Limang Taon Nang Hindi Nakakapag-aral ang mga Babae sa Afghanistan; Nagbabala ang UNICEF sa Kakulangan ng mga Guro at Health Worker

Hindi nakapag-aral ang 2.6 milyong babae, at higit pa sa mga silid-aralan ang pinsalang idinudulot nito

Mahigit 2.6 milyong babae sa Afghanistan ang pinagkaitan ng sekundaryang edukasyon mula 2021, ayon sa UNICEF noong Agosto 14, 2026. Nagbabala ang ahensiya na dahil sa patuloy na mga paghihigpit, maaaring mawalan ang bansa ng hanggang 20,000 babaeng guro at 5,400 babaeng health worker pagsapit ng 2030. Limang taon matapos muling maupo sa kapangyarihan ang Taliban, Afghanistan pa rin ang tanging bansa kung saan epektibong ipinagbabawal sa mga babae at kababaihan ang sekundarya at mataas na edukasyon.

Ramdam na ang pinsala sa mga paaralan at serbisyong pampubliko. Bumaba ang bilang ng mga babaeng nagtuturo sa batayang edukasyon mula halos 73,000 noong 2022 tungong humigit-kumulang 66,000 noong 2024. Ayon sa pagsusuri ng UNICEF, nagkakahalaga ang mga paghihigpit sa edukasyon at trabaho ng hindi bababa sa US$84 milyon bawat taon sa ekonomiya.

Para sa isang babaeng nakatapos ng Baitang 6 noong 2021, nangangahulugan ang limang taong walang pormal na pag-aaral na mawawala ang malaking bahagi ng panahong karaniwan sana niyang ginugugol sa paghahanda para sa unibersidad, pagsasanay para sa propesyon o trabaho. Sa buong Afghanistan, hinahadlangan ng parehong pagkaantala ang susunod na henerasyon ng mga guro, nars, doktor at komadrona.

Inilarawan ni Catherine Russell, executive director ng UNICEF, ang personal na epekto nito sa pahayag ng ahensiya noong Agosto 14:

Maikli man ang limang taon sa kasaysayan ng isang bansa, mahalaga itong yugto sa buhay ng isang babae.

Iniuugnay ng UNICEF ang pagkakait ng edukasyon sa mas mataas na panganib ng child labor, maagang pag-aasawa, pang-aabuso at karahasan laban sa mga babae. Lalong pinalalala ng kahirapan at sapilitang paglikas ang mga panganib na ito. Apektado rin ang mga batang nasa primarya pa, mga babaeng naghahanap ng pangangalagang medikal at mga pamilyang nakasalalay ang kikitain sa hinaharap sa pagkakaroon ng edukasyon.

Paano naging pangmatagalang hadlang ang mga paghihigpit

Umupo sa kapangyarihan ang Taliban noong Agosto 15, 2021, kasabay ng pag-alis ng mga puwersa ng US at NATO. Una nang tiniyak ng mga awtoridad sa internasyonal na komunidad na papayagan ang mga babae na magpatuloy sa pag-aaral. Itinatakda ng UNICEF sa Setyembre 2021 ang pagsisimula ng pagkakait sa mga babae ng pormal na edukasyon lampas sa Baitang 6.

Nananatiling sarado sa mga babae ang mga sekundaryang paaralan noong Marso 2022, isa pang mahalagang yugto sa mga paghihigpit. Pagsapit ng Disyembre ng taong iyon, pinagbabawalan na rin ang mga kababaihan sa mga unibersidad. Inilarawan ng mga awtoridad na pansamantala ang mga hakbang. Dahil patuloy pa rin itong ipinapatupad, wala nang pormal na landas ang mga babae mula primarya tungo sa pagtatamo ng degree.

• Agosto 15, 2021: Muling umupo sa kapangyarihan ang Taliban.
• Setyembre 2021: Itinatakda ng UNICEF sa buwang ito ang pagkakait sa mga babae ng edukasyong lampas sa Baitang 6.
• Marso 2022: Nananatiling sarado sa mga babae ang mga sekundaryang paaralan.
• Disyembre 2022: Pinagbawalan ang mga kababaihan sa mga unibersidad.
• Abril 2026: Naglathala ang UNICEF ng pagsusuri sa mga epekto sa edukasyon, trabaho at mahahalagang serbisyo.
• Agosto 2026: Nagbabala ang UNICEF at UNESCO sa ikalimang taon ng mga paghihigpit.

Ayon sa mga awtoridad, iginagalang nila ang mga karapatan ng kababaihan ayon sa kanilang interpretasyon sa batas Islamiko at kulturang Afghan, at itinuturing nilang panloob na usapin ang patakaran sa edukasyon. Nililimitahan din ng mga paghihigpit ang trabaho at pagkilos ng kababaihan, pati ang pagpasok nila sa mga pampublikong lugar. Nanawagan ang UNICEF at UNESCO na agad ibalik ang akses sa mga sekundaryang paaralan at unibersidad; wala pang inihayag na petsa ng muling pagbubukas.

Bakit magkaiba ang bilang ng mga ahensiya

Sa pahayag nito noong Agosto, tinataya ng UNICEF na mahigit 2.6 milyon ang pinagkaitan ng sekundaryang edukasyon mula 2021. Tinataya naman ng UNESCO na 2.4 milyon ito, o humigit-kumulang 200,000 na mas marami kaysa noong isang taon. Parehong inilalarawan ng mga ahensiya ang malawakang pagkakait sa buong bansa, bagaman magkaiba ang kabuuang bilang nila.

Iba pang bilang ang inilalahad sa isyu brief ng UNICEF noong Abril, The Costs of Inaction: tinatayang 3.8 milyong babaeng edad 7 hanggang 18 ang hindi nag-aaral noong 2024, kabilang ang mahigit 2.6 milyong nagbibinata at nagdadalaga. Hiwalay nitong binilang ang hindi bababa sa 1 milyong babaeng direktang naapektuhan ng mga paghihigpit sa sekundaryang edukasyon sa loob ng limang taon.

Samakatuwid, sinusukat sa brief noong Abril ang mas malawak na populasyong hindi nag-aaral, gayundin ang mga babaeng direktang apektado ng mga atas. Tinataya nitong maaaring lumampas sa 2 milyon ang huling grupong ito pagsapit ng 2030. Tinataya naman ng UNESCO na halos 4 milyong babae ang maaaring pagbawalan sa sekundaryang edukasyon pagsapit ng taong iyon. Magkaiba ang pamamaraang ginagamit ng mga ahensiya sa kanilang mga pagtataya, at wala silang inilathalang iisang kalkulasyong nagpapaliwanag sa agwat ng mga bilang.

Inilarawan ni Hoda Jaberian, tagapag-ugnay ng programa ng UNESCO para sa mga emerhensiya sa edukasyon, ang tagal ng pagkaantala:

Hindi pansamantalang pagkaantala sa edukasyon ng isang bata ang limang taon. Halos katumbas na ito ng buong siklo ng sekundaryang paaralan.

Mas kaunting guro ngayon, mas kaunti pang papalit bukas

Halos 73,000 babae ang nagtuturo sa batayang edukasyon sa Afghanistan noong 2022. Pagsapit ng 2024, nasa humigit-kumulang 66,000 na lamang ang bilang na ito, bawas nang mga 7,000 guro, o mahigit 9 porsiyento. Mas malamang na pumasok at manatili sa paaralan ang mga babae kapag may mga babaeng guro, kaya problema ang pagbaba ng bilang kahit para sa mga batang pinapayagan pang mag-aral.

Babala ng UNICEF, maaaring mawalan ang bansa ng hanggang 20,000 babaeng guro pagsapit ng 2030. Tinataya naman ng UNESCO na magkakaroon ng kakulangan na mahigit 11,000 kuwalipikadong babaeng guro sa parehong taon. Tumutukoy ang unang bilang sa posibleng pagkawala ng mga guro, samantalang pagtataya ito ng kakulangan sa kuwalipikadong kawani sa ikalawa. Kapwa ipinapakita ng mga ito na lalo pang mahihirapang maghanap ng guro ang mga paaralan.

Ayon kay Jaberian, umalis ng Afghanistan ang ilang guro, at may mga nanatili namang pinaghigpitan sa pagpapatuloy ng kanilang trabaho. Dahil din sa mga paghihigpit sa pagtuturo ng kababaihan sa mga lalaki, may ilang mag-aaral na napunta sa mga lalaking gurong walang sapat na kuwalipikasyon o tuluyang nawalan ng guro.

Magkabilang panig ang pinagmumulan ng suliranin ng mga paaralan: umaalis sa trabaho ang mga bihasang babaeng guro, habang pinagbabawalan naman ang mga babae na tapusin ang edukasyong kailangan para pumalit sa kanila. Muling magbubukas ng akses sa pag-aaral ang pagbubukas ng mga silid-aralan, pero para maibalik ang suplay ng mga kuwalipikadong guro, kailangang makapagpatuloy ang mga babae sa sekundaryang edukasyon at pagsasanay para sa propesyon.

Bakit nakasalalay sa pagbabalik-eskuwela ng mga babae ang serbisyong pangkalusugan

Tinataya ng UNICEF na maaaring mawalan ng 5,400 babaeng health worker pagsapit ng 2030. Kapag pinagsama ito sa pagtataya ng ahensiya para sa mga babaeng guro, aabot sa 25,400 ang manggagawang mawawala sa dalawang serbisyong ginagamit ng mga pamilya sa iba’t ibang yugto ng buhay.

Madalas makaranas ng mga hadlang sa lipunan ang mga babae sa Afghanistan sa pagpapagamot sa mga lalaki. Dahil dito, maaaring mabawasan ang akses sa pangangalaga habang nagbubuntis at nanganganak, at sa mga unang linggo ng buhay ng sanggol, kapag kulang ang mga babaeng doktor, nars at komadrona. Nagbabala ang UNICEF na maaaring humina ang akses sa mga serbisyong pangkalusugan para sa mga ina, bagong silang at bata.

Inilarawan ni Russell ang mga propesyong nanganganib sa panayam tungkol sa pagsusuri noong Abril:

Hindi kayang mawalan ng Afghanistan ng mga susunod na guro, nars, doktor, komadrona at social worker na nagpapatakbo ng mahahalagang serbisyo. Ito ang magiging realidad kung patuloy na pagkakaitan ng edukasyon ang mga babae.

Mahalaga rin ang edukasyon ng mga ina sa kalusugan ng mga bata. Ayon sa UNICEF, kaugnay ng kawalan ng edukasyon ng mga ina ang mas mataas na panganib ng mababang timbang pagkapanganak, hindi pagkabakunahan at pagkabansot. Nangangahulugan ang pagkabansot na masyadong pandak ang bata para sa edad niya dahil sa matagal na malnutrisyon o paulit-ulit na pagkakasakit. Lalo pang nagpapabigat sa mga serbisyong hirap nang tugunan ang mga pangangailangan ng pamilya ang mga suliraning ito sa kalusugan.

Nagsisimula sa $84 milyon bawat taon ang pinsala sa ekonomiya

Tinataya ng UNICEF na nagkakahalaga sa Afghanistan ng hindi bababa sa AFN 5.3 bilyon, katumbas ng US$84 milyon, kada taon ang mga paghihigpit sa edukasyon ng mga babae at paglahok ng kababaihan sa mga trabahong may suweldo. Katumbas ito ng humigit-kumulang 0.5 porsiyento ng gross domestic product ng bansa noong 2023. Sinusukat ng GDP ang halaga ng mga produkto at serbisyong nalilikha ng isang ekonomiya.

Nagmumula ang pinsala sa pagpigil sa mga babae na makakuha ng mga kuwalipikasyon at sa paglimita sa paggamit ng mga kababaihan ng kanilang mga kasanayan sa trabaho. Nawawalan ng posibleng kita ang mga pamilya, habang hindi napapakinabangan ng mga paaralan, klinika at iba pang serbisyo ang mga sinanay na manggagawa. Inilalarawan ng UNICEF na konserbatibo ang pagtataya nito at nagbabala itong nadaragdagan ang pagkalugi sa bawat taong nagpapatuloy ang mga paghihigpit.

Bumaba ang bahagi ng kababaihan sa serbisyong sibil mula 21 porsiyento noong 2023 tungong 17.7 porsiyento noong 2025. Katumbas ito ng pagbaba ng 3.3 percentage point sa loob ng dalawang taon, na nagpapakita ng pagliit ng presensiya nila sa pampublikong trabaho kasabay ng pagbaba ng bilang ng mga babaeng guro.

Mas mahabang panahon naman ang sinuri ng UNESCO. Tinataya nitong maaaring mapaalis sa trabaho ang humigit-kumulang 600,000 kababaihan pagsapit ng 2066 dahil sa pagkakait ng sekundarya at mataas na edukasyon, at maaaring umabot sa US$9.6 bilyon ang pinagsama-samang mawawalang kita. Tumutukoy ang pagtataya nito sa kita na naipon sana sa paglipas ng panahon, samantalang taunang pagkalugi naman ang inilalarawan sa bilang na US$84 milyon ng UNICEF, batay sa sarili nitong pagsusuri.

Pinalalala ng kahirapan, sapilitang paglikas at sirang paaralan ang krisis

Hirap na ang mga paaralan sa Afghanistan dahil sa mababang antas ng literasiya, kakulangan ng pasilidad at mga batang hindi nakapapasok sa primarya. Ayon sa UNESCO, mahigit 2 milyong batang nasa edad pang-primarya ang hindi nag-aaral dahil sa mga dahilang bukod pa sa mga paghihigpit sa mga babae. Mahigit 90 porsiyento ng mga batang edad 10 ang hindi makabasa ng simpleng teksto, at 37 porsiyento ang pambansang antas ng literasiya.

Ayon sa UNESCO, halos kalahati ng mga paaralan ang walang tubig, palikuran o pampainit. Dahil sa mga lindol, baha at iba pang sakuna, napilitang magsara ang humigit-kumulang 1,000 paaralan mula 2021. Lalo pang pinahihirap ng siksikan at sirang mga pasilidad ang pagtuturo sa mga batang nakapapasok pa.

Dagdag-pasanin din ang malaking bilang ng mga umuuwi sa bansa. Mahigit 2.7 milyong tao ang bumalik mula Iran at Pakistan mula 2023, ayon sa pahayag ng UNICEF noong Agosto. Mga bata at kabataan ang bumubuo sa 60 porsiyento sa kanila. Mas mataas na bilang, mahigit 7 milyong tao, ang ibinibigay ng UNESCO para sa mga kusang umuwi o sapilitang pinabalik mula 2023, kabilang ang 3 milyon noong 2025. Hindi nagbigay ang mga ahensiya ng iisang depinisyon o paraan ng pagbibilang na magpapaliwanag sa agwat ng mga kabuuang bilang.

Babala ng UNICEF, pinatataas ng kahirapan at sapilitang paglikas ang mga panganib sa mga babaeng hindi nag-aaral. Maaaring mas mapilitang pagtrabahuhin ang mga bata o ipakasal nang maaga ang mga ito kapag hirap ang mga pamilya na makakuha ng pagkain, tirahan at kita. Nawawala rin ang mahalagang mapagkukunan ng suporta kapag hindi na nila araw-araw nakikita ang mga guro.

May suporta sa pag-aaral, ngunit nananatiling marupok ang akses

Nagbigay ng tulong pang-edukasyon para sa mga emerhensiya ang UNICEF sa mahigit 3.7 milyong bata sa mga pampublikong paaralan noong 2025. Lumahok naman ang 442,000 pang bata sa mga programang pangkomunidad para sa pag-aaral, at babae ang 66 porsiyento sa kanila. Katumbas ito ng humigit-kumulang 292,000 babae, batay sa pagkalkula mula sa mga bilang ng ahensiya.

Nagtayo o nagpaayos din ang ahensiya ng 232 paaralan noong 2025. Sinusuportahan ng UNESCO ang pag-aaral sa mga espasyo sa komunidad at tahanan ng mga lokal na tagapagturo, kasama ang mga programa sa literasiya at kasanayan. Nagbibigay ang mga gawaing ito ng akses sa edukasyon sa ilang bata habang nananatili ang mga pormal na paghihigpit.

May iba pang hadlang sa mga babaeng naghahanap ng aralin sa labas ng karaniwang mga silid-aralan. Noong pagkaputol ng internet noong Setyembre 2025, kumalat ang mga paghihigpit sa nakapirming broadband mula Balkh patungo sa ibang mga lalawigan at naantala ang mga online na klase. Nananatiling magagamit sa maraming lugar ang mobile data, pero nalimitahan ang silbi nito sa mga pamilya dahil sa gastos at hindi maaasahang koneksiyon.

Naapektuhan din ang akses sa mga programang pang-edukasyon sa radyo ng pagsuspinde sa FM noong Oktubre 2026 ng mga serbisyo ng BBC sa buong Afghanistan. Kabilang sa mga programang Afghan nito ang mga palabas para sa mga babaeng pinagbabawalan sa sekundaryang paaralan. Nagpatuloy ang mga broadcast sa ibang frequency ng radyo, online platform at satellite, kaya nakasalalay na ang mga tagapakinig sa mga alternatibong ito.

Nagbibigay ng pagkakataong matuto sa ilang babae ang mga klase sa komunidad, online na aralin at programa sa radyo. Naglalaan naman ang mga pormal na sekundaryang paaralan at unibersidad ng organisadong pagpapatuloy sa pag-aaral at mga kuwalipikasyong kailangan para makapasok sa mga propesyon gaya ng pagtuturo at medisina. Dahil dito, mahalagang bahagi ng panawagan ng UNICEF ang muling pagbubukas ng mga ito.

Nanawagan ang UNICEF na buksan agad ang mga paaralan

Hinimok ni Russell ang mga awtoridad na ibalik agad ang akses sa edukasyon at nanawagan sa internasyonal na komunidad na patuloy na suportahan ang karapatan ng mga babae na matuto. Ayon sa UNICEF, nakahanda ang ahensiya at mga katuwang nito na tumulong sa ligtas na muling pagbubukas ng mga paaralan.

Inilahad ni Russell ang panawagan ng ahensiya sa pahayag noong Agosto:

Nanawagan ang UNICEF sa mga de facto na awtoridad na alisin ang mga paghihigpit sa edukasyon at agad payagang makabalik sa mga paaralan at unibersidad ang lahat ng babae at kababaihan.

Iniuugnay ng mga bilang ang mga taong nawala sa pag-aaral ng isang babae sa mga serbisyong kakailanganin ng kanyang komunidad sa hinaharap. Nawawalan na ng mga babaeng guro ang Afghanistan. Umaabot ang mga pagtataya para sa 2030 sa posibilidad ng mas malaking kakulangan sa mga silid-aralan at pasilidad pangkalusugan, habang naaantala sa bawat dagdag na taon na hindi nakapag-aaral ang paghahanda sa mga papalit sa kanila.

Mahahalagang Punto

• Ayon sa UNICEF, mahigit 2.6 milyong babae ang pinagkaitan ng sekundaryang edukasyon mula 2021; 2.4 milyon naman ang pagtataya ng UNESCO.
• Hindi pinapayagan ang mga babae sa pormal na edukasyong lampas sa Baitang 6, at pinagbawalan naman ang mga kababaihan sa mga unibersidad mula Disyembre 2022.
• Bumaba ang bilang ng mga babaeng nagtuturo sa batayang edukasyon mula halos 73,000 noong 2022 tungong humigit-kumulang 66,000 noong 2024.
• Babala ng UNICEF, maaaring mawalan pagsapit ng 2030 ng hanggang 20,000 babaeng guro at 5,400 babaeng health worker.
• Ayon sa UNICEF, nagkakahalaga ng hindi bababa sa US$84 milyon bawat taon ang mga paghihigpit sa edukasyon at trabaho.
• Sinuportahan ng UNICEF noong 2025 ang pag-aaral sa komunidad para sa 442,000 bata, at babae ang 66 porsiyento sa kanila.
• Nananawagan ang UNICEF at UNESCO na agad ibalik ang akses ng mga babae at kababaihan sa sekundarya at mataas na edukasyon.