Bumababa ng 17.2% ang Tinatayang Produksyon ng Palay sa Pilipinas Dahil Lumiit ang Lawak ng Aanihin

Nagdudulot ang Lumiit na Lawak ng Aanihin ng Pagbaba na 650,000 Tonelada

Inaasahang aabot sa 3.10 milyong metriko tonelada ang produksyon ng palay sa Pilipinas, o bigas na hindi pa naaalisan ng ipa, sa ikatlong quarter ng 2026, bumaba nang 17.2% mula sa 3.75 milyong metriko tonelada noong nakaraang taon, ayon sa Philippine Statistics Authority (PSA). Itinataya sa ulat noong Setyembre na aabot sa humigit-kumulang 650,000 metriko tonelada ang kakulangan, at ibinaba nito ang tantiya sa ikalawang sunod na buwan.

Ang pangunahing problema ay lumiit ang lawak na maaaring anihin. Tinataya ng PSA na 753,680 ektarya ang aanihin mula Hulyo hanggang Setyembre, mula sa 916,770 ektarya sa kaparehong panahon noong nakaraang taon. Bawas ito ng 163,090 ektarya, o 17.8%. Bahagyang tumaas ang inaasahang produksyon kada ektarya, ngunit hindi sapat ang pagbuti para mapunan ang nabawas na lawak.

Inaasahan ding bababa ang produksyon ng mais, na magdaragdag ng presyon sa sistema ng suplay ng pagkain na nagsisilbi sa mga sambahayan at mga alagang hayop sa mga bukid. Naghahangad ang Department of Agriculture (DA) ng mas malaking pahintulot sa pag-angkat ng mais, habang nagsasagawa naman ang National Food Authority (NFA) ng mga pagbili ng lokal na palay upang dagdagan ang reserba nito.

Pinagsasama sa pananaw sa suplay ng bigas ang tatlong agarang usapin: gaano karami ang kayang anihin ng mga magsasaka, gaano karaming imported na bigas ang kakailanganin, at kung makatutulong ba ang pagbili ng pamahalaan sa mga magsasaka habang napapanatili ang mga reserbang pampubliko. Mga pagtataya ang mga bilang batay sa mga pananim na sinuri bago matapos ang quarter; hindi pa inilalabas ang pinal na kabuuang produksyon.

Paano Nagbago ang Tantiya Mula Hulyo Hanggang Setyembre

Ibinaba ng PSA ang tantiya nito sa produksyon ng palay sa ikatlong quarter mula 3.26 milyong metriko tonelada noong Hulyo tungong 3.19 milyon noong Agosto, at pagkatapos ay 3.10 milyon noong Setyembre. Ang pinakahuling bilang ay mas mababa nang 160,000 metriko tonelada, o humigit-kumulang 4.9%, kaysa sa pagtataya noong Hulyo.

Ipinakikita ng sunod-sunod na pagtataya na humina ang pananaw habang papalapit ang anihan at nadaragdagan ang impormasyong makukuha tungkol sa mga nakatayong pananim:

• Hulyo: Tinatayang aabot sa 3.26 milyong metriko tonelada ang produksyon ng palay, habang 2.11 milyong metriko tonelada naman ang tantiya sa produksyon ng mais.
• Agosto 1: Bumaba sa 3.19 milyong metriko tonelada ang tantiya sa palay at sa 2.08 milyong metriko tonelada ang tantiya sa mais.
• Setyembre 1: Muling bumaba ang tantiya sa palay, sa 3.10 milyong metriko tonelada, at 334,330 ektarya na ang naani.
• Setyembre 24: Umabot na sa 3.98 milyong metriko tonelada ang mga inangkat na bigas.
• Oktubre 12: Sa ulat tungkol sa pagbili ng NFA, binanggit ang target na makabili ng hindi bababa sa 500,000 metriko tonelada sa panahon ng anihan.

Kung aabot sa 3.10 milyong metriko tonelada, magiging pinakamababa ang produksyon ng palay sa ikatlong quarter mula noong maitala ang 3.05 milyong metriko tonelada noong 2017. 50,000 metriko tonelada lamang ang magiging lamang ng inaasahang ani sa naunang antas na iyon.

Bakit Hindi Napupunan ng Mas Mataas na Ani Kada Ektarya ang Pagliit ng Lupain

Inaasahan ng PSA na tataas sa 4.12 metriko tonelada kada ektarya ang ani ng palay, mula sa 4.09 noong nakaraang taon, o pagtaas na humigit-kumulang 0.7%. Tumutukoy ang ani sa dami ng naaani mula sa isang takdang lawak ng lupa. Nakabatay ang kabuuang produksyon kapwa sa daming iyon at sa bilang ng mga ektaryang naani.

Kahit bahagyang bumuti ang ani kada ektarya, mas kaunti pa rin ang malilikom na bigas kung mas maliit nang malaki ang lawak na aanihin. Sa kasong ito, natatabunan ng pagbaba ng mahigit 163,000 ektarya ang pagtaas na 0.03 metriko tonelada kada ektarya. Ipinakikita ng mga bilang na ang pangunahing dahilan ng pagbaba ay ang lawak ng aanihin, hindi ang paghina ng produktibidad ng palay sa buong bansa.

Sa pagtataya noong Agosto, 771,790 ektarya ang inaasahang aanihin at 4.13 metriko tonelada kada ektarya ang ani. Pagsapit ng Setyembre, nabawasan pa ng 18,110 ektarya ang tinatayang lawak, habang bahagyang bumaba sa 4.12 ang inaasahang ani. Parehong nagtulak pababa sa tantiya ng produksyon ang mga pagbabagong ito.

Iniuugnay ng DA sa mga epekto ng El Niño ang inaasahan nitong paghina ng produksyon sa bukid. Maaaring magdulot ang padron ng panahon ng di-pangkaraniwang tagtuyot sa Pilipinas, na nagpapababa sa tubig na magagamit sa pagtatanim at paglaki ng pananim. Inaasahan ng kagawaran na bababa nang humigit-kumulang 700,000 metriko tonelada ang produksyon ng palay sa buong taon.

Lawak ng Naaani at Naitatanim ng mga Magsasaka

Pagsapit ng Setyembre 1, tinatayang 334,330 ektarya ng palay na ang naani ng mga magsasaka, na nagbunga ng 1.32 milyong metriko tonelada. Katumbas ang lawak na naani ng 44.4% ng 753,680 ektaryang inaasahang aanihin sa ikatlong quarter ayon sa PSA.

Isang buwan bago nito, noong Agosto 1, 113,790 ektarya pa lamang ang naani, na nagbunga ng 455,250 metriko tonelada. Katumbas noon ang naaning bahagi ng 14.7% ng tinatayang lawak para sa Agosto. Ipinakikita ng mga bilang kung gaano kalaking bahagi ng pananim ang naani noong Agosto, kahit bumaba ang tantiya para sa buong quarter.

Itinala rin ng PSA, ang ahensiya ng pamahalaang responsable sa pambansang estadistika ng produksyon, ang pagsulong kaugnay ng nilalayong lawak ng pagtatanim ng mga magsasaka mula Hulyo hanggang Setyembre:

"Sa 1.58 milyong ektarya ng pinaniniwalaang lawak na itinakdang taniman ng mga magsasaka para sa Hulyo hanggang Setyembre 2026, aktuwal nang naitanim ang 1.38 milyong ektarya o 87.5 porsiyento," sabi ng PSA.

Tumutukoy ang mga bilang sa pagtatanim sa lupang nilayon ng mga magsasaka na tamnan sa mga buwang iyon. Samantala, saklaw ng tantiya sa anihan ang mga pananim na inaasahang maaani sa quarter. Kailangan ng panahon para lumaki ang palay, kaya magkaibang yugto ng siklo ng pagsasaka ang inilalarawan ng mga bilang sa pagtatanim at pag-aani.

Ipinakikita ng mga Nakatayong Pananim na Patuloy Pang Nahihinog ang Ani

Nagtala ang PSA ng 1.80 milyong ektarya ng mga nakatayong tanim na palay sa ulat nito noong Setyembre. Sa lawak na ito, 40.6% ang nasa yugtong vegetative, 38.3% sa yugtong reproductive at 21.1% sa yugtong pagkahinog.

Tumutubo ang mga dahon at tangkay ng mga pananim sa yugtong vegetative. Nabubuo naman sa yugtong reproductive ang mga bahaging magbubunga ng butil, habang mas malapit nang anihin ang mga nasa yugto ng pagkahinog. Nakakatulong ang mga yugtong ito na ipaliwanag kung bakit hindi agad nagiging ani ang malaking lawak ng nakatayong palay.

Nagtala ang ulat noong Agosto ng 1.55 milyong ektarya ng nakatayong palay, kung saan 60.1% ang nasa yugtong vegetative, 26.1% sa reproductive at 13.8% sa pagkahinog. Pagsapit ng Setyembre, mas malaking bahagi na ang nasa mga huling yugto ng paglaki, kaya mahalaga sa darating na anihan ang pagkakaroon ng tubig at mga kondisyon habang nabubuo ang butil.

Nanganganib Bumaba ang Mais Dahil Lumiit ang Lawak at Humina ang Ani

Tinatayang aabot sa 2.08 milyong metriko tonelada ang produksyon ng mais sa ikatlong quarter, mula sa 2.43 milyon noong nakaraang taon. Bawas ito ng humigit-kumulang 350,000 metriko tonelada, o 14.4%. Di-gaya ng palay, kapwa inaasahang bababa sa mais ang lawak na aanihin at produksyon kada ektarya.

Sa pinakahuling tantiya sa mais, 692,550 ektarya ang inaasahang aanihin, mas mababa nang 12.3% kaysa sa 789,240 ektarya noong nakaraang taon. Inaasahang bababa nang 2.3% ang ani, mula 3.07 tungong 3.00 metriko tonelada kada ektarya.

Tinataya rin sa ulat noong Agosto na aabot sa 2.08 milyong metriko tonelada ang mais, ngunit batay ito sa mas maliit na lawak na aanihin na 688,030 ektarya at mas mataas na ani na 3.02 metriko tonelada kada ektarya. Natapatan ng mas mababang inaasahang ani ang pagtaas sa tinatayang lawak, kaya hindi nagbago ang ni-round-off na tantiya sa produksyon.

Pagsapit ng Agosto 1, 129,950 ektarya ng mais na ang naani ng mga magsasaka, o 18.9% ng lawak na tinataya noon, na nagbunga ng 366,790 metriko tonelada. Nagtala rin ang PSA ng 798,370 ektarya ng mga nakatayong tanim na mais: 39.2% ang nasa yugtong reproductive, 31.2% sa pagkahinog at 29.6% sa vegetative.

Magkaibang Pangangailangan ang Tinutugunan ng Pag-angkat ng Bigas at Pagkakaroon ng Mais

Umabot na sa 3.98 milyong metriko tonelada ang mga inangkat na bigas pagsapit ng Setyembre 24, at inaasahang lalampas sa 5 milyong metriko tonelada ang mga inaangkat sa buong taon. Para maabot ang tantiya, kakailanganin pang mag-angkat ng mahigit 1.02 milyong metriko tonelada matapos ang bilang noong Setyembre.

Kailangang gilingin ang palay bago ito maging bigas na niluluto. Inaalis sa paggiling ang ipa at iba pang panlabas na sapin, kaya nababawasan ang timbang nito. Dahil dito, hindi maaaring itapat nang kilo sa kilo ang pagbaba ng 650,000 metriko tonelada ng palay sa inangkat na bigas na giniling na kapag tinataya ang suplay ng pagkain.

Naghahangad din ang DA na palawakin sa 500,000 metriko tonelada ang minimum access volume para sa mais. Isa itong quota sa pag-angkat na nagpapahintulot na makapasok ang takdang dami ng produkto sa mas mababang taripa kaysa sa mais na inaangkat nang lampas sa quota. Buwis na ipinapataw sa mga inaangkat na produkto ang taripa.

Layunin ng panukalang pagpapalawak na matulungan ang mga nag-aalaga ng baboy at manok na makaiwas sa posibleng pagtaas ng gastos sa pakain habang nagbabanta ang El Niño. Sangkap sa pakain ng hayop ang mais, kaya maaaring magdulot ng presyon sa mga bukid na nag-aalaga ng baboy, manok at nangingitlog na manok ang pagliit ng lokal na ani. Tungkol ang panukala sa pagpasok ng imported na mais; hindi tinukoy ang mga petsa ng pag-apruba at pagpapatupad.

Nakasalalay ang Pagbili ng NFA sa Presyo at Espasyo sa Bodega

Target ng NFA na bumili ng 500,000 metriko tonelada ng palay sa panahon ng anihan, bilang bahagi ng layuning makabili ng 790,000 metriko tonelada sa buong taon. Inilarawan sa ulat tungkol sa produksyon na hanggang 500,000 metriko tonelada ang target sa panahon ng anihan, habang sa ulat ng pagbili noong Oktubre 12 ay sinabing hindi bababa sa gayon ang target.

Sinabi ni NFA Administrator Larry Lacson na itinaas ng ahensiya ang pinakamababang presyong ibinabayad nito sa malinis at tuyong palay sa PHP28 hanggang PHP30 kada kilo. Sinabi rin niyang umuupa ang ahensiya ng karagdagang mga bodega at magpapatuloy ito sa pagbili hangga't may magagamit pang espasyo sa imbakan.

Katatumbas ng humigit-kumulang 63.3% ng taunang target ng NFA ang pagbili ng 500,000 metriko tonelada. Praktikal na limitasyon ang kapasidad ng mga bodega: kailangan ng ahensiya ng espasyo para tumanggap at mag-imbak ng butil bago ito makapagpatuloy sa pagbili.

Sinabi ng NFA na sapat para sa pitong araw na konsumo ang sarili nitong mga stock, samantalang sapat naman nang humigit-kumulang 75 araw ang pambansang suplay ng bigas. Kasama sa pambansang bilang ang bigas na hawak ng mga sambahayan, negosyante at gilingan ng bigas, gayundin ang mga stock ng pamahalaan. Kaya nasa labas ng mga bodega ng NFA ang malaking bahagi ng suplay ng bigas sa bansa.

Tumaas ang Presyo sa Bukid Mula Noong Nakaraang Taon Ngunit Bumaba Mula Agosto

PHP20.84 kada kilo ang karaniwang farmgate price ng tuyong palay noong Setyembre, tumaas nang 33.6% mula PHP15.60 sa kaparehong buwan noong nakaraang taon. Ang farmgate price ang halagang natatanggap ng mga magsasaka sa pagbebenta ng kanilang ani, bago idagdag ang mga gastos sa paggiling, transportasyon at pagtitingi.

Gayunman, 6% na mas mababa ang presyo noong Setyembre kaysa sa PHP22.16 kada kilo noong Agosto. Mas malaki nang malaki ang natatanggap ng mga magsasaka kaysa noong nakaraang taon, ngunit mas mababa ito kaysa noong nakaraang buwan habang nagpapatuloy ang anihan.

Mas mataas nang PHP7.16 hanggang PHP9.16 kada kilo ang inanunsiyong presyong ibinibili ng NFA na PHP28 hanggang PHP30 kaysa sa pambansang average noong Setyembre. Ipinapaliwanag ng paghahambing na ito kung bakit maaaring makahikayat ng mga magsasaka ang pagbili ng pamahalaan, bagaman para lamang sa kuwalipikadong malinis at tuyong palay ang presyo ng NFA at nakasalalay sa espasyong magagamit sa imbakan ang aktuwal na mga pagbili.

Magkakaibang bahagi ng iisang problema sa suplay ang tinutugunan ng pagbaba ng produksyon at programa sa pagbili. Makadaragdag ng bigas para sa mga mamimili ang mga import, samantalang naipapasok naman sa mga reserbang pampubliko ng NFA ang lokal na palay at nabibigyan ng mapagbentahan ang mga magsasaka. Hindi mababago ng alinman sa mga ito ang dami ng naitanim na para sa quarter.

Mahahalagang Punto

• Tinatayang aabot sa 3.10 milyong metriko tonelada ang produksyon ng palay sa ikatlong quarter, bumaba nang 17.2% mula noong nakaraang taon.
• Inaasahang bababa nang 17.8% ang lawak na aanihan ng palay, na higit na matimbang kaysa sa bahagyang pagtaas ng ani kada ektarya.
• Bumaba ang tantiya sa palay mula 3.26 milyong metriko tonelada noong Hulyo tungong 3.19 milyon noong Agosto at 3.10 milyon noong Setyembre.
• Tinatayang aabot sa 2.08 milyong metriko tonelada ang produksyon ng mais, humigit-kumulang 14.4% na mas mababa kaysa sa kabuuan noong ikatlong quarter ng nakaraang taon.
• Umabot sa 3.98 milyong metriko tonelada ang mga inangkat na bigas pagsapit ng Setyembre 24 at inaasahang lalampas sa 5 milyon sa buong taon.
• Naghahangad ang DA ng quota sa pag-angkat ng 500,000 metriko tonelada ng mais upang makatulong na mapigilan ang pagtaas ng gastos sa pakain.
• Nagsisikap ang NFA na bumili ng palay sa panahon ng anihan bilang bahagi ng taunang target na 790,000 metriko tonelada, ngunit nililimitahan ng espasyo sa bodega ang karagdagang pagbili.