Bumagsak sa 64 Kada Dolyar ang Piso ng Pilipinas Bago Bumawi, Habang Sinusubok ng Implasyon ang Tugon sa Patakaran

Mula sa rekord na pagbagsak tungo sa hindi pantay na pagbangon

Bumagsak ang piso ng Pilipinas lampas 64 kada dolyar ng US at nagtala ng rekord na pagsasara sa 64.17 noong Oktubre 27, 2026, kasunod ng patuloy na paghina na nagdala rito sa 63.80 sa unang bahagi ng kalakalan noong nakaraang araw. Pagsapit ng Nobyembre 4, nakabawi ang salapi sa 63.535, bagaman ipinakita ng panibagong pagbaba sa araw na iyon na hindi pa nawawala ang presyur.

Malaki ang epekto ng paggalaw na ito, hindi lamang sa kalakalan ng salapi. Pinatataas ng mahinang piso ang lokal na halaga ng pagbili ng mga dolyar na pambayad sa inaangkat na panggatong, sangkap ng pagkain at makinarya. Mas maraming piso ang maaaring matanggap ng mga pamilyang tumatanggap ng pera sa dolyar, samantalang mas tataas naman ang gastos ng mga negosyo at nanghihiram na may mga bayarin sa dolyar.

Itinaas na ng Bangko Sentral ng Pilipinas (BSP) ang policy interest rate nito nang 50 basis point, o kalahating percentage point, sa 5.5% noong Oktubre 22. Ikaapat na sunod-sunod na pagtataas ito. Gayunman, patuloy na humina ang piso habang pinag-iisipan ng mga mamumuhunan ang patakarang pananalapi ng US, ang malakas na dolyar at mga tensiyong kinasasangkutan ng Iran na nagtulak pataas sa presyo ng langis.

Direktang ipinaliwanag ni BSP Governor Eli Remolona Jr. sa mga reporter ang layunin ng pagtataas:

Hindi namin itinataas ang policy rate para ipagtanggol ang piso,

Inilalagay ng paliwanag niya sa sentro ng tugon ang implasyon. Maaaring magpababa ng paggasta at pangungutang ang mas mataas na interest rate, kaya napipigilan ang pagtaas ng presyo. Ayon naman kay dating BSP Deputy Governor Diwa C. Guinigundo, kailangan ng mas malawak na tugon para suportahan ang salapi, kabilang ang mas malakas na pagluluwas, produktibong pamumuhunan at higit na tiwala sa mga pampublikong institusyon.

Paggalaw ng palitan

Noong Lunes, Oktubre 26, nagbukas ang piso sa 63.535 kada dolyar bago humina sa 63.80 pagsapit ng 9:33 a.m., ayon sa datos ng Bankers Association of the Philippines (BAP). Nalampasan nito ang dating rekord na 63.62; ayon naman sa isa pang ulat ng kalakalan sa loob ng araw, umabot sa 63.81 ang pinakamababang halaga ng piso noong Oktubre 26.

Lalong bumagsak ang piso sa sumunod na sesyon. Nagbukas ito sa 63.95, panandaliang lumakas sa 63.90 at pagkatapos ay umabot sa 64.20 kada dolyar habang nagaganap ang kalakalan. Nagsara ito sa 64.17, mula sa naunang pagsasara na 63.95, na nagtala ng ikaanim na sunod-sunod na rekord na pinakamababang pagsasara.

Makikita sa mahahalagang petsa ang pagbagsak at kasunod na pagbangon:

• Oktubre 22: Itinaas ng BSP nang kalahating percentage point ang policy rate nito sa 5.5%.
• Oktubre 26: Humina ang piso sa humigit-kumulang 63.80 kada dolyar sa kalakalan sa umaga.
• Oktubre 27: Umabot sa 64.20 ang salapi sa sesyon at nagsara sa rekord na 64.17.
• Oktubre 27 at 28: Nakatakdang magpulong ang US Federal Reserve; inaasahan ng mga merkado na hindi magbabago ang interest rate bago ang desisyon.
• Nobyembre 3: Nagsara ang piso sa 63.47 kada dolyar.
• Nobyembre 4: Nagsara ito sa 63.535, o humina nang 6.5 sentimos matapos ang apat na araw na pagtaas.

Dahil sa pagsasara noong Nobyembre 4, nagkakahalaga ng 63,535 piso ang pagbili ng $1,000 bago ang mga bayarin, kumpara sa 64,170 piso batay sa pagsasara noong Oktubre 27. Bawas iyon na 635 piso, at ipinakikita kung paanong naaapektuhan ng bahagyang pagbangon ng salapi ang halaga ng bayaring dolyar.

Kabilang ang piso sa pinakamahihinang salapi sa Asya

Sa tala noong Oktubre 26, 0211 GMT, nasa 63.788 kada dolyar ang bid para sa piso, bumaba nang 0.36% mula sa 63.561 noong nakaraang araw ng kalakalan. Bumaba naman nang 0.26% ang rupiah ng Indonesia sa 18,087 kada dolyar. Mas malaki ang ibinaba ng dalawang salaping ito kaysa sa iba pang salapi sa Asya sa paghahambing na iyon.

Ipinakita rin ng mga numerong iyon na nawalan ang piso ng 7.82% ng halaga nito laban sa dolyar mula sa katapusan ng 2025, nang 58.800 ang palitan. Halos kapareho ang 7.83% na ibinaba ng rupiah ng Indonesia mula sa 16,670 kada dolyar.

Iba-iba ang naging direksiyon ng mga salapi sa Asya sa loob ng taon. Bumaba nang 6.90% ang Thai baht, samantalang tumaas nang 8.82% ang South Korean won at umangat nang 4.77% ang yuan ng China. Ipinakikita ng mga pagkakaibang ito na bahagi ng mas malawak na kuwento ng merkado ang presyur sa piso, at nakaapekto rin sa takbo ng bawat salapi ang mga kalagayang pang-ekonomiya ng kani-kanilang bansa.

Mas madaling maunawaan ang palitan kung ilalarawan bilang isang pagbili. Sa halagang 58.800, kailangan ng 5,880 piso para sa $100. Sa bid na 63.788 noong Oktubre 26, kailangan naman ng 6,378.80 piso, dagdag na 498.80 piso bago ang mga singil. Tumaas nang humigit-kumulang 8.5% ang halaga sa piso ng pagbili ng dolyar; sinusukat naman ng iniulat na 7.82% na pagbaba ang pagbabago sa halaga ng piso batay sa dolyar.

Bakit mahalaga ang interest rate ng US at ang langis

Naging sentro ng atensiyon ng mga trader ang pulong ng Federal Reserve noong Oktubre 27 at 28 sa unang yugto ng rekord na pagbagsak. Malawakang inaasahan ng mga merkado na hindi gagalawin ng Federal Open Market Committee, na nagtatakda ng patakarang pananalapi ng US, ang mga rate.

Nakaaapekto ang mga interest rate sa US sa kikitain ng mga mamumuhunan sa mga asset na denominasyon sa dolyar. Maaaring magbago ang demand para sa dolyar dahil sa mga inaasahang kikitain mula rito, at maapektuhan kung magkano ang halaga ng iba pang salapi. Isinasaalang-alang din ng mga mamumuhunan kung maaaring mawalan ng halaga ang isang salapi habang hawak nila ito, sa halip na interest rate lamang ang paghambingin.

Nagdagdag ng panibagong pinagmumulan ng presyur ang langis. Umabot sa $117 kada bariles ang Brent crude habang tumitindi ang mga tensiyong kinasasangkutan ng Iran, kasabay ng pahayag ni US President Donald Trump tungkol sa posibilidad ng panibagong aksiyong militar. Nag-udyok din ang kawalang-katiyakan ng demand para sa dolyar bilang pag-iimbakan ng pera sa panahon ng kaguluhan sa merkado.

Marami sa pangangailangan sa enerhiya ng Pilipinas ang inaangkat. Pinatataas ng mas mahal na langis ang bayarin sa dolyar para sa mga pagbiling ito. Pinatataas naman ng mahinang piso ang lokal na halaga ng pambayad sa bayarin, kaya kapwa nakaaapekto sa mga importer ang presyo ng langis at ang palitan.

Mga kinakaharap ng mga sambahayan at negosyo

Kailangan ng mga importer na bumibili ng panggatong, sangkap ng pagkain, hilaw na materyales at makinarya ng mas maraming piso kapag takda nang bayaran ang kanilang mga utang sa dolyar. Maaaring saluhin ng mga negosyo ang ilan sa dagdag-gastos sa pamamagitan ng mas mababang tubo o ipasa ang bahagi nito sa mga mamimili sa anyo ng mas mataas na presyo.

Maaaring kumalat sa buong ekonomiya ang pagtaas ng halaga ng panggatong dahil kailangan ng mga kalakal ang transportasyon at ng mga pabrika ang enerhiya. Nakadepende ang laki at tiyempo ng anumang pagtaas ng presyo sa mga kontrata sa pagbili, imbentaryo, kompetisyon at kung gaano kalaking gastos ang kayang saluhin ng negosyo.

Mas mataas din ang gastos sa piso ng mga kompanya at ng pamahalaan sa pagbabayad ng utang na denominasyon sa dolyar, maliban kung kumikita sila sa dolyar o may mga kasunduang nagpoprotekta sa kanila laban sa paggalaw ng palitan. Maaari ring mas tumaas sa gayon ding dahilan ang gastos sa pagbili ng makinarya at iba pang planong pamumuhunan.

Mas maraming piso ang napupunta sa mga tumatanggap ng remittance, ngunit may hangganan ito

Maaaring makinabang sa mahinang piso ang mga pamilyang tumatanggap ng dolyar mula sa mga kamag-anak sa ibang bansa. Ang $100 na ipinadala at pinalitan sa halagang 63.788 ay katumbas ng 6,378.80 piso bago ang mga singil, kumpara sa 5,880 piso batay sa palitan sa katapusan ng 2025.

Nakadepende ang halagang matatanggap ng pamilya sa palitan ng provider, mga bayarin sa pagpapadala at halagang ipinadala. Maaari ring maubos ang bahagi ng dagdag na piso dahil sa mas mataas na presyo sa lokal, lalo na kung kabilang sa gastusin ng sambahayan ang mga produktong apektado ng inaangkat na panggatong o sangkap.

Maaaring mas maraming piso ang matanggap ng mga exporter na kumikita sa dolyar kapag ipinapalit nila ang kanilang kita. Bahagyang nakadepende ang pakinabang nila sa sarili nilang mga gastos: mas malaki rin ang gastos sa piso ng exporter na bumibili ng inaangkat na materyales o nagbabayad ng utang sa dolyar. Kaya iba-iba ang epekto ng galaw ng salapi sa mga kompanya, kahit magkakapareho ang industriya.

Bakit hinihiwalay ng BSP ang implasyon sa pagtatanggol sa salapi

Ayon kay Remolona, pangunahing nakikialam ang BSP sa merkado ng palitan ng salapi upang limitahan ang pag-iba-iba ng halaga ng palitan na maaaring magpalala ng implasyon. Maaaring kabilang sa pakikialam ang pagbebenta ng mga dolyar mula sa reserba upang dagdagan ang suplay na mabibili ng mga mamimili.

Ipinaliwanag ng gobernador ang dahilan ng ganitong hakbang:

Ikinababahala namin ang malalaking pagbabago sa halaga ng palitan dahil kung sapat ang laki ng pagbabago, maaari itong magdulot ng implasyon. At nananatiling tungkulin namin ang paglaban sa implasyon,

Tumanggi si Remolona na ibunyag ang pamantayang ginagamit ng BSP upang tukuyin kung kailan nagdudulot ng implasyon ang paghina ng salapi, at sinabing maaari itong makatulong sa mga ispekulator na magpasya kung kailan magtitrade. Nakatuon ang ipinahayag na paraan ng bangko sa mga nakagagambalang paggalaw, sa halip na panatilihin ang isang pampublikong itinakdang halaga ng piso.

Ayon kay Bank of the Philippine Islands lead economist Emilio Neri Jr., maaaring pag-isipan ng BSP ang pagtataas ng rate sa labas ng regular na iskedyul ng pulong nito kung masyadong bumilis ang paghina ng salapi. Mapabibilis ng hakbang na iyon ang desisyon sa patakaran sa halip na hintayin ang susunod na nakatakdang pagsusuri.

Sinabi ni Guinigundo, na analyst na ngayon ng GlobalSource Partners, na dapat ibatay ang mga desisyon sa rate sa implasyon at mas malawak na kalagayang pang-ekonomiya. Maaaring gawing mas kaakit-akit ng mas mataas na rate ang mga pamumuhunan sa piso, ngunit pinatataas din nito ang gastos sa pangungutang para sa mga sambahayan at negosyo.

Panangga ang reserbang panlabas

Nasa $99.997 bilyon ang gross international reserves ng BSP noong Setyembre, na inilarawang pinakamababa sa loob ng tatlong taon. Binanggit naman sa isa pang ulat ang reserbang $99.5 bilyon, nang walang tinukoy na petsa ng pagsukat, kumpara sa rekord noong Pebrero na $113.264 bilyon.

Batay sa bilang noong Setyembre, bumaba nang $13.267 bilyon, o humigit-kumulang 11.7%, ang reserba mula Pebrero. Ang mga reserba ay mga dayuhang asset na hawak ng bangko sentral upang makatulong sa pagtugon sa mga pangangailangang pinansiyal sa ibang bansa at sa presyur ng merkado.

Sinabi ng BSP na hindi lamang ginagamit ang reserba nito upang salungatin ang paghina ng piso. Nagbabala rin si Remolona na maaaring maubos ang reserba kung agresibong makikialam laban sa dolyar na lumalakas sa kabuuan habang nagpapatuloy ang panlabas na presyur.

Nanawagan si Neri na panatilihin ang sapat na reserba bilang panangga dahil hindi tiyak kung gaano katagal ang sigalot sa Gitnang Silangan. Kung magtatagal ang pagkaantala, patuloy na mabibigyang-pansin ang kakayahan ng bansa na tustusan ang mga inaangkat at iba pang bayaring panlabas.

Higit pa sa pagtataas ng rate ang kailangan upang makabuo ng tiwala

Nagsisimula ang iminungkahing tugon ni Guinigundo sa pangangailangan ng Pilipinas na kumita ng mas maraming dayuhang salapi. Nanawagan siya ng mas malakas na agrikultura at pagmamanupaktura, mas kompetitibong pagluluwas, mas mababang gastos sa kuryente at transportasyon, at pampublikong pamumuhunang may nasusukat na pakinabang sa ekonomiya at lipunan.

Maaaring mabawasan ng mas malaking lokal na produksyon ang pangangailangan sa ilang inaangkat na produkto. Nagdadala ng dayuhang salapi ang mas malakas na pagluluwas upang makatulong sa pagbabayad ng mga binibili mula sa ibang bansa. Maaaring mapalawak ng produktibong pamumuhunan ang kakayahang kumita sa paglipas ng panahon.

Iminungkahi rin ni Guinigundo na pag-aralan ang mga insentibo upang panatilihin at ipuhunan sa loob ng bansa ang mas malaking bahagi ng kinikita sa dayuhang salapi ng mga overseas Filipino worker at kompanya ng business process outsourcing, basta’t maghatid ang mga kasunduan ng kaakit-akit na komersiyal na kita at kapani-paniwalang mga pananggalang.

Nasa sentro ng argumento niya ang paggasta ng pamahalaan at tiwala sa mga institusyon. Nanawagan siya ng mga independiyenteng audit, malinaw na proseso ng pagbili, pananagutan at mahuhulaang mga patakaran. Sinabi niyang sinusuri ng mga mamumuhunan ang proteksiyon sa kanilang mga pamumuhunan, bukod pa sa inaasahang kita.

Ganito ibinuod ni Guinigundo, dating deputy governor ng BSP, ang pananaw niya kung paano mapananatili ang mas malakas na salapi:

Dapat itong makamit sa pamamagitan ng mas matibay na pundamental na kalagayang pang-ekonomiya, napapanatiling kita sa dayuhang salapi, produktibong pamumuhunan at kredibilidad ng mga institusyon,

Nagpababa sa halaga sa piso ng mga dolyar mula sa rekord noong Oktubre ang pagbangon sa 63.535 pagsapit ng Nobyembre 4. Gayunman, pare-pareho pa rin ang praktikal na hamon para sa mga sambahayan, kompanya at gumagawa ng patakaran: pamahalaan ang agarang presyur sa presyo habang pinatataas ang kakayahan ng ekonomiya na gumawa ng mga kalakal, makahikayat ng pamumuhunan at kumita ng dayuhang salapi.

Mahahalagang Punto

• Umabot sa 64.20 kada dolyar ang piso habang nagaganap ang kalakalan at nagsara sa rekord na 64.17 noong Oktubre 27.
• Nakabawi ito sa 63.535 pagsapit ng Nobyembre 4, bagaman humina ito sa araw na iyon matapos ang apat na sesyon ng pagtaas.
• Itinaas ng BSP sa 5.5% ang policy rate nito noong Oktubre 22 at sinabing implasyon, hindi pagtatanggol sa isang partikular na halaga ng palitan, ang prayoridad nito.
• Nagbigay ng presyur sa salapi ang lakas ng dolyar, kawalang-katiyakan sa patakarang pananalapi ng US at pabagu-bagong presyo ng langis.
• Pinatataas ng mahinang piso ang gastos sa mga inaangkat at utang sa dolyar, samantalang pinatataas nito ang halaga sa piso ng mga remittance at kita sa pagluluwas na denominasyon sa dolyar.
• Nanawagan si Guinigundo ng mas malakas na produksyon, pagluluwas, produktibong pamumuhunan at kredibilidad ng mga institusyon upang masuportahan ang pangmatagalang pagbangon.