Ipinatigil ng Phuket ang Paghahatid ng Basura sa Tapunan Matapos Lumampas sa 1.2 Milyong Tonelada ang Naipong Basura

Napahinto ang punô nang tapunan ng basura dahil sa baradong daan papasok

Sinuspinde ng Munisipalidad ng Lungsod ng Phuket ang paghahatid ng basura sa tapunan nito noong Nobyembre 8, 2026, matapos lumampas sa kapasidad ng lugar ang dami ng basura at itapon ng mga drayber ng trak ang mga karga sa daan papasok, na nakaharang sa iba pang sasakyan. Kasunod ito ng pagkaipon ng mahigit 1.2 milyong tonelada ng basura sa mga lugar na orihinal na idinisenyo para maglaman ng humigit-kumulang 900,000 tonelada.

Nilagdaan ni Mayor Supachoke Laongphet ang anunsyo ng suspensiyon, na naglarawan sa sitwasyon sa sentro ng munisipalidad para sa pagtatapon ng basura bilang ikapitong krisis nito sa pamamahala ng basura. Walang itinakdang petsa kung kailan magtatapos ang kautusan. Magpapatuloy ang mga paghahatid matapos maibalik ng mga opisyal ang normal na kalagayan at mapagkasunduan ang mga kaayusan kasama ang mga lokal na awtoridad at kontratistang nagdadala ng basura.

Hindi lang baradong daan ang problema ng Phuket. Lumilikha ang lalawigan ng humigit-kumulang 1,200 tonelada ng basura bawat araw, samantalang kayang magproseso ng kasalukuyang pasilidad nito sa pagsusunog ng basura ng mga 700 tonelada. Dahil dito, may agwat na humigit-kumulang 500 tonelada bawat araw sa pagitan ng nalilikhang basura at kapasidad ng pasilidad, kaya patuloy na nababawasan ang espasyo sa tapunan.

Inaasahang matatapos sa Hunyo 2027 ang ikalawang pasilidad sa pagsusunog ng basura, na idinisenyo para magdagdag ng eksaktong ganitong kapasidad sa pagproseso bawat araw. Hanggang noon, kailangang pamahalaan ng mga opisyal ang masikip nang sistema ng pagtatapon habang naghahanda ng karagdagang espasyo at nagbabalik ng daan para sa mga papasok na trak.

Paano naging krisis sa pagpasok ang paghihintay ng mga trak

Ayon sa munisipalidad, lumampas na sa espasyong magagamit para sa pagtanggap ng basura ang dumarating sa tapunan. Kaya kinailangang agad kumuha ng karagdagang makinarya ang mga opisyal para maghanda ng iba pang lugar ng pagtatapunan sa loob ng kasalukuyang pasilidad.

Bumagal ang paghahanda ng espasyo kaya nahinto ang pagbabawas ng karga noong linggo bago ang suspensiyon. Mas matagal kaysa karaniwan ang paghihintay ng mga trak bago makapasok sa lugar ng pagtatapunan, kaya nabuo ang pila sa pasilidad na hirap nang tugunan ang mga dumarating na karga.

Noong umaga ng Nobyembre 8, tumangging maghintay ang ilang drayber at ibinuhos ang laman ng kanilang mga trak sa daang papunta sa tapunan, ayon sa anunsyo ng munisipalidad. Dahil sa itinapong basura, hindi na nakarating sa lugar ng pagbabawas ng karga ang mga kasunod na sasakyan.

Inakusahan ng munisipalidad ang mga drayber na sangkot ng kawalang-ingat at kawalan ng pananagutan. Nadagdagan ng pisikal na sagabal ang dati nang kakulangan sa espasyo para sa pagtatapon: kahit ang mga trak na handang maghintay ay hindi na makapunta sa kanilang destinasyon.

Kailangan ngayong alisin ng mga opisyal ang nakaharang sa daan, muling ayusin ang tapunan at makipag-ugnayan sa mga organisasyong nagdadala ng basura sa sentro. Agarang kailangang maibalik ang daanan ng mga sasakyan, habang mas malaking hamon sa operasyon ang paghahanda ng sapat na espasyo para sa mga susunod na karga.

Gaano kalaki ang paglagpas ng basura sa kapasidad?

Sinabi ni Mayor Supachoke na lumampas na sa 1.2 milyong tonelada ang naipong basura sa mga lugar ng pagtatapon, kumpara sa orihinal na kapasidad na humigit-kumulang 900,000 tonelada. Batay sa mga bilang na ito, mahigit 300,000 tonelada ang sobra, o humigit-kumulang sangkatlo na mas mataas sa orihinal na kapasidad.

Araw-araw na inililipat at sinisiksik ng mga opisyal ang basura para maglaan ng espasyo para sa mga bagong dating. Sa pagsisiksik, idinidiin ang basura para lumiit ang espasyong kinakailangan nito. Nakatutulong ang paglilipat at pagsisiksik ng naipong basura para mapamahalaan ang magagamit na lugar, ngunit patuloy na lumalaki ang kabuuang kailangang itapon habang dumarating ang mga trak.

Pinataas ng mabilis na pag-unlad ng lungsod, paglaki ng populasyon at paglawak ng turismo ang dami ng basura sa Phuket. Mas marami ring basura ang nalilikha sa lalawigan kapag kasagsagan ng turismo, kaya nadaragdagan ang pasanin habang kapos na sa ekstrang espasyo ang sistema ng pagtatapon.

Ipinahihiwatig ng paglalarawan ng alkalde na ikapitong krisis na ito na paulit-ulit na nagkakaproblema ang sentro. Pinagsasama ng kasalukuyang emerhensiya ang naipong basura, tuloy-tuloy na pagdating ng bagong basura bawat araw at baradong daan na pumigil sa mga sasakyan na makarating sa lugar ng pagtatapon.

Sobra na rin ang laman ng imbakan ng pasilidad sa pagsusunog

Mahigit 12,000 tonelada ng basura ang naipon sa imbakan na nagsusuplay sa pasilidad ng Phuket sa pagsusunog ng basura pagsapit ng Sabado, Nobyembre 7. Dinisenyo ang lugar para maglaman ng 9,000 tonelada, kaya mahigit 3,000 tonelada ang sobra sa kapasidad nito, o humigit-kumulang sangkatlo na mas mataas sa itinakdang antas.

Sinusunog ng pasilidad ang basura para mabawasan ang kailangang itapon. Bago ipasok sa pasilidad, naghihintay muna ang basura sa isang imbakan upang makontrol ng mga operator ang bilis ng pagsusuplay nito sa makinarya. Kapag mas mabilis ang pagdating ng basura kaysa sa pagproseso rito, lumalaki ang nakaimbak na tambak.

Kayang magproseso ng pasilidad sa Phuket ng humigit-kumulang 700 tonelada bawat araw, kumpara sa mga 1,200 toneladang nalilikha sa lalawigan. Sumasaklaw samakatuwid ang nakasaad na kapasidad nito sa humigit-kumulang 58 porsiyento ng basura sa karaniwang araw. Ang natitirang 42 porsiyento ang agwat na kailangang tugunan ng iba pang paraan ng pagtatapon.

Ipinakikita ng bilang sa imbakan kung gaano kalaki ang naipong presyur sa tabi mismo ng pasilidad ng pagproseso. Katumbas ng mahigit 17 araw na pagproseso sa bilis na 700 tonelada bawat araw ang mahigit 12,000 tonelada, kahit hindi pa isinasama ang mga bagong dating. Ipinakikita ng paghahambing na ito ang laki ng nakapilang basura, hindi pagtataya kung gaano katagal bago ito maubos.

Ano ang magbabago sa ikalawang pasilidad sa pagsusunog ng basura

Inaasahang matatapos pagsapit ng Hunyo 2027 ang planong ikalawang pasilidad sa pagsusunog ng basura, na sa panahon ng anunsyo ay tinukoy bilang Hunyo sa susunod na taon. Ang ipinanukalang kapasidad nitong 500 tonelada bawat araw ay magdadala sa pinagsamang kapasidad ng dalawang pasilidad sa humigit-kumulang 1,200 tonelada bawat araw.

Batay sa mga nakasaad na kapasidad, sasapat ang pinagsamang dalawang pasilidad sa kasalukuyang dami ng basurang nalilikha sa Phuket bawat araw. Papataasin ng karagdagang pasilidad nang humigit-kumulang 71 porsiyento ang kapasidad sa pagsusunog, kumpara sa kasalukuyang 700 tonelada bawat araw.

Ipinaliliwanag din ng mga bilang kung bakit sinasabi ng alkalde na hindi sapat ang dagdag na pagsusunog lamang para malutas ang problema. Kung magpoproseso ng 1,200 tonelada bawat araw habang 1,200 tonelada rin ang dumarating, wala nang ekstrang kapasidad sa kalkulasyong ito para bawasan ang naipong basura. Mas lalo pang magpapabigat sa sistema ang pagdami ng basura kapag kasagsagan ng turismo.

Inaasahang matatapos ang konstruksyon sa Hunyo 2027. Nakatutok pa rin ang agarang pagtugon sa kasalukuyang tapunan, daan papasok at mga kaayusan sa paghahatid ng basura, habang sa kalaunan pa madaragdagan ng bagong pasilidad ang kapasidad sa pagproseso.

Ano ang mangyayari habang suspendido ang paghahatid?

Nakikipag-ugnayan ang Munisipalidad ng Lungsod ng Phuket sa mga lokal na organisasyong administratibo at kontratistang nagdadala ng basura habang nagpapatuloy ang trabaho sa lugar. Nag-uugnay ang mga organisasyong ito sa mga serbisyo ng pangongolekta at sa panghuling pagtatapon: kailangan ng mga trak ng mapagbabagsakan ng karga bago sila muling bumiyahe para sa susunod na pasada.

Ipinatitigil ng inihayag na hakbang ang paghahatid ng basura sa tapunan. Hindi nagtakda ng petsa ng muling pagbubukas ang munisipalidad, at hindi rin nagbigay ng detalyadong alternatibong kaayusan sa pagtatapon para sa bawat apektadong lokal na konseho. Hindi pa malinaw kung kailan ito magbubukas at paano isasaayos ang pangongolekta sa bawat lugar.

Ganito ang pagkakasunod-sunod ng mga pangyayari at ang susunod na inaasahang mahalagang hakbang:

• Noong linggo bago ang Nobyembre 8, nagpahaba sa paghihintay ng mga trak ng basura ang paghahanda ng karagdagang espasyo para sa pagtatapon.
• Pagsapit ng Nobyembre 7, mahigit 12,000 tonelada ng basura ang naipon sa imbakan ng pasilidad sa pagsusunog, lampas sa kapasidad nitong 9,000 tonelada ayon sa disenyo.
• Noong Nobyembre 8, 2026, nagtapon ng basura ang mga drayber sa daan papasok at sinuspinde ng munisipalidad nang walang takdang panahon ang paghahatid sa tapunan.
• Magpapatuloy ang mga paghahatid matapos manumbalik sa normal ang kalagayan sa lugar at malinawan ang mga kaayusan sa transportasyon.
• Inaasahang matatapos pagsapit ng Hunyo 2027 ang ikalawang pasilidad sa pagsusunog, na magdaragdag ng kapasidad para magproseso ng 500 tonelada bawat araw.

Para muling magbukas, kailangang may magagamit na lugar ng pagtatapon at may napagkasunduang proseso para maipasok doon ang mga trak. Aalisin ng paglilinis sa daan ang sagabal; tutugunan naman ng muling pagsasaayos sa tapunan ang kakulangan na naging sanhi ng mga pila.

Bakit nananawagan ang alkalde na bawasan ang basura

Hinimok ni Mayor Supachoke ang mga residente, negosyo at ahensiya ng pamahalaan na bawasan ang basura sa pinagmumulan nito at higit pang mag-recycle. Ang pagbabawas ng basura sa pinagmumulan nito ay nangangahulugang pigilan ang mga materyal na mauwi sa basurahan, upang mas kaunti ang kailangang kolektahin, dalhin at itapon.

Inililihis ng pagre-recycle ang mga materyal na maaari pang gamitin mula sa daloy ng basurang itinatapon. Parehong tinutugunan ng mga paraang ito ang dami ng basurang dumarating sa sentro, na siyang pangunahing dahilan ng pagsisikip ng tapunan at paglaki ng nakaimbak na basura sa pasilidad ng pagsusunog.

Malinaw sa mga bilang ng Phuket ang praktikal na epekto ng problema. Humigit-kumulang 500 tonelada bawat araw ang kasalukuyang agwat sa pagitan ng nalilikhang basura at kapasidad sa pagsusunog. Maaaring isara ng iminungkahing bagong pasilidad ang karaniwang agwat na ito bawat araw, habang magbibigay naman ng mas maluwag na kapasidad ang pagbabawas ng basura at babawasan ang kailangang iproseso sa mas mataong mga panahon.

Ang agarang prayoridad ay ibalik ang paghahatid nang hindi na mauulit ang pagbara sa daan. Ang pangmatagalang hamon ay itapat ang dami ng nalilikhang basura sa kayang maproseso nang maaasahan ng Phuket, habang pinamamahalaan ang naipon na sa mga lugar ng pagtatapon.

Mahahalagang Punto

• Sinuspinde nang walang takdang panahon ng Munisipalidad ng Lungsod ng Phuket ang paghahatid ng basura sa tapunan noong Nobyembre 8, 2026, matapos harangan ng itinapong basura ang daan papasok.
• Mahigit 1.2 milyong tonelada ng basura ang naipon sa mga lugar ng pagtatapon na orihinal na idinisenyo para sa humigit-kumulang 900,000 tonelada.
• Mahigit 12,000 tonelada ang laman ng imbakan ng pasilidad sa pagsusunog, kumpara sa kapasidad nitong 9,000 tonelada.
• Humigit-kumulang 1,200 tonelada ng basura ang nalilikha sa Phuket bawat araw, samantalang mga 700 tonelada ang kayang iproseso ng kasalukuyang pasilidad nito sa pagsusunog.
• Inaasahang matatapos sa Hunyo 2027 ang ikalawang pasilidad sa pagsusunog, na magdaragdag ng kapasidad para magproseso ng 500 tonelada bawat araw.
• Nananawagan ang alkalde na bawasan ang basura at mag-recycle kasabay ng pagpapalawak ng kapasidad sa pagproseso.