Pagsisikap ni Jokowi para sa PSI, susubok sa mapa ng koalisyon ng Indonesia sa 2029 habang nahaharap si Gibran sa pampulitikang pressure

Bahagyang pagtaas sa mga survey, katapat ang mas malaking ambisyong pampulitika

Tumaas ang Indonesian Solidarity Party (PSI) mula 2.3% tungo sa 2.9% sa dalawang survey ng Poltracking Indonesia na isinagawa noong Agosto at mula Setyembre hanggang Oktubre 2026. Katamtaman lamang ang paggalaw na ito para sa partidong naglalayong makakuha ng mga unang puwesto sa pambansang Kapulungan ng mga Kinatawan ng Indonesia sa 2029. Noong Setyembre 22, hayagang ipinakita sa Bandung ng pinakakilalang tagasuporta nito, ang dating pangulong si Joko Widodo, ang kanyang numero ng pagiging miyembro ng PSI.

Pagsasama-sama sa pagkakasangkot ni Jokowi ang tatlong ambisyong pampulitika: maipasok ang PSI sa pambansang lehislatura, palawakin ang partidong pinamumunuan ng kanyang bunsong anak na si Kaesang Pangarep, at patatagin ang pampulitikang network sa paligid ng kanyang panganay na anak na si Bise Presidente Gibran Rakabuming Raka. Nakadepende ang bawat ambisyon sa magkakaibang tao at institusyon, mula sa mga tagapag-organisa sa mga nayon hanggang sa mga pinuno ng mas malalaking partido.

Lalong sensitibo ang posisyon ng PSI dahil nasa loob ng panguluhan ang pinakamalakas nitong ugnayang pampamilya, samantalang nananatili sa labas ng pambansang parlamento ang partido. Lumalaki ang pampulitikang pressure kay Gibran dahil sa kanyang mga dokumentong pang-edukasyon, habang tinatalakay ng mga mambabatas ang pagsisiyasat ng parlamento at posibleng mga hakbang na konstitusyonal.

Ipinakikita ng mga bilang sa halalan kapwa ang oportunidad at ang layo pa ng kailangang marating. Nakakuha ang PSI ng 2.81% ng mga balidong boto sa halalang lehislatibo noong 2024, mas mababa sa 4% na threshold para makapasok sa Kapulungan. Sa pinakahuling binanggit na survey, 2.9% ang nakuha nito, kaya kailangan pa nitong palawakin ang suporta habang nananatiling malayo ang lamang ng Gerindra, ang partido ni Pangulong Prabowo Subianto.

Para sa mga botante, malinaw ang pangunahing tanong: kaya bang gawing organisasyong makakapanalo ng mga puwesto, makapaglilingkod sa mga komunidad at makapagbibigay ng mas malakas na tinig sa mga kapanalig ni Jokowi sa susunod na negosasyon sa tiket sa pagkapangulo ang personal na suporta sa kanya?

Ano talaga ang sinukat ng mga survey

Pinakamalinaw na batayan sa metodolohiya ang pahayag ng mga resulta ng survey noong Agosto ng Poltracking Indonesia. Personal na kinapanayam ng mga tagapanayam ang 1,220 respondente sa lahat ng 38 lalawigan mula Agosto 14 hanggang 20, 2026. Ayon sa organisasyon, plus o minus 2.9 percentage points ang margin of error sa 95% na antas ng kumpiyansa.

Gumamit ang survey ng ilang yugto ng random na pagpili, na proporsiyonal sa talaan ng mga botante noong 2024 ang saklaw sa mga lalawigan at isinaalang-alang ang kasarian sa pagsasapin-sapin ng mga respondente. Inilabas ni Yoki Alvetro, mananaliksik ng Poltracking, ang mga resulta noong Setyembre 23.

Sa kunwaring balotang naglista ng 18 partido, nakakuha ang Gerindra ng 23.2%, ang PDI Perjuangan (PDIP) ng 11.6% at ang Golkar ng 10.4%. Sumunod ang PKB sa 6.2%, ang Democratic Party sa 6.1%, ang NasDem sa 4.4%, ang PAN sa 3.4%, ang PKS sa 3.3%, ang PSI sa 2.3% at ang PPP sa 1.9%.

Sa sumunod na survey, na isinagawa mula Setyembre 30 hanggang Oktubre 7, umabot sa 2.9% ang PSI, mas mataas kaysa sa PAN at PPP at isang percentage point na mas mababa kaysa sa NasDem. Nanguna pa rin ang Gerindra sa 22.9%, sinundan ng PDIP sa 13.4% at Golkar sa 9.1%. Isa pang 24.2% ang sumagot na hindi nila alam o walang sagot.

Tumaas ang resulta ng PSI nang 0.6 percentage points. Para mabigyang-kahulugan ang ganitong laki ng pagbabago, kailangan ang impormasyon tungkol sa kawalang-katiyakan sa pagpili ng sampol sa dalawang survey; hindi tinukoy sa ulat ng mga resulta ang laki ng sampol at margin of error ng sumunod na survey. Nagbibigay sa mga mambabasa ng kapaki-pakinabang na sukatan ang nakasaad na margin of error ng survey noong Agosto kung gaano kalaki ang maaaring kawalang-katiyakan sa tantiya ng isang survey.

Ipinakikita ng dalawang halalan ang laki ng hamon para sa PSI

Pumasok ang PSI sa halalang pampolitika matapos itong itatag noong huling bahagi ng 2014. Noong 2019, nakakuha ito ng 2,650,361 boto, o 1.89% ng mga balidong boto sa buong bansa. Noong 2024, nakakuha ito ng 4,260,169 boto, o 2.81%.

Nadagdagan ang boto ng partido nang 1,609,808 sa pagitan ng mga halalang iyon, pagtaas na humigit-kumulang 61%. Umakyat nang 0.92 percentage points ang bahagi nito sa pambansang boto. Sa kabila ng paglago, nanatili sa labas ng Kapulungan ang PSI dahil hindi umabot sa 4% parliamentary threshold na ginamit sa mga halalang iyon ang bahagi nito sa boto.

Ang parliamentary threshold ay pinakamababang bahagi ng pambansang boto na kailangang makuha ng isang partido upang makasali sa paghahati-hati ng mga puwesto sa Kapulungan. Hiwalay na halalan ang para sa mga panlalawigang lehislatura, kaya maaaring magkaroon ng mga puwesto ang PSI sa Central Java kahit wala itong kinatawan sa pambansang Kapulungan.

Kung ihahambing sa kaparehong 4% na batayan, kulang nang 1.19 percentage points ang resulta ng PSI noong 2024, samantalang 1.1 puntos naman ang ibaba ng pinakahuling binanggit na survey. Ang mga tuntuning ipatutupad sa halalan sa 2029 ang magtatakda ng aktuwal na target, kaya kapaki-pakinabang na batayan ang naunang threshold sa pagtaya sa laki ng hamon sa halalan para sa partido.

Nais ni Jokowi ng network ng partido hanggang sa mga nayon

Hayagang nangako si Jokowi ng suporta sa PSI sa kongreso nito noong Hulyo 2025 sa Surakarta, na kilala rin bilang Solo. Muling nahalal si Kaesang bilang tagapangulo ng partido para sa panahong 2025 hanggang 2030, kaya nasa pamumuno ng bunsong anak ng dating pangulo ang proyektong pampulitika nito.

Nakatuon ang mga tagubilin ni Jokowi sa kongreso sa pag-oorganisa, hindi lamang sa publisidad. Nanawagan siyang buuin ang mga estruktura ng partido sa mga lalawigan, distrito, lungsod at nayon, at nagtakda ng palugit bago pumasok sa mga huling yugto ang susunod na kampanya sa pambansang halalan.

Sinabi ng dating pangulo sa mga dumalo sa kongreso:

Samakatuwid, hinihimok ko tayong sama-samang magsikap upang agad na mabuo ang estruktura ng partido sa lahat ng rehiyon. Kahit man lamang sa katapusan ng 2027,

Ayon kay Lili Romli, nakatataas na mananaliksik sa pulitika sa National Research and Innovation Agency (BRIN), maaaring makatulong sa PSI ang kasikatan ni Jokowi. Binigyang-diin din niya na makaaapekto sa resulta ang tugon ng publiko at tuloy-tuloy na pagkilos sa mga komunidad.

Ipinaliwanag ni Lili na may oportunidad at panganib ang suporta ng dating pangulo:

Gayunman, maaaring hindi ito awtomatiko o tiyak. Nakadepende ito sa tugon ng publiko, kung positibo man o negatibo. Kung negatibo, tiyak na magiging hamon ito para kay Jokowi at sa PSI,

Mas nagduda naman si Saiful Huda Ems, isang political analyst, sa kanyang pagtatasa noong Nobyembre 3, 2026. Aniya, kulang ang PSI sa mga personalidad na may sapat na karanasan sa pamamahala ng malaking partido at kinuwestiyon niya ang lakas sa halalan ng mga politikong sumasali rito. Mga pagtatasa ito sa kakayahan ng partido, samantalang naipakikita sa mga resulta ng halalan ang nasusukat na rekord ng pag-usad nito hanggang ngayon.

Pinakamalinaw na pagsubok ang Central Java

Nagtakda si Kaesang ng target na 17 puwesto para sa PSI sa lehislatura ng lalawigan ng Central Java sa 2029. Dalawang puwesto ang napanalunan ng partido roon noong 2024, kumpara sa 33 para sa PDIP.

Para umabot sa 17, kailangang makadagdag ang PSI ng 15 puwesto at paramihin nang 8.5 beses ang mga kinatawan nito kumpara sa antas noong 2024. Dahil dito, mahirap na pagsubok ang Central Java kung kaya bang baguhin ng suporta kay Jokowi at lokal na organisasyon ng PSI ang matagal nang balanse ng kapangyarihan.

Tinaya ni Lili na maglalaban ang PSI at PDIP sa lalawigan, kung saan mahalagang pangkat pampulitika ang mga tagasuporta ni Jokowi. May personal ding kasaysayan ang tunggalian: sa PDIP binuo ni Jokowi ang nauna niyang karera sa pulitika.

Nagbabala noong Oktubre 30 si Djarot Saiful Hidayat, opisyal ng sentral na pamunuan ng PDIP na nangangasiwa sa ideolohiya at pagpapaunlad ng mga kasapi, laban sa pang-aabuso sa kapangyarihan ng estado. Inakusahan niyang pinakilos ang pulisya noong halalan sa 2024 upang gipitin ang mga pinunong panrehiyon, pinuno ng nayon at mga organisasyon ng partido, at hinimok ang mga kakompetensiya sa hinaharap na makipagtagisan sa pamamagitan ng mga programa sa mga komunidad.

Inilarawan din ni Djarot ang paglipat ng mga kasapi ng PDIP sa PSI bilang prosesong naghihiwalay sa mga tapat na kasapi sa mga oportunistang pulitiko. Ipinakikita ng tugon niya na hindi lamang pagkuha sa mga botanteng nag-aalinlangan ang tunggalian: naglalaban din ang mga partido sa pagkuha ng mga tagapag-organisa, ugnayang lokal at mga taong kayang gawing boto ang suporta.

Bakit maaaring kandidato muna bago partido ang piliin ng mga botante

Tumutulong ang mga resulta ng survey ng Poltracking noong Agosto na ipaliwanag kung bakit iginigiit ni Jokowi ang pagtatayo ng mga lokal na estruktura. Nang tanungin tungkol sa halalang lehislatibo, 53.3% ng mga respondente ang nagsabing mas nahihilig silang pumili ng indibidwal na kandidato, kumpara sa 24.7% na mas gustong pumili ng partido.

12.3% lamang ang nagsabing malapit ang loob nila sa isang partidong pampulitika, samantalang 66.8% ang nagsabing hindi. May 57.6% na nagsabing hindi nila kilala ang miyembro ng pambansang Kapulungan na kumakatawan sa kanilang lugar; 26.2% naman ang nagsabing kilala nila ito.

Para sa PSI, ipinahihiwatig ng mga bilang na iyon ang isang praktikal na hamon sa pagkuha ng mga kandidato at tagasuporta. Maaaring kasinghalaga ng pambansang pag-endorso ang mga kilalang kandidato at tagapag-organisang nagpapanatili ng ugnayan sa mga residente. Kaayon nito ang panawagan ni Lili na regular na maglingkod sa komunidad.

Nakita rin ng Poltracking ang mga limitasyon sa ugnayan ng mga kagustuhan sa pagkapangulo at lehislatura. May 44.6% na nagsabing hindi nakaaapekto sa pagpili nila ng partido ang suporta nito sa isang tiket sa pagkapangulo, kumpara sa 32.8% na nagsabing nakaaapekto ito. Kaya maaaring suportahan ng mga botante ang isang personalidad sa pulitika ngunit iba ang piliin nila sa balota para sa lehislatura.

Limitado rin ang kaalaman ng publiko sa mga tuntunin para makapasok sa parlamento: 17.7% ang nagsabing alam nila ang 4% threshold, samantalang 64.7% ang nagsabing hindi. Kailangang mangampanya ang PSI sa hanay ng mga botanteng marami ang mas inuuna ang mga kandidato at kakaunti ang alam sa mga pambansang tuntuning nagtatakda kung magkakaroon ng kinatawan sa parlamento ang isang partido.

Higit pa sa kasikatan ang batayan ng tsansa ni Gibran

Tinukoy ni Nasarudin, executive director ng NSL Political Consultant and Strategic Campaign, ang tatlong bentahe ni Gibran bago ang 2029: pang-akit sa mga botante, suporta ng PSI at mga boluntaryong network ni Jokowi. Nagpahayag ng optimismo si David Pajung, kinatawan ng mga boluntaryo, noong Pebrero 7, 2026, na muli raw sasama si Gibran sa kasalukuyang pangulo.

Gayunman, nagaganap din ang pagpili ng bise presidente sa pamamagitan ng negosasyon ng mga partidong may sarili nilang ambisyon. Ginamit ni Nasarudin ang aklat ni William Riker noong 1962 na The Theory of Political Coalitions upang ipaliwanag kung bakit tinitimbang ng mga katuwang sa pulitika ang mga botong dala ng isang kandidato laban sa mga posisyon at impluwensiyang kailangan nilang ibahagi.

May interes ang Democratic Party sa tsansa ng tagapangulo nitong si Agus Harimurti Yudhoyono (AHY). Ayon kay Nasarudin, makatutulong sa komunikasyon ang magandang ugnayan nina Jokowi at dating pangulong Susilo Bambang Yudhoyono, ngunit isasaalang-alang pa rin sa mga pasiya tungkol sa tiket sa pagkapangulo ang sariling interes ng pamunuan ng partido.

Iba ang kasaysayang pampulitika ng PDIP kay Gibran. Sinuportahan nito sina Ganjar Pranowo at Mahfud MD noong 2024, samantalang kumandidato si Gibran kasama ni Prabowo. Tinalakay rin ni Nasarudin kung paanong magbibigay sa PDIP ng mas malawak na kalayaan na pumili ng sariling tiket ang posibleng zero threshold para sa nominasyon sa pagkapangulo.

Kaya hindi lamang para sa sariling pananatili mahalaga ang pagsisikap ng PSI na makakuha ng mga puwesto sa Kapulungan. Bibigyan ng mas malaking presensiya sa lehislatura ang partido ng mas maraming kinatawan sa mga institusyong pinagkakasunduan ang mga kasunduang pampulitika, bukod pa sa mga personal na network na iniuugnay na kay Jokowi.

Pumapasok sa pulitika ng parlamento ang usapin sa edukasyon

Tinanggap ng PKS ang grupong sibiko na Gerakan Merebut Kembali Kedaulatan Rakyat noong Oktubre 29, 2026. Hinimok ng dating deputy justice minister na si Denny Indrayana ang partido na magsagawa ng hakbang na konstitusyonal kaugnay ng mga dokumentong pang-edukasyon ni Gibran. Sinabi ng PKS na ipararating nito ang mga kahilingan ng grupo sa paksyon nito sa Kapulungan at makikipag-ugnayan sa iba pang partido.

Kasunod nito, sinabi ni Denny na pinagbigyan ng Korte Suprema ang apela ni H.M. Subhan Palal kaugnay ng liham na kumikilala sa edukasyon ni Gibran sa ibang bansa. Tinukoy ang kaso bilang Decision No. 742 K/TUN/2026, na may kaugnayan sa liham ng katumbas na kwalipikasyon na No. 9149/D.D1/KS/2019.

Binanggit din sa debateng pampulitika na walang nakitang ebidensiya ang Constitutional Court ng kwalipikasyong katumbas ng diploma sa sekondaryang edukasyon sa Indonesia. Kinansela ng Korte Suprema ang nakatakdang kumperensiya nito para magpaliwanag noong Nobyembre 2 dahil hindi pa natatanggap ng tanggapan nito para sa mga usaping legal at ugnayang publiko ang kumpletong pasiya. Dahil dito, hindi pa nalilinaw sa pampublikong talakayan noon ang buong pangangatwirang hudisyal at ang mga susunod na hakbang na administratibo.

Makikita sa mga pangunahing petsa kung paanong magkasabay na umusad ang pagsisikap ng PSI sa halalan at ang pressure kay Gibran:

• Hulyo 2025: Hayagang sinuportahan ni Jokowi ang PSI at nanawagang mabuo ang mga estruktura ng partido bago matapos ang 2027.
• Agosto 14 hanggang 20, 2026: Sinukat ng Poltracking ang suporta sa PSI sa 2.3%.
• Setyembre 22, 2026: Ipinakita ni Jokowi sa Bandung ang numero niya bilang miyembro ng PSI.
• Setyembre 30 hanggang Oktubre 7, 2026: Itinakda ng sumunod na survey ng Poltracking sa 2.9% ang resulta ng PSI.
• Oktubre 29, 2026: Tinanggap ng PKS ang mga aktibistang humihiling ng hakbang hinggil sa mga kwalipikasyon ni Gibran.
• Nobyembre 2 hanggang 3, 2026: Tumindi ang talakayan hinggil sa pasiya ng Korte Suprema at mga kapangyarihan ng parlamento sa pangangasiwa.

Nangangailangan ng kasunduan ng mga partido ang pagkilos ng parlamento

Tinalakay ng mga mambabatas ang dalawang pangunahing hakbang: isang imbestigasyon na kilala bilang hak angket, at ang karapatang magpahayag ng opinyon na kilala bilang hak menyatakan pendapat. Iniimbestigahan ng una ang isang usapin; inilalahad naman ng pagpapahayag ng opinyon ang pormal na tindig ng Kapulungan at maaari itong maging bahagi ng mga hakbang na konstitusyonal laban sa pangulo o bise presidente.

Ayon kay Adi Prayitno, executive director ng Parameter Politik Indonesia, kailangan ng hindi bababa sa 25 miyembro ng Kapulungan mula sa mahigit isang paksyon upang magpanukala ng imbestigasyon, at kailangan din itong aprubahan sa sesyong plenaryo. Binanggit ng political analyst na si Agung Baskoro ang 53 puwesto ng PKS at 110 puwesto ng PDIP, na may kabuuang 163, bilang posibleng panimulang basehan ng pagtutulungan sa parlamento.

Sinabi ni Muhammad Khozin, mambabatas ng PKB, na maaaring gamitin nang magkahiwalay ang mga karapatan ng parlamento sa pangangasiwa. Gayundin, sinabi ng iskolar sa batas ng Brawijaya University na si Aan Eko Widiarto na maaaring magpatuloy ang pagpapahayag ng opinyon nang walang naunang imbestigasyon. Inilarawan niya ang prosesong nangangailangan ng sumusuportang ebidensiya, malaking pagsang-ayon ng Kapulungan, pagsusuri ng Constitutional Court at pinal na pasiya ng People's Consultative Assembly (MPR).

Nanawagan ang tagapagsalita ng Gerindra na si Sugiat Santoso na hayagang magpaliwanag ang responsableng ministeryo at mga institusyon tungkol sa mga susunod na hakbang na administratibo. Hinimok naman ng mambabatas ng PDIP na si Deddy Yevri Sitorus ang pagsisimula ng mga hakbang na konstitusyonal, samantalang iginiit ni Ahmad Doli Kurnia, pangalawang tagapangulo ng Golkar, na ang pagpapahayag ng opinyon ang tamang daan kung nais ng mga mambabatas na alisin sa puwesto si Gibran.

Nauna nang malugod na tinanggap ni Muhaimin Iskandar, tagapangulo ng PKB, ang pagbabalik ni Jokowi sa aktibong pulitika ng partido, at ipinagtanggol naman ni Cucun Ahmad Syamsurijal, pangalawang tagapangulo nito, ang karapatan ng bawat mamamayan na sumali sa isang partido. Kaagapay ng mga pahayag na iyon ang sumunod na debate kung saan kailangang magpasya ang mga indibidwal na politiko at paksyon kung paano tutugon sa kaso ni Gibran.

Nagbabala si Agung na maaaring makalikha ng simpatiya ng publiko para kay Gibran ang bigong pagsisikap, na makabubuti sa kanya, sa PSI at kay Jokowi. Para sa PSI, nananatiling katapusan ng 2027 ang agarang palugit sa pag-oorganisa. Nakadepende ang mas malawak nitong ambisyon sa kakayahang gawing mga kandidato, lokal na estruktura at sapat na boto ang atensiyong pambansa upang makapasok sa Kapulungan sa 2029.

Mahahalagang punto

• Tumaas ang PSI mula 2.3% tungo sa 2.9% sa dalawang binanggit na survey ng Poltracking, habang malaki pa rin ang lamang ng Gerindra.
• Nakakuha ang PSI ng 2.81% ng mga balidong boto noong 2024 at nanatili sa labas ng pambansang Kapulungan.
• Nais ni Jokowi na mabuo ang organisasyon ng PSI hanggang sa antas ng mga nayon bago matapos ang 2027.
• Target ni Kaesang ang 17 puwesto sa lehislatura ng Central Java sa 2029, kumpara sa dalawang napanalunan noong 2024.
• Nakadepende ang tsansa ni Gibran sa PSI, sa mga boluntaryo ni Jokowi at sa negosasyon sa mas malalaking partido.
• Nakasalalay sa ebidensiya, kasunduan ng mga paksyon at mga prosesong konstitusyonal ang pagkilos ng parlamento hinggil sa mga dokumentong pang-edukasyon ni Gibran.