Tinutugis ng Singapore at Indonesia ang mga Kumpanyang Sangkot sa mga Sunog sa Kagubatan sa Pamamagitan ng Pinagsanib na Task Force at mga Imbestigasyong Pinansyal

Pagsubaybay sa daloy ng perang nasa likod ng haze

Naghahanda ang Singapore at Indonesia na bumuo ng pinagsanib na task force para imbestigahan ang mga kumpanyang iniuugnay sa mga sunog sa kagubatan at lupa. Pagsasamahin nito ang mga rekord ng kumpanya, impormasyong pinansyal at mga ebidensiyang nakalap sa magkabilang panig ng hangganan. Itinakda sa kasunduan ng mga foreign minister ng dalawang bansa sa Jakarta noong Oktubre 27 na sentro ng kanilang pagtugon ang pananagutan ng mga kumpanya sa usok na paulit-ulit na nagdala sa kalidad ng hangin sa Singapore sa antas na hindi ligtas mula noong Setyembre 4.

Ayon sa Indonesia, nagpakilos ito ng humigit-kumulang 71,000 tauhan sa lupa at 51 yunit panghimpapawid para labanan ang mga sunog. Daan-daang indibidwal at mahigit 50 korporasyon ang inimbestigahan o kinasuhan, at may ilan nang napatunayang nagkasala sa ilalim ng batas ng Indonesia, ayon kay Indonesian Foreign Minister Arrmanatha Nasir.

Iniimbestigahan din ng Singapore ang mga kumpanya. Nagpadala ang National Environment Agency (NEA) nito ng mga abisong nag-uutos ng mga hakbang sa pag-iwas sa 10 kumpanya sa Indonesia at humingi ng mga dokumento at impormasyon mula sa 10 kumpanyang nakabase sa Singapore sa ilalim ng Transboundary Haze Pollution Act.

Ipinaliwanag ni Arrmanatha kung bakit susuriin ng nakaplanong pagtutulungan ang mga transaksiyong pinansyal gayundin ang mga lupang sinusunog:

Nakakatawid ng mga hangganan ang usok, gayundin ang pera. Kaya dapat nating sundan ang daloy ng perang iniwan ng mga kumpanyang ito.

Sumunod dito ang mga paghahanda sa loob ng pamahalaan ng Indonesia para sa kasunduan. Nagpulong noong Nobyembre 3 ang mga kinatawan ng mga ahensiyang nangangasiwa sa ugnayang panlabas, kagubatan, kapaligiran at pananalapi upang talakayin ang mga tungkulin ng task force at kung paano ito patatakbuhin. Nagsusulong din ang Singapore ng mga pagbabago sa batas nito laban sa haze para palawakin ang pagtugon mula sa paglaban sa sunog tungo sa pagsusuri sa mga ugnayang pangnegosyo at pagpopondo na may kaugnayan sa pagsusunog.

Mga gagawin ng task force

Nag-alok ang Singapore na magbahagi ng datos tungkol sa mga kumpanyang iniuugnay sa mga sunog, at tinanggap ito ni Arrmanatha. Layunin ng iminungkahing Joint Task Force on Strengthening Business Responsibilities na pag-ugnayin ang pagbabahagi ng impormasyon, pagsusuri sa impormasyong pinansyal at pangangalap ng ebidensiya sa magkabilang panig ng hangganan, pati na ang pagbawi ng mga ari-arian kung maaari.

Ang pagsusuri sa impormasyong pinansyal ay nangangahulugan ng pagbusisi sa mga galaw ng pera upang makatulong na matukoy ang posibleng paglabag. Kabilang naman sa pagbawi ng mga ari-arian ang paggamit ng mga legal na proseso para mabawi ang pera o pag-aaring may kaugnayan sa ilegal na gawain. Inilarawan ni Arrmanatha ang pagbawi bilang isang posibleng bahagi ng gawain ng task force.

Maaaring makatulong sa mga imbestigador na nagsusuri sa mga sunog sa Indonesia ang mga dokumento ng kumpanyang nasa Singapore. Samantala, maaaring makatulong sa mga imbestigasyon ng Singapore tungkol sa polusyong umaabot sa teritoryo nito ang mga ebidensiyang nakalap sa Indonesia. Layunin ng kasunduan na pagsama-samahin ang mga impormasyong ito.

Ayon kay Singapore Foreign Minister Vivian Balakrishnan, magsisilbi ring babala sa mga negosyo ang mas malapit na koordinasyon na magkasamang kumikilos ang dalawang bansa. Malinaw ang layunin nitong pumigil: dapat mas malaki ang panganib na maimbestigahan at mapanagot ang mga kumpanyang kumikita sa pamamagitan ng pagsusunog.

Inanunsiyo ng mga ministro ang hakbang sa isang press conference na tumagal nang humigit-kumulang 20 minuto. Binasa nila ang mga inihandang pahayag at hindi tumanggap ng mga tanong. Walang itinakdang petsa kung kailan magsisimulang gumana ang task force, at pinag-uusapan pa ang mga detalyadong pamamaraan nito sa pulong ng koordinasyon noong Nobyembre 3.

Dalawang uri ng pagpapatupad ng batas sa Singapore

Dalawang magkahiwalay na grupo ng mga kumpanya ang pinakikilos ng Singapore. Nagpadala ang NEA ng mga abiso tungkol sa mga hakbang sa pag-iwas sa 10 kumpanyang nasa Indonesia at iniuugnay sa mga sunog na pinaghihinalaang nag-ambag sa haze sa Singapore. Humingi naman ito ng mga dokumento at impormasyon tungkol sa mga gawain ng 10 kumpanyang nakabase sa Singapore.

Ang mga kahilingan para sa mga dokumento ang unang ganitong abisong inilabas ng ahensiya sa ilalim ng Transboundary Haze Pollution Act. Nagbibigay ang batas na ito ng balangkas para papanagutin sa Singapore ang mga responsable sa polusyong haze na mula sa mga sunog sa ibang lugar at umaabot sa bansa.

Tinukoy ng NEA noong Oktubre 16 ang 10 kumpanyang Indonesian at noong Oktubre 19 ang tatlo pang kumpanya. Sa anunsiyo noong Oktubre 27, binanggit ang mga abiso tungkol sa mga hakbang sa pag-iwas na ipinadala sa 10 kumpanyang Indonesian; ang naunang pagtukoy sa iba pang kumpanya ay bahagi ng mas malawak na imbestigasyon.

Nagtatag din ang Ministry of Law ng Singapore ng isang espesyalisadong lupon na binubuo ng mga law firm, audit firm at investigative firm na may karanasan sa mga imbestigasyong tumatawid sa mga hangganan. Makakatulong ang pinagsama-samang kakayahan ng mga ito sa pagsusuri ng legal na pananagutan, mga rekord pinansyal at mga ugnayan ng mga korporasyon.

Ayon kay Balakrishnan, handa ang Singapore na gamitin ang mga kapangyarihan nito sa batas at regulasyon laban sa mga kumpanyang responsable, kabilang ang mga nakabase sa Singapore. Isasaalang-alang din nito ang mas malawak na mga hakbang sa batas, regulasyon at ekonomiya upang maiwasan ang mga paglabag sa hinaharap.

Mga komunidad sa Indonesia ang unang nalalanghap ang usok

Naging sentro ng paglalarawan ng dalawang ministro sa bigat ng epekto sa mga tao ang Sumatra at Kalimantan. Sinabi ni Arrmanatha na unang nalalantad sa usok ang mga Indonesian na nakatira malapit sa mga sunog. Sumang-ayon si Balakrishnan na mga mamamayan ng Indonesia ang unang nakararanas at may pinakamabigat na pasan nito.

Direktang inilarawan ni Arrmanatha ang mga apektadong komunidad:

Mga Indonesian ang unang biktima ng mga sunog na ito. Mga magsasaka, bata at pamilya natin sa Sumatra at Kalimantan ang unang napipilitang lumanghap ng usok.

Ayon kay Arrmanatha, itinakda ni Pangulong Prabowo Subianto bilang pambansang prayoridad ang paglaban sa mga sunog. Kabilang sa pagtugon ang pagbomba ng tubig mula sa himpapawid at pagbabago ng lagay ng panahon, bukod pa sa pagpakilos ng humigit-kumulang 71,000 tauhan sa lupa at 51 yunit panghimpapawid sa mga prayoridad na lalawigan. Handa ring magtalaga ng karagdagang mga mapagkukunan.

Sa pagbomba ng tubig mula sa himpapawid, nagbubuhos ng tubig ang mga sasakyang panghimpapawid sa mga sunog. Sinisikap naman ng pagbabago ng lagay ng panahon na impluwensiyahan ang mga kondisyon ng panahon upang makatulong sa paglaban sa sunog. Kasabay ng dalawang paraang ito ang gawain ng mga tauhang humaharap sa mga sunog sa lupa.

Nag-alok ang Singapore at Malaysia ng tulong sa paglaban sa sunog. Sinabi ni Arrmanatha na pinahahalagahan ng Indonesia ang suporta ng mga karatig-bansa at susuriin ng mga kinauukulang ahensiya ang mga alok batay sa kalagayan sa mga apektadong lugar.

Kasabay ng mga operasyong pang-emerhensiya ang pagpapatupad ng batas sa Indonesia. Ayon kay Arrmanatha, daan-daang indibidwal at mahigit 50 korporasyon ang inimbestigahan o iniimbestigahan at kinasuhan o kinakaso, at may ilan nang napatunayang nagkasala. Saklaw ng mga bilang na ito ang mga kasong nasa iba't ibang yugto, mula sa imbestigasyon hanggang sa desisyon ng hukuman.

Mga kondisyon ng panahon at pasiyang magsunog

Nakapagpalala sa pagtugon ng Indonesia sa mga sunog ang El Niño, ayon kay Arrmanatha. Maaaring magdulot ang padron ng klimang ito ng mas tuyong mga kondisyon sa ilang bahagi ng rehiyon, kaya mas madaling magliyab ang mga halaman at mas mahirap kontrolin ang mga sunog.

Itinampok ni Balakrishnan ang tuwirang ugnayan ng mga likas na kondisyon ng panahon at pananagutan ng tao: likas na penomeno ang El Niño, samantalang bunga ng mga kilos ng tao ang mga sunog. Sinabi niyang may tungkulin ang dalawang pamahalaan na protektahan ang kanilang mga mamamayan.

Tinukoy ni Singapore Minister for Sustainability and the Environment Grace Fu na mga sanhi ng haze ang iresponsableng paglilinis ng lupa, pagsusunog sa bukas na lugar at pagpapatuyo ng lupang latian na may pit. Ang pit ay lupang binubuo ng mga bahagyang nabubulok na materyal ng halaman na naiipon sa basang mga kondisyon. Mas nagiging madaling masunog ang lupa kapag pinatuyo ito, at maaaring magpatuloy ang mga sunog sa ilalim ng lupa.

Tinalakay ni Fu ang usapin noong Nobyembre 4, 2026, sa ikalawang pagbasa ng mga iminungkahing susog sa Transboundary Haze Pollution Act ng Singapore. Inilarawan niya kung paanong maaaring makinabang ang mga kumpanya sa komersiyal na paglilinis ng lupa habang pasan ng mga tao sa buong Timog-silangang Asya ang mga gastos nito sa kalusugan at kapaligiran.

Kamakailan ay naranasan ng Singapore ang pinakamalalang haze mula noong 2015, kung saan umabot sa ilang linggo ang mga panahong hindi ligtas ang kalidad ng hangin. Kinailangang limitahan ng mga residente ang mga aktibidad sa labas at baguhin ang kanilang mga pang-araw-araw na gawain. Matutugunan ang abalang ito bago makarating ang usok sa mga karatig-bansa kung mapipigilan ang pagsusunog sa pinagmulan nito.

Naghahangad ang Singapore ng mas malawak na kapangyarihang mag-imbestiga

Layunin ng mga iminungkahing susog sa batas laban sa haze ng Singapore na palakasin ang pangangalap at beripikasyon ng impormasyon, pahusayin ang pagsubaybay sa mga ugnayan ng mga korporasyon at supply chain, at magtakda ng mga multang pinansyal at iba pang hakbang pang-ekonomiya laban sa mga responsableng entidad.

Ang supply chain ay ang ugnayan ng mga negosyong sangkot sa paggawa at pagbebenta ng isang produkto. Makakatulong ang pagsusuri sa ugnayang ito para maunawaan ng mga imbestigador kung paano konektado sa mga mamimili, kasosyo sa negosyo at pagpopondo sa ibang lugar ang kumpanyang iniuugnay sa pagsusunog ng lupa.

Plano ng Singapore na palawakin ang pagsusuri sa mga ugnayang pangkomersiyo at pinansyal na ito. Sa ilalim ng iminungkahing hakbang, maaaring magsiyasat ang mga imbestigador hindi lamang sa kumpanyang nagpapatakbo sa lugar ng sunog, kundi pati sa mas malawak na estruktura ng negosyo sa paligid nito.

Sinabi rin ni Fu na mahalaga ang pakikipagtulungan sa mga karatig-pamahalaan dahil may mga hangganan ang kapangyarihan ng bawat bansa sa ilalim ng batas. Maaaring imbestigahan ng Indonesia ang mga aktibidad sa teritoryo nito, samantalang maaaring habulin ng Singapore ang mga kaugnay na rekord at negosyong abot ng nasasakupan nito. Layunin ng pinagsanib na task force na pag-ugnayin ang gawaing ito.

Mungkahi pa lamang ang mga pagbabago sa batas nang talakayin ni Fu ang ikalawang pagbasa. Inilahad ng kanyang mga pahayag ang nilalayong direksiyon ng patakaran ng Singapore sa pagpapatupad ng batas, habang ipinagpapatuloy ng Indonesia ang pagbuo ng mga operasyonal na kaayusan ng task force.

Pag-usad ng pagtugon

Sumunod ang kasunduan noong Oktubre 27 matapos ang ilang linggong hindi ligtas na kalidad ng hangin at pagdami ng mga hakbang sa pagpapatupad ng batas. Sinabi noong Oktubre 21 ni Vahd Nabyl Achmad Mulachela, tagapagsalita ng Ministry of Foreign Affairs ng Indonesia, na nagpapatuloy ang komunikasyon sa Singapore at nakatuon ang Indonesia sa seryosong paglaban sa mga sunog upang protektahan ang mga komunidad, kapaligiran at ugnayan sa mga karatig-bansa nito.

Ganito ang pagkakasunod-sunod ng mahahalagang hakbang:

• Mula Setyembre 4: Naranasan ng Singapore ang mga panahong hindi ligtas ang kalidad ng hangin dahil sa haze.
• Oktubre 1: Naging foreign minister ng Indonesia si Arrmanatha Nasir, kapalit ni Sugiono.
• Oktubre 16: Tinukoy ng NEA ang 10 kumpanyang Indonesian na pinaghihinalaang may kaugnayan sa mga sunog na nag-ambag sa haze.
• Oktubre 19: Tinukoy ng NEA ang tatlo pang kumpanyang Indonesian.
• Oktubre 27: Nagkasundo sina Arrmanatha at Balakrishnan sa Jakarta na itatag ang pinagsanib na task force at palakasin ang direktang komunikasyon.
• Nobyembre 3: Tinalakay ng mga ministro ng Indonesia ang saklaw ng task force at ang mga kaayusan sa pagpapatakbo nito.
• Nobyembre 4, 2026: Tinalakay ni Grace Fu ang pagtutulungan at ang mga iminungkahing pagbabago sa batas ng Singapore laban sa haze sa ikalawang pagbasa ng mga susog dito.

Pinamunuan ni Arrmanatha ang pulong noong Nobyembre 3, na dinaluhan nina Forestry Minister Raja Juli Antoni, Environment Minister Jumhur Hidayat at mga kinatawan ng Ministry of Finance. Sumasalamin ang kanilang paglahok sa pagsasama ng pagpapatupad ng mga regulasyon sa kapaligiran, imbestigasyon sa mga korporasyon at pagsusuri sa pananalapi sa gawain ng task force.

Ayon sa Ministry of Foreign Affairs ng Indonesia, tinalakay sa mga pag-uusap ang mga tungkulin batay sa kapangyarihan ng bawat ministeryo. Ipinahayag din ni Arrmanatha ang pag-asang balang-araw ay matugunan ng pagtutulungan ang iba pang usapin tungkol sa pananagutan ng mga negosyo, kabilang ang mga gawaing pinansyal na tumatawid sa mga hangganan gaya ng underinvoicing, kung saan itinatala ang halaga ng transaksiyon nang mas mababa kaysa sa aktuwal nito.

Mga hotline para lutasin ang mga hindi pagkakasundo

Sumang-ayon din ang Singapore at Indonesia na magtatag ng mga hotline sa antas ng mga ministro at matataas na opisyal. Magbibigay ang mga ito sa dalawang pamahalaan ng direktang paraan para tugunan ang mga hindi pagkakasundo, pati na ang mga hindi kaugnay ng imbestigasyon sa haze.

Kasunod ito ng kontrobersiya sa mga pahayag ni Syahganda Nainggolan, pinuno ng Government Communications Agency ng Indonesia. Ipinagtanggol niya ang Indonesia sa pagsasabing nagbibigay ng oksiheno sa Singapore at Malaysia ang mga kagubatan nito, at inilarawan ang mga sunog bilang likas na penomenong hindi dulot ng pagkakamali ng tao.

Nagpahayag ng pagkadismaya si Singapore Senior Minister K Shanmugam sa mga pahayag na iyon sa isang panayam noong Oktubre 19. Pinuri rin niya ang mga pagsisikap ni Prabowo laban sa haze at sinabing hindi niya inaakalang malawak na sinasang-ayunan ng pamahalaan o publiko ng Indonesia ang pananaw ni Nainggolan.

Sinabi ni Arrmanatha na sapat na ang kahustuhan ng ugnayan ng dalawang bansa upang makapag-usap nang prangka. Nanawagan siyang lutasin ang mga hindi pagkakasundo sa paraang nakabubuo, magalang at bukas, habang iginagalang ang mga panloob na proseso, legal na balangkas at kalagayan ng bawat bansa.

Nagbibigay ang kaayusan sa mga hotline ng daluyan ng komunikasyon para sa ganitong paraan ng pagharap sa mga usapin. Samantala, nagbibigay ang pinagsanib na task force sa mga imbestigador ng mas espesyalisadong mekanismo sa pagpapalitan ng impormasyon tungkol sa mga kumpanya at sunog.

Mga praktikal na hamon sa mas malawak na ugnayan

Isa pang sensitibong usapin sa pagbisita ni Balakrishnan ang suplay ng enerhiya. Inililipat ng Indonesia sa pangangailangan nito sa kuryente sa loob ng bansa ang gas na dati nitong ibinibigay sa Singapore.

Sinabi ni Djoko Siswanto, pinuno ng regulator ng upstream oil and gas ng Indonesia na SKK Migas, na inililipat ang 15 milyong standard cubic feet ng gas kada araw mula Natuna patungong PLN Batam sa pamamagitan ng pipeline na WNTS–Pulau Pemping–Batam. Nanawagan si Singapore Prime Minister Lawrence Wong sa mga panig na tuparin ang kanilang mga komersiyal na kontrata. Sinabi rin niyang gagawin ng mga nag-aangkat ang mga kinakailangang hakbang upang protektahan ang kanilang mga karapatan at interes sa ilalim ng kontrata.

Malawak pa rin ang pamumuhunan at pagtutulungan ng dalawang bansa. Ayon kay Balakrishnan, pinakamalaking pinagmumulan ng foreign direct investment ng Indonesia ang Singapore mula pa noong 2014. Inilarawan niya ang rekord na ito bilang tanda ng tiwala sa kinabukasan ng Indonesia.

Sumang-ayon ang mga ministro na ipagpatuloy ang mga hakbang mula sa retreat ng mga lider noong Hulyo, kung saan nasaksihan nina Wong at Prabowo ang paglagda sa 26 na kasunduang sumasaklaw sa ekonomiya, enerhiya, depensa, digital na pagtutulungan at kapaligiran, bukod sa iba pa. Naghahanda ang dalawang bansa na ipagdiwang ang 60 taon ng ugnayang diplomatiko sa 2027, kung kailan mamumuno rin ang Singapore sa Association of Southeast Asian Nations (ASEAN).

Inilarawan ni Balakrishnan ang pagtutulungan bilang kapwa kapaki-pakinabang: nakasalalay sa bahagi sa maunlad, matatag at mapayapang Indonesia ang tagumpay ng Singapore. Nasusubok sa kongkretong paraan ang prinsipyong ito sa task force laban sa haze, na nag-uugnay sa mga pagsisikap ng Indonesia na pigilan ang pagsusunog sa mga imbestigasyon ng Singapore sa mga kumpanyang sangkot at perang kaugnay nito.

Mahahalagang Punto

• Sumang-ayon ang Singapore at Indonesia noong Oktubre 27 na magtatag ng pinagsanib na task force para imbestigahan ang mga kumpanyang iniuugnay sa mga sunog sa kagubatan at lupa.
• Kabilang sa mga iminungkahing gawain ang pagbabahagi ng datos ng kumpanya, pagsubaybay sa daloy ng pera, pangangalap ng ebidensiya sa magkabilang panig ng hangganan at pagbawi ng mga ari-arian kung maaari.
• Humingi ang Singapore ng impormasyon mula sa 10 kumpanyang nakabase roon at nagpadala ng mga abiso tungkol sa mga hakbang sa pag-iwas sa 10 kumpanya sa Indonesia.
• Ayon sa Indonesia, nagtalaga ito ng humigit-kumulang 71,000 tauhan sa lupa at 51 yunit panghimpapawid, kasabay ng mga imbestigasyon o kasong kinasasangkutan ng daan-daang indibidwal at mahigit 50 korporasyon.
• Tinalakay ng mga ministeryo ng Indonesia ang mga kaayusan sa pagpapatakbo noong Nobyembre 3, habang nagsusulong ang Singapore ng mga susog para palakasin ang batas nito laban sa haze.
• Sumang-ayon din ang dalawang bansa na magtatag ng mga hotline para sa mga ministro at matataas na opisyal upang makatulong sa pagharap sa mga hindi pagkakasundo.