Sinusubok ng pondo para sa depensa ng Taiwan at pagsusuri sa armas ng US ang mga pagsisikap na pigilan ang China

Bagong pondo, habang hindi pa nareresolba ang mga desisyon sa armas

Inaprubahan ng Taiwan noong Mayo 2026 ang badyet na $24.8 bilyon para sa pagbili ng armas, ngunit hindi pa rin naipapasa ng lehislatura nito ang taunang badyet para sa depensa pagsapit ng Hunyo 18. Sa Washington, naglaan ang Kongreso ng $1 bilyon para sa Taiwan Security Cooperation Initiative at $300 milyon na mga grant para sa pagpopondong militar sa taong piskal 2026, habang nanatili namang sinusuri ang hiwalay na planong paketeng pagbebenta ng armas na nagkakahalaga ng $14 bilyon.

Nasa sentro ng isang mahirap na usapin sa patakaran ang mga desisyong ito: paano palalakasin ang depensa ng Taiwan laban sa China nang hindi pinasisiklab ang mismong digmaang nilalayong pigilan ng tulong. Inilalarawan sa ulat sa depensa ng Taiwan ng Congressional Research Service, na in-update noong Hunyo 18, 2026, ang tumitinding panggigipit militar ng China kasabay ng mga pagtatalo tungkol sa paggasta ng Taiwan, mga pagpili nito sa armas at lawak ng posibleng pakikialam ng Amerika.

Higit pa sa isang pagsalakay ang nakataya. Madalas magsagawa ang People's Liberation Army ng China, o PLA, ng mga pagpapatrolya, ehersisyo, operasyong cyber at iba pang aktibidad na naglalayong gipitin ang Taiwan nang walang hayagang digmaan. Nagpapataw ng gastos sa mga puwersa ng Taiwan ang mga operasyong ito habang sinusubok ang tibay ng imprastraktura at lipunan nito.

Demokrasya ang Taiwan na may 23.3 milyong mamamayan at pormal na tinatawag ang sarili nitong Republic of China. Inaangkin ng People's Republic of China ang isla ngunit hindi pa ito kailanman napamahalaan. Sinasabi ng Beijing na mas nais nito ang mapayapang pagkakaisa, ngunit nakalaan dito ang karapatang gumamit ng puwersa.

Hindi inilalarawan sa pinakabagong pagtatasa ng CRS na tiyak na mangyayari ang isang pag-atake. Inihihiwalay nito ang kakayahang militar sa layuning pampulitika at inilalarawan ang ilang posibleng kampanya, mula sa mga pag-atake ng missile at pagharang hanggang sa amphibious invasion. Mahalaga ang pagkakaibang ito sa pag-unawa sa mga paghahandang militar ng China at sa iskedyul ng paghahatid ng mga armas ng Amerika.

Usapin sa saklaw at pangangasiwa ang pagtatalo sa badyet ng Taiwan

Tumaas nang humigit-kumulang 7.5% ang badyet sa depensa ng Taiwan mula 2024 hanggang 2025. Sinabi ni Pangulong Lai Ching-te na balak niyang itaas sa humigit-kumulang 3.3% ng gross domestic product ang paggasta sa depensa sa 2026. Itinakda ng naunang naiulat na plano sa humigit-kumulang $31 bilyon ang paggasta para sa taong iyon, ngunit iba ang intensiyong gumastos sa taunang badyet na naipasa na.

Inaprubahan ng desisyon ng lehislatura noong Mayo ang $24.8 bilyon sa loob ng walong taon para sa pagbili ng mga armas mula sa Estados Unidos. Mas mababa nang 38% ang halagang ito sa panukala ng ehekutibo, na kinabibilangan din ng pagpapaunlad at pagbili ng mga armas sa loob ng bansa. Batay sa mga bilugang bilang, katumbas ang inaprubahang badyet ng 62% ng panukalang nagkakahalaga ng humigit-kumulang $40 bilyon, kaya nasa $15.2 bilyon ang diperensiya.

Kapwa nagpahayag ng suporta ang dalawang nangungunang partidong pampulitika para sa mas malaking pamumuhunan sa depensa. Ang pinagtatalunan nila ay kung ano ang dapat pondohan sa pamamagitan ng espesyal na badyet at kung ano ang dapat isama sa taunang badyet. Iginiit ng mga mambabatas ng oposisyon na dapat dumaan sa taunang alokasyon ang pagpapaunlad at pagbili sa loob ng bansa upang mapasailalim ang mga ito sa mas mahigpit na pagsusuri.

Ayon sa mga ulat, iminungkahi ng oposisyon na ilagay sa taunang badyet sa depensa ang diperensiya. Itinatala ng CRS na nais ng mga mambabatas na dumaan sa prosesong iyon ang paggasta sa loob ng bansa, ngunit hindi nito pinatutunayang naibalik na ang buong diperensiya. Hindi pa naipapasa ang taunang badyet pagsapit ng Hunyo 18. Awtomatikong ginagamit ng mga tuntunin ng Taiwan ang badyet ng nakaraang taon kapag hindi naaprubahan ang bagong taunang badyet.

Magkaibang pangako ang tulong ng Amerika at pagbebenta ng armas

Inilalarawan ng mga bilang ng pondo ng US ang ilang magkakaibang daluyan, hindi iisang pondong para sa mga armas na naihatid na. Karaniwang bumibili ang Taiwan ng kagamitang Amerikano sa pamamagitan ng pamahalaan ng US sa ilalim ng Foreign Military Sales, o FMS. Nagbibigay naman ang Foreign Military Financing, o FMF, ng mga grant o pautang na makatutulong pambayad sa mga biniling ito. Pinahihintulutan ng Presidential Drawdown Authority ang direktang paglilipat ng mga kagamitang nasa imbentaryo na ng depensa ng US.

Pinahintulutan ng National Defense Authorization Act for Fiscal Year 2026, Public Law 119-60, ang $1 bilyon para sa Taiwan Security Cooperation Initiative. Pagkatapos, inilaan ng Consolidated Appropriations Act, 2026, Public Law 119-75, ang pondong ito at nagbigay pa ng $300 milyon na mga grant sa ilalim ng FMF para sa Taiwan. Nagbibigay ng pahintulot para sa isang programa ang awtorisasyon; naglalaan naman ng pondo ang appropriations.

Umiiral din ang pagkakaibang ito sa naunang batas. Ipinaliliwanag sa ulat ng Kongreso sa depensa ng Taiwan ng CRS, na in-update noong Mayo 10, 2024, na pinahintulutan ng Taiwan Enhanced Resilience Act ang hanggang $2 bilyon taun-taon na mga grant sa ilalim ng FMF at hanggang $2 bilyon taun-taon na direktang pautang at garantiya sa pautang hanggang taong piskal 2027. Hindi nangangahulugang ibinigay ng Kongreso ang buong halaga bawat taon ang mga limitasyong ito.

Naglaan ang batas sa paglalaan ng pondo noong 2024 ng hindi bababa sa $300 milyon sa ilalim ng FMF para sa Taiwan. Nagbigay naman ang hiwalay na batas pang-emerhensiya ng $2 bilyon sa FMF para sa mas malawak na rehiyon ng Indo-Pacific, kung saan maaaring maging benepisyaryo ang Taiwan, sa halip na italaga ang buong halaga rito. Naglaan din ito ng $1.9 bilyon para palitan ang mga kagamitang mula sa imbentaryo ng US na inilipat sa ilalim ng drawdown authority at para bayaran ang mga kaugnay na serbisyo, kabilang ang ilang tulong sa mga bansang sumusuporta sa Taiwan sa kahilingan ng Washington.

Pagsapit ng Hunyo 2026, inanunsyo ng sangay ehekutibo ang tatlong pakete ng drawdown para sa Taiwan na nagkakahalaga ng kabuuang $1.5 bilyon. Tumutukoy ang kabuuang ito sa inanunsyong tulong, hindi sa beripikadong imbentaryo ng mga kagamitang natanggap at handa nang gamitin.

Magkakaiba ang opisyal na paglalarawan sa paketeng nagkakahalaga ng $14 bilyon

Nag-abiso ang State Department sa Kongreso tungkol sa posibleng FMS para sa Taiwan na nagkakahalaga ng mahigit $39 bilyon mula 2015. May kabuuang $11.1 bilyon ang walong abiso noong Disyembre 17, 2025, ang pinakamalaking pangkat ng mga abiso para sa Taiwan hanggang sa panahong iyon. Bahagi lamang ng proseso ng pagbebenta ang abiso; hindi ito kumpirmasyong dumating na ang mga kagamitan.

Naging sentro ng usapan ang isa pang planong paketeng nagkakahalaga ng $14 bilyon bago ang summit nina Pangulong Donald Trump at lider ng China na si Xi Jinping sa Beijing noong Mayo 14 at 15, 2026. Hinimok ng walong senador ng US si Trump na pormal na ipagbigay-alam ang pagbebenta, at sinabing naibigay na ng Kongreso ang paunang pag-apruba.

Sinabi ni Trump habang nagaganap at kaagad pagkaraang matapos ang summit na tinalakay niya kay Xi ang posibleng pagbebenta at ipinagpapaliban niya ito. Ganito inilarawan ng pangulo ang papel ng pagbebenta sa negosasyon:

isang napakahusay na baraha sa negosasyon para sa amin, sa totoo lang.

Nagbigay kalaunan ng magkakaibang paglalarawan ang iba pang opisyal ng administrasyon. Sinabi ni Acting Secretary of the Navy Hung Cao sa mga mambabatas na naglalaan ng pondo sa Senado noong Mayo 21 na ipinagpapahinto ng Estados Unidos ang FMS para sa Taiwan upang maingatan ang mga kagamitang pandigma na kailangan para sa Operation Epic Fury. Sinabi naman ni Secretary of State Marco Rubio sa mga mambabatas na naglalaan ng pondo sa Senado noong Hunyo 3 na hindi ipinahinto ang posibleng pagbebenta kundi sinusuri ito.

Nag-iwan ng kawalang-katiyakan ang mga pahayag na ito tungkol sa katayuan ng pakete at sa mga dahilang nagtatakda sa tiyempo nito. Walang pinal na desisyon o petsa para sa pormal na abiso sa update ng CRS noong Hunyo 18.

Ang pagkakasunod-sunod ng mga desisyon

Ipinakikita ng pagkakasunod-sunod na magkakahiwalay ang mga hakbang sa suporta ng lehislatura, mga abiso ng pagbebenta at mga desisyon ng ehekutibo. Hindi awtomatikong nagpasya ang pag-apruba ng Taiwan sa badyet sa naging pasya ng Washington tungkol sa susunod na pakete.

• Huling bahagi ng 2022: Nagbukas ang Taiwan Enhanced Resilience Act ng mga bagong daluyan ng pagpopondong militar at drawdown para sa Taiwan.
• Hulyo 2023: Nag-abiso ang administrasyong Biden sa Kongreso tungkol sa planong paglilipat ng kagamitang nagkakahalaga ng $345 milyon sa ilalim ng drawdown.
• 2024: Pinalawig ng Taiwan mula apat na buwan tungo sa isang taon ang sapilitang serbisyo militar para sa mga lalaki, habang naglaan ang batas ng US ng karagdagang mga daluyan ng tulong.
• Disyembre 17, 2025: Naglabas ang State Department ng walong abiso ng pagbebenta ng armas sa Taiwan na nagkakahalaga ng kabuuang $11.1 bilyon.
• Mayo 2026: Inaprubahan ng lehislatura ng Taiwan ang espesyal na badyet na $24.8 bilyon para sa pagbili ng armas.
• Mayo 14 at 15, 2026: Tinalakay nina Trump at Xi ang posibleng pagbebenta ng armas sa Taiwan sa kanilang summit sa Beijing.
• Mayo 21 at Hunyo 3, 2026: Magkaiba ang naging paglalarawan nina Cao at Rubio kung ipinahinto o sinusuri ang pagbebenta.
• Hunyo 18, 2026: Iniulat ng CRS na hindi pa naipapasa ang taunang badyet sa depensa ng Taiwan.

Magkakahiwalay samakatuwid ang mga susunod na hakbang: paglutas sa mga taunang alokasyon ng Taiwan, pagpapasya sa planong pakete ng pagbebenta ng US at aktuwal na paghahatid ng inanunsyong tulong bilang mga kagamitan at sinanay na yunit. Walang tinukoy na mga takdang petsa para sa mga desisyong ito sa ulat noong Hunyo 18.

Pinahahaba ng mga pagkaantala sa paghahatid ang iskedyul ng pagpigil sa digmaan

Ayon sa mga ulat, naghihintay pa ang Taiwan ng mahigit $20 bilyong halaga ng paghahatid ng armas mula sa US noong Agosto 2024. Tantiya ito noon sa naipong mga hindi pa naihahatid, hindi sukat ng naipon pagsapit ng Hunyo 2026. Ayon sa mga ulat, umaabot sa dalawa hanggang limang taon ang karaniwang pagitan ng pagbili at paghahatid.

Inilista sa ulat noong 2024 ang 66 na mas bagong F-16 fighter na inaasahang darating pagsapit ng 2026, bukod pa sa mahigit 140 F-16 na ginagamit na ng Taiwan. Binanggit din dito ang mga hindi pa naihahatid na binili: mahigit 100 tangkeng Abrams, 11 HIMARS rocket system, 100 Harpoon missile system, 250 Stinger missile system, ilang daang Javelin missile at apat na Reaper drone. Hindi dapat ituring ang mga bilang na ito bilang kasalukuyang talaan ng mga naihatid na kagamitan.

Tinutukoy ng naunang ulat ng CRS ang mga pagkaantala at iba pang balakid sa proseso ng FMS bilang mga ikinababahala ng Kongreso. Ipinaliliwanag din nito na ipinakita ng digmaan ng Russia sa Ukraine kung gaano kabilis maubos sa labanan ang mga kagamitang ibinibigay ng Amerika. Idinagdag sa testimonya ni Cao noong Mayo 2026 ang hiwalay at kasalukuyang pangamba tungkol sa magkatunggaling pangangailangan ng US sa mga kagamitang pandigma.

Samakatuwid, higit pa sa halaga ng anunsyo ang dapat suriin sa praktika. Kailangang maihatid ang mga kagamitan sa Taiwan, masanay ang mga tauhan at masuportahan ang mga sistema. Nagbibigay ng access sa mga kagamitang nasa imbentaryo na ang drawdown authority, ngunit hindi sapat ang mga inanunsyong paglilipat para patunayan ang kahandaan.

Hindi petsa ng pagsalakay ang palatandaan sa 2027

Ilang dekada nang nagpapaunlad ang PLA ng mga kakayahan para sa mga operasyong militar laban sa Taiwan. Ayon sa CRS, tinataya ng ilang tagamasid na kaya na nito ngayon, o malapit na nitong kayanin, ang mga kampanyang gaya ng pag-atake ng missile, pagsakop sa mas maliliit na isla, pagharang at pagsalakay sa pangunahing isla ng Taiwan. Magkakaiba ang antas ng panganib at paghahandang kailangan sa mga operasyong ito.

Ang amphibious invasion ang pinakamapanganib na kampanya. Kailangang tumawid ng mga puwersang Tsino sa Strait, magtatag ng tulay-ulo sa baybayin at sumulong sa kabundukan at mataong mga lugar bago nila makontrol ang isla. Humigit-kumulang 70 nautical mile ang lapad ng Strait sa pinakamakitid na bahagi nito, at dagdag na hamon ang pabagu-bagong panahon ayon sa panahon ng taon.

Ipinaliwanag ni William Burns, na noon ay direktor ng Central Intelligence Agency, noong 2023 ang pagkakaiba ng kahandaan at ng desisyong umatake:

na maging handa pagsapit ng 2027 para matagumpay na maisagawa ang isang pagsalakay. Hindi ito nangangahulugang nagpasya siyang sumalakay sa 2027 o sa alinmang taon. Ngunit paalala ito sa bigat ng kanyang pagtutuon at ambisyon.

Ayon sa CRS, pinagtatalunan ng mga tagamasid kung maaabot ng PLA ang layuning ito sa kakayahan at kung pipiliin nga ni Xi ang gayong mapanganib na operasyon. Inilarawan din sa mga naunang ulat ang mga pagtatasa ng depensa ng US na hindi pa kayang matagumpay na magsagawa ng China ng amphibious assault kung makikialam ang US. Mas mahirap na senaryo ito kaysa sa operasyong laban lamang sa Taiwan, at hindi dapat unawain bilang pangkalahatang konklusyon tungkol sa lahat ng posibleng kampanya ng China.

Hinuhubog ng panggigipit nang hindi nagdidigmaan ang mga pagpili ng Taiwan sa armas

Ang mga aktibidad ng China sa gray zone ay mga mapamilit na pagkilos na nananatili sa ibaba ng hangganan ng hayagang labanan. Kabilang sa talaan ng CRS ang malalaking ehersisyo, halos araw-araw na pagpapatrolya, paglipad ng mga unmanned combat aircraft sa paligid ng Taiwan, mga operasyong cyber, mas aktibong pagpapatupad ng batas malapit sa mga islang pinamamahalaan ng Taiwan, disimpormasyon at pakikialam sa politika.

Naitala sa ulat ng CRS noong Mayo 2024 ang halos 1,500 paglipad ng sasakyang panghimpapawid ng PLA na tumawid sa di-pormal na median line ng Strait mula Mayo 2022. Bihira ang gayong mga pagtawid noon. Ipinaliwanag nito na maaaring mahirapan nang higit na matukoy kung karaniwang panggigipit lang o paghahanda sa pag-atake ang mga palagiang operasyong malapit sa Taiwan, habang umuubos ang mga ito ng pondo sa pagpapanatili at nagbibigay sa mga puwersang Tsino ng pagkakataong magsanay at mangalap ng intelihensiya.

Matapos bumisita sa Taiwan noong 2022 si Nancy Pelosi, na noo'y Speaker ng Kapulungan ng mga Kinatawan, pinalawak ng PLA ang mga operasyon malapit sa isla. Ayon sa ulat noong Hunyo 2026, nagpapatuloy ang pattern na nabuo pagkatapos nito. Itinatala nito ang paglala ng mga hakbang ng China kasunod ng ilang suporta at matataas na antas ng pakikipag-ugnayan ng Amerika, ngunit hindi nito pinatutunayang tiyak na nagdudulot ng digmaan ang gayong suporta.

Bahagyang ipinapaliwanag ng panggigipit na ito ang pagtatalo sa Taiwan tungkol sa mga armas. Pinaboran ng sunud-sunod na administrasyon ng US ang estratehiyang asymmetric: paggamit ng medyo maliliit, murang at magkakahiwalay na armas, gaya ng mga missile laban sa mga barko at minang pandagat, upang pahirapan ang pagsalakay. Ikinakatuwiran ng ilang kasapi ng institusyon ng depensa ng Taiwan na kailangan pa rin ang mga fighter aircraft at malalaking barkong pandigma upang tumugon sa pamimilit na hindi umaabot sa pagsalakay. Nakaaapekto sa dalawang panig ang kawalang-katiyakan kung tutulong ang mga puwersang Amerikano sa Taiwan at kung gaano katagal ang tulong.

Nakasalalay sa mga tao at mahahalagang serbisyo ang kahandaan

Nagsimula pa bago ang pinakabagong espesyal na badyet ang paglaki ng paggasta ng Taiwan. Ayon sa ulat ng CRS noong Mayo 2024, tumaas ang paggasta sa depensa mula 2% ng GDP noong 2019 tungo sa 2.5% noong 2023, o pagtaas na 0.5 percentage point. Kung makakamit, mas mataas nang 0.8 percentage point sa antas noong 2023 ang iminungkahing 3.3% para sa 2026. Sinusukat ng mga bahaging ito ng GDP ang paggasta kaugnay ng laki ng ekonomiya, hindi ang taunang paglago ng badyet.

Pinalawig ng Taiwan mula apat na buwan tungo sa isang taon ang sapilitang serbisyo militar para sa mga lalaki noong 2024 at nagtatag ng ahensiya para sa mobilisasyon sa depensa noong 2022 upang palakasin ang mga reserba at kahandaang sibilyan. Gayunman, tinutukoy pa rin sa ulat noong Hunyo 2026 ang mga problema sa pangangalap, pagsasanay at pagpapanatili ng mga tauhan.

Kabilang sa kooperasyong Amerikano ang mga diyalogong militar, pagpaplano at pagsasanay sa Taiwan at Estados Unidos. Inilalarawan sa naunang ulat ng CRS ang pagsasanay ng mga piloto ng F-16 sa Luke Air Force Base sa Arizona at binabanggit ang pagsasanay kasama ang ilang National Guard ng US. Nagtala ang ulat ng Department of Defense ng 41 tauhang militar ng US na nakatalaga sa Taiwan noong Disyembre 2023; lumang bilang ito, hindi kasalukuyang bilang ng mga puwersa.

Bahagi rin ng kahandaang pandepensa ang enerhiya, pagkain, tubig at komunikasyon. Tinutukoy ng CRS ang kahinaan sa mga panlabas na pagkaantala, kabilang ang mga pag-atake sa imprastraktura ng internet at mga kable sa ilalim ng dagat. Hindi kayang tugunan ng pagbili ng armas lamang ang mga kahinaang ito, lalo na sa isang pagharang na maaaring pumutol sa suplay nang walang agarang pagdaong ng mga puwersa.

Hindi ginagarantiyahan ng legal na pangako ang pakikialam

Nakasaad sa Taiwan Relations Act ng 1979 na patakaran ng US ang pagbibigay ng mga kagamitang pandepensa at serbisyo upang mapanatili ng Taiwan ang sapat na kakayahang pandepensa. Inaatasan din nito ang Estados Unidos na panatilihin ang kakayahang labanan ang puwersa o pamimilit na nagbabanta sa seguridad o sistemang panlipunan at pang-ekonomiya ng mga mamamayan ng Taiwan. Hindi nito inaatasan ang mga puwersang Amerikano na ipagtanggol ang Taiwan.

Batayan ng strategic ambiguity, o kawalan ng tiyak na pampublikong pangako tungkol sa pakikialam ng US sakaling salakayin ng China, ang pagkakaibang ito. Ikinakatuwiran ng mga nagsusulong ng pormal na pangako na palalakasin nito ang pagpigil sa digmaan. Sinasabi naman ng mga sumusuporta sa kalabuan na hinihikayat nito ang pagpipigil sa Beijing at Taipei habang binibigyan ang Taiwan ng dahilan upang mamuhunan sa sarili nitong depensa. Kabilang din sa Six Assurances ng administrasyong Reagan ang walang napagkasunduang petsa para wakasan ang pagbebenta ng armas ng Amerika.

Lalampas nang malaki sa Strait ang mga magiging epekto ng isang digmaan. Tinataya noong 2024 na mahigit kalahati ng produksyon ng semiconductor sa buong mundo ay nagmumula sa Taiwan, kabilang ang halos siyam sa bawat sampung pinakasulong na chip. Ayon sa mga iniulat na tantiya, maaaring umabot sa $10 trilyon ang pinsala sa pandaigdigang ekonomiya mula sa pagharang o digmaan. Mga pagtataya ito, hindi prediksiyong tiyak na mangyayari.

Hindi rin tiyak kung hanggang saan makikilahok ang mga kaalyado. Tinukoy sa pagtatasa noong 2023 ng isang independiyenteng task force ang Japan bilang pinakamahalaga at posibleng handang kaalyado sa isang tunggalian sa Taiwan, ngunit hindi pangako ng pakikialam ang pagtatasa. Nananatiling pangunahing di-tiyak kung paano magsasama-sama sa isang aktuwal na krisis ang mga pag-apruba sa badyet, paghahatid ng armas, kahandaang militar at mga desisyong pampulitika.

Mahahalagang Punto

• Inaprubahan ng Taiwan ang $24.8 bilyon sa loob ng walong taon para sa pagbili ng armas mula sa US, 38% na mas mababa sa panukala ng ehekutibo.
• Hindi pa naipapasa ang taunang badyet sa depensa para sa 2026 pagsapit ng Hunyo 18, kaya badyet ng nakaraang taon ang awtomatikong ginagamit.
• Naglaan ang mga appropriations ng US para sa taong piskal 2026 ng $1 bilyon para sa Taiwan Security Cooperation Initiative at $300 milyon na mga grant sa ilalim ng FMF.
• Walang petsa ng pinal na desisyon para sa planong paketeng pagbebenta ng armas na $14 bilyon sa pinakabagong ulat ng CRS.
• Tumutukoy sa kakayahang militar, hindi sa kumpirmadong desisyong sumalakay, ang layunin ng kahandaan ng PLA para sa 2027.
• Pinahihirap ng pamimilit ng China, pagkaantala sa paghahatid ng armas, kakulangan ng tauhan at kahinaan ng imprastraktura ang paghahanda ng Taiwan sa depensa.
• Sinusuportahan ng Taiwan Relations Act ang depensa ng Taiwan ngunit hindi nito inaatasan ang militar ng US na makialam.