Ibinaba ng IMF sa 3.2% ang Taya sa Paglago ng Bangladesh sa FY2027, Itinaas sa 10.9% ang Taya sa Inflation

Pinipiga ng mas mabagal na paglago at tumataas na presyo ang pagbangon

Ibinaba ng International Monetary Fund ang taya nito sa paglago ng Bangladesh sa 3.2% para sa piskal na 2026/27 at itinaas ang proyeksiyon nito sa inflation sa 10.9%, kaya mas mababa ang tantiya ng paglago ng bansa kaysa sa pagtataya kapwa ng World Bank at Asian Development Bank. Inilabas ang mga bilang noong Oktubre 13, 2026, sa World Economic Outlook ng IMF sa taunang pagpupulong ng mga institusyon sa Bangkok.

Binaligtad ng rebisyon ang malaking bahagi ng pagbangong inaasahan noong unang bahagi ng taong ito. Noong Abril, inaasahan ng IMF na lalago ang Bangladesh nang 4.3%, habang aabot sa 6% ang karaniwang inflation. Sa pinakahuling pagtatasa nito, ibinaba ng IMF ang tantiya sa paglago nang 1.1 percentage point at itinaas ang tantiya sa inflation nang 4.9 percentage point. Mula pa lamang noong Hulyo, bumaba na ang taya sa paglago mula 3.5% tungo sa 3.2%.

Kung magkakatotoo, mas mababa ang antas ng paglago kaysa sa 3.45% na naitala noong pandemya sa piskal na 2019/20. Ayon sa mga bilang ng Bangladesh Bureau of Statistics na binanggit sa mga ulat, 3.11% ang paglago noong piskal na 1988/89. Ito ang makasaysayang paghahambing na pinagbabatayan ng paglalarawan sa bagong taya bilang pinakamahina sa halos apat na dekada.

Humingi ng suporta kay mga katuwang sa pagpapaunlad sa Bangkok si Finance Minister Amir Khosru Mahmud Chowdhury at nakipagpulong noong Oktubre 13 kina IMF Executive Director Urjit Patel at World Bank Managing Director of Operations Anna Bjerde. Nagaganap ang mga pag-uusap habang naghahanap ng pondo ang Bangladesh, kasabay ng pagsisikap na ayusin ang mga bangko, tugunan ang kakulangan sa enerhiya at protektahan ang mga sambahayan mula sa patuloy na pagtaas ng presyo.

Pangunahing alalahanin ang pagsasabay ng dalawang pagtataya. Maaari pa ring mahirapan ang mga sambahayan kahit lumalago ang ekonomiya kung mas mabilis tumaas ang mga presyo kaysa sa kita. Dahil sa mas mabagal na paglawak ng ekonomiya, mas mahirap ding magdagdag ng mga empleyado ang mga negosyo at mangolekta ang pamahalaan ng kita para pondohan ang tulong.

Ibinaba ng tatlong tagapagpautang ang kanilang mga pagtataya

Pinakamababa na ngayon ang taya ng IMF sa paglago kumpara sa tatlong pangunahing tagapagpautang sa pagpapaunlad. Tinataya ng World Bank na 3.4% ang paglago sa piskal na 2026/27, habang 4% naman ang inaasahan ng Asian Development Bank. Mas mababa nang 0.2 percentage point ang tantiya ng IMF kaysa sa World Bank at nang 0.8 point kaysa sa ADB.

Ibinaba ng tatlo ang kanilang mga pagtataya, bagaman hindi magkakatulad ang takbo ng mga ito. Ibinaba ng World Bank ang tantiya nito mula 4.6% noong Abril tungo sa 3.4% noong Oktubre 6, o 1.2 percentage point. Ibinaba naman ng Asian Development Outlook ng ADB noong Setyembre ang taya nito mula 4.5% tungo sa 4%; ayon sa isang ulat, noong Hulyo inilabas ang naunang tantiya.

Ipinapaliwanag ng World Bank na dulot ng kakulangan sa enerhiya, kahinaan ng sektor ng pagbabangko, mahinang pamumuhunan, mabagal na paglago ng pautang at mas mahigpit na limitasyon sa pananalapi ng pamahalaan ang mas mahinang pananaw. Itinuturo rin ng ADB na hadlang sa paglawak ng ekonomiya ang mga kakulangan sa enerhiya, matinding suliranin sa pagbabangko at patuloy na inflation.

Inilarawan ng World Bank kung bakit hindi natuloy ang inaasahang pagbangon:

"Ipinapakita ng paglala ng sitwasyong ito na mas matagal kaysa sa inaasahan ang epekto ng kakulangan sa enerhiya, kahinaan ng sektor ng pagbabangko, mabagal na paglago ng pautang at mas mahigpit na limitasyon sa pananalapi ng pamahalaan. Inaasahang mananatiling mahina ang paglago ng eksport," ayon sa World Bank.

Hindi rin nagkakasundo ang mga institusyon sa laki ng inaasahang pagtaas ng presyo. Tinataya ng World Bank na 8.6% ang inflation, habang 9% naman ang proyeksiyon ng ADB. Mas mataas nang 2.3 percentage point ang tantiya ng IMF na 10.9% kaysa sa World Bank at nang 1.9 point kaysa sa ADB. Magkakahiwalay na pagtataya ang mga ito, hindi iisang napagkasunduang pagsusuri.

Paano nagbago ang pananaw sa buong 2026

Ipinapakita ng magkakasunod na rebisyon na hindi lamang isang anunsiyo noong Oktubre ang nagdala sa paglala ng pananaw. Humina ang mga inaasahan sa loob ng ilang buwan, habang nagpapahiwatig naman ng mga limitasyon sa pagbangon ang mga panukat sa pagpapautang at industriya.

• Abril: Tinataya ng IMF na 4.3% ang paglago at 6% ang inflation sa piskal na 2026/27. Inaasahan naman ng World Bank ang 4.6% na paglago.
• Hunyo: Bumaba sa 4.5% ang paglago ng pautang sa pribadong sektor, na inilarawang pinakamababang antas sa loob ng 33 taon.
• Hulyo: Nasa 3.5% ang taya ng IMF sa paglago.
• Setyembre: Ibinaba ng ADB ang proyeksiyon nito sa paglago mula 4.5% tungo sa 4%.
• Oktubre 6: Tinataya ng World Bank na 3.4% ang paglago at 8.6% ang inflation.
• Oktubre 12: Inilahad ng Bangladesh sa Bangkok ang mga pangangailangan nito sa pondo at mga prayoridad sa reporma.
• Oktubre 13: Inilabas ng IMF ang mga proyeksiyon nitong 3.2% na paglago at 10.9% na inflation, habang nakipagpulong si Chowdhury sa matataas na kinatawan ng mga tagapagpautang.

Tinataya ng IMF na 3.6% ang paglago sa piskal na 2025/26, kumpara sa 3.5% noong nakaraang taon. Batay sa seryeng ito, ang pinakahuling pagtataya ay katumbas ng paghina nang 0.4 percentage point matapos ang bahagyang pagbuti.

Kailangang maging maingat sa mga petsa at tantiya sa paglago

Magkakaiba ang mga ulat tungkol sa mga panahong saklaw ng mga bilang ng IMF. Inilalarawan ng karamihan ang 3.2% na paglago at 10.9% na inflation bilang mga pagtataya para sa piskal na 2026/27. Inilalahad naman ng isa pang ulat ang parehong mga bilang bilang mga proyeksiyon para sa taong 2027, at tinataya ang paglago na 3.5% sa 2025 at 3.6% sa 2026.

Mahalaga ang pagkakaibang ito dahil magkaibang panahon ang saklaw ng piskal na taon at ng taon sa kalendaryo. Mula Hulyo 2026 hanggang Hunyo 2027 ang piskal na 2026/27 ng Bangladesh. Saklaw naman ng pagtataya para sa taong 2027 ang Enero hanggang Disyembre. Hindi dapat ituring na magkakapareho ang mga bilang nang hindi sinusuri ang mga tala tungkol sa bansa na kasama sa datos ng IMF.

Magkakaiba rin ang mga tantiya ng mga institusyon sa nakaraang paglago. 3.6% ang pinakahuling bilang ng IMF para sa piskal na 2025/26, samantalang 3.4% ang pagtataya ng World Bank na tinalakay sa pananaw sa kahirapan at paglago. Naiiba rin ang pinakahuling tantiya ng IMF na 3.5% para sa piskal na 2024/25 sa 3.7% na binanggit sa nauna nitong pagtatasa noong Enero.

Nagbabala ang World Bank na ikaapat na magkakasunod na taon na ng paghina ng paglago, samantalang bahagyang pagtaas naman ang ipinapakita ng pinakahuling mga bilang ng IMF mula piskal na 2024/25 hanggang 2025/26. Kapwa nagpapahiwatig ang mga ito ng mahinang aktibidad sa ekonomiya, ngunit hindi dapat pagsamahin bilang iisang tuluy-tuloy na seryeng pangkasaysayan. Gayundin, pagtataya pa lamang ang 3.2%, hindi kumpirmasyon na naitala ng Bangladesh ang pinakamahinang paglago nito sa loob ng ilang dekada.

Nanganganib na mabura ng inflation ang ginhawa noong nakaraang taon

Ipinahihiwatig ng pananaw ng IMF sa mga presyo na maaaring hindi magtagal ang ginhawang naranasan noong nakaraang taon. Bumaba ang karaniwang inflation mula 10% sa piskal na 2024/25 tungo sa 8.7% sa piskal na 2025/26, ayon sa iniulat na mga bilang. Kung tataas ito sa 10.9%, mabubura ang pagbaba at lalampas nang 0.9 percentage point sa naunang antas na 10%.

Umabot sa 8.32%, 8.26% at 8.34% ang kabuuang inflation sa unang tatlong buwan ng piskal na 2026/27. Tinatayang 8.31% ang payak na aritmetikong average ng mga ito, na mas mababa sa mga pagtataya ng tatlong tagapagpautang para sa buong taon. Hindi nito tiyakang ipinapakita ang magiging taunang bilang, ngunit ipinakikita nito kung gaano kataas ang inaasahang karaniwang pagtaas ng presyo ng IMF.

Sinusukat ng inflation ang bilis ng pagtaas ng mga presyo, hindi kung mataas o mababa ang mga ito. Ang pagbaba mula 10% tungo sa 8.7% ay nangangahulugang mas mabagal ang pagtaas ng presyo, hindi na bumabalik ang mga ito sa dating antas. Kaya haharapin ng mga sambahayan ang inaasahang panibagong pagbilis ng pagtaas ng presyo matapos na silang maapektuhan ng malalaking pagtaas.

Makikita ang mga panganib sa mga sambahayan sa mga tantiya ng World Bank sa kahirapan: tumaas ang pambansang antas ng kahirapan mula 18.7% noong 2022 tungo sa tinatayang 22.5% sa 2026 at maaari itong umabot sa 22.8% sa piskal na 2027. Mga tantiya ito batay sa mga modelo, ngunit ipinakikita ng mga ito kung bakit magiging lalong mabigat sa mga pamilyang kaunti ang reserbang pinansiyal ang mahinang paglago ng kita at panibagong pagtaas ng inflation.

Nananatiling mahina ang industriya, pagpapautang at pampublikong pamumuhunan

2% lamang ang itinaas ng produksiyong industriyal sa piskal na 2025/26, ayon sa pagtatasa ng World Bank. Lumiit ang industriya sa ikatlong quarter sa unang pagkakataon mula noong pandemya, na nagpapahiwatig na higit pa sa mabagal na paglago ang mga suliranin sa produksiyon.

Nililimitahan ng kawalang-katiyakan sa enerhiya at kahinaan ng pagbabangko ang pribadong pamumuhunan. Nangangahulugan ang 4.5% na paglago ng pautang noong Hunyo 2026, na iniulat na pinakamababa sa loob ng 33 taon, na mabagal lamang ang paglaki ng pagpapautang sa mga pribadong negosyo. Hindi nito nag-iisang sinusukat ang paggasta sa pamumuhunan, ngunit sinusuportahan nito ang larawan ng limitadong galaw ng pananalapi.

Nasa pinakamababang antas sa kasaysayan ang pamumuhunan ng pamahalaan dahil sa mga limitasyon sa pananalapi at problema sa pagpapatupad. Pinahihina ng pagbawas sa pampublikong pamumuhunan ang panandaliang demand para sa konstruksyon, kagamitan at serbisyo. Maaari ring maantala ng mga proyektong hindi natatapos sa takdang panahon ang mga pagpapabuti sa imprastraktura na kailangan ng mga negosyo para gumawa at maghatid ng mga produkto.

Inaasahan ng World Bank na magpapatuloy ang kahinaan ng ekonomiya hanggang piskal na 2027/28. 3.9% ang proyeksiyon nitong paglago para sa taong iyon, bahagyang pagbangon mula sa 3.4% na pagtataya nito para sa piskal na 2026/27. Inaasahan ng bangko na lalakas ang aktibidad matapos manumbalik ang katatagang pampolitika, ngunit patuloy na pumipigil sa pagbangon ang mga limitasyon sa enerhiya, pautang at badyet.

Nagdaragdag ng panlabas na presyur ang mas mataas na gastos sa enerhiya

Inilalarawan ng World Economic Outlook ng Oktubre, na may pamagat na Resilience Under Strain, Urgent Choices, ang isang pandaigdigang ekonomiyang nahaharap sa mga hamon mula sa tunggalian sa Gitnang Silangan, mahal na enerhiya at tensiyon sa kalakalan. Dahil umaasa ang Bangladesh sa inaangkat na gasolina, lantad ito sa mga gastusing iyon habang nililimitahan na rin ng kakulangan sa enerhiya sa loob ng bansa ang produksiyon.

Tinataya ng IMF na magiging 41% na mas mataas sa antas noong 2025 ang karaniwang presyo ng krudong langis sa 2026, at tataas nang 48% ang presyo ng natural gas. Ayon sa salaysay ng pagsusuri nito, umabot sa $126 kada bariles ang krudong langis sa katapusan ng Marso at nasa humigit-kumulang $100 ito noong unang bahagi ng Hunyo. Pagsapit ng Setyembre, nakabawi na sa 88% ng antas bago ang digmaan ang mga eksport ng krudong langis mula Gulf, ngunit 12% pa rin itong mas mababa sa antas na iyon.

Mas malaking halaga ng dayuhang salapi ang kailangan para makabili ng parehong dami ng gasolina kapag mas mataas ang presyo nito sa inaangkat. Maaari rin nitong itaas ang gastos sa kuryente, transportasyon at pabrika. Inuugnay ng mga presyur na ito ang mga limitasyon sa enerhiyang tinukoy ng mga tagapagpautang sa kanilang mga babala tungkol sa mahinang produksiyon at mataas na inflation.

Ipinapakita rin ng mga bilang ng IMF batay sa taon sa kalendaryo na inaasahang lalawak ang depisit sa kasalukuyang account ng Bangladesh mula 0.3% ng GDP sa 2026 tungo sa 2.1% sa 2027, matapos manatiling halos sero ang balanse noong 2025. Paglala ito nang 1.8 percentage point sa pagitan ng 2026 at 2027.

Itinatala ng kasalukuyang account ang kalakalan sa mga produkto at serbisyo, kasama ang kita at mga paglilipat ng salapi, kabilang ang mga remittance. Ipinahihiwatig ng mas malaking depisit ang mas malaking pangangailangan sa panlabas na pondo, ngunit hindi nito nag-iisang pinatutunayan kung gaano magbabago ang mga reserba o halaga ng palitan. Mahalaga rin ang pagpasok ng puhunan, pangungutang at iba pang transaksiyong pinansiyal.

Nahuhuli ang Bangladesh sa mga pagtataya sa paglago ng rehiyon

Ayon sa iniulat na mga proyeksiyon ng IMF, 7% ang paglago ng India at 6.9% naman sa Bhutan, kumpara sa 3.2% ng Bangladesh. 3.8 at 3.7 percentage point ang diperensiya sa mga ito. Tinatayang lalago nang 3.8% ang Maldives, habang 3.7% naman ang pagtataya sa Nepal at Sri Lanka.

Pinakamataas din sa mga ekonomiyang ito ang proyeksiyon sa inflation ng Bangladesh. Tinataya ng IMF na 4.4% ito sa India, 6.5% sa Bhutan, 2.5% sa Maldives, 5.8% sa Nepal at 5.4% sa Sri Lanka. Mahigit doble ng pagtataya para sa India ang proyeksiyon ng Bangladesh na 10.9%, na pinagsasama ang mas mahinang inaasahang paglago at mas mabilis na pagtaas ng presyo.

Inilalahad ng isa pang ulat ang mga pagtataya sa paglago para sa 2026 na 8.4% sa Vietnam, 5.1% sa Indonesia at 4.5% sa China, kumpara sa 3.6% ng Bangladesh. Ipinakikita ng mga paghahambing na ito ang laki ng mahinang pananaw sa Bangladesh, bagaman kailangang mag-ingat sa pagraranggo ng mga bansa dahil magkakaiba ang mga pambansang panahon ng pag-uulat.

Wala pang kumpirmadong kasunduan sa mga usapan tungkol sa pondo

Kasunod ng kahilingan nito para sa suporta sa badyet na humigit-kumulang $4 bilyon para sa piskal na 2026/27 ang apela ng Bangladesh sa Bangkok. Inilarawan ng pamahalaan ang isang limang-taong estratehiya sa pagbangon na nakasentro sa pag-aayos ng mga bangko, pagpapataas ng kita sa buwis, pagprotekta sa mahihirap na sambahayan at muling pagbubukas ng mga nagsarang pabrika. Hindi nangangahulugan ng pag-apruba sa pondo ang kasunduan ng mga tagapagpautang sa malalawak na layunin.

Pinagtatalunan pa rin ang katayuan ng naunang kasunduan sa IMF kasunod ng pahayag ni Chowdhury tungkol sa pagkansela ng programa. Sinabi niya noong Oktubre 4 na kinansela niya ang programa, habang inilalarawan naman ng mga opisyal na nagpapatuloy ang mga pag-uusap tungkol sa kapalit nito at hindi sila nagkakasundo kung aktibo pa ang umiiral na kasunduan.

Pabor ang mas malawak na payo sa patakaran ng IMF sa pansamantalang tulong na nakatuon sa mahihirap at bulnerableng sambahayan, sa halip na malawakang hakbang para pigilan ang mga presyo sa pamilihan. Tinataya ng pagsusuri nito na maaaring gumamit ng tatlo hanggang 22 beses na mas malaking pondo ng pamahalaan ang malawakang pagpigil sa presyo kumpara sa nakatuong tulong. Pangkalahatang paghahambing ito, hindi pagtataya sa gastos ng isang partikular na programa sa Bangladesh.

Para sa Bangladesh, ang praktikal na hamon ay protektahan ang kakayahang bumili ng mga tao habang pinangangalagaan ang limitadong pondo ng pamahalaan at isinasagawa ang mga reporma sa enerhiya at pagbabangko. Mas nagiging apurahan ang mga pasyang ito dahil sa mga bagong pagtataya, ngunit hindi nito itinatakda ang mga tuntunin, halaga o petsa ng pag-apruba ng karagdagang pondo.

Tatagal hanggang Oktubre 18 ang taunang pagpupulong. Walang kumpirmadong takdang petsa para sa pagpapasya sa bagong pautang o detalyadong iskedyul para sa mga iminungkahing reporma sa mga ulat na ito. Ang susunod na kongkretong hakbang ay ang anumang kasunduan sa pondo at mga kaakibat na pangako rito, hindi lamang ang pagpapatuloy ng mga pag-uusap.

Mahahalagang Punto

• Tinataya ng IMF na 3.2% ang paglago ng Bangladesh at 10.9% ang inflation, kumpara sa mga pagtataya noong Abril na 4.3% at 6%.
• Tinataya ng World Bank na 3.4% ang paglago, habang 4% naman ang inaasahan ng ADB. Ibinaba ng dalawa ang kanilang mga pagtataya.
• Pumipigil sa pagbangon ang kakulangan sa enerhiya, kahinaan ng pagbabangko, mabagal na pagpapautang at limitadong pampublikong pamumuhunan.
• Magkakaiba ang mga ulat kung tumutukoy ang mga bilang ng IMF sa piskal na 2026/27 o sa taong 2027.
• Tinataya rin ng IMF na lalaki ang depisit sa kasalukuyang account at malaki ang itataas ng pandaigdigang presyo ng gasolina.
• Naghahanap ang Bangladesh ng karagdagang suporta, ngunit hindi pa kumpirmado ang bagong kasunduan sa pondo at mga kondisyon nito.