Umabot sa Rs750 ang presyo ng LPG sa Pakistan habang tumataas ang gastos sa pagkain at nagwelga ang mga dealer sa Punjab

Mas mabigat ang bayarin ng mga pamilya sa pagkain at panggatong

Lumalawak ang epekto ng kakulangan at kamahalan ng panggatong sa pagluluto sa Pakistan hanggang sa badyet para sa pagkain. Umaabot sa Rs750 kada kilo ang liquefied petroleum gas (LPG) sa mga hilagang lugar, nagkakahalaga ng Rs17 hanggang Rs20 ang roti sa ilang lokalidad, at nagsara ang mga tindahan ng namamahagi ng LPG sa malaking bahagi ng Punjab sa gitna ng welgang iniulat noong Oktubre 24, 2026.

Nagtakda ang Oil and Gas Regulatory Authority (OGRA) ng presyo ng LPG na Rs279.34 kada kilo para sa Oktubre. Gumagastos nang humigit-kumulang 2.7 ulit ng halagang iyon ang mga mamimili sa hilagang lugar na nagbabayad ng Rs750. Sa Islamabad, dahil sa mga presyong lampas Rs600, lumampas na sa Rs7,000 ang halaga ng isang pambahay na tangke, samantalang malaki ang pagkakaiba ng presyo sa magkakaibang lugar sa ibang mga lungsod.

Hindi lang pagpuno ng tangke ang naaapektuhan. Mas nagmahal ang harina, manok, sibuyas at iba pang pangunahing bilihin sa maraming pamilihan. Kailangang maglaan ng mga pamilya ng pera para sa mga sangkap ng pagkain at sa panggatong na kailangan sa pagluluto nito. Ayon naman sa ilang may-ari ng tandoor, napilitan silang magtaas ng presyo ng tinapay dahil sa mahal na LPG.

Ipinakikita ng datos ng Pakistan Bureau of Statistics (PBS) para sa linggong nagtapos noong Oktubre 22 kung gaano kabilis nagbago ang presyo ng dalawang pangunahing gastusin: tumaas nang 22.44% ang LPG at 12.20% ang manok sa loob lamang ng isang linggo. Ayon sa Sensitive Price Index ng tanggapan, na sumusukat sa isang basket ng mahahalagang produkto at serbisyo, 11.85% itong mas mataas kaysa noong nakaraang taon.

Nananawagan ang mga mamimili na ipatupad ang mga opisyal na presyo. Sinasabi naman ng mga dealer na napakataas ng sarili nilang puhunan kaya hindi nila kayang magbenta sa presyong itinakda. Sa Punjab, nauwi ang alitan sa pagsasara ng mga tindahan, kaya naging dagdag na alalahanin ng mga pamilya ang pagkuha ng panggatong sa pagluluto, bukod pa sa presyo nito.

Gaano kalaki ang agwat ng presyo sa pamilihan at opisyal na presyo?

Malaki ang pagkakaiba-iba ng presyo ng LPG sa Pakistan. Nasa Rs500 hanggang Rs550 kada kilo ang mga presyong iniulat sa Karachi, samantalang nasa Rs450 hanggang Rs500 ang mga presyo sa Peshawar. Ayon sa iba pang lokal na ulat, umabot sa Rs550 ang presyo sa dalawang lungsod matapos tumaas nang Rs100 kada kilo. Umabot na sa Rs550 ang presyo sa Hyderabad, at lumampas naman sa Rs600 sa Islamabad.

Lalo namang kalawak ang agwat ng presyo sa Lahore. Iniulat na nagkakahalaga ito ng Rs550 kada kilo, samantalang nasa Rs500 hanggang Rs700 ang iba pang presyong sinipi sa magkakaibang lugar. Sa ilang lungsod, pinakamadalas banggitin ang presyong Rs550 hanggang Rs650, bagaman umabot sa Rs700 hanggang Rs750 sa mga hilagang lugar.

Sa presyong Rs550 kada kilo, nagbabayad ang mamimili ng Rs270.66 na higit sa presyo ng OGRA para sa Oktubre sa bawat kilong binibili. Sa presyong Rs650, umaabot sa Rs370.66 ang diperensiya. Kaya kahit kaunting panggatong lang ang bilhin, malaki pa rin ang dagdag-gastos para sa pamilyang tingi-tingi kung bumili.

Nagmungkahi ang isang pederal na ministro ng presyong Rs425 kada kilo. Mas mababa ito kaysa sa maraming presyong sinipi sa pamilihan ngunit mas mataas kaysa sa presyong itinakda ng OGRA. Sinabi rin ng mga may-ari ng tandoor na sa tingin nila ay dapat nagkakahalaga ng Rs300 ang LPG. Para sa mga mamimiling ikinukumpara ang kanilang bayarin sa batayang presyo ng regulator para sa Oktubre, Rs279.34 ang eksaktong itinakdang halaga.

Nangangamba ang ilang mamimili na maaaring lumampas sa Rs10,000 ang halaga ng mga pambahay na tangke kapag taglamig. Wala pang kinukumpirmang magiging presyo ng tangke o iskedyul kung kailan bababa ang presyo sa pamilihan.

Lalong tumindi ang alitan dahil sa pagsasara ng mga tindahan sa Punjab

Nagwelga nang dalawang araw ang mga namamahagi ng LPG sa Lahore dahil umano sa panggigipit at pagpapataw ng multa. Iniulat na karamihan sa mga tindahan sa Punjab, kabilang ang kabisera ng probinsya, ay nagsara noong Oktubre 24. Nadagdag ang problema sa suplay sa suliranin sa presyo na kinakaharap na ng mga pamilya.

Ayon sa mga tindero, pinagmumultahan sila ng puwersang nagpapatupad ng mga patakaran sa Punjab na kilala bilang PERA dahil sa mahal na LPG, kahit mataas din ang presyong ibinabayad nila sa pagkuha ng suplay. Sinabi rin nilang kinumpiska ang mga bombang nagkakahalaga ng Rs50,000 bawat isa at nagpataw ng hiwalay na mga multa.

Inaakusahan ng mga distributor ang OGRA na hindi nito inaaksyunan ang mga may-ari ng planta, samantalang dinadakip ng pulisya ang mga tindero. Pahayag ito ng mga dealer tungkol sa alitan. Nakasentro ang kanilang reklamo sa gastos sa pagkuha ng LPG, na siyang ugat ng pagtatalo tungkol sa pagpapatupad ng mga patakaran sa presyong tingi.

Samantala, nais ng mga residente na bumaba ang presyo at manatiling may suplay. Kapag nagsara ang malapit na tindahan, maaaring kailanganing maghanap ng ibang mapagkukunan ng panggatong ang isang pamilya para magpakarga, kahit malaki na ang pagkakaiba ng presyo sa iba’t ibang nagbebenta.

Ipinakikita ng presyo ng roti kung paano umaabot sa hapag-kainan ang mahal na panggatong

Itinaas ng mga may-ari ng tandoor sa ilang lugar ang presyo ng roti sa Rs17 hanggang Rs20. Ayon sa kanila, hindi maiiwasan ang pagtaas ng presyo ng tinapay dahil umaabot sa Rs600 kada kilo ang LPG.

Bahagi ng gastos sa bawat lutuin ng tinapay sa tandoor ang panggatong, kasama ng harina at iba pang gastusin sa pagpapatakbo. Kapag sabay na nagmamahal ang harina at LPG, napipiga ang negosyo sa dalawang pangunahing sangkap. Dahil dito, mas malaki ang ibinabayad ng mga mamimili sa pagkaing binibili ng marami araw-araw.

Nananawagan ang mga residente sa mga mahistrado na nangangasiwa sa pagkontrol ng presyo at sa mga deputy commissioner na ipatupad ang mga opisyal na presyo para sa LPG at roti. Reklamo nila, nagtatakda ng sariling presyo ang mga nagtitinda kaya hindi alam ng mga mamimili kung magkano ang sisingilin sa kanila.

Lalong pinabibigat ng kakulangan sa suplay ng gas sa mga tubo ang sitwasyon. Inilarawan ng mga residente sa Lahore ang mahinang presyon at mga pagkaantala ng suplay mula oras ng almusal hanggang gabi. Dahil dito, napipilitan ang ilang pamilya na bumili ng pagkain sa mga tandoor at kainan sa tabi ng kalsada. Lalong nagmamahal ang alternatibo sa pagluluto sa bahay kasabay ng pagtaas ng gastusin nito.

Dagdag na pinagmumulan ng problema ang kakulangan sa harina

Tumataas ang presyo ng harina dahil sa mga problema sa suplay ng trigo at sa mas mataas na gastos sa enerhiya. Umabot na sa Rs190 kada kilo ang mga presyong sinipi sa Karachi at Lahore. Ayon sa iba pang datos ng pamilihan, nagkakahalaga ng Rs3,540 sa Karachi at Rs3,133 sa Lahore ang isang sako na may bigat na 20 kilo, katumbas ng Rs177 at humigit-kumulang Rs156.65 kada kilo. Magkakaibang bilihin sa pamilihan ang pinagbabatayan ng mga presyong ito, at ipinakikita ng mga ito ang lawak ng presyong kinakaharap ng mga mamimili.

Sa Quetta, umabot sa Rs3,330 ang isang sako na may bigat na 20 kilo, o Rs166.50 kada kilo. Lumampas naman sa Rs8,000 ang presyo ng mga sako na may bigat na 50 kilo sa Khuzdar, Chagai, Washuk, Kech at iba pang distrito ng Balochistan.

Lalong ikinababahala ang suplay dahil sa mga problema sa pagkuha ng trigo sa Balochistan. Nagplano ang probinsya na bumili ng 575,000 sako ng trigo ngunit wala pang 100,000 ang nakuha. Wala pang 17.4% ito ng planong bilhin, kaya kulang pa nang mahigit 475,000 sako.

Kasunod ang mga pagtaas na ito ng naunang mga babala tungkol sa suplay ng harina noong Oktubre 17. Tinataya noon ni Yaser Malik, kinatawan ng industriya, na may 4.84 milyong toneladang trigo sa Sindh laban sa pangangailangang 6.53 milyong tonelada. Umabot sa 1.69 milyong tonelada ang kakulangan, o halos 26% ng pangangailangan ng probinsya. Hiniling ni Malik, tagapangulo ng Flour Mills Sub-Committee ng Federation of Pakistan Chambers of Commerce and Industry, na pahintulutan ang pribadong pag-aangkat ng trigo.

Binanggit din sa naunang babalang iyon na nagkukulang nang 22% ang tubig para sa irigasyon, na banta sa susunod na taniman na aanihin sa Marso at Abril 2027. Kaya kasalukuyang mabigat ang bayarin ng mga pamilya sa harina habang hinihiling naman ng mga may-ari ng gilingan na maaksyunan ang suplay bago ang susunod na anihan.

Lalong kumikipot ang badyet ng pamilya dahil sa manok at iba pang pagkain

Umabot na sa Rs750 kada kilo ang presyo ng manok sa Karachi. Ayon sa mga presyong iniulat sa ibang lungsod, nasa Rs600 hanggang Rs700 ang karne ng manok, samantalang umabot sa Rs720 kada kilo ang karne ng broiler sa Hyderabad at hanggang Rs750 naman ang dibdib ng manok.

Ayon sa mga mamimili sa Hyderabad, nagkakahalaga ng humigit-kumulang Rs520 kada kilo ang karne ng broiler noong nakaraang linggo. Sa pag-akyat nito sa Rs720, nadagdagan nang Rs200 ang isang kilong binibili, o halos 38%. Iniulat din sa mga tindahan na umabot sa Rs180 ang itinaas sa loob ng ilang araw, batay sa ibang panahon ng paghahambing.

Sinabi ng mga residente sa Hyderabad na mas kaunti na ang kanilang binibili. Iniuugnay naman ng mga tindero ang presyo sa tingi sa mahal na suplay mula sa mga poultry farm, bukod pa sa mga gastusin sa pagpapatakbo na idinadagdag ng mga nagtitinda bago ibenta ang karne. Nagkakahalaga ng Rs240 hanggang Rs260 kada dosena ang itlog mula sa mga poultry farm sa lungsod.

Umabot sa Rs200 hanggang Rs250 kada kilo ang presyo ng sibuyas sa ilang pamilihan. Sa Quetta, tumaas nang hanggang 20% ang presyo ng gulay, karne at gatas. Ayon din sa mga lokal na ulat, tumaas nang Rs50 ang presyo ng harina at mga pulso at nang Rs100 kada kilo ang karne ng manok sa ilang lungsod.

Ipinakikita ng mga ulat tungkol sa suplay ng manok at trigo na sabay-sabay na umiiral ang iba’t ibang salik ng pagtaas ng presyo. Pinatataas ng mahal na panggatong ang gastos sa pagluluto at pagpapatakbo ng mga negosyo, habang nakaaapekto rin sa presyong nakikita sa tindahan ang halagang ibinabayad sa mga sakahan o sa butil.

Ipinakikita ng lingguhang datos ng implasyon

Sinusukat ng PBS ang panandaliang pagbabago ng presyo sa pamamagitan ng Sensitive Price Index, na sumusubaybay sa 51 pangunahing bilihin sa 50 pamilihan sa 17 lungsod. Para sa linggong nagtapos noong Oktubre 22, tumaas nang 0.65% ang indeks kumpara sa nakaraang linggo. Binanggit din ang 6.5% bilang lingguhang pagtaas; ayon sa detalyadong datos ng PBS, 0.65% ito.

Umabot sa 11.85% ang taunang pagtaas, mula sa 11.38% noong nakaraang linggo. Sinusukat nito ang pagbabago sa basket ng mga pangunahing bilihin kumpara sa kaparehong panahon noong nakaraang taon. Nagbibigay ito ng nakatuong larawan ng pang-araw-araw na gastusin, sa halip na mas malawak na buwanang panukat ng implasyon sa mga bilihin ng mamimili.

107.12% na mas mahal ang LPG kaysa noong nakaraang taon, ibig sabihin, mahigit doble na ang presyong sinusukat dito. Tumaas nang 72.81% ang sibuyas, 58.59% ang kuryente, 44.17% ang gasolina, 38.99% ang manok at 36.49% ang harina ng trigo sa loob ng isang taon.

Sa pinakahuling linggo, tumaas ang presyo ng 19 sa mga sinusubaybayang bilihin, bumaba ang 12 at hindi nagbago ang 20. Bukod sa malalaking pagtaas sa LPG at manok, tumaas nang 4.19% ang sibuyas, 1.66% ang simpleng tinapay at 1% ang harina ng trigo.

Mas mura naman ang ilang pagkain sa loob ng linggo: bumaba nang 21.99% ang kamatis, 1.38% ang patatas, 0.93% ang pulso ng chickpea at 0.58% ang itlog. Bumaba nang 3.63% ang gasolina at 1.68% ang diesel. Magkakaiba ang pagbabagong nararanasan ng mga pamilya sa sarili nilang gastusin, depende sa mga binibili nila at sa bahaging napupunta sa panggatong, harina o karne ng kanilang badyet.

Limitado ang ginhawang maidudulot ng pagpapalit ng panggatong

Dahil sa pagkaantala ng suplay ng gas at mahinang presyon sa mga tubo, lumilipat ang mga pamilya sa LPG at panggatong na kahoy. Lalo pang tumitindi ang presyon dahil sa pana-panahong pagtaas ng demand habang papalapit ang malamig na panahon, lalo na sa mga hilagang lugar kung saan kabilang na sa pinakamataas ang mga presyong sinipi para sa LPG.

Nagtataas ng Rs200 hanggang Rs300 kada maund ang mga nagtitinda ng panggatong na kahoy. Tradisyonal na yunit ng timbang sa mga lokal na pamilihan ang maund. Mula sa dating presyong Rs1,400 hanggang Rs1,600 kada maund, umabot na ito sa Rs1,800. Kaya tumataas din ang presyo para sa mga pamilyang naghahanap ng mas murang pamalit sa LPG.

Sinabi rin ng mga drayber ng rickshaw at Suzuki na kinakain ng mahal na LPG ang kanilang kita. Ipinakikita ng kanilang reklamo na hindi lang mga kusina ang apektado ng mahal na panggatong kundi pati mga manggagawang umaasa sa kanilang sasakyan para kumita araw-araw.

Isinisisi ng mga dealer ang mataas na gastos sa pagkuha ng suplay at ang mga suliranin sa suplay. Nais ng mga importer na baguhin ang presyo linggo-linggo o araw-araw sa halip na buwan-buwan upang mas mabilis na makasabay ang mga opisyal na presyo sa pagbabago ng gastos sa suplay. Naghahangad ang mga mamimili ng abot-kayang suplay at pagpapatupad ng mga patakaran. Samantala, ipinakikita ng welga kung gaano pa kalayo ang tindig ng mga nagtitinda at awtoridad sa usapin kung sino ang mananagot sa mataas na presyo.

Paano nabuo ang mga suliranin noong Oktubre

Magkakaugnay ang ilang pangyayaring naganap sa loob ng mahigit isang linggo: ang kakulangan sa trigo, pagtaas ng gastusin ng mga pamilya at alitan sa pagpapatupad ng mga patakaran sa LPG.

• Oktubre 17: Nanawagan si Yaser Malik, kinatawan ng industriya ng harina, na pahintulutan ang pribadong pag-aangkat ng trigo. Binanggit niya ang kakulangan sa suplay na 1.69 milyong tonelada sa Sindh.
• Oktubre 21: Ayon sa mga ulat mula sa pamilihan, umabot sa Rs600 kada kilo ang LPG sa ilang lungsod, Rs7,000 ang mga pambahay na tangke, at Rs190 kada kilo ang harina sa Karachi at Lahore.
• Oktubre 22: Iniulat na nagkakahalaga ng Rs17 hanggang Rs20 ang roti sa ilang lugar. Sa linggong sinukat ng PBS na nagtapos sa araw na iyon, tumaas nang 22.44% ang LPG at 12.20% ang manok.
• Oktubre 24: Iniulat ang dalawang araw na welga ng mga namamahagi ng LPG sa Lahore, kung saan nagsara ang karamihan sa mga tindahan sa Punjab.

Kabilang sa mga agarang hinihiling ang maaasahang suplay ng panggatong, pagpapatupad ng mga itinakdang presyo at pagkilos upang mapababa ang gastos sa pagkuha ng LPG bago ito makarating sa mga nagtitinda. Nagdaragdag naman ng iba pang suliranin ang pagkuha ng trigo at papalapit na taglamig, na patuloy na mararamdaman ng mga pamilya sa pagbili ng harina, gastos sa pagluluto at pangangailangan sa pampainit.

Mahahalagang Punto

• Rs279.34 kada kilo ang itinakdang presyo ng OGRA para sa LPG noong Oktubre, samantalang nasa Rs450 hanggang Rs750 ang mga presyong sinipi sa pamilihan.
• Mahigit Rs7,000 ang halaga ng mga pambahay na tangke sa Islamabad, at kabilang sa may pinakamataas na presyo ng LPG ang mga hilagang lugar.
• Nagwelga ang mga distributor sa Punjab dahil sa mga multa at umano’y panggigipit. Iniulat na malawakang nagsara ang mga tindahan noong Oktubre 24.
• Umabot sa Rs17 hanggang Rs20 ang presyo ng roti sa ilang lugar, habang nagpapabigat sa bayarin sa pagkain ang presyo ng harina at manok.
• Itinala ng PBS ang lingguhang pagtaas na 22.44% sa LPG at 12.20% sa manok para sa linggong nagtapos noong Oktubre 22.
• Tumaas nang 0.65% ang indeks ng mahahalagang bilihin sa loob ng linggo at nang 11.85% kumpara sa nakaraang taon.
• Wala pang 100,000 sako ng trigo ang nabili ng Balochistan mula sa planong 575,000, kaya lalo pang nababahala ang mga tao sa suplay ng harina.