Umakyat sa Korte Suprema ang Kaso sa Pagtagas ng Langis sa Rayong Dahil sa Hiling na Pondo para sa Pagpapanumbalik ng Karagatan

Higit pa sa kabayaran ang hinihingi ng mga pamayanang mangingisda

Nakasentro sa isang kaso sa Korte Suprema na nag-ugat sa pagtagas ng langis noong Hulyo 27, 2013 ang hiling na tustusan ng PTT Global Chemical ang pagpapanumbalik ng kapaligirang pandagat ng Rayong. Nakatakda ang pagbasa ng hatol ng Korte Panlalawigan ng Rayong sa Oktubre 22, alas-9 ng umaga. Hindi tinukoy sa anunsyo ng pagdinig ang taon, at hindi pa inihahayag ang pasya ng Korte Suprema.

Humingi ng kabayaran at pondong popondohan ng 10% ng karaniwang taunang tubo ng kumpanya ang Samahan ng mga Mangingisdang Gumagamit ng Maliliit na Bangka sa Rayong at ang iba pang nagsakdal, na umabot sa 429 lahat. Layunin nilang maibalik ang dagat na pinagkukunan ng kabuhayan sa pangingisda, kalakalan ng lamang-dagat at turismo, kasabay ng bayad sa nawalang kita matapos ang pagtagas.

Nagkaloob na ng kabayaran ang mga mabababang hukuman. Noong Setyembre 1, 2020, itinaas ng Hukuman ng Apela sa Rehiyon 2 ang kabayaran sa 150,000 baht para sa bawat nagsakdal na mangingisda at 120,000 baht para sa bawat nagsakdal na tindero, bago ibawas ang 30,000 baht na natanggap na nila bilang paunang tulong.

Nakasentro ang natitirang alitan sa legal na paraan para maibalik ang kalikasan. Tinanggihan ng hukuman ng apela ang panukalang pondo dahil wala raw batas na nagpapahintulot sa mga nagsakdal na hingin ang partikular na remedyo. Iniakyat ng mga residente ang usapin sa Korte Suprema, sa pag-asang makapagbibigay ang pasya ng gabay sa iba pang kasong pangkapaligiran.

Paano umabot ang langis sa Koh Samet

Tinatayang 50,000 litro ng krudo ang tumagas habang inililipat ito sa dagat, mga 20 kilometro timog-silangan ng daungan ng Map Ta Phut. Iniulat ng tanggapan ng likas na yaman at kapaligiran ng lalawigan ng Rayong na umabot sa siyam na kilometro kuwadrado ang lawak ng langis bago ito tinangay patungo sa Khao Laem Ya–Mu Ko Samet National Park.

Tinutukoy ng salaysay ng mga pangyayari sa kaso ng Community Resource Centre Foundation na Malan Plato ang tanker at naganap ang pagkapunit sa Single Point Mooring, isang sistemang buoy sa dagat na ginagamit ng mga tanker sa paglilipat ng langis sa mga tubong patungo sa dalampasigan.

Tinangay ng hangin at mga alon ang langis patungo sa Koh Samet at kalupaan. Pinakamalubha ang nakikitang pinsala sa Ao Phrao, sa kanlurang bahagi ng isla. Nangitim ang buhangin dahil sa langis, kumalat ang matapang na amoy sa dalampasigan at pansamantalang isinara ang look.

Tinatayang 5,000 litro ang umabot sa Ao Phrao, o humigit-kumulang ikasampu ng tinatayang 50,000 litrong tumagas sa dagat. Iniulat ng foundation na kumalat ang langis sa mahigit 400 metro ng dalampasigan; ayon naman sa ulat tungkol sa pagtugon sa emerhensiya noong Hulyo 29, lumampas sa isang kilometro ang apektadong bahagi.

Malawakang paglilinis, kasunod ang matagal na alitan

Tumulong ang First Naval Area Command sa pagbabantay mula sa himpapawid, habang nagtalaga ang mga tauhan ng kumpanya at mga ahensiya ng pamahalaan ng mga harang, materyales na sumisipsip ng langis at mga sasakyang-pandagat para tipunin ito. Pagsapit ng Hulyo 29, mahigit 500 tauhan at boluntaryo ang kumikilos sa Ao Phrao, at walang patid ang trabaho ng mga pangkat sa paglilinis.

Nagsimulang magwisik ang isang C-130 na pangresponde sa oil spill mga 36 oras matapos ang pagtagas. Naglagay ng mga harang mga isang kilometro mula sa Koh Samet, at nang maglaon ay gumamit din ng mabibigat na makinarya sa paglilinis ng dalampasigan. Idineklara ng gobernador ng Rayong na lugar na sinalanta ng sakunang pandagat ang lugar, habang inatasan naman ni Yingluck Shinawatra, na noon ay punong ministro, ang mga ahensiya na tugunan ang pinsala.

Naitala ng foundation ang paggamit ng hindi bababa sa 37,500 litro ng dispersant, isang kemikal na nagpapaliit sa mga patak ng langis sa ibabaw ng tubig. Katumbas ang daming iyon ng tatlong-kapat ng tinatayang dami ng tumagas na krudo. Binabago ng mga dispersant ang pagkalat ng langis sa tubig, samantalang inaalis naman sa dagat ang nakolektang materyal sa pamamagitan ng pisikal na pagsalok.

Noong Agosto 1, 2013, inanunsyo ng kumpanya at mga ahensiya ng pamahalaan na bumalik na sa normal ang dagat at dalampasigan, at kaunti na lamang ang nakikitang langis. Iniulat nilang nakalikom sila ng 54,000 litro ng materyal na may halong langis at tubig. Ipinaliliwanag ng tubig na kasama sa nakolekta kung bakit maaaring mas malaki ang dami nito kaysa sa tinatayang dami ng tumagas na krudo.

Ano ang ibig sabihin ng mga iginawad na kabayaran

Nagsampa ng kasong sibil sa Rayong ang samahan noong Hulyo 25, 2014, sa ilalim ng kasong may bilang na พ 1150/2557. Noong Setyembre 28, 2018, iginawad ng hukuman panlalawigan ang tig-90,000 baht sa mga nagsakdal na mangingisda at tig-60,000 baht sa mga nagsakdal na tindero. Ibabawas dito ang paunang tulong na 30,000 baht bawat tao.

Batay sa halos tatlong buwang nawalang pagkakataong magtrabaho ang kabayaran para sa mga mangingisda. Naghain ng apela ang mga residente noong Marso 22, 2019. Itinaas ng hatol ng apela noong Setyembre 2020 nang tig-60,000 baht ang kabayaran para sa dalawang pangkat: nadagdagan ng dalawang-katlo ang kabayaran sa mga mangingisda at nadoble naman ang sa mga tindero.

Matapos ibawas ang paunang bayad, 120,000 baht ang natira sa kabayaran para sa bawat nagsakdal na mangingisda at 90,000 baht naman para sa bawat nagsakdal na tindero. Mahalaga ang mga kaltas na ito sa mga sambahayang nagkukuwenta kung magkano ang madaragdag sa perang natanggap na nila.

Pinaghihiwalay sa ulat ng foundation ang mga nagsakdal na mangingisda at tindero. Tinutukoy naman ng isa pang paglalarawan ang ikalawang pangkat bilang mga negosyante sa turismo, samantalang inilalarawan ng unang ulat tungkol sa hatol noong 2018 ang lahat ng 429 nagsakdal bilang mga mangingisda. Ipinakikita sa tala ng kaso ng samahan na mas malawak ang hanay ng mga naapektuhan at hindi iisang trabaho lamang ang kanilang ikinabubuhay.

Bakit dalawang beses tinanggihan ang pondo para sa pagpapanumbalik

Kapwa tinanggihan ng hukuman panlalawigan at hukuman ng apela ang pondo, ngunit magkaiba ang kanilang mga dahilan. Mahalaga ang pagbabagong ito para maunawaan kung bakit ipinagpatuloy ng mga residente ang kaso kahit nanalo sila ng mas mataas na kabayaran.

Itinuring ng hukuman panlalawigan na inuulit ng kahilingan ang mga paglilitis kaugnay ng parehong pagtagas na naisampa na sa Hukuman Sibil ng Bangkok. Ibinatay nito ang pasya sa Seksyon 144 ng Kodigo sa Pamamaraang Sibil, na naglilimita sa pag-uulit ng paglilitis sa usaping napagpasiyahan na sa mga kaugnay na pangyayari.

Hindi sumang-ayon sa pangangatwirang iyon ang Hukuman ng Apela sa Rehiyon 2. Napagpasyahan ng sangay nito para sa usaping pangkapaligiran na hindi maituturing na pag-uulit ng paglilitis ang kahilingan para sa pondo. Gayunman, nagpasiya itong walang umiiral na batas na nagpapahintulot sa mga nagsakdal na pilitin ang nasasakdal na magtatag ng pondo para sa pagpapanumbalik ng likas na yaman na napinsala ng maling gawain o kumalat na polusyon.

Kaya nakasentro ang apela sa Korte Suprema sa posibilidad na makakuha ng partikular na paraan ng pagpapanumbalik. Binabayaran ng indibidwal na kabayaran ang mga taong naapektuhan. Ilalaan naman ng panukalang pondo ang pera sa pagpapanumbalik ng mga likas na yaman na pinagsasaluhan, kabilang ang mga tirahan ng yamang-dagat na pinagkukunan ng kabuhayan ng maraming sambahayan. Nais ng mga residente na dinggin ng hukuman ang mas malawak na pagpapanumbalik na ito sa pamamagitan ng kanilang kasong sibil.

Inilalarawan ng mga residente ang pinsalang lampas sa dalampasigan

Sinabi ng mga pamayanang mangingisda sa foundation na matindi ang ibinagsak ng huli sa unang tatlong taon matapos ang pagtagas. Ikinuwento nilang nawala ang pana-panahong krill, kumonti ang mga isda at nagbago ang mga uri ng nahuhuli. Ang krill ay maliliit na hayop-dagat na kinakain ng iba pang nilalang sa dagat, kaya mahalaga ang dami nito sa buong food chain sa lugar.

Naitala rin ng foundation ang mga obserbasyon ng komunidad tungkol sa pagpaputi ng korales sa paligid ng Ao Phrao, Ao Takhrai at Ao Kio sa kanlurang bahagi ng Koh Samet. Inihambing ng mga residente ang mga lugar na ito sa mga dalampasigan sa silangang bahagi na hindi dinaanan ng langis, kabilang ang Sai Kaew, Ao Wong Duean at Ao Saeng Thian. Nagpapaputi ang korales kapag nawawala ang maliliit na organismong tumutulong magbigay rito ng sustansiya dahil sa matinding stress.

Ipinaliwanag ni Sor Rattanatameen, abogadong kumakatawan sa mga mangingisda, matapos ang hatol noong 2018 kung bakit hindi lamang bayad-pinsala ang hinihingi nila:

Hindi pa lubusang nakakabangon ang kapaligiran. Hindi halaga ng perang ibinayad ng kumpanya ang inaalala ng mga lokal na mangingisda; kailangan talaga nilang makakita ng makabuluhang mga hakbang sa pagpapanumbalik ng ekolohiya para maibalik sa mga taganayon ang malusog na kapaligirang pandagat,

Sinabi rin ng mga nagtitinda ng lamang-dagat na kinailangan nilang magdala ng mga produkto mula sa ibang lalawigan nang lumiit ang lokal na suplay. Para sa mga negosyong ito, nangangahulugan ang pagpapanumbalik ng yamang-dagat na muli silang makabibili at makapagtitinda ng lamang-dagat mula sa Rayong. Nais naman ng mga pamilyang mangingisda na magkaroon ng maaasahang huli sa halip na limitadong bayad para sa panahong hindi sila nakapagtrabaho.

Iminungkahi ng samahan ang pagsisiyasat sa ilalim ng dagat, pangangalap ng datos pangkapaligiran, pag-aalis ng natitirang langis, pananaliksik at pagpapanumbalik ng yamang-dagat. Hiniling din nitong isara ng gobernador ang look habang isinasagawa ang pagpapanumbalik. Tinutukoy ng mga kahilingang ito ang mga praktikal na gawaing nais ng mga residente na suportahan ng tuluy-tuloy na pondo.

Maraming kasong nagmula sa iisang pagtagas

Isa lamang ang kasong sibil sa Rayong sa ilang paglilitis na nagmula sa sakuna. Noong 2016, iniutos ng Hukuman Sibil ng Bangkok na bayaran ang 302 nagsakdal ng tig-30,000 hanggang 50,000 baht, batay sa laki ng pinsala ng bawat isa, at pinagbayad din ang kumpanya para sa pagpapanumbalik ng yamang-dagat.

Kinasuhan din ng samahan sa mga hukumang administratibo ang mga ahensiya ng pamahalaan. Noong Hulyo 25, 2014, araw ding isinampa ang kasong sibil sa Rayong, kinasuhan ng mga residente ang mga ahensiyang responsable sa pagtugon sa polusyon at pangangalaga sa yamang-dagat, kabilang ang Kagawaran ng Ugnayang Pandagat, Kagawaran ng Pangingisda, Kagawaran ng Pagkontrol sa Polusyon, Kagawaran ng Yamang-Dagat at Baybayin, at gobernador ng Rayong.

Noong Hulyo 21, 2020, ibinasura ng hukumang administratibo ang kasong isinampa ng samahan at 454 katao. Napagpasyahan nitong hindi nagpabaya sa kanilang mga tungkulin ang mga ahensiya ng pamahalaan sa pagtugon sa pagtagas. Itinatala ng foundation na nakabinbin noon ang apela sa Kataas-taasang Hukuman Administratibo.

Magkakaibang nasasakdal at pananagutan ang tinatalakay ng dalawang proseso sa hukuman. Humihingi ng remedyo mula sa kumpanya ang kasong sibil. Hinahamon naman ng kasong administratibo kung paano ginampanan ng mga pampublikong awtoridad ang kanilang tungkuling kontrolin ang polusyon at pangalagaan ang yamang-dagat at baybayin.

Muling nagbigay-presyon ang ikalawang pagtagas para makakuha ng mga sagot

Hinarap muli ng Rayong ang pagtagas ng langis sa dagat noong Enero 25, 2022, sa pagkakataong ito ay kinasangkutan ang Star Petroleum Refining, o SPRC. Nagsimula ang pagtagas alas-9:06 ng gabi malapit sa isang himpilan sa dagat na ginagamit sa paglilipat ng langis para sa sonang industriyal ng Map Ta Phut. Umabot ang langis sa dalampasigan ng Mae Ram Phueng noong Enero 28.

Tumama ang pagkaantala sa panahong naghahanda ang mga negosyo para sa mga bisita tuwing Bagong Taon ng mga Tsino, matapos ang mga paghihirap noong pandemya ng COVID-19. Ayon sa ulat tungkol sa turismo, umabot sa 100% ang kanselasyon ng mga booking sa 150 hotel sa Koh Samet na may mahigit 4,000 kuwarto. Idineklara ang dalampasigan ng Mae Ram Phueng na lugar na sinalanta ng sakuna, at mahigit 500 katao ang nagpatala para sa tulong sa loob ng tatlong araw mula nang magbukas ang pagpaparehistro noong Enero 30.

Nagdulot ng panawagan para sa mas malinaw na impormasyon ang pabago-bagong tantiya ng SPRC sa dami ng tumagas. Sinabi ni Gobernador Channa Iamsaeng na tinaya ng kumpanya na hindi lalampas sa 50,000 litro ang tumagas, matapos ang naunang pagtaya na 400,000 litro sa pinakamalalang posibleng sitwasyon at sumunod na pagtataya na 160,000 litro. Ipinahayag niyang bubuo ng komiteng kinabibilangan ng pamahalaan, negosyo at lipunang sibil para beripikahin ang dami.

Nagbabala si Sonthi Kotchawat, espesyalista sa kapaligiran mula sa Thailand Environment Institute, tungkol sa mga panganib ng labis na paggamit ng dispersant at epekto ng mga patak ng langis sa mga organismo sa dagat. Kaayon ng mga alalahanin niya ang naunang panawagan ng komunidad para sa gawaing pagpapanumbalik na lampas sa pag-aalis ng nakikitang langis.

Isiniwalat din ng SPRC na mayroon itong insurance na sumasaklaw sa ari-arian at pagkaantala ng negosyo na nagkakahalaga ng $1 bilyon, at sa pananagutan sa ikatlong partido na nagkakahalaga ng $100 milyon. Para sa mga residente ng Rayong, muling nagbigay-diin ang ikalawang emerhensiya sa mga praktikal na hinihingi nila matapos ang pangyayari noong 2013: maagap na tulong, mapagkakatiwalaang impormasyon at mga pondong nakalaan sa pagpapanumbalik ng yamang-dagat.

Mahahalagang petsa sa ligal na laban

Nagbunga ang pagtagas noong 2013 ng mga taong paglilitis tungkol sa kabayaran, tungkulin ng pamahalaan at pagpapanumbalik ng kapaligiran. Narito ang mahahalagang hakbang sa kasong sibil sa Rayong:

• Hulyo 27, 2013: Tinatayang 50,000 litro ng krudo ang tumagas sa dagat malapit sa Map Ta Phut.
• Hulyo 25, 2014: Isinampa ng samahan at ng iba pang nagsakdal ang kasong sibil sa Rayong at kasong administratibo laban sa mga ahensiya ng pamahalaan.
• Setyembre 28, 2018: Nagkaloob ng kabayaran ang hukuman panlalawigan ngunit tinanggihan ang pondo para sa pagpapanumbalik.
• Marso 22, 2019: Naghain ng apela ang mga residente.
• Setyembre 1, 2020: Itinaas ng hukuman ng apela ang kabayaran at tinanggihan ang pondo sa ibang legal na batayan.
• Oktubre 22, alas-9 ng umaga: Nakatakdang petsa at oras ng pagbasa sa hatol ng Korte Suprema.

Ang pangunahing usaping dinidinig ng Korte Suprema ay kung makukuha ng mga residente ang remedyo para sa pagpapanumbalik ng kalikasan na hiniling nila. Iniuugnay ng panukalang pondo ang pananalapi ng kumpanya sa pagpapanumbalik ng yamang pinagsasaluhan ng mga pamilya ng mangingisda, mga tindero at mga negosyong panturismo.

Mahahalagang Punto

• May 429 nagsakdal sa kasong Rayong na naapektuhan ng pagtagas ng langis ng PTT Global Chemical noong 2013.
• Humiling ang mga residente ng pondong para sa pagpapanumbalik ng yamang-dagat, na tutustusan ng 10% ng karaniwang taunang tubo ng kumpanya.
• Iginawad ng hukuman ng apela ang tig-150,000 baht sa mga nagsakdal na mangingisda at tig-120,000 baht sa mga nagsakdal na tindero, bawas ang paunang tulong.
• Tinanggihan ng hukuman ng apela ang pondo dahil napagpasyahan nitong walang batas na nagpapahintulot sa hinihinging remedyo.
• Nakasentro ang apela sa Korte Suprema sa pagpapanumbalik ng ekolohiya at sa panukalang pondo.