Nagpatalsik ang Taliban ng Hindi Bababa sa 200 Dating Tagausig ng Afghanistan Habang Lalong Lumalalim ang Pagbabago sa Sistemang Panghukuman

Pinatalsik ang mga bihasang tagausig habang pumapalit ang mga hinirang ng Taliban

Hindi bababa sa 200 tagausig na naglingkod sa ilalim ng dating pamahalaan ng Afghanistan ang sinibak sa loob ng isang buwan, ayon sa hindi bababa sa anim na kasalukuyan at dating tagausig, habang pinapalitan ng mga awtoridad ng Taliban ang natitira pang kawani ng mga taong kaanib ng kilusan. Apektado ng mga pagtanggal ang isang institusyong may pananagutang subaybayan ang mga pasilidad ng detensiyon at ipatupad ang mga utos ng lider ng Taliban na si Hibatullah Akhundzada.

Sinabi ng mga tagausig na bumilis ang mga pagtanggal sa Kabul at mga lalawigan kasunod ng pasalitang utos ni Akhundzada. Nagpatuloy sa trabaho ang ilan sa mga sinibak matapos makabalik sa kapangyarihan ang Taliban noong Agosto 2021, sa institusyong pumalit sa Tanggapan ng Punong Tagausig.

Tinataya ng isang tagausig na 50 hanggang 60 ang sinisibak kada linggo, at sinabi niyang humigit-kumulang 700 tagausig mula sa dating republika ang nanatili sa puwesto. Mas mataas na bilang naman ang ibinigay ng dating tagausig na si Farooq Aleem: mahigit 700 bihasang tagausig ang sinibak, bagaman hindi niya tinukoy ang panahong saklaw ng kanyang bilang.

Hindi tumugon ang mga awtoridad ng Taliban sa mga kahilingan para magkomento sa pinakahuling mga pagtanggal, sa umano'y utos ni Akhundzada, o sa mga kwalipikasyon at pagpili sa mga ipinalit. Walang ibinigay na petsa sa kalendaryo ang pinakahuling ulat para sa buwang tinutukoy nito.

Bahagi ang mga pagbabago sa kawani ng mas malawak na pagbabago sa institusyon: ang tanggapang dating nag-iimbestiga ng mga krimen at naghaharap ng mga kaso ay naging isang direktorat na nakatuon sa pagpapatupad ng mga tagubilin ng lider ng Taliban. Para sa mga naghahanap ng katarungan, binabago nito kung sino ang sumusuri sa ebidensiya, sino ang nagbabantay sa kalagayan ng mga nakakulong, at sino ang maaaring kumuwestiyon sa asal ng mga opisyal.

Walang nakasulat na paliwanag sa mga abiso ng pagtanggal

Sinabi ng isang tagausig na nagtrabaho sa pumalit na institusyon na nalaman ng mga kawani na mawawalan sila ng trabaho nang ipahayag ang kanilang mga pangalan sa tanggapan. Ayon sa kanya, wala siyang natanggap na nakasulat na abiso o suweldo para sa isang buwan.

Naalala ng tagausig kung paano sinabihan siya at ang ilan niyang kasamahan na matatapos na ang kanilang trabaho:

Isang araw, nasa tanggapan ako nang ipahayag ang pangalan ko at ang mga pangalan ng ilan pang tagausig, nang walang anumang opisyal na nakasulat na abiso. Sinabihan kaming huwag nang bumalik sa trabaho simula sa susunod na buwan. Bukod dito, hindi nila kami binayaran ng isang buwang suweldo.

Inilarawan naman ng isa pang tagausig ang planadong sunod-sunod na pagtanggal, na magsisimula sa mga kawani mula sa republika at magpapatuloy sa iba pang kategorya ng mga empleyado. Ipinahihiwatig ng kanyang salaysay na bahagi ng nagpapatuloy na pagsusuri sa mga tauhan ang kasalukuyang mga pagtanggal.

Inilalarawan sa isang kaugnay na salaysay na may petsang 24 Oktubre 2026 ang isang liham tungkol sa pagtanggal sa 11 tagausig sa anim na lalawigan: Daikundi, Bamyan, Nangarhar, Kapisa, Nuristan at Maidan Wardak. Tinataya ng isang dating tagausig sa salaysay na iyon na 40 hanggang 50 dating kawani ang sinisibak ng isang komite kada linggo, kumpara sa 50 hanggang 60 tagausig na binanggit sa pinakahuling ulat.

Kung paano binago ang Tanggapan ng Punong Tagausig

Idinokumento ng Rawadari, isang organisasyon para sa karapatang pantao, ang pagbabago sa institusyon sa pahayag nito noong 24 Marso 2023. Sinabi nitong naglabas si Akhundzada ng pasalitang atas na nagpapalit sa Tanggapan ng Punong Tagausig tungo sa Pangkalahatang Direktorat para sa Pagsubaybay at Pagtugon sa mga Atas at Direktiba.

Tinatawag din ang pumalit na institusyon na Pangkalahatang Direktorat para sa Pangangasiwa at Pagsasakdal sa mga Atas at Utos. Ayon sa Rawadari, nilimitahan ng pagbabago ang tungkulin ng tanggapan sa pagsunod sa mga tagubilin ng pamunuan ng Taliban at pinahina ang kapangyarihan nitong labanan ang krimen, tiyakin ang katarungan at itaguyod ang mga pangunahing karapatan.

Inilipat sa mga korte at awtoridad sa paniktik ng Taliban ang ilan sa mga kapangyarihang dating ginagamit ng Tanggapan ng Punong Tagausig. Sinabi ng mga dating kawani na nawalan ng trabaho ang hindi bababa sa 4,000 katao matapos ang atas na nagbago sa estruktura. Saklaw ng bilang na iyon ang naunang malawakang pagbabago sa institusyon, samantalang tumutukoy ang pinakahuling bilang na hindi bababa sa 200 sa mga pagtanggal sa natitira pang mga tagausig sa loob ng isang buwan.

Sinabi noon ng tagapagsalita ng Taliban na si Zabihullah Mujahid na gagamit ng mga dating kawani ang bagong institusyon. Sinabi naman ng mga tagausig na wala silang natanggap na impormasyon tungkol sa kaayusang iyon. Ipinakikita ng patuloy na pagtatrabaho ng ilan sa mga dating tagausig, na sinundan ng pinakahuling mga pagtanggal, kung paano isinagawa nang paunti-unti ang mga pagbabago sa kawani.

Isang siglong kasaysayan ng institusyon, saka mabilis na pagbabago

Tinutulan ng Samahan ng mga Tagausig ng Afghanistan ang pagbuwag sa tanggapan at inilarawan ang Tanggapan ng Punong Tagausig bilang isang neutral na institusyong itinatag noong 1921, sa panahon ng paghahari ni Haring Amanullah Khan. Nagbabala itong mabubura ang mga pagpapahalagang panghukuman kapag inalis ang tanggapan.

Inilalarawan ng mahahalagang petsa ang paglipat mula sa serbisyong nagsasakdal tungo sa institusyong nakasentro sa mga atas ng lider ng Taliban:

• 1921: Itinatag ang Tanggapan ng Punong Tagausig sa ilalim ni Haring Amanullah Khan, ayon sa Samahan ng mga Tagausig ng Afghanistan.
• 15 Agosto 2021: Bumalik sa kapangyarihan ang Taliban at sinimulang lansagin o palitan ang mga institusyon ng dating republika.
• 24 Marso 2023: Inilathala ng Rawadari ang pahayag nito tungkol sa pasalitang atas na nagbago sa Tanggapan ng Punong Tagausig at nagbawas sa mga responsibilidad nito.
• 24 Oktubre 2026: Inilarawan sa isang salaysay ang nagpapatuloy na mga pagtanggal, ang komite sa pagsusuri ng mga tauhan at isang liham na naglista ng 11 tagausig na inalis sa puwesto sa anim na lalawigan.

Nagsimula ang praktikal na pagbuwag sa gawain ng mga tagausig matapos agawin ng Taliban ang kapangyarihan noong 2021. Idinokumento ng pahayag ng Rawadari ang pormal na pagbabago sa estruktura noong 2023. Ipinapaliwanag ng dalawang pangyayaring ito kung bakit magkakaiba ang mga salaysay sa pagtukoy kung kailan binuwag ang tanggapan sa ilalim ng pamumuno ng Taliban.

Sino ang pumipili sa mga ipapalit?

Inilarawan ng mga dating tagausig ang isang komiteng sumusuri sa mga rekord ng serbisyo at nagpapalit sa mga empleyado ng mga kasapi ng Taliban. Sa salaysay na may petsang 24 Oktubre 2026, sinabi nilang pinamumunuan ito ni Shah Mohammad Shahid, ang deputy directorat para sa pananalapi at administrasyon.

Pinangalanan din nila si Ezatullah Haqqani, ang deputy para sa mga gawaing sibil, kasama ang deputy para sa militar at ang pinuno ng mga tauhan, bilang iba pang kasapi ng komite. Sinabi ng mga dating kawani na hindi lamang pagtanggal sa trabaho ang saklaw ng pagsusuri; may mga paghihigpit din ito sa susunod na pagkuha ng mga empleyado.

Sinabi ng ilang aplikante na nakapasa sila sa pagsusulit sa pagkuha ng kawani ngunit tinanggihan kalaunan nang matuklasan ang dati nilang serbisyo sa Tanggapan ng Punong Tagausig. Ayon sa kanila, sinabi ng mga kawani na iniutos ni Akhundzada na huwag kumuha ng mga dating tagausig.

Kuwestiyon din ng isang dating tagausig sa pinakahuling salaysay ang pagsasanay ng mga ipinalit. Inakusahan niyang may ilang hinirang na nakapagtapos ng anim na buwang pag-aaral sa relihiyon na itinuring na katumbas ng kwalipikasyong masteral, ngunit wala namang kinakailangang propesyonal na kaalaman at karanasan para sa gawaing pagsasakdal. Ang paglalarawan sa mga kursong iyon at sa katumbas na kwalipikasyon ay nagmula sa tagausig.

Kailangang suriin ng mga tagausig ang mga salaysay ng saksi at mga dokumento, at magpasya kung sapat ang ebidensiya upang suportahan ang paratang. Binabago ng pagpapalit sa mga bihasang kawani ang kakayahan ng institusyon na gampanan ang mga tungkuling ito, lalo na kung nakabatay sa pagiging kaanib ang mga paghirang at nagiging dahilan ng pagbubukod ang dating paglilingkod sa pamahalaan.

Binabanggit sa mga salaysay ng pagtanggal ang mga kasong katiwalian

Iniugnay ng mga dating tagausig ang mga pagtanggal sa mga reklamo ng matataas na opisyal ng Taliban tungkol sa mga imbestigasyon sa mga kasapi ng kilusan. Inakusahan nilang sinabi ng mga pinuno ng paniktik at hudikatura kay Akhundzada sa Kandahar na nag-iimbento ng mga kaso laban sa mga kasapi ng Taliban ang mga tagausig mula sa dating pamahalaan.

Inakusahan ng isang sinibak na tagausig si Aminullah Obaid, na tinukoy bilang gobernador ng Kabul at dating gobernador ng Daikundi, na naglihis ng 8.1 milyong Afghanis na tulong mula sa Afghan Red Crescent. Sinabi ng tagausig na kabilang sa mga ayuda ang harina, mantika, mga tolda at kumot, at naghanda ng rekord ng kaso ang mga imbestigador at ipinadala ito sa Kabul.

Inakusahan din sa salaysay na may petsang 24 Oktubre 2026 na inilaan para sa mga kaibigan at kamag-anak ni Obaid sa Kabul, Ghor, Maidan Wardak, Farah at Uruzgan ang hindi bababa sa 50 toneladang trigo at makataong tulong na lulan ng 20 trak at nakalaan sana sa mga residente ng Daikundi. Mga paratang pa rin ang mga ito na iniugnay sa mga dating tagausig at sa pag-uulat tungkol sa pamamahagi ng ayuda.

Umiikot ang magkasalungat na pahayag sa iisang maselang tungkulin: ang pagsusuri sa mga paratang laban sa mga taong may kapangyarihan. Inilarawan ng mga dating tagausig ang mga pagtanggal bilang paghihiganti sa pag-iimbestiga ng katiwalian; inaakusahan naman ng mga reklamong iniuugnay sa mga opisyal ng Taliban ang mga tagausig na ginamit nila ang kanilang mga puwesto laban sa kilusan.

Mga hukom na ang humahawak sa mga kaso nang walang tagausig ng pamahalaan

Inilarawan ni Abdul Malik Haqqani, deputy chief justice ng Taliban, ang sistemang ang mga hukom ang humahawak sa mga yugto ng kaso nang walang tagausig ng pamahalaan. Sa kanyang paliwanag, nasa hukuman ang pananagutang suriin ang mga paratang at maglabas ng mga hatol.

Ipinaliwanag ni Haqqani ang paninindigan ng Taliban sa isang panayam sa telebisyon:

Hindi maaaring ibatay ng isang hukom ang kanyang pasya sa mga imbestigasyon ng tagausig. Ito ang mga prinsipyo ng Sharia namin,

Karaniwang iniimbestigahan ng tagausig ang umano'y krimen at inihaharap ang ebidensiya para suriin ng hukuman. Pagkatapos, nagpapasya ang hukom sa kaso. Kapag magkahiwalay ang mga tungkuling ito, nasusuri ng hukuman ang kasong iniharap dito sa halip na akuin ang pananagutan sa bawat yugto ng proseso.

Inilarawan ni Farid Hamidi, dating punong tagausig ng Afghanistan, ang pagbuwag sa tanggapan bilang isang nakamamatay na dagok sa katarungan. Iginiit niyang napapalitan ng paghahangad ng mabilis na mga pasya ang maingat na pagsusuri sa mga kaso.

Ganito ipinahayag ni Hamidi ang kanyang pangamba:

Isinasakripisyo nila ang katarungan para sa bilis,

Naiulat na lumutas ang mga hukom ng Taliban ng mahigit 200,000 kaso sa unang dalawang taon ng kanilang pamamahala, kabilang ang mga kasong hindi pa nalulutas sa ilalim ng dating pamahalaan. Malugod na tinanggap ng mga Afghan na nayayamot sa mga pagkaantala sa dating mga hukuman ang mas mabilis na mga pasya. Para sa mga nasasakdal at nagrereklamo, ang mahalagang usapin ay kung may sapat pa ring panahon ang mabilis na pagdinig para suriin ang ebidensiya at pakinggan ang magkabilang panig.

Pagsubaybay sa mga nakakulong at mga panganib sa dating kawani

Napanatili ng pumalit na direktorat ang mga responsibilidad na tuwirang nakaaapekto sa mga taong nakakulong. Kabilang dito ang pagsubaybay sa mga pasilidad ng detensiyon at sa pagpapatupad ng mga atas ni Akhundzada. Kabilang din sa mga paglalarawan ng mga tungkulin nito ang pagpapalabas ng mga warrant of arrest alinsunod sa mga utos ng lider, paglilipat ng mga bilanggo mula sa ibang bansa, pagpapatapon sa mga suspek, at paghahanda o pagbabago ng mga dokumento ng Taliban.

Noong Marso 2023, nagbabala ang Rawadari na pinahihina ng mga di-makatwirang pag-aresto, hindi kumpletong imbestigasyon, naantalang mga kaso at walang takdang panahon ng pagkakakulong ang akses sa katarungan. Sinabi rin nitong binuwag ang konstitusyon at sinuspinde ang mga batas kabilang ang Kodigo Penal, kaya kumonti ang mga nailathalang legal na proteksiyong magagamit ng mga taong nakikipag-ugnayan sa mga awtoridad.

Kasabay ng pagkawala ng trabaho, nanganganib din ang personal na kaligtasan ng mga dating tagausig. Iniulat ng lupon ng karapatang pantao ng United Nations na ang paghihiganti ng mga bilanggong pinalaya noong 2021 ay nagresulta sa pagpatay sa mahigit isang dosenang dating tagausig. Marami sa mga dating tagausig ang dating naghanda ng mga kaso laban sa mga rebeldeng Taliban.

Kaya ang pagtanggal sa natitira pang mga kawani ay nakaaapekto kapwa sa kita ng pamilya at sa personal na kaligtasan. Maaaring mawalan ng suweldo ang isang tagausig at kasabay nito'y mawalan ng posisyon sa isang institusyon, habang nahaharap pa rin sa pagkapoot na may kaugnayan sa mga naunang kaso.

Nawawala ang mga espesyal na institusyon para sa kababaihan at mga bulnerableng tao

Itinuring ng Rawadari na bahagi ng mas malawak na pagbuwag sa mga institusyon matapos ang 15 Agosto 2021 ang mga pagbabago sa Tanggapan ng Punong Tagausig. Kabilang sa mga binanggit nitong binuwag ang Independent Human Rights Commission ng Afghanistan, mga lupon sa halalan at Ministri ng Ugnayang Pambabaihan.

Binanggit din ng organisasyon ang pag-aalis sa mga espesyal na hukuman at yunit ng tagausig na nakatalaga sa karahasan laban sa kababaihan at mga bata. May mga partikular na opisyal na nakatalaga sa pag-iimbestiga at paghawak sa ganitong mga reklamo sa pamamagitan ng mga yunit na iyon.

Ibinukod din ng Taliban ang kababaihan sa mga trabahong panghukuman, kaya walang babaeng hukom na dumidinig sa mga alitang may babaeng nagsasakdal at nasasakdal. Binabago ng pag-aalis sa mga espesyal na yunit at babaeng kawani sa hudikatura ang mga paraang maaaring gamitin ng kababaihan para maghain ng reklamo at humiling ng pagdinig.

Nagpapatuloy sa pinakahuling mga pagtanggal ang pagbabagong ito sa mga institusyon. Inaalis sa puwesto ang mga natitira pang tagausig mula sa dating republika sa isang organisasyong nakasentro na sa mga utos ng lider ng Taliban, habang ginagamit ng mga hukuman ang mga kapangyarihang dati'y pinaghahatian nila ng serbisyong nagsasakdal.

Mahahalagang Punto

• Hindi bababa sa 200 dating tagausig ng pamahalaan ang sinibak sa loob ng isang buwan, ayon sa mga kasalukuyan at dating tagausig.
• Sinabi ng mga empleyado na pinalitan ng mga kaanib ng Taliban ang mga sinibak na kawani kasunod ng pasalitang utos na iniugnay kay Hibatullah Akhundzada.
• Idinokumento ng Rawadari noong Marso 2023 ang pormal na pagbabago sa estruktura ng Tanggapan ng Punong Tagausig.
• Nauna nang sinabi ng mga dating kawani na nawalan ng trabaho ang hindi bababa sa 4,000 katao sa mas malawakang pagbabago sa estruktura.
• Sinusubaybayan ng pumalit na direktorat ang mga atas at pasilidad ng detensiyon, habang nagpapatakbo ang mga korte ng Taliban nang walang tagausig ng pamahalaan.
• Hindi tumugon ang mga awtoridad ng Taliban sa mga tanong tungkol sa pinakahuling mga pagtanggal, sa umano'y utos o sa paghirang sa mga ipinalit.