sa kamalayan ng nakababatang henerasyon.
• Bumababa ang bilang ng nag-aaral ng Pranses, at mas pinipili ng mas maraming kabataang Vietnamese ang Ingles o Tsino bilang ikalawang wika.
• Nanatiling matatag ang ugnayang diplomatiko at pang-ekonomiya ng France at Vietnam, na pinatitibay ng mga kamakailang kasunduan sa kalakalan at pagtutulungang pangkultura.
• Lumalakas ang impluwensiya ng China, gaya ng makikita sa kalakalan, pag-aaral ng wika, at pagiging pamilyar sa kultura nito ng kabataang Vietnamese.
• Patuloy ang pagtatalo kung paano aalalahanin at pangangalagaan ang kolonyal na pamana ng France, habang binabalanse ang pagmamalaki sa mga ambag nito sa kultura at pagkilala sa mga kawalang-katarungan sa kasaysayan.
• Hangad ng "diplomasiyang kawayan" ng Vietnam na balansehin ang ugnayan sa malalaking kapangyarihan, kabilang ang France, China, US, at Japan.
• Itinatampok ng pagpapanumbalik sa mga gusaling itinayo noong panahon ng France at ng patuloy na palitang pangkultura ang nananatili, bagaman nagbabagong, pamana ng France sa Vietnam.