Sinuspinde ng Pakistan ang Kalakalan sa Hangganan ng Iran, Naiwan ang mga Kargamento at Nangamba sa Suplay ng LPG

Natigil ang kalakalan sa dalawang mahalagang tawiran habang tinataya ng mga mangangalakal ang pagkalugi

Sinuspinde ng Pakistan ang kalakalan sa mga tawiran ng Gabd-Rimdan at Taftan patungong Iran, na pumutol sa rutang iniulat na nagdadala ng mahigit 4,000 tonelada ng liquefied petroleum gas bawat araw at nag-iwan sa maraming sasakyang pangkargamento na naipit. Agad na binawi ng Ministry of Commerce ang nauna nitong pahintulot sa isang memorandum na inilabas noong Biyernes, Oktubre 16, 2026.

Binawi ng memorandum ang kautusang Blg. 9(3)2017-Iran, na may petsang Oktubre 3, nang walang ibinigay na dahilan. Pagkaraan, binanggit ng mga opisyal ng Balochistan ang seguridad, mga pagsisikap na pigilan ang smuggling at mga pagbabago sa pangangasiwa sa hangganan. Inilarawan ni Esmail Baqaei, tagapagsalita ng Iranian Foreign Ministry, ang mga teknikal na problema at pag-iingat, at sinabing nag-uusap ang mga opisyal upang maibalik ang normal na operasyon.

Tinatayang mahigit 2,000 ang mga container na naipit sa Gabd-Rimdan, ayon kay Ayoub Miryani, dating pangulo ng Quetta Chamber of Commerce and Industry, at nagbabala siya sa pagkaluging aabot sa bilyun-bilyong rupee. Ayon naman sa iba pang ulat, daan-daang trak na may kargang LPG, bigas, sariwang prutas at mga pangunahing bilihin ang nasa magkabilang panig ng hangganan.

Patuloy ang pagdaan ng mga pasahero sa Gabd-Rimdan, ayon kay Syed Hossein Hosseini, director general ng Iranian Transit Office, habang natigil ang komersyal na operasyon. Pinayuhan ng Quetta chamber ang mga negosyo na huwag munang maglagay ng mga bagong order para sa import at export hanggang sa susunod na abiso.

Lumalampas sa mga kompanya ng transportasyon ang epekto ng pagkaantala. Nahaharap sa mga pagkaantala ang mga exporter ng Pakistan sa paghahatid ng pagkain sa Iran, nakatali ang pera ng mga importer sa kargamentong hindi pa naihahatid, at nagbabala ang mga mangangalakal ng gasolina na hihigpit ang suplay sa Karachi at iba pang pamilihan. Pansamantala ang paglalarawan ng dalawang pamahalaan sa pagkaantala, ngunit wala ni isa sa kanila ang nag-anunsyo ng petsa ng muling pagbubukas o iskedyul para mailabas ang mga kargamentong naipit.

Kasunod ng mga kidnapping sa Balochistan ang mga hakbang sa seguridad

Sinabi ni Bakhtiar Ismail, deputy commissioner ng Chagai, na nakatulong ang suspensyon sa mga pagsisikap laban sa terorismo at magpapatuloy ang kalakalan kapag naipatupad na ang mga epektibong hakbang. Nasa distrito ng Chagai ang Taftan, samantalang ang Gabd-Rimdan, na kilala rin bilang tawiran 250, ay nagsisilbi sa lugar ng Gwadar sa mas timog.

Sinabi ni Shahid Rind, tagapayo ng punong ministro ng Balochistan para sa media at mga usaping pampolitika, na nagtutulungan ang mga opisyal sa magkabilang panig sa mga kaayusan para sa seguridad at pangangasiwa. Sinabi rin niyang gumagawa sila ng koordinadong sistema upang mapabuti ang pamamahala sa hangganan at maiwasan ang smuggling.

Ganito inilarawan ni Rind ang layunin ng pansamantalang pagsasara:

Kinailangang pansamantalang isara ang tawiran upang mapabuti ang sitwasyon sa seguridad at ang mga kaayusan sa pangangasiwa sa magkabilang panig ng hangganan.

Naganap ang suspensyon sa panahong tumitindi ang kawalan ng seguridad sa Balochistan. Dinukot noong Biyernes sa Mastung ang hindi bababa sa 20 constable ng pulisya habang pauwi mula sa isang recruitment center sa Kalat. Dinukot din ng mga armadong lalaki si Asad Ullah Kakar, komisyoner ng Rakhshan Division, habang bumibiyahe siya sa distrito ng Kharan. Wala pang grupong umaako sa responsibilidad sa alinman sa mga pagdukot.

Naantala na rin dati ang kalakalan sa Taftan dahil sa kaguluhan. Ngayon, sabay na nahaharap ang mga negosyo sa mga paghihigpit sa dalawang mahalagang tawiran, kaya nababawasan ang kakayahan nilang ilipat ang mga padala sa ibang ruta.

Mas pinasasalimuot ng mga paghihigpit sa pagbabangko ang sitwasyon

Iba ang paglalarawan ni Peyman Sanandaji, pinuno ng Transportation Commission sa Tehran Chamber of Commerce, sa pagkaantala. Sinabi niyang bukas pa rin ang pinagsasaluhang hangganang panlupa, itinanggi ang mga pahayag na nagsara ang isang tawiran at iniugnay sa mga parusa sa pagbabangko ang paghinto ng mga export ng Iran. Ayon sa kanya, nagpapatuloy ang mga import papasok sa Iran mula sa Pakistan.

Kailangang magsumite ang mga importer sa Pakistan ng mga elektronikong form para sa import sa pamamagitan ng sistema ng pagbabangko ng bansa para sa mga kalakal na binili mula sa Iran, ayon kay Sanandaji. Pinahihirap ng mga parusang nakaaapekto sa mga bangko ng Iran ang mga transaksiyong ito. Sa praktika, kailangan kapwa ng pahintulot na tumawid sa hangganan at ng mga dokumentong pinansiyal na kayang iproseso ng sistema ng pagbabangko ang isang padala.

Malawak ang saklaw ng mga parusa ng US sa sektor ng pagbabangko ng Iran. Maaari ring mapatawan ng mga hakbang ng US ang mga dayuhang bangkong nakikipagtransaksiyon sa mga institusyong pinansiyal ng Iran na pinatawan ng parusa, kaya napapahirap ang mga bayaran sa pagitan ng mga exporter ng Iran at ng kanilang mga kostumer sa Pakistan. Nagbabala si Sanandaji na maaaring manatiling halos tigil ang mga export ng Iran kung magpapatuloy ang mga paghihigpit.

Kasalungat ng paglalarawan niyang nagpapatuloy ang mga export ng Pakistan ang suspensyon ng komersyal na operasyon na iniulat ng mga opisyal ng Pakistan at ni Hosseini. Para sa mga negosyo, kapwa agarang hadlang ang paglilinaw sa hangganan at mga bayaran, habang nagpapatuloy ang pagdaan ng mga pasahero sa Gabd-Rimdan sa ilalim ng ibang kaayusan.

Lalong naaantala ang mga bayad nang kargamento at sariwang pagkain

Sinabi ni Miryani na ikinagulat ng komunidad ng negosyo ang desisyon. Ipinahihiwatig ng tantiya niyang mahigit 2,000 container ang naipit sa Gabd-Rimdan ang laki ng naipong kargamento sa tawirang naging mahalaga kapwa para sa gasolina ng Iran at mga produktong agrikultural ng Pakistan.

Sinabi ni Hajji Liaquat Essazai, isang mangangalakal ng LPG sa Taftan, na walang paunang abiso nang ipatupad ang suspensyon. Inilarawan niya ang kawalang-katiyakang kinakaharap ng mga tagapagdala:

Daan-daang trak ang naipit ngayon sa hangganan at hindi namin alam kung gaano katagal ang pagsasara.

Sinabi ng isang ahenteng nag-aasikaso ng paglilinaw ng kargamento sa Gabd-Rimdan na naipit ang 65 container na nailinaw na niya. Sinabi rin niyang nagbayad na ang mga mangangalakal ng Pakistan sa kanilang mga katapat sa Iran, habang mas marami pang trak na may sariwang pagkain ang bumibiyahe patungo sa tawiran mula sa Sindh at Punjab.

Para sa importer na nakapagbayad na, itinatali ng pagkaantala ang pera sa mga kalakal na hindi pa maibebenta. Kailangan ding maghintay ng mga drayber at kompanya ng transportasyon kasama ang kanilang mga sasakyan. May dagdag pang suliranin ang mga exporter ng prutas: nababawasan ang kasariwaan habang naaantala ang mga petsa ng paghahatid, kaya nanganganib ang halaga ng kanilang kargamento.

Layunin ng tagubilin ng Quetta chamber na ipagpaliban ang mga bagong order na huwag nang dagdagan pa ng mga negosyo ang mga kargamentong apektado ng pagkaantala. Nanganib na ang mga mangangalakal dahil sa mga kasalukuyang kontrata at kargamentong nasa biyahe, kahit ihinto nila agad ang mga bagong pagbili.

Bakit nahaharap sa kakulangan ang suplay ng LPG

Iniulat na mahigit 4,000 tonelada ng LPG import ang pinoproseso ng Gabd-Rimdan bawat araw. Ang LPG ay karaniwang ibinebentang gasolinang nasa silindro para sa pagluluto at iba pang gamit. Maaaring maapektuhan ang mga wholesaler, retailer at sambahayan kapag naputol ang mga paghahatid at naubos ang mga nakaimbak na suplay.

Sa iniulat na daloy na iyon, mahigit 12,000 tonelada ang hindi maihahatid sa karaniwang iskedyul kung tatlong araw na matitigil ang pagdating. Nakadepende ang magiging kakulangan sa mga nakaimbak na suplay na nasa Pakistan na, mga suplay mula sa ibang ruta at kung gaano kabilis makakadaan ang mga naantalang kargamento matapos muling magbukas ang tawiran.

Nagbabala ang mga negosyo sa kalakalan at enerhiya na maaaring magpalala sa kakulangan ng LPG sa Karachi at iba pang lugar ang suspensyon, at magpataas ng mga presyo sa malayang pamilihan. Lalong mabigat ang pagkawala ng Gabd-Rimdan dahil sa mga dati nang suliranin sa Taftan, sapagkat mas kakaunti ang maaasahang alternatibo ng mga mangangalakal.

Nauna nang inilarawan ni Jiand Hoot, pangulo ng Gwadar Chamber of Commerce and Industry, na halos walang kalakalan sa mga rutang Panjgur at Mand-Radig dahil sa hindi maayos na mga kalsada at paulit-ulit na pag-atake kung saan sinusunog ang mga sasakyan. Kaunti lamang ang maitutulong ng isang tawiran kung hindi ligtas itong marating ng mga trak o hindi kayang suportahan ng mga kalsada ang regular na pagdaan ng kargamento.

Ang mga kasalukuyang babala ay tungkol sa mga panganib sa suplay, hindi sa dokumentadong pagtaas ng presyo sa buong bansa kasunod ng suspensyon noong Oktubre. Gayunman, itinuro ng mga mangangalakal ang isang naunang pangyayari nang kasabay ng mga pagkaantala sa parehong tawiran ang mga reklamo tungkol sa mahal at hindi makuhang LPG.

Ipinakita ng alitan noong Hunyo ang epekto ng mga pagkaantala sa adwana sa kalakalan

Noong Hunyo 2026, sinisi ni Hoot ang mga proseso ng adwana sa panibagong paghinto sa Gabd-Rimdan. Sinabi niyang naghintay nang 10 hanggang 15 araw ang daan-daang trak na may kargang LPG para sa paglilinaw, at iginiit na pinababalik ang mga komersyal na sasakyan ng Iran mula sa bakuran ng National Logistics Corporation.

Sinabi ni Hoot na tumaas ang presyo ng LPG sa Karachi at ilang bahagi ng Punjab, at iniulat na hindi makuha ang gasolina kahit sa halagang Rs400 kada kilo. Binanggit din niya ang mga limitasyon sa pagpapadala sa Strait of Hormuz bilang isa pang pinagmumulan ng pagkapuwersa sa suplay ng enerhiya. Tungkol sa Hunyo ang mga pahayag na iyon hinggil sa presyo at pagkakaroon ng LPG, ilang buwan bago ang pinakahuling suspensyon.

Itinanggi ng Pakistan Customs ang pahayag na natigil ang kalakalan sa hangganan o nagkaroon ng krisis sa LPG. Sa isang pahayag, sinabi nitong nailinaw ang 748 deklarasyon ng mga kalakal na LPG, na may kabuuang 17,353 metriko tonelada, mula Hunyo 1 hanggang Hunyo 8, at nagpatuloy ang mga import at paglilinaw nang walang pagkaantala.

Katumbas ito ng humigit-kumulang 2,169 toneladang nailinaw bawat araw sa loob ng walong araw. Nagbibigay ang kalkulasyong ito ng kongkretong sukatan ng naitalang aktibidad sa paglilinaw noong Hunyo, kasabay ng mas mataas na daloy na mahigit 4,000 tonelada bawat araw na iniulat kalaunan para sa tawiran.

Sinabi ng Customs na binibigyang-priyoridad ang LPG at bitumen sa green channel nito, isang rutang para sa paglilinaw na idinisenyong mas mabilis magpalusot ng mga kuwalipikadong kargamento. Iniugnay nito ang pagbabalik ng 65 padala mula Iran sa hindi pagsunod ng ilang importer sa mga legal na proseso ng paglilinaw. Ayon dito, layunin ng mga bagong kontrol na tugunan ang mga hindi idineklarang kalakal, pagnanakaw at nawawalang kita.

Nag-ulat din ang ahensiya ng kita sa adwana na mahigit Rs12.7 bilyon mula Abril hanggang Hunyo 2026, at tumaas ang kita at naidokumentong kalakalan kumpara sa nakaraang taon. Inilantad ng alitan noong Hunyo ang magkasalungat na pangangailangan sa tawiran: nais ng mga negosyo na mas mabilis mailabas ang kargamento, samantalang ipinagtanggol ng Customs ang mga pagsusuring nagtitiyak na naaayon sa batas ang kalakalan.

Isa na namang pagkaantala sa gitna ng mga planong palawakin ang kalakalan

Ilang buwan nang nagsisikap ang Pakistan at Iran na padaliin ang komersiyo sa hangganan. Kabilang sa mga hakbang na ipinakilala simula Marso ang pagpapasimple ng mga proseso sa adwana, pormal na pagkilala sa Taftan bilang himpilan ng adwana at pag-aanunsiyo ng mga bagong rutang pandaan.

Noong Agosto 5, nakipagpulong si Punong Ministro Shehbaz Sharif sa Islamabad sa delegasyon ng anim na opisyal ng Iran na pinamunuan ni Mohammad Atabak, ministro ng Industriya, Pagmimina at Kalakalan. Kasabay ng pagbisita ang ikasampung sesyon ng Pakistan-Iran Joint Trade Committee.

Napagkasunduan ng dalawang panig na suportahan ang operasyon sa hangganan sa buong maghapon, pagbutihin ang transportasyon at paghawak sa kargamento, at higit na pag-ayonin ang mga proseso sa adwana. Tinalakay rin nila ang pagtutulungan sa pagmimina, kabilang ang pagproseso ng mga batong hiyas upang tumaas ang halaga ng mga ito bago ibenta. Sinabi ni Atabak na nagpapatuloy ang mga teknikal na pag-uusap tungkol sa isang kasunduan sa malayang kalakalan.

$10 bilyon ang target ng mga lider para sa kalakalan ng dalawang bansa. Nagbibigay ng pananaw sa ambisyong ito ang kabuuang kalakalang $2.8 bilyon na binanggit noong Hunyo 2025: humigit-kumulang 3.6 na beses ang target kaysa sa naunang bilang na iyon. Para maabot ito, kailangang mas marami pang kalakal ang maihatid nang maaasahan, kasabay ng maayos na mga kaayusan sa pagbabayad.

Naputol ng suspensyon noong Oktubre ang mga pagsisikap na ito sa puntong nagiging pang-araw-araw na kalakalan ang mga kasunduan. Kaunti lamang ang pakinabang ng mas mahabang oras ng pagbubukas sa isang trak na naghihintay ng pahintulot sa seguridad, paglilinaw ng adwana o dokumentasyon sa pagbabangko.

Pagbabago ng mga paghihigpit sa paglipas ng panahon

Iba't ibang uri ng paggalaw ang naapektuhan ng magkakaibang pagkaantala. Noong Hunyo 2025, nilimitahan ng Pakistan ang pagdaan ng mga pedestrian sa Taftan at Gabd-Rimdan habang naglalaban ang Iran at Israel, ngunit sinabi ng mga opisyal na nagpatuloy ang komersyal at pang-adwanang operasyon. Nakauwi sa Pakistan sa pamamagitan ng Gabd-Rimdan ang mga mamamayang naiwan sa Iran, ngunit ipinagbawal ang mga bagong pagpasok sa Iran.

Kabaligtaran niyon ang pinakahuling kaayusan sa Gabd-Rimdan: patuloy na tumatawid ang mga pasahero habang sinuspinde ang komersyal na operasyon. Narito ang mahahalagang pangyayari:

• Hunyo 15, 2025: Sinuspinde ng Pakistan ang pagdaan ng mga pedestrian sa Taftan at Gabd-Rimdan, habang sinabi ng mga opisyal na bukas pa rin ang kalakalan.
• Mula Marso 2026: Nagpakilala ang Pakistan at Iran ng mga hakbang upang pasimplehin ang adwana at bumuo ng mga pormal na ruta ng kalakalan.
• Hunyo 2026: Nagreklamo ang mga mangangalakal tungkol sa matagal na pagkaantala sa paglilinaw ng LPG; sinabi ng Pakistan Customs na nagpatuloy ang mga import at naglathala ito ng mga bilang ng paglilinaw.
• Agosto 5, 2026: Tinalakay nina Sharif at Atabak ang target na $10 bilyon para sa kalakalan at mga kaayusang magpapahintulot sa mga tawiran na magbukas sa buong maghapon.
• Oktubre 16, 2026: Agad na binawi ng Ministry of Commerce ang kautusan nito noong Oktubre 3, kaya sinuspinde ang kalakalan sa Gabd-Rimdan at Taftan.

Nag-uusap na ngayon ang mga opisyal ng dalawang bansa tungkol sa pagpapanumbalik ng operasyon. Para sa mga mangangalakal, pangunahing prayoridad ang pagpapalabas ng mga kargamentong nasa hangganan na, pagproseso ng mga bayaran at pagtatatag ng maaasahang mga pamamaraan bago sila mangako sa mga susunod na paghahatid.

Mahahalagang Punto

• Sinuspinde ng Pakistan ang kalakalan sa Gabd-Rimdan at Taftan matapos bawiin ang naunang kautusan ng Ministry of Commerce.
• Seguridad at pangangasiwa sa hangganan ang binanggit ng mga opisyal ng Pakistan; mga teknikal na problema naman ang inilarawan ng mga opisyal ng Iran, habang itinuro ng isang opisyal ng Tehran chamber ang mga parusa sa pagbabangko.
• Tinataya ng dating pangulo ng Quetta chamber na mahigit 2,000 container ang naipit sa Gabd-Rimdan.
• Patuloy ang pagdaan ng mga pasahero sa Gabd-Rimdan habang itinigil ang komersyal na operasyon.
• Iniulat na mahigit 4,000 tonelada ng LPG import ang pinoproseso ng tawiran bawat araw, kaya ikinababahala ang epekto ng pagkaantala sa suplay at presyo ng gasolina.
• Pansamantala ang paglalarawan ng dalawang pamahalaan sa pagkaantala; nagpapatuloy ang mga konsultasyon ngunit wala pang inianunsyong petsa ng muling pagbubukas.