Haharapin ng Cebu ang tagtuyot mula Disyembre 2026 hanggang Abril 2027 habang lumalakas ang napakatinding El Niño

Limang buwang tagtuyot ang inaasahan sa Cebu

Haharapin ng Cebu ang tagtuyot mula Disyembre 2026 hanggang Abril 2027, kasunod ng panahong kakaunti ang ulan sa Nobyembre, habang nagbabanta ang napakatinding El Niño sa suplay ng tubig, mga sakahan at komunidad sa buong Pilipinas. Bumuo ang pamahalaang panlalawigan ng task force para sa pagtugon at nagpanukala ng ₱100 milyon para sa pagpapaunlad ng suplay ng tubig sa badyet nito para sa 2027.

Sinabi ng Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Services Administration (PAGASA) noong Nobyembre 5 na maaaring umabot sa pinakamalakas nitong yugto ang penomenong ito bago matapos ang 2026 at patuloy na makaapekto sa bansa hanggang sa unang kalahati ng 2027. Ipinapakita ng mga pagtataya nito na pagsapit ng Marso at Abril, maaaring lumawak sa buong bansa ang tagtuyot.

Sa mapa ng kahinaan ng Cebu, natukoy ang 11 yunit ng lokal na pamahalaan kung saan maaaring partikular na malantad sa panganib ang mga komunidad. Tuburan ang may pinakamataas na bilang ng mga barangay na posibleng maapektuhan sa mga inilabas na datos, na may 36. Tig-20 naman ang Daanbantayan at Catmon.

Dumating ang banta habang tinataya ng Department of Agriculture na umabot na sa ₱8.57 bilyon ang pinsala sa agrikultura sa buong bansa hanggang Oktubre 21, at mahigit 288,000 magsasaka ang apektado. Para sa mga sambahayang umaasa sa tubig-ulan, maaari ring mangahulugan ang matagal na kakulangan ng pagbili ng mamahaling inuming tubig o paglalakbay patungo sa ibang isla para makakuha nito.

Naglabas si Gobernador Pamela Baricuatro ng Executive Order No. 57 noong Oktubre 26, na nagtatatag sa Super El Niño Task Force. Kabilang sa mga tungkulin nito ang pagtatasa ng mga suplay ng tubig, pagsasaayos ng emerhensiyang pamamahagi nito, pakikipag-ugnayan para sa tulong sa agrikultura at paghahanda ng mga serbisyong pangkalusugan. Itinatampok ng panukalang paggasta at bagong lupon para sa koordinasyon ang akses sa tubig at kabuhayan bilang sentro ng pagtugon ng Cebu.

Ano ang ipinakikita ng mga pagtataya sa Pasipiko

Inaasahan sa Global Seasonal Climate Update ng World Meteorological Organization para sa Setyembre hanggang Nobyembre 2026 ang karaniwang diperensiya sa temperatura ng ibabaw ng dagat na humigit-kumulang 3.6°C sa rehiyong Niño 3.4. Isa itong bahagi ng gitnang Pasipiko na sinusubaybayan para matukoy ang El Niño. Sinusukat ng diperensiya kung gaano kainit o kalamig ang tubig kumpara sa karaniwang temperatura nito.

Inaasahan ng WMO na lalakas ang penomenon at aabot sa tugatog nito sa Nobyembre at Disyembre. Karaniwang nagpapakita ang mga sistema nito ng pagtataya ng makitid na saklaw ng mga posibleng resulta, na nagpapahiwatig ng matibay na pagkakasundo sa inaasahang direksiyon at lakas ng penomenon.

Naglabas ng El Niño Advisory ang Climate Prediction Center ng US National Oceanic and Atmospheric Administration sa ENSO Diagnostic Discussion nito noong Oktubre 8. Tinataya nitong higit sa 83% ang posibilidad na magpatuloy hanggang Enero-Marso 2027 ang malakas hanggang napakalakas na mga kondisyon.

Nagtala ang NOAA ng 2.1°C na diperensiya sa temperatura sa Niño 3.4, at mga reading na 3.0°C sa Niño 3 at 3.9°C sa Niño 1+2, mga rehiyong mas nasa silangan. Lumampas sa 4.0°C ang temperatura sa ilang bahagi ng silangang ekwatoryal na Pasipiko kumpara sa karaniwan. Inilalarawan ng mga obserbasyong ito ang mga kondisyong nasukat na; pagtataya naman ng karaniwang pana-panahong temperatura ang 3.6°C na bilang ng WMO.

Tinataya rin ng NOAA ang posibilidad na malampasan ng penomenong ito ang lakas ng mga nagdaang insidenteng naitala mula pa noong 1950: 54% para sa Setyembre-Nobyembre, 83% para sa Oktubre-Disyembre at 70% para sa Nobyembre-Enero. Gumagamit ang pamantayan nito ng relatibong indeks ng temperatura ng karagatan na hindi bababa sa 2.5°C sa loob ng tatlong buwan. Nakatakda sa Nobyembre 12 ang susunod na diagnostic discussion.

Paano nagiging tagtuyot ang kakulangan sa ulan

Nakabatay ang mga klasipikasyon ng PAGASA kapwa sa dami ng kulang na ulan at sa tagal ng kakulangang ito. Nangangahulugan ang mas mababa sa normal na pag-ulan ng pagbaba nang 21% hanggang 60% mula sa karaniwang dami sa isang lugar. Ang malayong mas mababa sa normal ay nangangahulugan ng pagbaba nang mahigit 60%.

Nangangahulugan ang dry spell ng tatlong magkakasunod na buwan na mas mababa sa normal ang pag-ulan o dalawang magkakasunod na buwan na malayong mas mababa sa normal ang pag-ulan. Nangangahulugan naman ang tagtuyot ng tatlong magkakasunod na buwan na malayong mas mababa sa normal ang pag-ulan o limang magkakasunod na buwan na mas mababa sa normal ang pag-ulan. Kaya maaaring pumasok sa yugto ng tagtuyot ang isang lalawigan matapos ang ilang buwang naiipong kakulangan, kahit may bumabagsak pa ring ulan.

Sa pagtatasa ng PAGASA noong Oktubre, limang lalawigan ang nakaranas ng meteorolohikal na tagtuyot: Albay, Catanduanes, Negros Oriental, Samar at Siquijor. May dry spell naman sa 11 pang lalawigan at tuyong mga kondisyon sa 10, kaya umabot sa 26 ang kabuuang bilang ng mga lalawigang nakararanas ng kakulangan sa ulan sa mga kategoryang ito.

Para sa Nobyembre, inaasahan ng PAGASA ang pag-ulang mas mababa hanggang malayong mas mababa sa normal sa malaking bahagi ng Pilipinas, kasama ang temperaturang mas mainit kaysa karaniwan. Kabilang ang Cebu sa mga lugar na inaasahang makararanas ng dry spell sa pagtatapos ng buwan. Kabilang naman sa mga karatig-lalawigang inaasahang makararanas ng tagtuyot ang Negros Oriental, Siquijor, Leyte at Southern Leyte.

Inaasahang magpapatuloy ang tagtuyot sa Cebu mula Disyembre hanggang Abril. Sa naunang babala na may kundisyon, tinukoy ang posibilidad ng tagtuyot sa Cebu at Bohol pagsapit ng Marso kung mananatiling mas mababa sa normal ang pag-ulan. Nagbibigay sa Cebu ng mas maagang panahon para magplano ng pamamahagi ng tubig at suporta sa mga sakahan ang pagtataya para sa Disyembre.

Mga lugar sa Cebu na pinakamalantad sa panganib

Tinutukoy sa mapa ng kahinaan ng lalawigan ang mga komunidad na maaaring mangailangan ng higit na atensiyon habang kumakaunti ang mga suplay. Narito ang inilabas na bilang ng mga barangay:

• Tuburan: 36 na barangay.
• Daanbantayan at Catmon: tig-20 barangay.
• Carmen: 15 barangay.
• Borbon: 12 barangay.
• Sogod: 11 barangay.
• Tabuelan at Lungsod ng Bogo: tig-pitong barangay.

May kabuuang 128 barangay na posibleng maapektuhan sa walong yunit ng lokal na pamahalaan batay sa mga bilang na ito. Labing-isang yunit ng lokal na pamahalaan ang tinukoy ng lalawigan, ngunit hindi inilabas ang mga pangalan at bilang ng barangay sa tatlo pa.

Mahigit sangkapat ng 128 nakalistang barangay ang 36 na barangay ng Tuburan. Nagbibigay ang konsentrasyong ito sa task force ng tiyak na panimulang batayan para tasahin ang suplay ng tubig, tukuyin ang mga sambahayang limitado ang ibang mapagkukunan at makipag-ugnayan sa mga opisyal ng munisipalidad para sa tulong.

Saklaw din ng gawain ng task force ang mga tagapagbigay ng serbisyo sa tubig. Maaaring magkaiba ang paglala ng kakulangan sa komunidad na sinusuplayan ng network ng distribusyon, lugar ng pagsasaka na umaasa sa mga lokal na pinagkukunan ng tubig, o isla kung saan pangunahing suplay ng sambahayan ang naiimbak na tubig-ulan. Bahagi ng mandato ng lalawigan ang pagtatasa sa mga lokal na kondisyong ito.

Sino ang mangunguna sa koordinasyon ng pagtugon?

Pamumunuan ni retiradong Col. Dennis Francis V. Pastor, pinuno ng Cebu Provincial Disaster Risk Reduction and Management Office, ang task force. Magiging pangalawang tagapangulo si Provincial Administrator Joseph Felix Mari H. Durano, habang magsisilbing kalihiman ang tanggapan para sa sakuna.

Kabilang sa mga kasapi ang mga pinuno ng mga departamento ng lalawigan at mga kinatawan sa rehiyon mula sa Department of Agriculture at Department of Environment and Natural Resources. Makikipag-ugnayan ang pangkat sa mga lokal na pamahalaan, pambansang ahensiya at tagapagbigay ng serbisyo sa tubig tungkol sa pagsubaybay sa panahon, emerhensiyang pamamahagi ng tubig, tulong sa agrikultura, kahandaan sa kalusugan at pagbibigay ng impormasyon sa publiko.

Itinatakda ng pagkakasunod-sunod ng mga babala at desisyon ang panahon ng paghahanda:

• Setyembre 23, 2026: Iniulat sa isang abiso ng PAGASA na binanggit ni Baricuatro na aktibo at malakas ang mga kondisyon ng El Niño.
• Oktubre 8: Naglabas ang NOAA ng babala na nagtaya ng patuloy na paglakas.
• Oktubre 26: Itinatag ni Baricuatro ang task force ng lalawigan sa pamamagitan ng Executive Order No. 57.
• Nobyembre 5: Inanunsiyo ng PAGASA na umiiral na sa tropikal na Pasipiko ang napakatinding El Niño.
• Nobyembre 2026: Inaasahang makararanas ng dry spell ang Cebu.
• Disyembre 2026 hanggang Abril 2027: Nagtataya ang ulat para sa Cebu ng tagtuyot.

Kabilang sa panukalang badyet ng lalawigan para sa 2027 ang ₱354.82 milyon para sa mga programang pakikinabangan ng mga magsasaka at mangingisda, gayundin ang ₱100 milyon para sa pagpapaunlad ng suplay ng tubig. ₱454.82 milyon ang kabuuan ng mga pondong ito. Panukalang paggasta ang mga ito, at nakasalalay ang pagpapatupad sa proseso ng badyet at mga programang popondohan.

Kapag nararamdaman na sa sambahayan ang kakulangan

Ipinakikita ng mga naunang karanasan sa Isla ng Pangan-an ang mga gastos kapag nawalan ng maaasahang suplay ng tubig. Inilarawan ni Remedios Babatuan, isang manggagawang pangkalusugan sa isla na kinapanayam noong 2024, ang pag-asa ng mga sambahayan sa tubig-ulan, pinagsasaluhang balon at maalat-alat na tubig na may kaunting asin.

Ipinaliwanag ni Babatuan kung paano nakikipag-agawan sa gastusin sa pagkain ang pambili ng tubig:

"May mga pagkakataong mahal ang tubig at wala kaming pambayad dito, lalo na kapag mahal ang bigas, kaya ginagamit namin ang tubig mula sa balon," aniya.

Inilarawan ng boluntaryong si JP Rodriguez ang isang lokal na sentro ng tubig kung saan dalawang galon lamang bawat araw ang maaaring bilhin ng mga sambahayan at kung minsan ay nauubos ang suplay. Tinataya niyang humigit-kumulang ₱80 bawat galon ang mineral water, at dagdag na ₱80 naman ang biyahe sa bangka papunta at pabalik sa Olango. Sa ganitong presyo, aabot sa humigit-kumulang ₱160 ang pamasahe para kumuha ng isang galon, hindi pa kasama ang ibang gastusin.

Naalala ni Rodriguez na pansamantalang tumuloy ang ilang residente sa Sta. Rosa sa Isla ng Olango noong matindi ang panahong tuyo. Kumonti ang naimbak na suplay dahil tumutulo ang tangke ng tubig-ulan, at naubusan na rin ng tubig ang lokal na sentro.

Nagkaroon ng planta ng desalination na pinatatakbo ng enerhiyang solar sa Pangan-an, na dokumentado noong 2024. Tinatanggal ng desalination ang asin sa tubig. Para matiyak ang maaasahang akses ng mga sambahayan, kailangang patuloy na gumana ang planta, makapaglabas ng sapat na tubig at magbigay ng suplay na abot-kaya at madaling makuha. Dahil sa naunang karanasan ng isla, praktikal na prayoridad sa paghahanda ng Cebu para sa isa na namang matagal na panahong tuyo ang pag-iimbak, pagmementina at pamamahagi ng tubig.

Pagkalugi sa mga sakahan at panganib sa kabuhayan

Ipinakikita ng tantiya ng Department of Agriculture na ₱8.57 bilyon ang pinsala at mahigit 288,000 magsasaka ang apektado na malaki na ang pagkalugi sa agrikultura. Sa pinakamasamang sitwasyong tinukoy nito, nanganganib ang humigit-kumulang 4.6 milyon sa 10.4 milyong magsasaka at mangingisda sa bansa, o tinatayang 44%.

Sinabi ng departamento na kabilang sa tulong ang ₱10.81 bilyon na suporta sa produksyon, gaya ng mga binhi, pataba at pampaganda ng lupa. Iniulat din nito ang ₱569.95 milyon na kabayaran mula sa Philippine Crop Insurance Corporation para sa 68,980 magsasaka. Kabayarang ibinibigay para sa mga naseguruhang pagkalugi ang indemnification.

Nagbabala si Analiza Solis, pinuno ng Climate Monitoring and Prediction Section ng PAGASA, na maaaring makaapekto ang matagal na kakulangan sa halumigmig ng lupa at mga pinagkukunan ng tubig, at kalaunan ay sa kakayahan ng mga tao na matugunan ang kanilang mga pangunahing pangangailangan. Inilarawan niya ang posibleng paglala:

"Magkakaroon ng matagal na dry spell na hahantong sa mga kondisyon ng meteorolohikal na tagtuyot at maging sa iba pang uri ng tagtuyot, gaya ng tagtuyot sa agrikultura at tagtuyot sa mga pinagkukunan ng tubig," ani Solis.

Tumutukoy ang meteorolohikal na tagtuyot sa matagal na kakulangan ng ulan. Nagkakaroon ng tagtuyot sa agrikultura kapag kulang sa halumigmig ang mga pananim, samantalang naaapektuhan ng tagtuyot sa mga pinagkukunan ng tubig ang mga ilog, imbakan ng tubig at suplay sa ilalim ng lupa. Nagkakaroon ng sosyoekonomikong tagtuyot kapag napipinsala ng kakulangan ang suplay ng mga produkto at serbisyong kailangan ng mga tao, pati ang kanilang kabuhayan at pananalapi ng sambahayan.

Para sa Cebu, magkakaugnay ang mga panganib na ito at ang panukalang badyet para sa tulong sa sakahan at pagpapaunlad ng suplay ng tubig. Kailangan ng mga magsasaka ng tubig para mapanatili ang produksyon, habang kailangan naman ng mga pamilya ng maaasahang suplay para sa inumin, pagluluto at sanitasyon. Tinukoy din ng mga opisyal ng lalawigan ang posibleng pagkalugi sa pangingisda, mga sakit na may kaugnayan sa init at pagkagambala sa mahahalagang serbisyong pampubliko.

Bahagi pa rin ng pagtataya ang malakas na ulan

Inaasahan ng PAGASA na bubuo o papasok sa Philippine Area of Responsibility ang dalawa hanggang anim na bagyong tropikal mula Nobyembre 2026 hanggang Abril 2027. Maaari pa ring magdala ng malakas na ulan ang mga bagyong tropikal at iba pang sistema ng panahon habang may El Niño.

Maaari ring magdala ng ulan ang amihan, ang intertropical convergence zone kung saan nagtatagpo ang mga hangin, at ang mga hanging mula sa silangan. Kaya kailangang paghandaan ng mga lokal na awtoridad kapwa ang matagal na kakulangan sa tubig at ang paminsan-minsang malakas na ulan, sa pamamagitan ng pagtutok sa pagtitipid ng tubig at paghahanda sa bagyo.

Nagtataya rin ang pana-panahong ulat ng WMO ng positibong Indian Ocean Dipole, na may karaniwang indeks na 0.9°C para sa Setyembre hanggang Nobyembre. Sinusukat nito ang diperensiya ng temperatura sa kanluran at silangan ng tropikal na Indian Ocean, na isa pang salik na nakaaapekto sa pag-ulan sa rehiyon. Inaasahan din ng WMO na mananatiling mas mainit kaysa karaniwan ang North at South Tropical Atlantic.

Mas tuwirang gabay para sa paghahanda ng Cebu ang pagtataya ng PAGASA para sa lalawigan: dry spell sa Nobyembre, pagsisimula ng tagtuyot sa Disyembre at mas maiinit na kondisyon sa malaking bahagi ng bansa. Maaaring makapagdagdag sa ilang suplay ang ulan mula sa isang sistema ng panahon, samantalang ibinabatay ang klasipikasyon ng tagtuyot sa naiipong pag-ulan sa loob ng ilang buwan.

Nagiging agarang prayoridad ang pagtitipid ng tubig

Nanawagan si PAGASA Administrator Nathaniel Servando sa mga ahensiya at publiko na maghanda sa kakulangan, at partikular na binigyang-diin ang pagtitipid at maayos na pamamahala ng tubig:

"Mahigpit na pinapayuhan ang publiko at lahat ng kinauukulang ahensiya na isagawa ang mga angkop na hakbang para sa bawat sektor, pati ang mga hakbang sa konserbasyon at pagpapagaan ng epekto, lalo na ang pagtitipid ng tubig at mahusay na pamamahala ng mga yamang-tubig, upang mabawasan ang posibleng epekto ng El Niño," ani Servando sa isang pahayag.

Para sa task force ng Cebu, nagsisimula ang mga itinalagang gawain sa pagtukoy sa mga komunidad na lantad sa panganib at pagsusuri sa magagamit na suplay ng tubig. Kabilang sa kautusan ang emerhensiyang pamamahagi, suporta sa agrikultura at paghahanda sa kalusugan, kaya may tiyak na mga tungkulin ang mga tanggapan ng lalawigan at mga pamahalaang munisipal bago ang inaasahang panahon ng tagtuyot.

Makababawas sa pag-aaksaya ang pagtitipid ng tubig sa mga sambahayan, ngunit ipinakikita ng karanasan sa Pangan-an kung bakit mahalaga ang mga kaayusan para sa pampublikong suplay. Kailangan ng pamilyang nahaharap sa saradong sentro ng tubig o mamahaling biyahe sa bangka na makakuha ng tubig, bukod pa sa payong magtipid nito. Kailangang tugunan ng pagtugon ng Cebu ang pagkakaroon, paghahatid at halaga ng suplay sa ilang buwang inaasahang kakulangan.

Mahahalagang Punto

• Nagtataya ang PAGASA ng dry spell sa Cebu sa Nobyembre 2026 at tagtuyot mula Disyembre hanggang Abril 2027.
• Maaaring umabot sa tugatog bago matapos ang 2026 ang napakatinding El Niño, at magpatuloy ang mga epekto nito hanggang sa unang kalahati ng 2027.
• Sa mapa ng kahinaan ng Cebu, natukoy ang 11 yunit ng lokal na pamahalaan; may 36 na barangay sa Tuburan na posibleng maapektuhan.
• Nagtatag ang Executive Order No. 57 ng task force para iugnay ang mga paghahanda sa tubig, agrikultura, kalusugan at iba pang sektor.
• Kabilang sa panukalang badyet ng lalawigan para sa 2027 ang ₱354.82 milyon para sa mga magsasaka at mangingisda at ₱100 milyon para sa pagpapaunlad ng suplay ng tubig.
• Umabot sa ₱8.57 bilyon ang pinsala sa agrikultura sa buong bansa hanggang Oktubre 21, at mahigit 288,000 magsasaka ang apektado.
• Posible pa rin ang malakas na ulan; inaasahang bubuo o papasok sa Philippine Area of Responsibility ang dalawa hanggang anim na bagyong tropikal mula Nobyembre hanggang Abril.