Naghahanda ang Pilipinas sa pagtugon sa Rosal habang nahaharap ang Batanes sa dambuhalang alon; pinag-aaralan ng Palasyo ang paghinto sa trabaho dahil sa init

Haharap ang Batanes sa mga alon na aabot sa 10 metro habang papalapit si Rosal

Maaaring magdulot ang Super Typhoon Rosal ng mga alon na aabot sa 10 metro sa hilaga at silangang baybayin ng Batanes, babala ng PAGASA noong Oktubre 21, 2026. Naghanda naman ng mga relief supply ang mga ahensiya ng pamahalaan, nagplano ang mga paaralan para sa posibleng pagkaantala ng klase, at sinuri ng Malacañang ang hiwalay na panukalang suspindihin ang trabaho kapag matindi ang init.

Ipinuwesto ng Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Services Administration si Rosal 725 kilometro silangan ng Aparri, Cagayan, dakong alas-5 ng hapon noong Miyerkules. Champi ang internasyonal na pangalan ng bagyo. Taglay nito ang pinakamalakas na tuloy-tuloy na hangin na 205 kilometro kada oras at pagbugsong aabot sa 250 kilometro kada oras, habang kumikilos ito pa-kanluran-hilagang-kanluran sa bilis na 25 kilometro kada oras.

Sa Tropical Cyclone Bulletin #6 ng PAGASA, tinatayang pinakamalapit si Rosal sa Extreme Northern Luzon mula hapon ng Oktubre 22 hanggang umaga ng Oktubre 23. Nasa Tropical Cyclone Wind Signal No. 2 ang Batanes; Signal No. 3 ang pinakamataas na babala na maaaring itaas habang dumaraan si Rosal.

Sinabi ni Palace Press Officer at Communications Undersecretary Claire Castro na nakahanda nang tumugon ang mga kagawaran ng kagalingang panlipunan, mga pagawaing bayan, kapaligiran at kalusugan. Inatasan din ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr. ang mga opisyal na pag-aralan kung dapat ihinto ang trabaho kapag umabot sa 40 digri Celsius ang heat index, habang hinaharap ng mga komunidad ang El Niño kasabay ng banta ng bagyo.

Humina ang hangin sa gitna, ngunit nananatili ang panganib malapit sa Luzon

Sa bulletin ng PAGASA dakong alas-11 ng umaga, umabot sa 215 kilometro kada oras ang tuloy-tuloy na hangin ni Rosal at 265 kilometro kada oras naman ang mga pagbugso. Pagsapit ng alas-5 ng hapon, humina nang 10 kilometro kada oras ang tuloy-tuloy na hangin at nang 15 kilometro kada oras ang mga pagbugso. Super typhoon pa rin si Rosal.

Inaasahang dadaan ang bagyo sa hilagang-silangan ng Luzon sa halip na mag-landfall sa Pilipinas. Tinatayang magdadala ng malalakas na pagbugso sa mga lugar na malayo sa Batanes ang malawak na sirkulasyon ng bagyo, kasama ng umiiral na daloy ng hanging mula hilagang-silangan. Maaaring mas malakas ang hangin sa mga baybayin at kabundukang lantad dito kaysa sa mga lugar na nasisilungan.

Sinabi ni PAGASA Administrator Nathaniel Servando na maaaring makaranas ang Batanes ng Signal No. 3, na may hangin na higit sa 100 kilometro kada oras. Nagbabala ang bulletin sa katamtaman hanggang bahagyang epekto ng hangin sa mga lugar na nasa Signal No. 2 at bahagya hanggang minimal na epekto sa ilalim ng Signal No. 1.

Saklaw ng Signal No. 1 ang Cagayan, kabilang ang Babuyan Islands; Ilocos Norte; Apayao; silangang bahagi ng Isabela; at mga bayan ng Pandan, Bagamanoc, Panganiban, Viga at Gigmoto sa hilagang-silangan ng Catanduanes. Inaasahang makararanas ang mga lugar na ito ng hanging 39 hanggang 61 kilometro kada oras sa loob ng panahon ng babala. Sa Batanes naman, inaasahan ang hanging mahigit 62 at hanggang 88 kilometro kada oras sa ilalim ng Signal No. 2.

Nag-forecast din ang PAGASA ng malakas hanggang unos na pagbugso sa malaking bahagi ng Luzon at Visayas sa Oktubre 22, na aabot sa ilang bahagi ng Mindanao. Kabilang sa mga posibleng mapinsala ang mga bahay na yari sa magaang materyales, puno, poste ng kuryente at pananim.

Pinakamapanganib ang panahon mula Huwebes hanggang Biyernes

Pumasok si Rosal sa Philippine Area of Responsibility bandang alas-10:40 ng umaga noong Oktubre 20, kaya ito ang ika-18 bagyong sinusubaybayan sa loob ng nasabing sona noong 2026. Ito ang sona kung saan sinusubaybayan ng PAGASA ang mga bagyo at naglalabas ng mga babala para sa Pilipinas, kabilang ang mga bagyong nananatili sa laot.

Sa forecast noong hapon ng Oktubre 21, inaasahang liliko si Rosal pahilagang-kanluran sa Huwebes, pahilagang-hilagang-kanluran sa Biyernes at pahilagang-silangan-hilagang-silangan sa Sabado. Tinatayang hihina ito bilang bagyo pagsapit ng Biyernes at lalo pang hihina malapit sa Taiwan habang nagiging di-paborable ang mga kondisyon.

• Oktubre 19: Naglabas si Catanduanes Governor Patrick Alain Azanza ng Memorandum No. 236, series of 2026, na nag-aatas sa mga lokal na opisyal at ahensiya ng pagtugon na maghanda.
• Oktubre 20: Pumasok si Rosal sa Philippine Area of Responsibility. Nagpatupad ang Bicol ng blue alert, nagpataw ang Catanduanes ng mga paghihigpit sa paglalayag, at naglabas ang kagawaran ng edukasyon ng mga tagubilin sa paghahanda.
• Oktubre 21: Nanatili sa Signal No. 2 ang Batanes, at inilabas ng PAGASA ang forecast nito dakong alas-5 ng hapon hinggil sa mapanganib na hangin at karagatan.
• Oktubre 22 hanggang 23: Inaasahang pinakamalapit si Rosal sa Extreme Northern Luzon mula hapon ng Huwebes hanggang umaga ng Biyernes.
• Oktubre 23 hanggang 24: Tinatayang lalabas si Rosal sa Philippine Area of Responsibility pagsapit ng gabi ng Biyernes o madaling-araw ng Sabado.

Ayon sa forecast, 370 kilometro silangan ng Basco, Batanes, si Rosal dakong alas-2 ng hapon noong Oktubre 22, at 290 kilometro naman silangan-hilagang-silangan ng Itbayat dakong alas-2 ng madaling-araw noong Oktubre 23. Nakatakdang ilabas ang susunod na bulletin dakong alas-11 ng gabi noong Oktubre 21.

Umaabot sa mga lugar na wala sa pinakamataas na signal ng hangin ang mga paghihigpit sa paglalayag

Pinakamataas ang mga alon na inaasahan sa Batanes, ngunit umaabot pa sa mas malayong timog ang mapanganib na karagatan. Tinataya ng PAGASA na aabot sa siyam na metro ang mga alon sa iba pang baybayin ng Batanes at silangang Babuyan Islands, walong metro sa hilagang Babuyan at hilagang-silangang bahagi ng mainland Cagayan, at pitong metro sa iba pang bahagi ng Cagayan at Babuyan at hilagang-silangang Isabela.

Sa forecast, aabot sa anim na metro ang mga alon sa ilang bahagi ng Ilocos Norte at Isabela. Inaasahan ang mga alon na hanggang limang metro sa hilaga at silangang Catanduanes at hilagang Aurora. Maaaring umabot sa 4.5 metro ang mga alon sa ilang bahagi ng Polillo, Camarines Norte, Camarines Sur, Northern Samar, Albay at Sorsogon.

Sa gale warning na inilabas nang hapong iyon, umabot sa 9.6 metro ang inaasahang alon sa paligid ng Batanes at Babuyan. Samantala, tinaya ng outlook sa susunod na 24 oras sa cyclone bulletin na aabot sa 10 metro ang mga alon sa hilaga at silangang Batanes. Inatasan ng PAGASA ang mga marino sa lubhang maalon na karagatan na manatili sa daungan o humanap ng ligtas na kanlungan hanggang humupa ang hangin at alon.

Nag-anunsyo na noong Oktubre 20 ang Coast Guard station sa Catanduanes ng mga paghihigpit sa paglalayag matapos mapasailalim sa Signal No. 1 ang limang bayan sa hilagang-silangan. Sa abiso nito, sinuspinde ang paggalaw ng mga sasakyang-dagat na nagmumula, dumaraan o patungo sa mga bayang iyon, anuman ang uri o bigat ng sasakyang-dagat, maliban kung naghahanap ito ng masisilungan.

Pinayuhan din ang maliliit na bangka sa mas malawak na bahagi ng baybayin na mag-ingat. Pinayuhan ng PAGASA ang maliliit na sasakyang-dagat, kabilang ang mga motorbanca, na huwag pumalaot sa maalon na dagat na may mga alon na aabot sa tatlo hanggang apat na metro sa mga lugar gaya ng Eastern Samar, hilagang Quezon, La Union, Dinagat Islands, Siargao at ilang bahagi ng Davao Oriental. Para sa mga nakatira sa mga isla, direktang nakaaapekto ang mga paghihigpit sa pangingisda at paglalakbay sakay ng bangka.

Nagbukas ang Bicol ng mga sentro ng operasyon at naghanda ng relief goods

Isinailalim sa blue alert ng Regional Disaster Risk Reduction and Management Council ang rehiyon ng Bicol noong Oktubre 20. Naglabas si Office of Civil Defense regional director at council chairperson Bernardo Fortes Jr. ng Memorandum 60, series of 2026, na nag-aatas sa mga emergency operations centre na magbukas nang tuluy-tuloy at naghahanda sa mga ahensiya ng mga response team at kagamitan.

Pinakilos ng direktiba ang mga grupo para sa kalusugan, pagkain at iba pang relief supply, pamamahala ng evacuation centre, pangangalaga sa mga lumikas, emergency telecommunications, pulisya, edukasyon at maagang pagbangon. Inatasan ang mga lokal na konseho na tasahin ang mga panganib, pakilusin ang mga incident management team at ihanda ang mga evacuation centre.

Pinangangasiwaan ni DSWD Bicol director Norman Laurio ang paghahanda, pagsubaybay sa mga mapagkukunan at koordinasyon. Nakaimbak na sa mga bodega ng rehiyon at lokal na pamahalaan ang 410,158 family food pack, 22,931 aytem na hindi pagkain at 14,137 kahon ng pagkaing handa nang kainin.

Inatasan din ni Fortes ang mga opisyal na paghandaan ang posibleng paglikas ng mga residente sa mga lugar na lantad sa baha, pagguho ng lupa at lahar. Ang lahar ay agos ng tubig na may halong abo at kalat mula sa bulkan. Pinayuhan ang mga komunidad sa baybayin na lantad sa storm surge na manatiling alerto sa mga tagubilin ng lokal na pamahalaan.

Kabilang sa paghahanda sa emerhensiya ang pagsubok sa komunikasyon sa mga pangkat ng pagtugon sa mga lalawigan at barangay, pag-update sa impormasyon ng mga emergency hotline at mabilis na pagbabahagi ng mga babala sa panahon. Nag-uugnay ang mga hakbang na ito sa mga nakaimbak na supply at tauhan sa rehiyon at sa mga komunidad na maaaring mangailangan ng tulong.

Naghanda ang Ilocos ng mga supply sa 28 imbakan

Naghanda ang tanggapan ng DSWD sa Ilocos Region ng 128,843 pagkain at iba pang relief item matapos mapasailalim sa Signal No. 1 ang Pagudpud, Ilocos Norte, noong Oktubre 20. Ipinamahagi ang mga supply sa isang bodega ng rehiyon, dalawang satellite warehouse at 25 aktibong lokal na imbakan, sa kabuuang 28 lokasyon.

Bahagi ang paghahanda ng Buong Bansa Handa Program. Sa pagkakaroon ng mga supply sa iba-ibang lokasyon, mas marami ang mapagkukunan ng kagawaran para maisaayos ang paghahatid sakaling mangailangan ng tulong ang mga komunidad. Sinabi ng tanggapan na nanatili itong nakahanda sa kabila ng mainit na kondisyong kaugnay ng El Niño.

Nababahala na ang mga opisyal sa kahandaan sa pagkain bago pa dumating si Rosal. Noong Oktubre 14, inilarawan ng mga opisyal at lider ng industriya ang mas maliit na reserbang bigas ng pamahalaan. Iniulat ni National Food Authority Administrator Larry Lacson na may pitong araw na suplay sa mga bodega ng pamahalaan, kulang sa itinakdang 15 araw ng batas. Nasa mga kabahayan at pribadong negosyo ang malaking bahagi ng kabuuang suplay ng bigas ng bansa.

Magkaibang bahagi ng paghahanda sa pagkain para sa emerhensiya ang mga relief supply at bilang ng reserbang bigas. Inihahanda ang family food pack ng DSWD para ipamahagi sa mga apektadong sambahayan, samantalang maaaring hugutin ng pamahalaan ang pampublikong reserbang bigas kapag may kakulangan at kalamidad. Mahalaga ang dalawa kapag naaantala ng masamang panahon ang transportasyon at pagpunta sa mga pamilihan.

Maaaring bawasan ng mga paaralan ang mga gawain o tuluyang ihinto ang pag-aaral

Naglabas ang Department of Education ng abiso sa paghahanda dakong alas-5 ng hapon noong Oktubre 20. Inatasan nito ang mga paaralan at Schools Division Office sa mga posibleng maapektuhang lugar na buhayin ang mga plano sa kalamidad at maghanda sa mga pagkaantala. Inatasan ang mga paaralan na tiyakin ang kaligtasan ng mga silid-aralan, kagamitan at materyales sa pag-aaral, panatilihing gumagana ang mga linya ng komunikasyon at makipag-ugnayan sa mga lokal na awtoridad.

Nagbibigay ang DepEd Order No. 014, series of 2026, ng tatlong paraan para maipagpatuloy ang edukasyon kapag may abala. Bago pumili ng paraan, dapat isaalang-alang ng mga paaralan ang lokal na sitwasyon, akses sa kuryente at internet, at kakayahan ng mga mag-aaral na matuto sa bahay.

• Hinay: Ipinagpapatuloy ang mahahalagang aralin nang mas kaunti ang presyur sa akademiko, gamit ang mga nakaimprentang module, digital module at angkop na sanggunian.
• Hinga: Binibigyang-priyoridad ang emosyonal at sikolohikal na kapakanan sa pamamagitan ng magaang gawain, maiikling learning packet at gabay para sa pamilya, nang walang mahigpit na pagsunod sa bilis ng kurikulum.
• Hinto: Sinususpinde ang lahat ng akademikong rekisito upang mapagtuunan ng pansin ang kaligtasan, komunikasyon at pagsubaybay sa kapakanan ng mga mag-aaral.

Sinabi ng DepEd na hindi awtomatikong nangangahulugan ng online na aralin ang suspensiyon ng klase. Inatasan din ang mga paaralan na maglaan ng Edukahon at iba pang materyales sa pag-aaral alinsunod sa DepEd Memorandum No. 86, series of 2025, kasabay ng mga pang-emergency na supply. Dapat makatanggap ang mga pamilya ng mga kaayusan na angkop sa sitwasyon ng kani-kanilang paaralan, sa halip na pare-parehong lumipat sa mga klaseng nangangailangan ng internet.

Maaaring makatulong ang ulan laban sa tagtuyot, ngunit kaligtasan ang dapat unahin

Nagpahayag si Castro ng pag-asang makatutulong ang ulan mula kay Rosal upang maibsan ang kakulangan sa tubig sa mga komunidad na apektado ng El Niño. Hinikayat niya ang mga residenteng nakararanas ng tagtuyot na mag-ipon at mag-imbak ng tubig-ulan kapag ligtas itong gawin.

Binanggit din ng tagapagsalita ng Palasyo ang mga ahensiyang naghahanda para sa pagtugon sa bagyo:

"Nakahanda ang DSWD, DPWH, DENR at lahat ng kinauukulang ahensiya, kabilang ang DOH, para sa ganitong mga kondisyon at sitwasyon," sabi ni Castro.

Pinayuhan ang mga residente na sumunod sa mga utos ng paglikas at iwasang mag-ipon ng tubig sa labas kapag malakas ang hangin, kumikidlat o may pagbaha. Sa outlook ng PAGASA noong umaga, tinaya ang 50 hanggang 100 milimetro ng ulan sa Batanes mula Miyerkules hanggang tanghali ng Biyernes. Itinuro naman ng afternoon cyclone bulletin sa Weather Advisory No. 5 para sa pinakabagong outlook sa malakas na pag-ulan.

Maaari ring makaranas ng ulan ang Metro Manila, ayon kay PAGASA Weather Division Assistant Weather Services Chief Samuel Duran, bagaman hindi inaasahan noon ang paglalabas ng babala sa malakas na ulan para sa kabisera. Mananatiling praktikal na gabay para sa bawat komunidad ang mga lokal na babala sa ulan at tagubilin sa paglikas.

Sinabi ni PAGASA Assistant Weather Services Chief Ana Liza Solis na ipinakikita ng mga makasaysayang tala na mas maraming bagyo ang umaabot sa lakas ng super typhoon tuwing Oktubre sa panahon ng El Niño. Inaasahan ng kawanihan na may hanggang tatlo pang bagyo bago matapos ang 2026. Tinataya ring rurok ng El Niño ang magaganap bago matapos ang taon at magpapatuloy ito hanggang unang bahagi ng 2027.

Sinusuri ang panukalang ihinto ang trabaho kapag umabot sa 40 digri ang heat index

Iniutos ni Marcos ang pag-aaral sa panukalang suspensiyon ng trabaho upang matukoy kung mapangangalagaan nito ang kaligtasan at ginhawa ng publiko sa matinding init, sabi ni Castro. Wala pang inanunsiyong pinal na pasya o tiyak na tuntunin sa pagpapatupad ang Palasyo, at magkaiba ang pagkakalarawan sa mga ulat kung temperatura o heat index ang magiging batayan.

Pinagsasama ng heat index ang temperatura ng hangin at halumigmig upang ilarawan kung gaano kainit ang pakiramdam ng katawan. Dahil pinababagal ng maalinsangang hangin ang pagsingaw ng pawis, mas nahihirapan ang katawan na lumamig. Kaya maaaring umabot sa 40 digri Celsius ang heat index kahit mas mababa sa 40 digri ang aktuwal na temperatura ng hangin.

Hinihintay pa ng mga manggagawa ang malinaw na batayan at mga tagubilin kung paano ipatutupad ang anumang suspensiyon. Sa ngayon, pinag-aaralan pa ang panukala habang isinasagawa ng mga ahensiya ng pamamahala sa kalamidad ang paghahanda para sa agarang banta ni Rosal: mapaminsalang hangin, mapanganib na karagatan at ulan malapit sa dinaraanan nito.

Mahahalagang Punto

• Taglay ni Rosal ang tuloy-tuloy na hangin na 205 kilometro kada oras dakong alas-5 ng hapon noong Oktubre 21, mula sa 215 kilometro kada oras nang umagang iyon.
• Nasa Signal No. 2 ang Batanes. Posible ang Signal No. 3, at tinatayang aabot sa 10 metro ang mga alon sa hilaga at silangang baybayin nito.
• Tinatayang pinakamalapit si Rosal sa Extreme Northern Luzon mula hapon ng Oktubre 22 hanggang umaga ng Oktubre 23.
• Nagbukas ang Bicol ng mga operasyon sa emerhensiya at naghanda ng mahigit 410,000 family food pack; naghanda naman ang Ilocos ng 128,843 pagkain at iba pang relief item.
• Maaaring bawasan ng mga paaralan ang mga akademikong gawain o tuluyang suspindihin ang mga rekisito, depende sa lokal na sitwasyon.
• Pinag-aaralan ng Palasyo ang panukalang suspindihin ang trabaho sa panahon ng matinding init. Wala pang inilalabas na pinal na tuntunin.