Binaha sa Vietnam ang 16,310 Bahay; Tatlo hanggang Apat ang Iniulat na Namatay

Pinakamalaki ang Pinsala sa mga Bahay sa Thanh Hoa at Ninh Binh

Lumubog sa baha ang 16,310 bahay sa limang lokalidad sa Vietnam, at mahigit apat na ikalima ng kabuuan ay nasa Thanh Hoa at Ninh Binh. Nagtala ang pagsusuri sa sakuna ng tatlong nasawi sa pagguho ng lupa sa Phu Tho, samantalang iniulat sa sumunod na salaysay ang hindi bababa sa apat na nasawi matapos matagpuan ang isang estudyante sa unibersidad sa Hanoi.

Itinakda ng Vietnam Disaster and Dyke Management Authority, sa ilalim ng Ministry of Agriculture and Environment, sa 16,310 ang kabuuang bilang ng mga bahay na binaha pagsapit ng 17:30 noong Setyembre 17. Nasira rin ng baha ang mga sakahan, lugar ng aquaculture, kanal ng irigasyon at paaralan, habang nagambala naman ng pagguho ng lupa at naipong tubig ang mga kalsada at ang riles na nagdurugtong sa Hanoi at Ho Chi Minh City.

May 8,419 bahay na binaha sa Thanh Hoa, sinundan ng Ninh Binh na may 4,787, Hanoi na may 2,204, Nghe An na may 749 at Phu Tho na may 151. Umabot sa 13,206 ang pinagsamang bilang ng mga bahay na binaha sa Thanh Hoa at Ninh Binh, o humigit-kumulang 81 porsiyento ng naitalang kabuuan. Mahigit kalahati nito ay nasa Thanh Hoa lamang.

Apat na bahay ang gumuho sa Thanh Hoa, at iniulat na nasira ang 29 pang bahay. Hiwalay ang mga bilang na ito sa mga bahay na binaha. Hindi nangangahulugang gumuho ang bahay kapag pinasok ito ng baha, ngunit maaari pa rin itong hindi matirhan at masira ang mga gamit, sistemang elektrikal at daanan papasok dito.

Bahagi lamang ng emerhensiya ang bilang ng mga bahay. Hinarap din ng mga awtoridad ang mapanganib na taas ng tubig sa mga ilog, sirang panangga sa baha at mga saradong ruta ng transportasyon. Sa mga sumunod na ulat, inilarawang lubog pa rin sa tubig ang ilang komunidad kahit tumigil na ang ulan, na nagpapakitang hindi agad natapos ang panganib nang humupa ang buhos ng ulan.

Bakit Magkaiba ang Iniulat na Bilang ng mga Nasawi

Nagtala ang pagsusuri noong Setyembre 17 ng tatlong nasawi sa pagguho ng lupa sa bayan ng Da Bac, lalawigan ng Phu Tho, hilagang-kanluran ng Hanoi. Sa sumunod na salaysay, hindi bababa sa apat ang bilang ng mga nasawi, kabilang ang isang estudyante ng Hanoi University of Mining and Geology na natagpuan ang bangkay noong Biyernes.

Unang taon pa lamang sa unibersidad ang estudyante at nawawala na siya mula Huwebes. Natagpuan ang kanyang bangkay sa pasukan ng isang drainage system na patungo sa ilog sa timog-kanluran ng Hanoi. Natagpuan ng mga residente ang kanyang asul na motorsiklo malapit sa pasukan. Pinaghihinalaang tinangay siya ng agos papasok sa drainage system habang bumabaha, ngunit hindi tinukoy sa ulat na iyon ang tiyak na pagkakasunod-sunod ng mga pangyayari.

Ipinaliliwanag ng pagkakadagdag ng nasawi kung bakit nagkakaiba ang bilang na tatlo at hindi bababa sa apat. May pagkakaiba rin sa oras ng pagguho ng lupa sa Phu Tho: inilista sa pagsusuri noong Setyembre 17 ang mga nasawi pagsapit ng 17:30, samantalang Huwebes ng gabi naman naganap ang pagguho ayon sa sumunod na salaysay. Hindi nililinaw ng mga ulat ang pagkakaibang ito, kaya hindi dapat ituring ang mga ito bilang iisang kronolohiyang ganap nang napagkasunduan.

Ulan at Pagkagambala sa Ilang Araw

Nagsimula ang malalakas na buhos ng ulan noong Setyembre 14. Ayon sa iniulat na pahayag ng pamahalaan, umabot sa 653 milimetro ang ulan sa ilang lugar. Tumutukoy ang bilang na iyon sa naipong lalim ng ulan sa mga apektadong lugar, hindi sa lalim ng tubig-baha at hindi rin sa iisang kabuuang sukat para sa buong rehiyon. Hindi tinukoy ang mga lugar na pinagkunan ng sukat at ang panahong saklaw nito.

Kabilang sa mga iniulat na pangunahing petsa at pangyayari ang:

• Setyembre 14: Nagsimula ang malakas na ulan sa hilagang Vietnam.
• Setyembre 17, 17:30: Nagtala ang awtoridad sa sakuna ng tatlong nasawi at 16,310 bahay na binaha.
• Setyembre 17: Lumipat sa online na klase o pinauwi muna ang mga estudyante sa ilang paaralan sa Hanoi.
• Setyembre 17 at 18: Sinuspinde ang ilang biyahe sa riles sa pagitan ng Hanoi at Ho Chi Minh City.
• Setyembre 17, hanggang 23:30: Nagbabala ang hiwalay na ulat na magpapatuloy ang ulan sa Dak Lak at Khanh Hoa.
• Huwebes ng hapon at Biyernes: Ayon sa sumunod na salaysay, tumigil ang ulan noong Huwebes ng hapon ngunit nagpatuloy ang pagbaha, at natagpuan ang nawawalang estudyante noong Biyernes.

Hindi tinukoy sa paglalarawan ng pagsusuri sa pinsala noong Setyembre 17 ang taon. Binabanggit naman sa mga ulat tungkol sa mas malawak na pananaw sa sakuna ang 2026. Mahalagang isaalang-alang ang pagkakaibang ito sa pagbasa ng taunang estadistika at mga pagtataya, na hindi dapat ipagkamali sa kumpirmadong pinsalang dulot lamang ng bahaing ito.

Ipinakikita ng mga Bilang sa Sakahan ang Pinsalang Higit sa Pangunahing Kabuuan

Nagtala ang awtoridad sa sakuna ng 22,499 ektarya ng nakalubog o nasirang palay, pananim at gulay, bukod pa sa 2,172 ektarya ng iba pang pananim. Umabot sa 24,671 ektarya ang kabuuan ng dalawang kategoryang ito. Naapektuhan din ang 1,175.62 ektarya ng mga lugar para sa aquaculture, kaya umabot sa 25,846.62 ektarya ang pinagsamang lawak ng mga sakahan at pasilidad ng aquaculture na apektado.

Mas tiyak ang pagkakahating ito kaysa sa paglalarawang halos 25,000 ektarya ng mga pananim at aquaculture ang naapektuhan. Halos 25,000 ektarya ang mga kategorya ng pananim lamang; kapag isinama ang aquaculture, lumalampas sa bilang na iyon ang kabuuan. Tumutukoy ang aquaculture sa mga lugar na ginagamit sa pag-aalaga ng isda o iba pang organismong pantubig, kaya ibang uri ng produksyon ng pagkain ang naapektuhan kumpara sa mga binahang bukid.

Sa sumunod na salaysay, iniulat na mahigit 59,305 acre ng palay, gulay at iba pang pananim ang naapektuhan, katumbas ng humigit-kumulang 24,000 ektarya, at 2,900 acre ng aquaculture, o tinatayang 1,174 ektarya. Malapit ang tantiya sa aquaculture sa bilang ng awtoridad, ngunit hindi eksaktong katumbas ng conversion ang bilang ng mga pananim kumpara sa pinagsamang 24,671 ektarya. Hindi ipinaliwanag sa mga ulat kung dulot ng pag-round off, pagkakaiba sa oras ng pagtatala o depinisyon ng mga kategorya ang diperensiya.

Nasa 1,999 metro ng mga kanal ng irigasyon ang naagnas o nasira. Nangangailangan din ng pagkukumpuni ang mga kanal bukod pa sa agarang pagkawala ng pananim, dahil dinadala ng mga ito ang tubig sa mga sakahan. Walang ibinigay na pagtataya sa halaga, pagsusuri sa nawalang ani o iskedyul ng pagkukumpuni para sa mga apektadong bukid, lugar ng aquaculture o kanal.

Nanganib ang mga Panangga sa Ilog at Inilikas ang mga Pamilya

Dalawang insidente ang naitala sa sistema ng mga pilapil. Sa Ninh Binh, naapektuhan ng pagguho ang isang bahagi ng pilapil sa kaliwang pampang ng Ilog Day. Sa Hanoi, umapaw ang tubig sa ibabaw ng 1.4 kilometro ng mga pilapil at pampang sa mga bayan ng Xuan Mai at Kieu Phu. Kumilos ang mga lokal na awtoridad upang tugunan ang dalawang insidente.

Nangangahulugan ang pag-apaw na tumaas ang tubig lampas sa harang at umagos sa ibabaw nito. Naiiba ito sa kumpirmadong pagkasira ng pilapil, kung saan nagkakabutas o nabubuksan ang estruktura. Iniulat ng pagsusuri ang pag-apaw sa Hanoi at pagguho sa Ninh Binh, ngunit hindi sinabi na nagkaroon ng pagkasira ng pilapil sa alinmang lugar.

Sa kahabaan ng Ilog Bui sa timog-kanluran ng Hanoi, naputol ang daan palabas ng dose-dosenang kabahayan dahil sa mapanganib na taas ng tubig. Inilikas ng mga awtoridad ang 150 pamilya, na binubuo ng mahigit 500 katao, mula sa mga lugar na nanganganib bahain. Tinutukoy ng bilang ng mga inilikas ang isang operasyong pagtugon; hindi ito kabuuang bilang ng lahat ng napalikas sa mga apektadong lalawigan.

Ipinatupad ng mga lokal na awtoridad ang mga plano sa pagtugon sa sakuna at paghahanap at pagsagip. Sa Thanh Hoa, pinakilos ang mahigit 29,000 opisyal at sundalo para sa emerhensiyang tulong. Hindi ibinigay sa mga ulat ang detalye ng kanilang mga tungkulin o kabuuang bilang ng mga residenteng natulungan.

Pagsasara ng mga Kalsada, Pagsuspinde ng mga Tren at Pagkagambala sa mga Paaralan

Hinarangan ng pagguho ng lupa sa 11 lugar ang mga pambansa at panlalawigang kalsada, kabilang ang apat na lugar sa National Highway 15C at tatlo sa National Highway 217. Binaha naman ang 30 iba pang lugar, na nagdulot ng pagsisikip ng trapiko. Bilang ito ng mga apektadong lugar, hindi sukat ng kabuuang haba ng mga kalsadang isinara.

Lumubog nang humigit-kumulang isang metro ang riles sa pagitan ng Bim Son at Do Len sa rutang Hanoi-Ho Chi Minh City. Isinakay sa mga sasakyan sa kalsada ang mga pasahero upang lampasan ang apektadong bahagi, at sinuspinde ang ilang biyahe ng tren noong Setyembre 17 at 18. Walang iniulat na kumpirmadong petsa kung kailan ganap na maibabalik sa normal ang serbisyo.

Nagbigay ng alternatibo sa binahang bahagi ng riles ang paglipat sa mga sasakyan sa kalsada, ngunit naapektuhan din ng mga pagguho ng lupa at naipong tubig ang mas malawak na network ng mga kalsada. Hindi tinukoy sa mga ulat kung aling mga ruta ang ginamit o kung ilang pasahero ang naantala.

Sa ilang lansangan sa Hanoi, umabot sa isang metro ang taas ng tubig-baha at nagambala ang trapiko sa sentro ng lungsod. Lumipat sa online na klase ang ilang paaralan o binigyan ng pahinga ang mga estudyante noong Setyembre 17. Hiwalay dito, nagtala ang pagsusuri sa sakuna ng 15 binahang paaralan sa mga apektadong lokalidad, ngunit hindi tinukoy ang mga ito o kung kailan muling magbubukas.

Umabot sa Labas ng mga Pinakamatinding Apektadong Lalawigan ang mga Bagong Babala

Inatasan ng National Steering Committee for Civil Defence ang mga ministeryo, sektor at lokal na awtoridad na subaybayan ang malakas na ulan, pagbaha ng mga ilog, biglaang pagbaha at pagguho ng lupa, lalo na sa Hanoi, Ninh Binh, Thanh Hoa at Phu Tho. Hiniling nito ang agarang pagsasaayos ng mga pinsala habang ipinagpapatuloy ang mga pag-iingat.

Inatasan ang mga awtoridad na subaybayan ang taas ng tubig sa mga ilog, paigtingin ang mga babala tungkol sa mabilis na pagtaas ng tubig at malalim na pagbaha, at ilikas ang mga tao mula sa mga lugar na lantad sa baha o pagguho ng lupa. Inatasan din silang magpanatili ng mga tauhan sa tungkulin nang tuluy-tuloy upang mapag-ugnay ang impormasyon at mga hakbang sa pagtugon.

Nagbabala rin ang National Centre for Hydro-Meteorological Forecasting tungkol sa ulan sa Dak Lak at Khanh Hoa hanggang 23:30 noong Setyembre 17. Tinataya nito ang 20 hanggang 50 milimetro ng ulan, na mahigit 80 milimetro sa ilang lugar, at nagbabala sa biglaang pagbaha sa maliliit na ilog at sapa at pagguho ng lupa sa matatarik na dalisdis.

Mabilis tumaas ang tubig sa maliliit na daluyan kapag nagkaroon ng biglaang pagbaha, kaya mas kaunti ang oras para lumikas kumpara sa mas mabagal na pag-apaw ng mga ilog. Hinimok ng ahensiya ng pagtataya ang mga awtoridad na muling suriin ang mga lugar na nanganganib at ang mga posibleng sagabal sa daloy ng tubig. Sa isa pang pagtataya, inaasahang uulan pa mula Thanh Hoa hanggang Hue hanggang sa katapusan ng linggo, at posibleng lumampas sa 100 milimetro ang ulan sa ilang lugar.

Kabilang sa Mas Malawak na Pagtataya ang mga Bagyo at Kakulangan sa Tubig

Ayon sa hiwalay na ulat hinggil sa mga pahayag ng pamahalaan, umabot sa 63 ang mga namatay o nawawala sa mga sakuna sa Vietnam noong 2026, at nasa 2.2 trilyong dong, o humigit-kumulang S$108 milyon, ang pinsala. Sinabi rin nitong bumaba nang 84.9 porsiyento ang pagkalugi sa pananalapi kumpara sa kaparehong panahon noong 2025. Pambansang bilang ito para sa maraming sakuna, hindi gastos o bilang ng mga nasawi sa pagbaha noong Setyembre.

Kasunod ito ng isang taon ng paulit-ulit na bagyo at pagbaha. Nagdala ng malakas na ulan ang Tropical Storm Wipha noong Hulyo 2025, na sinundan ng baha at pagguho ng lupa noong Tropical Storm Kajiki sa Agosto. Hindi bababa sa 26 katao ang namatay nang manalasa ang Typhoon Bualoi noong Setyembre. Naranasan naman ng Hue, Hoi An at malaking bahagi ng hilagang Vietnam ang pagbaha noong Oktubre.

Ayon sa pagtataya, aabot sa lima pang bagyo ang maaaring dumaan sa baybayin ng Vietnam sa natitirang bahagi ng 2026, at isa o dalawa rito ang posibleng tumama sa kalupaan. Tinataya rin nitong maaaring magpababa ang El Nino ng 10 hanggang 50 porsiyento sa dami ng ulan sa gitna at timog Vietnam sa bandang huling bahagi ng taong iyon, na posibleng makaapekto sa humigit-kumulang 350,000 ektarya ng palayan sa Mekong Delta. Inaasahan din ang matinding kakulangan sa tubig sa gitnang kabundukan, isang mahalagang rehiyon ng pagtatanim ng kape.

Padron ng pag-init sa tropikal na Karagatang Pasipiko ang El Nino na maaaring magbago sa dami ng ulan sa malalayong lugar. Hindi nangangahulugan ang pagtataya ng mas kaunting pana-panahong ulan na hindi magkakaroon ng magkakahiwalay na yugto ng matinding pag-ulan. Nanatiling pangunahing gawain ang paglilikas at pagsasaayos ng mga pinsala sa mga binahang lugar, habang inilalarawan naman sa mas malawak na pagtataya ang mga panganib sa suplay ng tubig at pagsasaka sa susunod na bahagi ng taon. Walang iniulat na pinagsama-samang halaga ng pagsasaayos, kumpletong iskedyul ng muling pagbubukas o pinal na bilang ng mga nasawi na pinagkasunduan.

Mahahalagang Punto

• Nagtala ang pagsusuri noong Setyembre 17 ng 16,310 bahay na binaha, at humigit-kumulang 81 porsiyento ng mga ito ay nasa Thanh Hoa at Ninh Binh.
• Tatlong nasawi sa pagguho ng lupa sa Phu Tho ang inilista sa opisyal na pagsusuri; iniulat naman sa sumunod na salaysay ang hindi bababa sa apat na nasawi, kabilang ang isang estudyante sa Hanoi.
• Umabot sa 24,671 ektarya ang naitalang pinsala sa mga pananim, at naapektuhan din ang 1,175.62 ektarya ng aquaculture.
• Hinarangan ng pagguho ng lupa sa 11 lugar ang mga kalsada, habang binaha ang 30 iba pang lugar at sinuspinde ang ilang biyahe ng tren.
• Inilikas ng mga awtoridad ang mahigit 500 katao malapit sa Ilog Bui at pinakilos ang mahigit 29,000 opisyal at sundalo sa Thanh Hoa.
• Saklaw ng mga babala sa karagdagang pag-ulan ang Dak Lak, Khanh Hoa at ang lugar mula Thanh Hoa hanggang Hue.