Mga Nayon sa Thailand, Sumasalo sa Epekto ng mga Panangga sa Baha na Nagpoprotekta sa Bangkok

Bumabaha pa rin sa mga bahay na itinayo nang mahigit tatlong metro ang taas

Mahigit tatlong metro ang taas mula sa lupa ng bahay ni Kamonchanok Sathaphonamonwut sa lalawigan ng Ayutthaya, Thailand. Hindi pa rin ito sapat. Anim na magkakasunod na taon nang pumapasok ang tubig-baha sa bahay, kaya napipilitang matulog sa mga pansamantalang patungan ang tatlo niyang kapamilya, hindi magamit ang palikurang lubog sa tubig, at umasa sa bangka para makabiyahe.

Kabilang ang kanilang komunidad sa mga pamayanang nasa tabing-ilog na sumasalo sa epekto ng mga hakbang para protektahan ang Bangkok, ang makasaysayang sentro ng Ayutthaya at ang mga sonang industriyal sa tabi ng Ilog Chao Phraya. Malaki ang naitulong ng mga pilapil, tarangkahan at daluyan sa pagprotekta sa mga sentrong pang-ekonomiya, samantalang mas malalim na tubig-baha naman ang tinitiis ng ilang lantad na nayon, na umaabot ng ilang buwan bago humupa.

Inilarawan ni Kamonchanok, isang residente na dalawang beses nang nagpatayog ng bahay ang pamilya, ang hangganan ng mga paraang ito:

Hindi na talaga kaya ng lugar namin ang ganito karaming tubig.

Hindi lang iisang nayon ang nakararanas ng ganitong pasanin. Noong Nobyembre 7, 2025, nagtipon sa distrito ng Sena ang humigit-kumulang 300 residente upang iprotesta ang matagal na pagbaha at igiit ang pagbabago sa pamamahala ng tubig. Ayon sa ulat na may petsang Nobyembre 8, mahigit tatlong buwan nang lubog sa tubig ang ilang bahagi ng Ayutthaya, at apektado ng pag-apaw ng mga ilog ang Sena, Bang Ban at Phak Hai mula pa noong Mayo.

Sa hiwalay na update noong Lunes, iniulat ng Department of Disaster Prevention and Mitigation na 2.46 milyon ang apektado ng patuloy na pagbaha sa ilang bahagi ng Bangkok at 20 lalawigan. Walang tinukoy na petsa sa kalendaryo ang update na ito, kaya hindi ito dapat ituring na direktang sukatan ng kalagayan noong Nobyembre 8.

Sa iilang lugar napunta ang bigat ng proteksiyon

Matapos ang mapaminsalang pagbaha sa Thailand noong 2011, pinalawak ng pamahalaan ang mga pilapil, tarangkahan ng tubig at iba pang imprastraktura upang ilayo ang tubig sa kabisera, sa makasaysayang lungsod ng Ayutthaya at sa mga sonang industriyal. Nabawasan ng mga panangga ang panganib sa mga protektadong lugar, ngunit sinasabi ng mga residenteng nasa labas ng mga ito na napabayaan ang kanilang mga komunidad.

Ayon kay Sasin Chalermlarp, isang tagapagtaguyod ng pangangalaga sa kapaligiran, ang tubig-bahang dating kumakalat sa malaking bahagi ng Ayutthaya ay naiipon na ngayon sa 5 hanggang 10 porsiyento na lamang ng lalawigan. Pagtataya niya ito, hindi sukat na datos ng buong lalawigan na inilabas ng mga awtoridad sa irigasyon. Gayunman, inilalarawan nito ang ubod ng pagtatalo: maaaring maging matagumpay ang proteksiyon sa isang lugar kapalit ng mas mabigat na pasaning pasan ng mas maliit na lugar.

Humigit-kumulang 20 kilometro mula sa mga guho ng mga templong ilang siglo na sa Ayutthaya, sinasabi ng mga residente na ang baha na dating hanggang tuhod lamang ay umaabot na ngayon nang lampas ulo sa ilang lugar. Iniwan na ang ilang bahay; ang iba naman ay lubog hanggang bubong.

Pinuri ni Sasin ang pamahalaan sa epektibong pamamahala sa baha sa kapatagan ng gitnang Thailand, pero sinabi niyang malupit ang epekto nito sa mga taong nasa mga lugar na pinagtatapunan ng tubig. Magkaiba ang layuning bawasan ang pinsala sa buong basin ng ilog at ang gawing matiis ang buhay ng mga sambahayang sumasalo sa natitirang tubig-baha.

Bakit dumarating ang tubig kahit tumigil na ang ulan sa lugar

Nasa mababa at patag na kapatagan ng baha sa ibabang bahagi ng basin ng Chao Phraya ang Ayutthaya. Dumadaloy ang ulan mula sa hilaga papunta sa mga ilog at sanga nito, saka patimog tungo sa lalawigan, Bangkok at Golpo ng Thailand. Kaya hindi nangangahulugang titigil na ang pagtaas ng mga ilog sa Ayutthaya kapag maaraw doon.

Kinokontrol at ipinamamahagi ng Chao Phraya Dam at barrage sa Chai Nat ang agos ng tubig sa bahaging nasa itaas ng Ayutthaya. Nakaaapekto sa taas ng tubig sa ibaba ang pagbabago sa dami ng inilalabas, ngunit hindi nito mapipigil ang agos ng tubig-ulan na pumapasok sa basin. Kailangang timbangin ng mga opisyal ang naiipong tubig sa itaas at ang kapasidad ng mga ilog, kanal at kapatagan ng baha sa ibaba.

Mabagal din ang pag-agos ng tubig dahil patag ang lupain. Kapag mas mataas ang ilog kaysa sa kalapit na kanal o binahang bukid, hindi basta makababalik doon ang tubig. Maaaring kailanganin ang mga tarangkahan at bomba, at mas kaunti ang espasyong natitira para sumipsip ng bagong tubig sa lupa kapag paulit-ulit ang pag-ulan.

Itinuro ni Thanet Somboon, tagapagsalita ng Royal Irrigation Department, ang pagbabago ng klima, mababang lokasyon ng lugar at mga bagong tayong pilapil na nagpabago sa likas na daloy ng ilog bilang mga salik sa mas matinding pagbaha sa ibaba. Aniya, mas malaki na ngayon ang epekto ng paglalabas ng tubig sa dating bilis. Kapag puno na ang mga daluyang inililihisan ng tubig, kailangang magpatuloy sa ibaba ang natitirang tubig.

Matapos ang ilang buwang pagbaha, nagprotesta ang mga residente

Itinampok ng mga protesta noong Nobyembre 2025 ang mga pasyang ito sa pamamahala ng tubig. Hiniling ng mga residenteng nagtipon sa Sena sa Royal Irrigation Department na muling pag-isipan ang dami ng tubig na inilalabas at pabilisin ang mga hakbang para maibsan ang kanilang paghihirap. Umalis na sa mga bahay nila ang ilang apektadong pamilya at sumisilong sa gilid ng mga kalsada.

Tumutugon din ang mga opisyal sa mga babala tungkol sa Bagyong Kalmaegi. Dinagdagan ng irrigation department ang tubig na inilalabas sa Chao Phraya barrage sa Chai Nat, at inaasahang tataas nang 60 hanggang 90 sentimetro ang antas ng ilog sa ibaba. Para sa sambahayang halos abot na ng tubig ang tirahan, maaaring maubos ng ganitong pagtaas ang natitirang tuyong lugar.

Ipinakikita ng pagkakasunod-sunod ng mga pangyayari kung paanong sabay na nakaapekto sa mga komunidad ang mga planadong paglilihis ng tubig at pagkasira ng imprastraktura:

• Mula Mayo 2025: Apektado ng pag-apaw ng mga ilog ang mga distrito ng Sena, Bang Ban at Phak Hai.
• Nobyembre 6: Nagbabala ang Department of Disaster Prevention and Mitigation na posibleng bumaha sa malaking bahagi ng Thailand dahil sa Bagyong Kalmaegi.
• Nobyembre 7: Nagprotesta sa Sena ang humigit-kumulang 300 residente at hiniling na muling pag-isipan ang mga pasya sa dami ng tubig na inilalabas.
• Gabi ng Nobyembre 7: Lumubog ang isang floodgate sa Khlong Ta Nguen sa Bang Ban, kaya nakapasok ang tubig sa mga kalapit na lugar at sa isang komunidad sa Phak Hai.
• Nobyembre 8: Ipinagpatuloy ng mga awtoridad ang pagpapatuyo ng tubig at pagsisikap na isara ang mga sirang harang habang tumataas ang ilog.

Binuksan ng mga opisyal ang mga tarangkahan sa Khlong Kamonchin at Chao Chet upang ilihis ang tubig patungo sa iba pang itinalagang lugar. Iniulat na bahagyang humupa ang tubig sa ilang lugar nang mas marami itong dumaloy sa sirang tarangkahan ng Khlong Ta Nguen. Hindi ibig sabihin ng lokal na pagluwag na walang pinsalang naidulot ang pagkasira: dahil din sa siwang na iyon, nakapasok ang baha sa ibang lugar.

Hindi agad nakapagpapagaan ng sitwasyon ang pagbabawas ng inilalabas na tubig

Sa hiwalay na update noong Lunes, sinabi ni Lalida Persvivatana, pangalawang tagapagsalita ng pamahalaan, na binawasan ang tubig na inilalabas sa Chao Phraya barrage mula 2,000 tungo sa 1,900 metro kubiko kada segundo. Bawas ito na 100 metro kubiko kada segundo, o 5 porsiyento.

Ayon sa tagapagsalita ng irrigation department, na isinulat ang pangalan bilang Thanes Somboon sa update na iyon, dapat magpababa ng antas ng baha sa ibaba ang mas mabagal na paglalabas ng tubig. Kabilang sa mga lugar sa kahabaan ng ilog na apektado ang Chai Nat, Sing Buri, Ang Thong, Ayutthaya, Nonthaburi, Pathum Thani, Samut Prakan at Bangkok.

Iniugnay ni Nirat Pongsitthithaworn, direktor-heneral ng disaster prevention department, ang pagbaha sa naipong malakas na ulan at agos ng tubig mula sa Hilaga. Iniulat ng kagawaran na bumababa ang tubig sa Ayutthaya at ilang iba pang lalawigan sa gitnang Thailand, ngunit nananatiling hindi nagbabago ang kalagayan sa ibang lugar at tumataas naman ang tubig sa Phetchaburi.

Mahalaga ang mga pagkakaibang ito. Hindi agad napapatuyo ng pagbabawas ng inilalabas na tubig sa barrage ang lahat ng binahang komunidad, at hindi nangangahulugang muli nang matitirhan ang isang bahay kapag bumababa na ang ilog. Maaaring manatili ang tubig sa likod ng mga kalsada o pilapil, habang napakataas pa rin ng tubig sa mga daluyan para makapag-agos ang baha palabas.

Iba naman ang mga limitasyong kinaharap ng iba pang basin ng ilog. Dahil sa high tide, bumagal ang pag-agos ng tubig mula sa Ilog Bang Pakong sa Chachoengsao, kaya nagpadala ng mga bangkang dinisenyo para itulak ang tubig sa ibaba. Binawasan din ng mga awtoridad sa irigasyon ang inilalabas na tubig mula sa Kaeng Krachan dam upang limitahan ang pagbaha sa gitnang bahagi ng Phetchaburi. Tumutugon ang mga hakbang na ito sa magkakahiwalay na daluyan ng tubig, hindi sa iisang pambansang baha na sabay-sabay na dumadaloy patungo sa dagat.

Hindi sadyang piniling bahain ang bawat komunidad

Pansamantalang naiipon ang tubig sa ilang mabababang lugar o dinadala ito sa mga rutang pinamamahalaan, upang mabawasan ang bigat ng tubig sa mas malayong bahagi sa ibaba, kabilang ang paligid ng Bangkok. Hindi ito nangangahulugang sadyang piniling bahain ang bawat ari-ariang lubog sa tubig. Maaari ring magdulot ng baha ang pag-apaw ng mga ilog, lokal na pag-ulan, sirang harang at limitadong daluyan ng tubig.

Nagkakaiba rin ang panganib ng pagbaha sa loob ng mga distrito. May mga lugar na bulnerable sa Sena, Phak Hai, Bang Ban, Phra Nakhon Si Ayutthaya, Bang Pa-in at Bang Sai, ngunit hindi sabay-sabay o magkakapantay ang lalim ng baha sa lahat ng komunidad sa mga distritong ito.

Nakasalalay ang panganib sa taas ng lupang kinatatayuan ng bahay, lapit nito sa ilog o kanal, puwesto ng mga kalapit na pilapil at kondisyon ng mga daluyan ng tubig. Maaaring madaanan pa rin ang mataas na kalsada habang binabaha ang mga kalapit na bahay; maaari ring tuyo ang isang gusali ngunit lubog naman sa tubig ang tanging daan papunta rito.

Pamantayan ang sakuna noong 2011 para sa pambihirang pagbaha sa malawak na bahagi ng basin, hindi paglalarawan ng karaniwang taon. Nagtala ang pagtatasa ng World Bank na mahigit 13 milyon ang apektado sa buong bansa. Ipinakita ng pambihirang taas ng baha sa Nakhon Sawan kung paanong maaaring humantong sa matagal na pinsala sa timog ang matinding pag-ulan sa itaas ng ilog. Hindi lang banta ng panibagong pambihirang sakuna ang inirereklamo ngayon ng mga nayon, kundi pati ang paulit-ulit na pagbaha.

Pasan ng mga pamilya ang gastos sa pag-aangkop

Paulit-ulit nang gastos ang pagpapatayog ng bahay, sa halip na permanenteng solusyon. Tinataya ng mga residente na nagkakahalaga ito ng 100,000 hanggang isang milyong baht, depende sa laki ng gusali at kung gaano ito kataas kailangang itaas. May mga pamilyang dalawang beses nang nagbayad para rito sa loob lamang ng ilang taon, gamit ang ipon at pag-utang.

Dalawang beses nagpatayog ng bahay ang pamilya ni Kamonchanok noong dekada 1990; itinaas pa nila ito nang 1.5 metro sa ikalawang pagkakataon. Umabot sa bahay ang tubig noong 2011 at pumasok dito sa bawat isa sa anim na magkakasunod na taon. Itinataas na niya ngayon sa ibabaw ng tubig ang mga gamit sa bahay at nagbibiyahe sakay ng bangka.

Inilarawan ni Kamonchanok kung ano na lamang ang nagagawa ng kanilang sambahayan matapos ang paulit-ulit na pagbaha:

Wala kaming magagawa kundi harapin ang mga epekto nito. Hanggang doon lang ang kaya naming gawin para makaangkop.

Mahigit isang milyong baht na ang ginastos ni Sawong Raksri, 87 taong gulang, sa pagpapatayog ng bahay. Pagkasuko, hindi katiyakan na mawawala ang problema, ang ipinahihiwatig ng kanyang sinabi:

Ganito na ang baha kada taon nitong mga nakaraan. Ano pa ang mapapala sa pagrereklamo?

Hindi natutugunan ng mga gastusing ito ang lahat ng kawalan. Hindi sapat ang pagtaas ng sahig lamang para maibalik sa gamit ang binahang palikuran, madaanan ang lubog na kalsada o paikliin ang mga buwang kailangan bago humupa ang tubig sa paligid.

Mungkahi na mag-ambag ang mga protektadong lugar

Nagmungkahi si Sasin ng buwis para sa mga nakikinabang sa mga panangga laban sa baha, at gamitin ang malilikom upang tulungan ang mga apektadong pamilya sa pagpapatayog ng mga bahay at pagkukumpuni ng pinsala. Pangangatwiran niya na may pakinabang sa mga tuyong lugar ang mga komunidad na tumatanggap ng tubig-baha, kaya dapat silang suportahan.

Hindi pa pinagtibay na patakaran ang mungkahi. Sinabi ni Thanet na dapat pa itong pag-aralan upang matukoy kung paano matutulungan ang mga taong nagsasakripisyo ng kanilang lupa para paglagyan ng tubig. Walang inihayag na halaga ng buwis, mekanismo ng paniningil, pamantayan sa pagiging karapat-dapat o petsa ng pagpapatupad kaugnay ng mungkahi.

Sinabi rin ni Thanet na maaaring kailanganing suriin muli ang imprastraktura upang manatili ang tubig-baha sa mga itinakdang hangganan. Kinikilala ng pahayag na ito na may kaugnayan ang mga reklamo ng mga sambahayan sa disenyo at pagpapatakbo ng mga panangga, sa halip na ituring na pagpapatayog ng bahay lamang ang tugon.

Hindi hinihiling ng komunidad ni Kamonchanok na tuluyang itigil ang sinasadyang pag-ipon ng tubig-baha. Mas tiyak ang kanilang kahilingan: limitahan ang taas ng tubig at magbigay ng tulong pinansyal sa mga taong nasa ibaba ng antas ng baha ang mga bahay. Nag-iiwan ito ng puwang para sa pansamantalang pag-iipon ng baha habang hinihiling na limitahan ang pinsalang kailangang tiisin ng mga residente.

Inaasahang matatapos pagsapit ng 2030 ang kanal na maglilihis ng tubig

Ang pangunahing tugon ng pamahalaan sa pamamagitan ng imprastraktura ay isang kanal na maglilihis ng tubig, nagkakahalaga ng US$780 milyon. Dinisenyo ito upang magdala ng 1,200 metro kubiko ng tubig kada segundo sa palibot ng makipot na bahagi kung saan dumaraan ang Ilog Chao Phraya sa Ayutthaya. Inaasahang matatapos ito pagsapit ng 2030.

Inilalarawan ng kapasidad ang dami ng tubig na dumaraan kada segundo, hindi garantisadong pagbabawas sa lalim ng baha sa isang partikular na bahay. Nakasalalay ang pakinabang ng isang nayon sa kung paano ikokonekta ang kanal sa ilog, kung paano ito patatakbuhin at kung gaano karaming tubig ang darating sa isang partikular na baha.

Layunin ng kanal na lampasan ang makipot na bahagi ng ilog. Hindi sinasagot ng inaasahang petsa ng pagkumpleto nito ang mga agarang tanong tungkol sa tulong sa mga sambahayan, katanggap-tanggap na taas ng tubig o pamamahala sa mga kasalukuyang tarangkahan at pilapil bago ito buksan. Wala pang natutukoy na mas maagang petsa ng pagkumpleto o tiyak na palugit para pagpasyahan ang iminungkahing buwis.

Inilarawan ni Kamonchanok ang kanyang kahilingan bilang hangaring manatili sa sariling bahay, hindi bilang hiling na huwag nang bahain ang kanilang komunidad:

Ang hinihiling lang namin ay makapamuhay nang maayos sa sarili naming mga bahay. Bakit hindi nila maibigay iyon sa amin?

Mahahalagang Punto

• Mas malalim at matagal ang pagbaha sa ilang nayon sa Ayutthaya habang pinoprotektahan ng mga panangga ang Bangkok, mga makasaysayang lugar at mga sentrong industriyal.
• Nagprotesta sa Sena ang humigit-kumulang 300 residente noong Nobyembre 7, 2025, matapos ang ilang buwang pagbaha.
• Iniulat sa hiwalay na update ng kagawaran ng sakuna na 2.46 milyon ang apektado sa ilang bahagi ng Bangkok at 20 lalawigan.
• Tinataya ng mga residente na nagkakahalaga ng 100,000 hanggang isang milyong baht ang pagpapatayog ng bahay, at paulit-ulit nang nagbabayad ang ilang pamilya.
• Hindi pa pinagtitibay ang mungkahing buwisan ang mga nakikinabang sa proteksiyon laban sa baha.
• Inaasahang matatapos pagsapit ng 2030 ang kanal na maglilihis ng tubig, nagkakahalaga ng US$780 milyon at dinisenyo para magdala ng 1,200 metro kubiko kada segundo.