Target ng Pilipinas ang Pagkakaloob ng Prangkisa sa MRT-3 sa 2027 sa Ilalim ng Planong P103.6 Bilyon

Bagong Operator para sa Riles ng EDSA

Plano ng Pilipinas na igawad sa bandang kalagitnaan ng 2027 ang prangkisang nagkakahalaga ng P103.6 bilyon para sa Metro Rail Transit Line 3. Mapupunta sa pribadong sektor ang pagpapatakbo, pangangalaga at pagsasaayos ng riles na sinasakyan ng mahigit 388,000 pasahero kada araw, habang mananatili sa pamahalaan ang pagpapasya sa pamasahe.

Ayon sa Department of Transportation (DOTr), ibabatay sa serbisyong ihahatid ng susunod na operator ang mga bayad dito. Makaaapekto sa pagtupad ng kumpanya sa mga obligasyon nito ang kahandaan ng mga tren, pagiging maaasahan ng serbisyo, pagiging maagap, kalinisan at pangangalaga sa sistema.

Nilinaw na rin ni Transportation Secretary Giovanni Lopez ang isang mahalagang usapin tungkol sa istruktura ng proyekto: magkakahiwalay na iaalok ang MRT-3. Hindi na itutuloy ang panukalang pagsamahin ang kontrata nito at ng Light Rail Transit Line 2.

Kasunod ang iminungkahing prangkisa ng pag-expire noong Hulyo 2025 ng kasunduan ng pamahalaan sa Metro Rail Transit Corp. para sa build-lease-transfer. Ang pribadong konsorsyum na ito ang nagtayo ng MRT-3. Ayon sa DOTr, bumalik sa pamahalaan ang operasyon nang matapos ang kasunduan.

Para sa mga pasahero, kabilang sa mga praktikal na layunin ang mas maraming tren na maaaring bumiyahe, mas maiikling paghihintay at mas maaasahang biyahe sa EDSA. Saklaw ng proyekto ang pagpapalit ng mga tren at pag-upgrade ng sistema ng pagbibigay-senyas, na kumokontrol sa galaw ng mga tren at tumutulong na mapanatili ang ligtas na agwat ng mga ito.

Kailangang maingat na unawain ang takdang panahon. Pangunahing target ng departamento ang pagkakaloob ng prangkisa sa bandang kalagitnaan ng 2027, samantalang nakasaad sa mas detalyadong iskedyul ng procurement ang paglilipat ng operasyon sa Oktubre 2027. Magkahiwalay na hakbang ang pagpili sa mananalong kumpanya at ang pagsisimula nito sa pang-araw-araw na pagpapatakbo ng serbisyo.

Iniutos ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr. sa departamento na unahin ang modernisasyon ng MRT-3. Layunin ng prangkisa na makahikayat ng pribadong pamumuhunan at karanasan sa pagpapatakbo ng riles para sa pagsisikap na ito, habang patuloy na magtatakda ang pamahalaan ng mga tuntunin sa serbisyo at pamasahe.

Ano ang Gagawin ng Pribadong Kumpanya

Ang mananalong kompanyang bibigyan ng prangkisa ang magpapatakbo, mangangalaga at magsasaayos sa MRT-3 sa ilalim ng kasunduan sa pamahalaan. Binibigyan ng prangkisa ang isang kumpanya ng karapatan at pananagutang maghatid ng serbisyong pampubliko sa napagkasunduang panahon, alinsunod sa mga kondisyong nakasaad sa kontrata.

Higit pa sa pagpapatakbo ng kasalukuyang iskedyul ng biyahe ang iminungkahing saklaw ng proyekto. Kabilang dito ang pagpapalawak ng kapasidad, pagpapalit ng mga tren at pagpapahusay sa sistema ng pagbibigay-senyas. Tumutukoy ang kapasidad sa dami ng pasaherong kayang isakay ng riles, na nakadepende sa mga salik gaya ng bilang ng mga tren na magagamit at dalas ng kanilang biyahe.

Saklaw din ng inaasahang kontrata ang pangongolekta ng pamasahe at mga karapatang pangkomersiyo sa mga istasyon, kasama ang mga kasunduang paghahati ng kita sa pamahalaan. Tumutukoy ang mga karapatang pangkomersiyo sa paggamit ng espasyo sa mga istasyon upang kumita. Hindi pa tinutukoy ang magiging hatian ng kita.

Magkaiba ang pangongolekta at pagtatakda ng pamasahe. Maaaring mangolekta ang kumpanya ng bayad mula sa mga pasahero bilang bahagi ng pagpapatakbo ng riles, habang mananatili sa DOTr ang kapangyarihang magpasya sa singil sa pamasahe.

Inilarawan ni Lopez, ang kalihim ng transportasyon, sa isang pahayag na nag-aanunsiyo ng plano ang layunin ng pakikipagtulungan:

Sa pamamagitan ng public-private partnership, nagdadala tayo ng kadalubhasaan at pamumuhunang kailangan ng linyang ito.

Ayon sa departamento, nagpahayag ng interes ang humigit-kumulang 100 lokal at dayuhang kumpanya. Kailangang gawing pormal na mga bid ang interes na ito sa proseso ng procurement upang masuri ang mga ito batay sa mga pinansiyal, teknikal at pangserbisyong kinakailangan ng proyekto.

Ibabatay sa Pamantayan ng Serbisyo ang mga Bayad

Plano ng DOTr na iugnay sa performance ang mga bayad, kaya magiging bahagi ng kasunduang pinansiyal ang kalidad ng pang-araw-araw na operasyon. Kabilang sa mga panukat ang kahandaan at pagiging maaasahan ng mga tren, pagiging maagap sa takdang oras, at kalinisan at pangangalaga sa mga tren at pasilidad.

Tumutukoy ang kahandaan ng mga tren sa kung may sapat na tren na handang magsakay ng mga pasahero. Tungkol naman sa pagiging maaasahan kung tuloy-tuloy na nakapaglilingkod ang mga tren at ang buong riles. Hindi makatutulong ang tren na sumasailalim sa pagkukumpuni upang maibsan ang siksikan sa plataporma, kahit kabilang pa ito sa kabuuang bilang ng mga tren.

Isa pang pamantayan ang pagiging maagap: kung tumatakbo ang mga serbisyo sa oras na inaasahan ang mga ito. Saklaw naman ng mga pamantayan sa paglilinis at pangangalaga ang kalagayan ng biyahe, kabilang ang mga tren at pasilidad na ginagamit ng mga pasahero.

Inaasahan din ng departamento na mababawasan ng operator ang oras ng paghihintay. Inuugnay ng layuning ito ang mga teknikal na panukat sa tuwirang nararanasan ng mga biyahero. Dapat mapadali ng mas maraming magagamit na tren at maaasahang pag-alis ang pagsakay at pagpaplano ng biyahe.

Hindi pa inaanunsiyo ang pinal na pormula sa pagbabayad ng kontrata, mga hangganan ng performance at mga kaltas kapag hindi natugunan ang mga pamantayan. Tutukuyin ng mga detalyeng ito kung gaano kalaki ang magiging pinansiyal na pananagutan ng operator kapag hindi umabot sa pamantayan ang serbisyo.

Mga Petsa sa Likod ng Target na 2027

Saklaw ng iskedyul ng procurement ang mga paghahandang magsisimula sa 2026 hanggang sa posibleng paglilipat ng operasyon sa Oktubre 2027. Nakatakda sa mas detalyadong iskedyul ang mga sumusunod na hakbang:

• Hulyo 2025: Nag-expire ang kasunduan sa Metro Rail Transit Corp. at bumalik sa pamahalaan ang kontrol sa MRT-3.
• Oktubre 2026: Inaasahang magsisimula ang pagsasagawa ng bidding, kung saan aanyayahan ng pamahalaan ang mga kumpanya na mag-agawan sa iminungkahing prangkisa.
• Marso 2027: Target na pagsusumite ng mga bid.
• Hunyo hanggang Hulyo 2027: Inaasahang igagawad ang kontrata, alinsunod sa pangkalahatang layunin ng departamento na magawa ito sa kalagitnaan ng 2027.
• Oktubre 2027: Inaasahang sasalo sa operasyon ang mananalong bidder.

Nabanggit din ni Lopez na posibleng idaos ang bidding sa Hunyo o Hulyo, kasunod ang paglilipat ng operasyon sa Oktubre, habang target naman ng pangunahing anunsiyo ng departamento na maipagkaloob ang kontrata pagsapit ng ikalawang kuwarter ng 2027. Kailangan pang kumpirmahin ang eksaktong mga hakbang at petsa ng procurement.

Dapat bigyang-pansin ng mga pasahero ang target na paglilipat ng operasyon sa Oktubre. Pinipili ng pagkakaloob ng kontrata ang operator; binabago naman ng paglilipat kung sino ang mananagot sa pagpapatakbo ng serbisyo. Magiging panahon ng transisyon ang mga buwang pagitan ng dalawang pangyayaring ito bago akuin ng kumpanya ang operasyon.

Bakit Hiwalay na Ia-alok ang MRT-3

Dati nang pinag-aralan ng DOTr ang pagsasama ng mga kontrata sa pagpapatakbo at pangangalaga ng MRT-3 at LRT-2. Sa pagsusuri, binanggit ng departamento na magkaibang mga merkado ang pinaglilingkuran ng dalawang riles at pinag-aralan kung mapahuhusay ng pinagsamang kontrata ang kahusayan.

Sinabi na ngayon ni Lopez na magiging hiwalay na proyekto ang MRT-3. Kaya ang mga kumpanyang sasali sa bidding ay maghahain ng bid para sa mga responsibilidad sa riles na ito, sa halip na sa isang paketeng kasama rin ang LRT-2.

May habang 16.9 kilometro ang MRT-3, mula Quezon City hanggang Pasay City, at pinaglilingkuran nito ang 13 istasyon sa kahabaan ng EDSA. Dahil mahigit 388,000 pasahero ang sumasakay rito araw-araw, mahalaga sa maraming biyahe ang kalagayan at dalas ng serbisyo nito.

Nakakakonekta rin ang linya sa LRT-2 sa Araneta Center-Cubao. Sa timog na dulo nito, makaaabot ang mga pasahero sa LRT-1 sa pamamagitan ng covered walkway na nag-uugnay sa mga istasyon ng Taft Avenue at EDSA.

Dahil sa mga koneksiyong ito, may epekto ang performance ng MRT-3 maging sa mga biyaheng nagpapatuloy sa ibang riles. Maaaring makaapekto sa pasaherong sasakay sa ibang linya ang pagkaantala, samantalang mapadadali ng maaasahang pagdating ang paglilipat ng tren. Mananatili ang mga pisikal na koneksiyong ito kahit magkahiwalay ang mga prangkisa.

Paano Nagbago ang Plano Mula 2024

Nakasentro ang naunang panukala sa mas limitadong papel sa pagpapatakbo. Inilarawan sa isang ulat noong Marso 2024 na inilathala sa website ng Public-Private Partnership Center ang posibleng prangkisang tatagal nang 10 hanggang 15 taon, kung saan sasagutin ng pamahalaan ang rehabilitasyon.

Noong panahong iyon, inaasahan ng DOTr ang P29.6 bilyong halaga ng mga pagpapahusay sa riles na susuportahan ng pondong Hapones. Kabilang dito ang karagdagang pautang na humigit-kumulang $130 milyon na nilagdaan noong 2023. Nagsisilbing tagapayo sa transaksiyon ang Asian Development Bank at nagsasagawa ito ng paghahanda sa proyekto.

Ipinaliwanag ni Transportation Undersecretary Timothy John Batan na nakabatay sa kontratang pangunahing nakatuon sa pagpapatakbo at pangangalaga ang iminungkahing haba ng prangkisa, alinsunod sa pag-aaral ng bangko. Ipinapalagay noon sa pagpaplano na matatapos ang bidding sa 2025, kaya maaaring tumagal hanggang 2040 ang prangkisa.

Saklaw ng kasalukuyang panukala ang pagpapatakbo, pangangalaga at pagsasaayos ng riles, kabilang sa mga tinukoy na bahagi nito ang pagpapalit ng mga tren at pagpapahusay sa sistema ng pagbibigay-senyas. Panukalang mula pa sa nakaraan ang naunang 10 hanggang 15 taong termino; hindi tinukoy sa pinakabagong anunsiyo ang pinal na haba ng prangkisang nagkakahalaga ng P103.6 bilyon.

Magkaiba ang saklaw ng trabaho at pagpopondo sa tantiya ng P29.6 bilyong rehabilitasyon at sa halagang P103.6 bilyon ng prangkisa. Kailangan ng mga mambabasa ang dalawang bilang upang maunawaan ang pag-unlad ng proyekto: inilagay ng naunang plano sa pamahalaan ang gastos sa rehabilitasyon, samantalang inilalarawan ng kasalukuyang pakete ang mas malawak na mga responsibilidad ng pribadong operator.

Sino ang Maaaring Sumali at Paano Inaaprubahan ang Proyekto

Pinag-aaralan na ng mga grupo ng negosyo ang MRT-3 bago pa inilabas ang kasalukuyang iskedyul. Noong 2024, pinag-aaralan nina Manuel V. Pangilinan at Ramon Ang ang posibleng magkasamang paglahok sa bid matapos tanggihan ng DOTr ang kanilang mga hindi hiniling na panukala at paboran ang kompetisyong pinangungunahan ng pamahalaan.

Pinag-aaralan din ng Metro Pacific Investments Corp., na pinamumunuan ni Pangilinan, ang pagbili sa 35 porsiyentong bahagi ng grupo ng Ayala sa operator ng LRT-1 upang patibayin ang posisyon nito sa pag-bid para sa MRT-3. Ipinakikita ng mga pag-uusap na iyon ang interes ng negosyo sa riles noong panahong iyon; tutukuyin ng kasalukuyang proseso ng bidding kung aling mga kumpanya ang aktuwal na sasali.

Nagsisimula ang bidding na ipinatawag ng pamahalaan sa pagtukoy nito sa proyektong nais nitong ipagawa at pag-aanyaya ng mga bid. Sa hindi hinihiling na panukala, isang pribadong kumpanya ang unang naghahain sa pamahalaan ng sarili nitong alok na proyekto. Sa paraang pinili ng DOTr, makakakuha ito ng mga mapagkumpitensiyang alok batay sa iisang hanay ng mga kinakailangan.

Inilarawan din sa ulat noong 2024 ang mga pagbabago sa mga proseso ng pag-apruba sa ilalim ng PPP Code. Binanggit ni PPP Center Deputy Executive Director Jeffrey Manalo ang rekisitong tapusin ang pag-apruba sa loob ng 120 araw, kumpara sa dating karaniwang 150 araw. Bawas ito ng 30 araw, o ikalimang bahagi ng dating karaniwang tagal.

Sa balangkas na inilarawan noon, maaaring magpatuloy sa bidding ang mga proyektong mas mababa sa P15 bilyon sa pamamagitan ng kalihim ng transportasyon, samantalang kailangan sa mas malalaking proyekto ang pag-apruba ng lupon ng National Economic and Development Authority, na may rekomendasyon ng Investment Coordination Committee. Lampas sa limitasyong ito ang kasalukuyang panukalang P103.6 bilyon. Bahagi lamang ng procurement ang takdang panahon ng pag-apruba, kasama ng paghahanda at pagsusuri ng mga bid, pagkakaloob ng kontrata at paglilipat ng operasyon.

May Plano Rin para sa Isa Pang Malaking Kontrata sa Riles

Nagsusulong din ang DOTr ng isa pang malaking prangkisa sa riles na may kahalintulad na iskedyul. Layunin nitong matapos pagsapit ng kalagitnaan ng 2027 ang bidding para sa prangkisa ng North-South Commuter Railway na nagkakahalaga ng P229 bilyon.

Tinatayang P873.6 bilyon ang halaga ng proyektong NSCR at pinopondohan ito kasama ng Japan. Aabot ito nang 147 kilometro mula Clark International Airport sa Pampanga hanggang Calamba, Laguna.

Humigit-kumulang 2.2 ulit ng iminungkahing halagang P103.6 bilyon para sa MRT-3 ang P229 bilyong prangkisa ng NSCR. Hiwalay na halaga ang P873.6 bilyong tantiya sa proyekto ng NSCR, na sumasaklaw sa buong proyekto ng riles at hindi lamang sa prangkisa.

Iba ang agarang gawain para sa MRT-3: ilipat ang responsibilidad sa pagpapatakbo ng riles na may daan-daang libong pasahero na araw-araw. Masusukat ang tagumpay sa kung maihahatid ng bagong kaayusan ang mga ipinangakong pagpapahusay at mapananatiling maaasahan ang mga pang-araw-araw na biyahe sa panahon ng transisyon.

Mahahalagang Punto

• Target ng DOTr na ipagkaloob sa bandang kalagitnaan ng 2027 ang prangkisa ng MRT-3 sa ilalim ng proyektong nagkakahalaga ng P103.6 bilyon.
• Nakatakda sa detalyadong iskedyul ang paglilipat ng operasyon sa Oktubre 2027, bagaman kailangan pang kumpirmahin ang mga petsa ng procurement.
• Ang pribadong operator ang magpapatakbo, mangangalaga at magsasaayos sa riles, habang mananatili sa DOTr ang kapangyarihang magtakda ng pamasahe.
• Ibabatay ang mga bayad sa mga pamantayan sa kahandaan at pagiging maaasahan ng mga tren, pagiging maagap, kalinisan at pangangalaga.
• Hiwalay na iaalok ang MRT-3 sa LRT-2 at mahigit 388,000 pasahero ang sinasakay nito araw-araw sa 13 istasyon.
• Target din ng pamahalaan na matapos sa kalagitnaan ng 2027 ang bidding para sa prangkisa ng NSCR na nagkakahalaga ng P229 bilyon.