Bumagsak ng 3.59% ang mga stock sa Taiwan habang umabot sa NT$107.31 bilyon ang netong benta ng mga dayuhan at humina ang mga stock na may kaugnayan sa AI

Dahil sa matinding bentahan, bumaba sa 44,000 puntos ang Taiwan

Bumagsak ng 1,612.60 puntos, o 3.59%, ang benchmark na Taiex ng Taiwan sa 43,307.54 noong Martes, Nobyembre 3, 2026. Ito ang ikapitong pinakamalaking pagbaba nito sa puntos sa isang sesyon, habang nagbenta ang mga mamumuhunan ng mga stock ng teknolohiya at naglabas ng netong NT$107.31 bilyon ang mga dayuhang institusyon mula sa pangunahing pamilihan.

Umabot sa NT$928.06 bilyon (US$28.48 bilyon) ang halaga ng kalakalan, mula sa NT$799.69 bilyon noong Lunes. Kasabay ng pagtaas na NT$128.37 bilyon, o humigit-kumulang 16.1%, ang pagkalugi ng mga gumagawa ng chip, supplier ng elektronika, kumpanyang pinansyal at maliliit na stock. Umikot ang indeks sa pagitan ng 43,191.58 at 44,614.64, at nagtapos lamang nang 115.96 puntos na mas mataas sa pinakamababang antas nito sa sesyon.

Humina rin ang dolyar ng Taiwan kasabay ng mga stock. Nagsara ito sa NT$32.760 kada dolyar ng US matapos umabot sa NT$32.860. Netong nagbenta ang mga dayuhang mamumuhunan sa ikaapat na sunod na sesyon ng kalakalan, habang nagpatuloy naman sa pagbili ang mga lokal na investment trust.

Malaki ang naging ambag ng mga stock ng teknolohiya sa presyur. Bumagsak ng 1.50% ang Taiwan Semiconductor Manufacturing Co., nalugi ng 7.43% ang MediaTek, at bumaba ng 8.61% ang ASE Technology Holding. Mas malalim pa ang ibinagsak ng mas maliliit na kumpanya: bumaba ng 6.42% sa 345.52 ang indeks ng TPEx.

Tinitimbang ng mga mamumuhunan ang gastos sa pagpapalawak ng artificial intelligence, ang paghina ng mga stock ng semiconductor sa Amerika at ang kawalan ng katiyakan kaugnay ng midterm elections sa US. Itinuro ng tagapangasiwa ng pananalapi ng Taiwan ang paglago ng kita ng mga kumpanya at sinabing hiniling nito sa mga palitan na mahigpit na subaybayan ang mga pag-unlad sa pandaigdigang pamilihan.

Bakit umabot sa Taiwan ang pangamba sa paggasta para sa AI

Bumagsak ang mga stock ng teknolohiya sa Amerika bago magbukas ang pamilihan sa Taiwan. Nalugi nang 3.37% ang Philadelphia Semiconductor Index magdamag, habang bumaba nang 1.07% ang Nasdaq. Nagdulot ang mga pagbabagong ito ng presyur sa isang pamilihang ang pinakamalalaking kumpanya ay gumagawa ng mga chip, nag-a-assemble ng mga server at nagsusuplay ng kagamitang ginagamit sa pag-compute para sa AI.

"Tingnan ang paglaki ng halaga ng kalakalan. Sa palagay ko, marami sa mga mamumuhunan ang nagmamadaling magbawas ng hawak nilang stock dahil sa takot nang masaksihan nila ang panibagong matinding pagkalugi ng mga stock na may kaugnayan sa AI sa mga pamilihan sa US. Patuloy na nagpahina sa kumpiyansa ang pangamba tungkol sa mga pamumuhunan sa AI," sabi ni Huang.

Inilarawan din ni Huang kung paano maaaring makaapekto ang mahal na pangungutang sa malalaking kompanya ng cloud computing na nagtatayo ng imprastraktura para sa AI.

"Dahil nananatiling mataas ang mga yield, maaaring mas mabigatan sa gastos sa pangangalap ng pondo ang malalaking provider ng serbisyo sa cloud, kaya maaaring mas mahirap silang makakuha ng sapat na kita," sabi ni Huang.

Ang yield ng bono ay ang balik na hinihingi ng mga mamumuhunan kapalit ng pagpapautang. Kapag kailangang mag-alok ang mga kumpanya ng mas mataas na yield para makahiram, mas nagiging magastos ang pagpopondo sa data center. Mas sinusuri tuloy ng mga mamumuhunan kung sasapat ang kita mula sa mga serbisyo ng AI para tustusan ang mga chip, gusali, kuryente at utang.

Direktang bahagi ng kadena ng paggastang ito ang mga supplier sa Taiwan. Maaari silang makatanggap ng mga order mula sa malalaking badyet para sa konstruksyon, samantalang ang pagdududa sa magiging balik ng mga pamumuhunang ito ay maaaring magtulak sa mga mamumuhunan na babaan ang halagang handa nilang ibayad para sa mga stock ng mga supplier.

Mas maliit ang ibinagsak ng TSMC kaysa sa ilang pangunahing supplier

Nagsara ang TSMC sa NT$2,295, o NT$35 na mas mababa, matapos bumagsak nang 1.85% ang mga American depositary receipt nito. Nagbibigay-daan ang mga resibong ito para ipagpalit ng mga mamumuhunan sa isang palitan sa US ang interes nila sa kumpanya.

Mahigit 40% ng halaga ng pangunahing pamilihan ang katumbas ng TSMC, kaya malaki ang epekto ng galaw ng presyo nito sa Taiex. Nag-ambag nang humigit-kumulang 280 puntos ang pagbaba nito sa pagkalugi noong Martes, o mga 17.4% ng kabuuang pagbagsak ng indeks na 1,612.60 puntos. Karamihan sa natitirang pagbaba ay nagmula sa iba pang stock.

Bumaba ng NT$295 sa NT$3,675 ang MediaTek, na nagdidisenyo ng mga chip. Nagsara sa NT$816 ang ASE Technology, na nagpa-package at sumusubok ng mga semiconductor. Umabot sa pinakamataas na pinapahintulutang arawang pagbaba na 10% ang Nanya Technology at bumagsak sa NT$411, matapos dagdagan ng bentahan ng Samsung Electronics at SK Hynix ng South Korea ang presyur sa sektor.

Nalugi nang 2.19% sa NT$245.50 ang Hon Hai Precision Industry, na nag-a-assemble ng iPhone at gumagawa ng mga AI server. Bumaba nang 6.27% sa NT$1,270 ang Delta Electronics, supplier ng mga produktong namamahala sa suplay ng kuryente. Bumagsak nang 2.04% sa NT$311.50 ang Quanta Computer.

Ipinakikita ng lawak ng mga kumpanyang naapektuhan kung gaano kalawak na umaabot sa produksyon ng Taiwan ang usapin tungkol sa pamumuhunan sa AI, mula sa disenyo at paggawa ng chip hanggang sa pagsusuri, pag-a-assemble ng server at kagamitang pangkuryente.

Umabot sa apat na sesyon ang pagbebenta ng mga dayuhan

Ayon sa datos ng kalakalan ng Taiwan Stock Exchange, umabot sa NT$107.307 bilyon ang netong benta ng mga dayuhan noong Martes, ang ikawalong pinakamalaking arawang halaga na naitala. Nangangahulugan ang netong benta na mas mataas nang ganitong halaga ang kabuuang halaga ng mga stock na ibinenta kaysa sa mga binili.

Malaki na ang ibinenta ng mga dayuhang mamumuhunan sa naunang tatlong sesyon. Ganito ang pagkakasunod-sunod:

• Oktubre 29: Netong benta na NT$68.815 bilyon.
• Oktubre 30: Netong benta na NT$112.467 bilyon.
• Nobyembre 2: Netong benta na NT$73.520 bilyon.
• Nobyembre 3: Netong benta na NT$107.307 bilyon.

Umabot sa humigit-kumulang NT$353.01 bilyon ang kabuuan ng mga halagang ito sa loob ng apat na sesyon. Mas malaki ang inilabas na pondo noong Martes kaysa noong Lunes, bagaman mas mababa ito sa halaga noong Oktubre 30, na ikapito sa pinakamalalaking arawang netong benta ng mga dayuhan.

Netong nagbenta rin ng NT$59.055 bilyon ang mga lokal na securities dealer noong Martes. Kabilang sa kanilang aktibidad ang humigit-kumulang NT$8.704 bilyon na kalakalan para sa sarili nilang account at NT$50.351 bilyon na transaksyong pang-hedging, na ginagamit para salagin ang mga panganib sa pananalapi.

Kabaligtaran naman ang ginawa ng mga investment trust: netong bumili sila ng NT$19.905 bilyon sa ika-16 na sunod na sesyon ng netong pagbili. Bahagyang nasalo ng kanilang pagbili ang mga bentahan, kaya umabot sa tinatayang NT$146.457 bilyon ang pinagsamang netong benta ng tatlong pangunahing grupo ng institusyon.

Naging pangunahing target ng bentahan ang mga aktibong ETF

Hindi lamang mga indibidwal na kumpanya ang pinagbilhan ng mga dayuhan; nagbenta rin sila ng mga aktibong pinamamahalaang exchange-traded fund. Ang ETF ay may koleksiyon ng mga pamumuhunan at ipinagpapalit sa isang palitan tulad ng stock. Sa aktibong ETF, pinipili at inaayos ng mga tagapamahala ang mga hawak nito sa halip na basta sundan ang isang takdang indeks.

Kabilang sa pinakamalalaking pagbabawas ang humigit-kumulang 164,000 lot ng CTBC Taiwan Income Active ETF, 134,000 lot ng UPAMC Taiwan Growth Active ETF at 101,000 lot ng UPAMC Upgrade 50 Active ETF. Dami ito ng mga unit ng pondo na ipinagpalit, hindi halaga ng salapi.

Lima sa anim na pinakamalalaking netong benta ng mga dayuhan ay mga aktibong ETF, na may pinagsamang pagbabawas na mahigit 460,000 lot. Binawasan din ng mga dayuhang mamumuhunan nang humigit-kumulang 78,000 lot ang pasibong Yuanta Taiwan 50 ETF. Pagbabago ito kumpara noong Nobyembre 2, nang mga indibidwal na kumpanya ang nanguna sa talaan ng mga binentang stock.

Sa mga indibidwal na stock, netong nagbenta ang mga dayuhang mamumuhunan ng 36,740 lot ng Winbond Electronics, 33,154 lot ng Powerchip Semiconductor Manufacturing at 13,284 lot ng Nanya Technology. Umabot sa 11,703 lot ang netong benta nila sa TSMC.

Kabilang din sa malalaking binawasan ang mga kumpanya ng plastik, pananalapi at industriya, gaya ng Nan Ya Plastics, KGI Financial, Innolux at Formosa Plastics. Kaya umabot ang paglabas ng pondo sa mas marami pang kumpanya bukod sa pinakamalalaking pangalan sa AI.

Mas malalim ang pagkalugi ng maliliit at mamahaling stock

Mas malaki nang 2.83 percentage point ang 6.42% na pagbaba ng indeks ng TPEx kaysa sa 3.59% na pagbagsak ng Taiex. Lalo ring matindi ang bentahan ng mas maliliit na kumpanyang nakalista sa pamilihang iyon, kasabay ng malalaking kumpanya ng teknolohiya sa pangunahing pamilihan.

Ayon sa isang talaan sa pagsasara, umabot sa pinakamababang limitasyon ng presyo sa araw na iyon ang 76 stock sa dalawang pamilihan: 33 sa pangunahing pamilihan at 43 sa TPEx. Sa isa pang bilang, 74 ang pinagsama-samang kabuuan. Nililimitahan ng arawang limitasyon sa presyo kung gaano kalaki ang maaaring itaas o ibaba ng presyo ng isang stock sa isang sesyon ng kalakalan.

Kabilang sa pinakamalakas na tinamaan ang mga stock na nagkakahalaga ng NT$1,000 o higit pa. Umabot sa pinakamababang limitasyon ang 14 na stock sa grupong ito, kabilang ang Largan Precision, MPI at Hermes Testing Solutions. Bumaba sa NT$1,000 ang Gold Circuit Electronics, Materials Analysis Technology at Genius Electronic Optical, kaya lumiit mula 46 tungo sa 43 ang bilang ng mga stock na lampas sa halagang iyon.

Una munang umakyat sa NT$15,800 ang Aspeed Technology bago bumaligtad at magsara sa NT$14,730, na NT$895 o 5.73% na mas mababa. Ipinakita ng pagbabaligtad na napalitan ng bentahan ang maagang pagbili, maging sa ilan sa pinakamamahaling stock sa pamilihan.

Itinuro ni Huang Tzu-tung, analyst sa Good Finance, ang paghina ng dolyar ng Taiwan at ang kawalan ng katiyakan bago ang halalan sa US bilang mga salik na nagpahirap sa malalaki at mamahaling stock. Para sa mga mamumuhunang nasa ibang bansa, maaaring bumaba ang halaga ng kanilang mga hawak sa Taiwan kapag kinuwenta muli sa dolyar ang humihinang lokal na pera.

Isa pang pinagmulan ng presyur ang perang hiniram

Iba naman ang binigyang-diin ng analyst na si Chen Lung sa mga pangamba tungkol sa paggasta sa AI. Ayon sa kanya, malaking dahilan ng pagbaba ang bentahan ng mga mamumuhunang gumamit ng hiniram na pera. Itinuring niya ang sesyon bilang emosyonal na pagbabawas sa mga posisyong may leverage, sa halip na paghina ng operasyon ng mga kumpanya.

Sa margin trading, maaaring humiram ang mamumuhunan ng bahagi ng perang ginagamit sa pagbili ng mga stock. Kapag bumaba ang presyo, lumiit ang halaga ng mga stock na nagsisilbing kolateral para sa utang. Maaaring kailanganin ng mamumuhunan na magdagdag ng salapi o bawasan ang hawak niya, kaya nadaragdagan ang bentahan habang mahina na ang pamilihan.

Tinataya ni Chen na maaaring bumaba nang mahigit NT$30 bilyon ang natitirang margin financing sa mga nakalistang stock. Aniya, maaaring kailanganin pa ang karagdagang pagbawas na NT$20 bilyon hanggang NT$30 bilyon bago maging mas matatag ang mga posisyon. Mga tantiya niya ang mga ito, hindi aktuwal na naitalang arawang halaga ng financing.

Nag-ulat ang Securities and Futures Bureau ng 173.62% na antas ng pagpapanatili ng margin account noong Nobyembre 2. Inihahambing ng panukat na ito ang kolateral na sumusuporta sa mga margin account sa mga obligasyon sa financing. Ito ang bilang para sa buong pamilihan bago ang pagbaba noong Martes; magkakaiba naman ang antas ng panganib na kinakaharap ng bawat mamumuhunan.

Nanatiling positibo si Chen tungkol sa mga order para sa TSMC, MediaTek at ASE habang pinalalawak ng Microsoft, Meta at Oracle ang imprastraktura ng AI. Kabaligtaran ito ng babala ni Kerry Huang na maaaring makaranas pa ng presyur ang Taiex at bumaba patungo sa 39,384, ang pinakamababang antas nito sa sesyon noong Hulyo 29. Hindi tiyak kung kailan ang anumang pagbangon.

Humina ang dolyar ng Taiwan kasabay ng paglabas ng pondo

Nagbukas ang dolyar ng Taiwan sa NT$32.610 kada dolyar ng US, humina sa NT$32.860 at nagtapos sa NT$32.760. Kung ihahambing sa pagsasara noong Lunes na NT$32.592, bumaba ang halaga nito nang NT$0.168 kada dolyar ng US. Umabot sa US$3.94 bilyon ang kalakalan sa pamamagitan ng Taipei Forex Inc., mula sa US$3.078 bilyon noong nakaraang araw.

Nadagdagan ang demand para sa dolyar ng US nang magbenta ng mga stock sa Taiwan ang mga dayuhang mamumuhunan at ipagpalit sa dolyar ang pinagbilhan. Nakatulong ang ugnayang ito para maipasa ang presyur mula sa pamilihan ng stock tungo sa pamilihan ng palitan ng salapi.

Pansamantalang pinaluwag ng sentral na bangko ang arawang limitasyon sa pagbebenta ng mga exporter ng dolyar ng US. Maaaring ipagpalit sa dolyar ng Taiwan ng mga exporter na tumatanggap ng bayad sa dolyar ang kanilang kinita, kaya nadaragdagan ang suplay ng dolyar habang naghahanap nito ang mga mamumuhunang nasa ibang bansa.

Sinabi ni Huang Ching-lung, estratehista sa palitan ng salapi sa OCBC Bank, na maaaring makatulong ang pagluluwag para malimitahan ang karagdagang paghina, bagaman pipigil sa pagbangon ang patuloy na pagbebenta ng mga dayuhan ng stock at paglilipat ng pondo sa ibang bansa.

Nabawi ng salapi ang bahagi ng ibinagsak nito nang umangat mula NT$32.860 sa NT$32.760 sa huling bahagi ng araw. Gayunman, naharap pa rin sa presyur ang mga mamumuhunan sa dalawang pamilihan: nagpababa sa lokal na halaga ng kanilang mga hawak ang pagbagsak ng presyo ng stock, habang nagpababa naman sa halaga ng mga ito kapag sinukat sa dolyar ng US ang paghina ng dolyar ng Taiwan.

Itinuro ng mga regulator ang paglago ng kita sa gitna ng bentahan

Iniugnay ni Huang Chung-hao, deputy director general ng Securities and Futures Bureau ng Financial Supervisory Commission, ang pabago-bagong kalakalan sa pinansyal na resulta ng malalaking internasyonal na kumpanya ng teknolohiya, hindi pagkakasundo sa pagpapahalaga sa mga stock at kawalang-katatagang heopolitikal. Hiniling ng komisyon sa Taiwan Stock Exchange at TPEx na mahigpit na subaybayan ang mga pag-unlad sa pandaigdigang pamilihan.

Ayon sa bureau, kumita ng NT$49.89 trilyon ang mga kumpanyang nakalista sa pangunahing pamilihan at TPEx sa unang siyam na buwan ng 2026, mas mataas nang 38.21% kaysa noong nakaraang taon. Sa pagtatapos ng Setyembre, nasa humigit-kumulang 26.68 ang price-to-earnings ratio ng pamilihan, habang 1.54% ang cash dividend yield, o 1.58% kung isasama ang mga dibidendo sa anyo ng stock.

Ikinukumpara ng price-to-earnings ratio ang presyo ng stock sa kita ng kumpanya. Nakakatulong ang mga bilang na ito na ipaliwanag ang magkakasalungat na puwersang kinakaharap ng mga mamumuhunan: malakas ang paglago ng benta ng mga kumpanya, ngunit muling sinusuri ng mga mamumuhunan kung magkano ang dapat nilang bayaran para sa inaasahang kita sa hinaharap.

Itinuro rin ni Peng Jin-lung, chairman ng Financial Supervisory Commission, ang naunang paglago ng pamilihan. Sinabi niyang umakyat ang kabuuang halaga ng pamilihan ng stock sa Taiwan mula NT$98 trilyon sa pagtatapos ng Oktubre 2025 tungo sa NT$158 trilyon makalipas ang isang taon, pagtaas na mahigit 61%.

May ilang stock na tumaas sa kabila ng pagkalugi noong Martes. Umakyat nang 6.28% sa NT$67.70 ang Taiwan Glass at nanguna sa mga indibidwal na stock na binili ng mga dayuhan, na umabot sa 54,775 lot. Tumaas nang 1.27% sa NT$43.70 ang EVA Airways, umakyat nang 0.24% sa NT$20.70 ang China Airlines, at nadagdagan nang 0.62% sa NT$81.10 ang Uni-President Enterprises.

Bumagsak pa rin nang 2.54% ang mga stock ng pananalapi, kahit bumili ang mga lokal na investment trust ng piling stock sa sektor. Nalugi nang 3.45% sa NT$154 ang Fubon Financial, habang bumaba nang 2.59% sa NT$113 ang Cathay Financial.

Susubaybayan ng mga mamumuhunan ang mga resulta ng halalan sa US, ang mga susunod na ulat ng kita ng mga kumpanya ng teknolohiya at ang ulat sa trabaho sa US para sa Oktubre, na nakatakdang ilabas sa Biyernes, Nobyembre 6. Magbibigay ang mga ito ng bagong impormasyon tungkol sa patakaran, kita ng mga kumpanya at mga kondisyong pang-ekonomiya na nakaaapekto sa gastos sa pangungutang.

Mga Pangunahing Punto

• Nagsara ang Taiex sa 43,307.54 noong Nobyembre 3, bumaba nang 1,612.60 puntos o 3.59%. Ito ang ikapitong pinakamalaking arawang pagbaba nito sa puntos.
• Tumaas nang humigit-kumulang 16.1% ang halaga ng kalakalan mula Lunes, sa NT$928.06 bilyon.
• Netong nagbenta ng NT$107.307 bilyon ang mga dayuhang institusyon, kaya umabot na sa apat na sesyon ang sunod-sunod nilang pagbebenta.
• Mas malaki ang porsiyento ng pagkalugi ng MediaTek, ASE Technology, Nanya Technology at Delta Electronics kaysa sa TSMC.
• Bumagsak nang 6.42% ang indeks ng TPEx, habang kumalat din ang bentahan sa mga stock ng pananalapi at industriya.
• Nagsara ang dolyar ng Taiwan sa NT$32.760 kada dolyar ng US, kumpara sa NT$32.592 noong Lunes.
• Ayon sa mga regulator, lumago nang 38.21% ang kita ng mga kumpanyang nakalista sa pangunahing pamilihan at TPEx sa unang siyam na buwan ng 2026.