Sinimulan ng Yangon ang Apat na Oras na Salit-salitang Suplay ng Kuryente sa Gitna ng Tumitinding Init at Pangamba sa Suplay

Binabago ng nakatakdang pagkawala ng kuryente ang pang-araw-araw na suplay sa Yangon

Sinimulan na ng Yangon ang nakatakdang salit-salitang suplay ng kuryente, kung saan hinati ang lungsod sa Group A at Group B habang sinisikap ng mga awtoridad na itugma ang demand sa limitadong produksiyon ng kuryente. Ayon sa inanunsiyong plano, apat na oras na sunod-sunod na nakatatanggap ng kuryente ang bawat grupo sa maghapon. Maaaring baguhin ang iskedyul depende sa produksiyon ng kuryente at kondisyon ng grid.

Nagkabisa ang salit-salitang suplay noong Oktubre 5. Sa Yangon, nakatakdang makatanggap ng kuryente ang dalawang grupo sa magdamag, mula 9 p.m. hanggang 5 a.m. Sa mga oras ng araw, mula 5 a.m. hanggang 9 p.m., salitan ang suplay sa mga grupo. Sinabi ng Yangon Electricity Supply Corporation na maaaring baguhin ang aktuwal na mga oras ng suplay habang nagbabago ang mga kondisyon.

Bahagi ang kaayusang ito ng mas malawak na planong pamamahala sa karga ng kuryente na inanunsiyo ng Ministry of Electricity and Energy. Ayon sa mga awtoridad, pinalaki ng di-pangkaraniwang mataas na temperatura na kaugnay ng matitinding kondisyon ng El Niño ang paggamit ng kuryente, habang nadaragdagan ang presyur dahil sa pangamba sa antas ng tubig sa mga imbakan ng hydroelectric dam sa pagsisimula ng tagtuyot.

Hindi pare-parehong saklaw ng kaayusan ang lahat ng kostumer. Ayon sa YESC, magpapatuloy ang suplay ng kuryente sa lahat ng oras sa mga sonang industriyal, mga negosyong nasa Myaungtagar Industrial Zone na gumagamit ng kuryenteng mula sa liquefied natural gas, at mahahalagang kagawaran ng pamahalaan. Sa ibang bahagi ng Rehiyon ng Yangon, nakatakdang magkaroon ng salit-salitang suplay sa araw ang mga silangan, kanluran, timog at hilagang lugar, habang walang load shedding sa gabi ayon sa inanunsiyong iskedyul.

Bakit nagrarasyon ng kuryente ngayon?

Tumataas ang demand sa kuryente kapag gumagamit ng mga bentilador at air conditioner ang mga sambahayan at negosyo sa mainit na panahon. Kapag lumampas ang konsumo sa kayang maaasahang ihatid ng mga planta ng kuryente at transmission network, maaaring magrasyon ng suplay ang mga kompanya ng kuryente upang mabawasan ang bigat sa sistema. Load management ang tawag sa nakaplanong pagbawas na ito sa demand.

Ayon sa ministeryo, layunin ng salit-salitang suplay na mapanatili ang konsumo ng kuryente sa antas na kayang tugunan ng magagamit na kapasidad ng produksiyon at mabawasan ang panganib ng mas malawakang pagkasira ng sistema. Maaaring mapilitang magsara ang mga yunit na lumilikha ng kuryente o magkaroon ng aberya sa mga high-voltage transmission line kapag nagkaroon ng biglaang kawalan ng balanse. Sa malubhang insidente, maaaring kumalat ang mga problema sa magkakaugnay na bahagi ng grid at magdulot ng malawakang pagkawala ng kuryente.

Malaki ang pag-asa ng Myanmar sa hydroelectric power, na gumagamit ng naimbak o umaagos na tubig upang lumikha ng kuryente. Karaniwang nadaragdagan ang tubig sa mga imbakan dahil sa ulan ng tag-ulan, ngunit mula Oktubre hanggang Mayo ang karaniwang tagtuyot. Nagbabala ang ministeryo na maaaring bumaba ang antas ng tubig sa mga imbakan ng hydroelectric dam sa mga susunod na buwan, kaya kailangang maingat na pamahalaan ang nakaimbak na tubig.

Ang El Niño ay isang likas na padron ng klima na paulit-ulit na nagaganap at iniuugnay sa di-pangkaraniwang pag-init ng tubig sa ibabaw ng gitna at silangang bahagi ng tropikal na Karagatang Pasipiko. Maaari nitong baguhin ang mga padron ng ulan at temperatura sa mga lugar na malayo sa Pasipiko. Inilalarawan sa mga pagtataya at opisyal na babalang binanggit sa mga sanggunian ang paparating na panahon bilang di-pangkaraniwang mainit. Nagbabala rin ang mga opisyal ng panahon sa Myanmar tungkol sa posibleng di-pangkaraniwang pag-ulan, bagyo, tagtuyot at kakulangan sa inuming tubig. Nag-iiba-iba ang epekto ng panahon ayon sa lugar at panahon ng taon, kaya isinasaalang-alang sa plano sa kuryente kapwa ang agarang pagtaas ng demand dahil sa init at ang pangamba sa produksiyon sa hinaharap.

Ano ang ibig sabihin ng iskedyul para sa mga residente?

Para sa mga sambahayan, maaaring maging mas mahuhulaan ang pagkawala ng kuryente dahil sa iskedyul, ngunit hindi nito ginagarantiya na laging darating ang suplay sa nakasaad na oras. Sinabi ng YESC na maaaring magbago ang salit-salitang suplay depende sa produksiyon at kondisyon ng grid. Kaya maaaring kailanganin pa ring paulit-ulit na iangkop ng mga residenteng nakararanas na ng pabagu-bagong suplay ang pagluluto, pagcha-charge at iba pang gawaing-bahay sa nagbabagong oras ng pagkakaroon ng kuryente.

Inilarawan ng mga residenteng nakapanayam sa karagdagang pag-uulat na ilang oras lamang kada araw nakakakuha ng kuryente ang ilang bayan bago pa man ipatupad ang bagong kaayusan. Sa Monywa, sinabi ng isang residente na madalas ang pagkawala ng kuryente kahit umaabot sa 30,000 hanggang 40,000 kyat ang buwanang bayarin. Inilarawan ng residente ang init sa loob ng bahay habang walang kuryente at sinabing dalawang araw na nawalan ng kuryente ang lugar matapos ang isang kamakailang pagkukumpuni.

Inilarawan ng isang residente ng Yangon kung paano itinatakda ang pagluluto ng kanin sa maiikling panahong may kuryente, kung minsan ay naghahanda ng pagkain bago magbukang-liwayway. Ipinakikita ng salaysay kung paano naaapektuhan ng hindi maaasahang suplay ang pang-araw-araw na gawaing-bahay, lalo na kapag nagiging hindi komportable ang mga tahanan dahil sa mataas na temperatura at mas nahihirapan ang pagluluto o pag-iimbak ng pagkain.

Umaasa rin ang maliliit na negosyo sa maaasahang suplay ng kuryente para sa pagpapalamig, makinarya at pang-araw-araw na operasyon. Ayon sa mga residenteng sinipi sa karagdagang pag-uulat, huminto sa operasyon ang ilang maliliit na negosyong nangangailangan ng kuryente, at nakadaragdag sa pagtaas ng presyo ang mas mataas na gastusin. Nagbabala rin ang mga tagapagtustos ng tubig at may-ari ng tindahan sa Yangon at Ayeyarwady na nagpapataas ng gastusin sa operasyon ang matagal na pagkawala ng kuryente at maaaring maantala ang suplay ng de-boteng tubig at yelo.

Paano maihahambing ang plano sa mga kondisyon sa ibang lugar?

Hindi sukatan ng dami ng kuryenteng matatanggap ng bawat sambahayan sa buong Myanmar ang apat na oras na salit-salitang suplay na inanunsiyo para sa Yangon. Nagkakaiba ang sitwasyon sa bawat rehiyon, at inilalarawan sa mga ulat ang mas mahigpit na mga kondisyon sa ilang lugar. Sa Rehiyon ng Ayeyarwady, inilarawan sa isang hiwalay na ulat ang iskedyul na dalawang oras na may kuryente kasunod ang anim na oras na wala, kaya mga anim na oras kada araw lamang ang suplay sa mga residenteng saklaw nito.

Binanggit din sa kaparehong pag-uulat ang datos ng Ministry of Electricity and Energy na nagpapakitang mga 28 porsiyento lamang ng mga sambahayan sa Ayeyarwady ang may access sa kuryente mula sa grid. Para sa mga sambahayang walang maaasahang serbisyo ng grid, lalo pang naglilimita sa paggamit ng refrigerator, bentilador at iba pang batayang serbisyo ang pagrarasyon.

Paulit-ulit nang nagaganap ang mga brownout sa Myanmar, kung minsan ay nakaiskedyul at kung minsan naman ay walang abiso. Ayon sa karagdagang pag-uulat, matagal nang nakararanas ng mahabang pagkawala ng kuryente araw-araw ang ilang lugar mula pa noong 2022, at sinundan ng malawakang brownout ang lindol noong Marso 2025. Ipinakikita ng mga salaysay na ito ang mas malawak na problema sa kuryente na hindi maipaliliwanag ng iisang yugto lamang ng matinding init.

Apektado rin ang suplay ng kuryente ng bansa ng pinsala sa imprastraktura at mas malawak na suliraning pang-ekonomiya at makatao. Ayon sa mga awtoridad, nagsisikap silang kumpunihin ang mga napinsalang pasilidad at palawakin ang produksiyon sa pamamagitan ng mga proyektong solar at hydroelectric. Maaaring makadagdag sa kapasidad ang mga proyektong iyon, ngunit hindi agad nila matutugunan ang kasalukuyang kakulangan, at nakadepende pa rin sa pagkakaroon ng tubig ang produksiyon ng hydroelectric power.

Bakit may kaakibat na gastos sa kalusugan at ekonomiya ang pagkawala ng kuryente

Higit pa sa abala ang pagkawala ng kuryente kapag matindi ang init. Tinutulungan ng mga bentilador at air conditioner na mabawasan ang init na nararanasan ng mga tao sa loob ng bahay, samantalang napoprotektahan ng pagpapalamig ang mga gamot at pagkaing madaling masira. Maaaring higit na mahirapan kapag walang pampalamig ang mga nakatatanda, may sakit o nakatira sa masisikip na tirahan, lalo na kung nagpapatuloy ang init hanggang gabi.

Ayon sa pagtataya ng Climate Impact Lab na binanggit sa isang ulat, mahigit 1,000 pagkamatay na may kaugnayan sa init ang maaaring mangyari sa Myanmar mula Setyembre 2026 hanggang Pebrero 2027 kung titindi ang mga kondisyon ng El Niño. Pagtataya ito, hindi kumpirmadong bilang ng mga nasawi, at nakadepende ang kalalabasan nito sa lagay ng panahon at iba pang salik. Gayunman, binibigyang-diin nito ang mga panganib sa kalusugan na maaaring idulot ng matinding init, lalo na sa mga walang maaasahang pampalamig o ligtas na inuming tubig.

Naaapektuhan din ng kakulangan sa kuryente ang kita at mahahalagang serbisyo. Maaaring magbawas ng oras ng operasyon ang mga negosyong nangangailangan ng kuryente, gumamit ng mamahaling kagamitang pamalit o ipasa sa mga kostumer ang mas mataas na gastusin. Maaaring makatulong ang mga generator at baterya, ngunit hindi madaling makabili nito ang mga sambahayang kapos sa pera. Dahil dito, hindi pantay ang bigat ng hindi maaasahang suplay ng kuryente: napapanatili ng mga may pamalit na sistema ang ilan sa kanilang mga serbisyo, samantalang nahaharap naman ang iba sa matagal na init at pagkagambala sa pang-araw-araw na gawain.

Ano ang sinasabi ng mga awtoridad na ginagawa nila

Ayon sa ministeryo, nagsisikap itong magdagdag ng produksiyon sa pamamagitan ng mga proyektong solar at hydroelectric at kumpunihin ang napinsalang imprastraktura ng kuryente. Sinabi rin nitong pamamahalaan ang tubig sa mga imbakan habang isinasaalang-alang ang mga darating na buwan ng tagtuyot, sa pamamagitan ng pagpaplanong layuning mapanatili ang suplay hanggang sa susunod na tag-ulan sa 2027.

Tinutugunan ng mga hakbang na ito ang magkakaibang bahagi ng problema. Maibabalik ng pagkukumpuni ang nawalang kapasidad, habang maaaring madagdagan ng mga bagong proyektong solar at hydroelectric ang produksiyon kapag handa na ang mga ito. Samantala, agarang pinamamahalaan ng salit-salitang suplay ang demand sa pamamagitan ng paglilimita sa mga oras na maaaring kumonsumo ng kuryente ang ilang lugar. Nakasalalay ang bisa ng paraang ito sa dami ng magagamit na kuryente, kakayahan ng grid na maihatid ito at pagkakapare-pareho ng pagpapatupad sa mga iskedyul.

Sinabi ng ministeryo na lilimitahan sa pinakamababang posibleng antas ang salit-salitang pamamahagi habang binabalanse ang magagamit na produksiyon at konsumo. Para sa mga residente ng Yangon, nagbibigay ng batayan ang inilathalang apat na oras na salit-salitang suplay sa araw at ang suplay sa magdamag, ngunit dahil sa babala ng korporasyon na maaaring magbago ang mga iskedyul, may kondisyon pa rin ang takdang oras.

Sa madaling sabi

• Nagsimula ang apat na oras na salit-salitang suplay sa araw para sa Groups A at B sa Yangon noong Oktubre 5.
• Ayon sa inanunsiyong iskedyul, may kuryente ang dalawang grupo sa magdamag, mula 9 p.m. hanggang 5 a.m., ngunit maaari itong baguhin depende sa kondisyon ng grid.
• Binanggit ng mga awtoridad bilang mga dahilan ng pagrarasyon ang tumataas na demand dahil sa init, limitadong produksiyon at pangamba sa antas ng tubig sa mga imbakan ng hydroelectric dam.
• Nakatakda ang tuluy-tuloy na suplay sa mga sonang industriyal, mga tinukoy na negosyong gumagamit ng LNG sa Myaungtagar at mahahalagang kagawaran ng pamahalaan.
• Iba-iba ang kondisyon sa ibang rehiyon. Iniulat ang salit-salitang suplay na dalawang oras na may kuryente at anim na oras na wala sa ilang bahagi ng Ayeyarwady.
• Ayon sa mga residente at negosyo, naaantala ng hindi maaasahang suplay ng kuryente ang mga gawaing-bahay, nagpapataas ng gastusin sa operasyon at maaaring magpalala sa epekto ng init.