Sasapat lamang ang produksiyon sa pitong-sampung bahagi ng pangangailangan
Inaasahan ng Myanmar na 3,540 megawatts lamang ang maipoprodyus nito kumpara sa tinatayang pangangailangan sa kuryente na 5,010 megawatts sa tag-init ng 2027. Mag-iiwan ito ng kakulangan na 1,470 megawatts at magpapalawig sa salit-salitang brownout sa buong bansa. Inilahad ni Deputy Energy Minister Aye Kyaw ang mga bilang sa parlamento ng mga awtoridad militar noong Miyerkules at nagbabala na aabutin pa ng ilang taon bago makapaghatid ng suplay ang mga bagong proyekto sa produksiyon ng kuryente.
Mga Nilalaman
- Sasapat lamang ang produksiyon sa pitong-sampung bahagi ng pangangailangan
- Bakit hindi maihatid ng mga planta ang buong kapasidad ng mga ito
- Kakulangan sa gas at ekonomiyang nakadepende sa eksport
- Lalong nagiging mahirap lutasin ang kakulangan dahil sa labanan
- Inaayon ng mga pamilya sa Yangon ang buhay sa apat na oras na iskedyul
- Dalawang beses nagbabayad sa kuryente ang maliliit na negosyo
- Lumalawak ang paggamit ng solar, pero mahal ang paunang gastos
- Mas mabilis lumawak ang akses sa kuryente kaysa sa pagiging maaasahan nito
- Malayo pa sa agarang krisis ang mga planong nukleyar
- Mahahalagang Punto
Katumbas ng humigit-kumulang 70.7 porsiyento ng pangangailangan ang nakaplanong suplay. Para sa mga sambahayang nag-aayos na ng pagluluto, pagbomba ng tubig at trabaho batay sa maiikling panahong may kuryente, nangangahulugan ang pahayag na panibagong tag-init ng pagtitipid sa suplay sa halip na pagbabalik ng maaasahang serbisyo.
Ipinaliwanag ni Aye Kyaw kung bakit patuloy na magpapalipat-lipat ng suplay ng kuryente ang mga awtoridad sa iba't ibang lugar:
"Kaya kailangan nating ipagpatuloy ang mga hakbang sa load shedding," aniya.
Ang load shedding ay sadyang pagputol ng kuryente sa ilang kostumer dahil hindi kayang tustusan ng sistema ang lahat nang sabay-sabay. Ipinahiwatig din ng deputy minister na maaaring abutin pa ng 20 taon bago magkaroon ng kuryente sa buong bansa sa buong maghapon, dahil nasa pipeline pa ang mga kailangang proyekto sa produksiyon.
Nagpapakita ang mas pangmatagalang babalang ito ng mas malaking agwat sa pagitan ng agarang pangangailangan at mga plano ng pamahalaan. Isinusulong ng mga awtoridad ang pagkakabit ng solar sa mga tahanan habang tinatalakay ang mga nuclear reactor kasama ng Russia na nakatakdang matapos lamang sa taong piskal 2035-36.
Naitala na ng World Bank ang tindi ng pagbagsak sa ulat nitong 2024 na Energy Sector Update. Pagsapit ng unang bahagi ng 2024, bumalik na sa antas noong taong piskal 2015/16 ang kapasidad ng produksiyong aktuwal na gumagana, matapos umabot sa makasaysayang rurok na 3,997 megawatts noong Mayo 2021 ang pangangailangan sa kuryenteng natutugunan ng sistema.
Sinisikap ng Myanmar na tugunan ang lumalaking pangangailangan gamit ang sistemang pangkuryenteng nawalan ng mga plantang magagamit, suplay ng gasolina, pamumuhunan at mga koneksiyon sa transmisyon mula nang agawin ng militar ang kapangyarihan noong Pebrero 2021.
Bakit hindi maihatid ng mga planta ang buong kapasidad ng mga ito
Hindi lamang dami ng mga planta sa talaan ang dahilan ng kakulangan sa Myanmar. Kailangan ng planta ng gasolina, gumaganang makinarya at buo-buong koneksiyon sa mga kostumer bago magamit bilang kuryente ang nakatalagang kapasidad nito.
Sa pagtatasa sa sektor ng kuryente noong Agosto 2023, naitala ng World Bank na may 7,179 megawatts na naka-install na kapasidad sa katapusan ng 2022, ngunit 4,500 megawatts lamang ang magagamit. Mas mababa pa rito, 2,964 megawatts, ang pinagsamang pinakamataas na kapasidad na aktuwal na nagamit ng mga indibidwal na planta noong Disyembre 31.
Inilalarawan ng naka-install na kapasidad ang dami ng kuryenteng idinisenyong likhain ng mga planta. Ipinapakita naman ng magagamit na kapasidad kung ano ang kayang paandarin sa umiiral na mga kondisyon. Nakasalalay din ang kuryenteng naihahatid sa mga tahanan at pabrika sa takbo ng mga planta sa buong maghapon at sa kakayahan ng mga linya ng transmisyon na dalhin ang kanilang produksiyon.
Nalaman ng bangko na bumaba nang mahigit 2,500 megawatts ang kapasidad na maaaring ipamahagi, o ang produksiyong maaaring ipagamit ng mga tagapamahala ng sistema, mula 2021. Kabilang sa mga dahilan ang pagsuspinde sa mga plantang gumagamit ng imported na liquefied natural gas, pagbaba ng suplay ng lokal na gas at mabababang lebel ng tubig sa mga dam.
Malaking bahagi ng suplay ang nagmumula sa hydropower, kaya partikular na mahirap ang tagtuyot. Naitala ng bangko na bumaba mula 3,500-4,000 megawatts tungo sa 2,400-3,000 megawatts ang magagamit na kapasidad sa panahong ito. Dahil din sa napakabilis na pag-ubos ng tubig sa mga imbakan, nabawasan ang tubig na magagamit sa susunod na produksiyon ng kuryente at irigasyon.
Kakulangan sa gas at ekonomiyang nakadepende sa eksport
Tumigil sa paglikha ng kuryente noong Hulyo 2021 ang dalawang malaking plantang gumagamit ng liquefied natural gas sa lugar ng Yangon na may pinagsamang kapasidad na 750 megawatts. Itinuro ng World Bank na kabilang sa mga dahilan ng pagsasara ang mataas na presyo ng gasolina sa pandaigdigang merkado, mga problema sa pagbabayad at limitadong suplay ng dayuhang salapi.
Binawasan ng VPower, isang malaking dayuhang kompanya, ang kapasidad ng pinatatakbo nitong planta ng gas mula 1,310 megawatts noong unang bahagi ng 2021 tungo sa 109 megawatts noong 2023. Bumaba ang pambansang produksiyon ng kuryente mula sa gas mula 12,607 gigawatt-hour noong taong piskal 2020/21 tungo sa 11,468 noong 2022/23, at umabot naman sa 5,189 sa unang kalahati ng taong piskal 2023/24. Sinusukat ng gigawatt-hour ang kuryenteng nalilikha sa paglipas ng panahon, hindi ang posibleng produksiyon ng isang planta sa isang takdang sandali.
Bumababa ang produksiyon ng lokal na gas habang nagpapatuloy ang eksport sa China at Thailand. Tinatayang kumikita ang pag-aari ng estado na Myanma Oil and Gas Enterprise nang mahigit $2 bilyon kada taon. Dahil dito, mahalagang pinagmumulan ng dayuhang salapi ang gas para sa mga awtoridad militar, kahit nahaharap sa kakulangan ang mga lokal na gumagamit nito.
Umalis sa Myanmar ang Chevron, TotalEnergies at Woodside matapos ang 2021. Patuloy namang nagnenegosyo kasama ng kompanyang pag-aari ng estado ang PTTEP, Gulf Petroleum Myanmar, CNPC at POSCO International. Noong Mayo 2025, nilagdaan ng MOGE ang kauna-unahan nitong offshore production sharing contract mula nang maganap ang kudeta, kasama ang Gulf Petroleum Myanmar na pag-aari ng Thailand.
Matagal bago makapagbigay ng magagamit na gasolina ang bagong eksplorasyon. Sa pagtatasa nito noong 2023, tinaya ng World Bank na maaaring bumaba nang humigit-kumulang 80 porsiyento pagsapit ng 2030 ang gas na magagamit ng mga lokal na industriya, kung hindi magbabago ang bahagi ng eksport at walang bubuksang bagong gas field o koneksiyon para sa imported na gas.
Lalong nagiging mahirap lutasin ang kakulangan dahil sa labanan
Napinsala rin ng armadong labanan ang grid ng kuryente sa Myanmar, kabilang ang mga tore ng transmisyon, substation at pipeline ng gas. Maaaring makagambala sa suplay sa malawak na lugar ang pagkasira ng isang mahalagang linya, kahit malayo ito sa labanan, dahil kakaunti ang ekstrang kapasidad ng grid para mailipat ang kuryente.
Binanggit sa pagtatasa ng World Bank noong 2023 ang pahayag ng mga awtoridad na 229 na pag-atake ang isinagawa laban sa grid mula Pebrero 2021 hanggang Abril 2023. Itinala rin nito ang pagkawala ng kuryente sa buong bansa nang anim na oras matapos ang pag-atake sa isang mahalagang substation sa silangang Bago noong Abril 4, 2023.
Lalong tumindi ang labanan matapos magsimula ang Operation 1027 noong huling bahagi ng 2023, nang makabihag ng mga teritoryo mula sa militar ang mga grupong etnikong armado at mga kaalyadong puwersa ng paglaban. Tuluyan nang naputol sa pambansang grid ang ilang lugar na wala sa kontrol ng militar.
Inilarawan sa ulat ng bangko noong 2024 ang mga buong araw na walang kuryente sa mga estado ng Chin, Rakhine at Kayah. Pinakamaaasahan ang suplay sa Nay Pyi Taw, bagaman nagkaroon din doon ng rasyon sa kuryente para sa mga tahanan. Inaasahang hahadlangan ng labanan ang pagkukumpuni, pagpapatuloy ng mga inabandunang proyekto sa hydropower at pagtatayo ng mga solar plant na nakakonekta sa grid.
Kaya kailangang sabay na magtayo ng kapasidad sa produksiyon at magpanumbalik ng transmisyon. Kailangan pa rin ng gumaganang ruta mula sa isang naayos na planta patungo sa mga tahanan, klinika at pinagtatrabahuhan na umaasa rito.
Inaayon ng mga pamilya sa Yangon ang buhay sa apat na oras na iskedyul
Inilarawan ni Ko Thant Zin, residente ng Insein Township sa Yangon, ang iskedyul ng suplay na apat na oras na may kuryente at susundan ng apat na oras na wala. Kailangang ipasok sa mga panahong iyon ang mga pang-araw-araw na gawain.
"Kailangan naming nakahanda na mag-ipon ng tubig, magluto at magplantsa ng damit sa sandaling bumalik ang kuryente," aniya.
Inilalarawan ng pag-aaral ng Asia Foundation sa mga sambahayan sa Yangon kung gaano kalaki ang epekto ng ganitong pagpaplano sa pang-araw-araw na buhay. Nagsagawa ang mga mananaliksik ng 40 panayam, nagmonitor ng humigit-kumulang 100 Facebook group at naglakad sa mga ruta sa 13 township noong Abril at Mayo 2023.
Naitala sa pag-aaral ang salit-salitang apat na oras na suplay mula alas-5 ng umaga hanggang alas-9 ng gabi sa mga panahon ng rasyon ng kuryente mula Marso hanggang Mayo noong 2022 at 2023. Nagdulot pa ng kawalang-katiyakan ang mga hindi nakaiskedyul na pagputol. Ilang araw na nawalan ng tubig ang ilang gusaling tirahan dahil hindi pinaandar ang mga bomba.
Minsan ay nagigising ang sambahayan ni Thet San nang alas-2 o alas-3 ng madaling-araw para magluto habang may kuryente at maghanda ng pagkaing dadalhin sa trabaho. Gumagamit ang pamilya ng uling at gas sa pagluluto, at ng 300-watt na inverter at baterya para sa mga ilaw at Wi-Fi. Ginagawang kuryenteng angkop sa mga gamit sa bahay ng inverter ang nakaimbak na enerhiya ng baterya, ngunit nililimitahan ng kapasidad nito kung aling mga kagamitan ang mapapaandar.
Nakaapekto sa kalusugan at trabaho ang maiinit na kuwarto at putol-putol na tulog, habang ikinabahala naman ng mga tao ang kaligtasan sa madidilim na kalsada. Nahadlangan din ang mga batang nag-aaral online ng napuputol na koneksiyon at nauubusan ng karga ang mga device.
Dalawang beses nagbabayad sa kuryente ang maliliit na negosyo
Kailangang magbayad ng mga pabrika at tindahan sa kuryente kapag gumagana ang grid, at gumastos muli sa generator, gasolina at pagkukumpuni kapag pumapalya ito. Iniulat ng World Bank na wala pang dalawang oras kada araw ang kuryenteng natanggap ng mga industrial zone noong 2023 dahil binigyang-priyoridad ang mga tahanan.
May generator na may kapasidad na 3,000 watts si Aung Min, may-ari ng negosyong welding na may anim na empleyado at itinampok sa pag-aaral ng Asia Foundation. Isa lang ang kayang pagtrabahuhin nito sa bawat pagkakataon. Dahil sa mga di-inaasahang pagputol ng kuryente, naaantala nang ilang araw ang mga order at may ilang empleyadong umalis dahil kulang ang trabahong maibibigay sa kanila.
Mahigit 500,000 kyat ang nagastos niya sa isang segunda-manong generator. Kinailangan din itong ipaayos kalaunan dahil sa problema sa makina, sa halagang humigit-kumulang 180,000 kyat. Nasa 3 milyong kyat naman ang bagong generator na angkop sa kanyang pangangailangan, lampas sa kayang gastusin ng negosyo niya noon.
Iba ang nakasanayan ni Ko Win, na tumulong magpatakbo ng negosyong sorbetes na kasama sa parehong pag-aaral. Sa nakaiskedyul na apat na oras na pagkawala ng kuryente, naghintay siya nang isang oras, pinaandar ang generator nang dalawa at pinatay ito sa huling oras para makatipid sa gasolina habang pinananatiling malamig ang paninda. Humigit-kumulang 70,000 kyat kada dalawang araw ang ginastos sa gasolina noong Abril.
Humaharap din sa katulad na mga problema ang mga pampublikong serbisyo. Naitala ng World Bank ang mga pila sa mga istasyon ng compressed natural gas na gumambala sa mga bus at taxi, pati ang mga suliranin sa pagpapanatiling malamig ng mga gamot at medikal na sample. Sa pagtatasa nito noong 2023, nalaman ng bangko na 84 porsiyento ng mga sinuring kompanya ang gumamit ng sarili nilang diesel generator upang makaraos sa hindi matatag na suplay.
Lumalawak ang paggamit ng solar, pero mahal ang paunang gastos
Pinayuhan ni Aye Kyaw ang mga naghahanap ng maaasahang kuryente na magkabit ng mga solar panel. Gayunman, tinataya ng mga residente ng Yangon na hindi bababa sa 10 milyong kyat ang halaga ng sistemang pangbahay, samantalang nagtaas ng presyo ng mga panel, baterya at portable power equipment ang mga restriksiyon sa pag-aangkat.
Mas mabilis nang lumawak ang paggamit ng solar noong dumami ang inaangkat na panel noong 2025. Nag-angkat ang Myanmar ng humigit-kumulang $100 milyong halaga ng mga panel mula China sa unang siyam na buwan ng taong iyon, mahigit doble ng halaga noong nakaraang taon. Mula sa ilang daan noong 2019, umabot sa tinatayang 300,000 ang mga instalasyon sa mga tahanan.
Mas mababa sa $1,000 ang presyo noon ng maliliit at payak na sistema, samantalang mas mahal nang malaki ang mas malalaking instalasyon. Nakasalalay sa produksiyon ng mga panel, imbakan ng baterya at mga kagamitang nakakabit dito ang dami ng kuryenteng maibibigay ng isang sistema. Mas kaunti ang kailangang kuryente para mapaandar ang mga ilaw at charger ng telepono kaysa sa mga elevator, repridyerasyon o kagamitang pangwelding.
Inatasan ng mga awtoridad sa Yangon ang mga komersiyal na proyekto at matatayog na gusali na magkabit ng solar system para sa mga elevator at ilaw pang-emergency. Nalaman ng Asia Foundation na nahahadlangan din ang paggamit nito sa mga tahanan ng limitadong espasyo, hirap makakuha ng pautang at nakalilitong impormasyon mula sa mga nagbebenta.
Mabagal ang pag-usad ng malalaking proyekto sa solar. Sa ulat nito noong 2024, naitala ng World Bank na 142 megawatts lamang ang naipatakbo mula sa mga proyektong inilambing na may pinagsama-samang kapasidad na hanggang 2,150 megawatts, o humigit-kumulang 6.6 porsiyento. Sinabi nitong kinansela ang 29 na proyektong nagmula sa paglambing noong 2020, samantalang 26 naman ang bilang ng mga proyektong inaprubahan bago ang kudeta na iniulat na kinansela.
Mas napatunayang matatag sa ilang komunidad ang mas maliliit na sistema. Sa 93 mini grid ng National Electrification Project na sinuri ng bangko, 89 ang patuloy na gumagana at 29 ang nagsuplay ng kuryente sa buong maghapon. Makapaglilingkod ang mga lokal na network na ito sa mga komunidad nang hindi lubusang umaasa sa malalayong planta at pambansang linya ng transmisyon.
Mas mabilis lumawak ang akses sa kuryente kaysa sa pagiging maaasahan nito
Napagkonekta sa kuryente ng naunang kampanya sa pagpapakuryente ng Myanmar ang milyun-milyong tao. Naitala ng World Bank na tumaas ang akses ng mga sambahayan mula 39.1 porsiyento noong Setyembre 2017 tungo sa 57.9 porsiyento noong Nobyembre 2020, at 61.6 porsiyento noong Disyembre 2021. Mahigit apat na milyong sambahayan pa rin ang walang kuryente noon.
Inilunsad noong 2015 ang National Electrification Plan na naglalayong magkaroon ng unibersal na akses pagsapit ng 2030. Itinigil ang pagpapatupad ng National Electrification Project na sinuportahan ng World Bank matapos agawin ng militar ang kapangyarihan, at isinara ito noong Setyembre 2021. Kabilang sa mga gawain nito ang pagkakabit ng solar home system sa 421,000 sambahayan at paglalagay ng 52,000 pampublikong ilaw sa kalsada.
Nakasaad sa datos ng World Bank tungkol sa akses sa kuryente na may akses dito ang 80.4 porsiyento ng populasyon ng Myanmar noong 2024, kumpara sa 96.5 porsiyento sa Laos at 99.2 porsiyento sa Cambodia. Sinusukat ng indikador na ito ang bahagi ng mga taong may akses, samantalang mga sambahayan ang sinukat sa naunang mga bilang. Isa pang usapin ang pagiging maaasahan: maaaring may koneksiyon ang isang tahanan pero nakararanas pa rin ito ng ilang oras na brownout araw-araw.
318 kilowatt-hour lamang kada tao ang konsumo ng kuryente sa Myanmar noong taong piskal 2022/23, o humigit-kumulang sangkatlo ng karaniwang konsumo sa mga bansang kabilang sa grupong may mas mababang gitnang kita, ayon sa bangko. Dahil limitado ang suplay, limitado rin ang aktuwal na dami ng kuryenteng nagagamit ng mga tao at negosyo.
Malayo pa sa agarang krisis ang mga planong nukleyar
Ipinahayag ni Aye Kyaw ang planong magtayo ng dalawang small modular reactor na may kapasidad na tig-55 megawatts, sa pakikipagtulungan sa Rosatom, ang korporasyong nukleyar na pag-aari ng estado ng Russia. Nakatakdang magsimula ang trabaho sa taong piskal 2028-29 at matapos sa 2035-36. Hindi pa inihahayag ang mga lokasyon.
Ang small modular reactor ay yunit na lumilikha ng kuryente mula sa enerhiyang nukleyar at idinisenyo sa mas maliit na sukat kaysa sa karaniwang malalaking reactor. Magkakaroon ng pinagsamang kapasidad na 110 megawatts ang dalawang iminungkahing reactor, katumbas ng humigit-kumulang 7.5 porsiyento ng kakulangang 1,470 megawatts na tinatayang mararanasan sa tag-init ng 2027.
Tinataya ng pagtatasa ng World Bank noong 2023 na kailangang magdagdag ang Myanmar ng 300-500 megawatts kada taon hanggang 2030 para lamang mapanatili ang kasalukuyang antas ng suplay habang bumababa ang produksiyon mula sa iba pang pinagmumulan. Kaya ilang taon pang lampas sa agarang pangangailangan ng pamalit na kapasidad ang iskedyul para sa mga planong proyektong nukleyar.
Ipinapakita ng ilang petsa ang lumalaking agwat sa pagitan ng mga ambisyon ng Myanmar at ng kuryenteng nakararating sa mga konsumer:
- 2015: Itinatakda ng National Electrification Plan ang layuning magkaroon ng unibersal na akses pagsapit ng 2030.
- Pebrero-Hulyo 2021: Naantala ng pag-agaw ng militar sa kapangyarihan ang mga programa sa pagpapaunlad, na sinundan ng pagsasara ng dalawang malaking plantang gumagamit ng imported na gas.
- Pebrero 2023: Lumagda ang mga awtoridad sa kasunduan sa pakikipagtulungan sa Rosatom sa larangan ng enerhiyang nukleyar.
- Unang bahagi ng 2024: Bumalik sa antas noong taong piskal 2015/16 ang kapasidad ng produksiyong aktuwal na gumagana.
- Tag-init ng 2027: Aabot sa 5,010 megawatts ang tinatayang pangangailangan, kumpara sa inaasahang produksiyong 3,540 megawatts.
- Taong piskal 2028-29 hanggang 2035-36: Mula sa nakaplanong pagsisimula hanggang sa target na pagtatapos ang iskedyul ng iminungkahing proyektong nukleyar.
Para sa mga pamilya at negosyo, nananatiling agarang hamon ang pagtiyak ng sapat na kuryente para sa tubig, pagpapalamig, pag-iimbak ng pagkain at hanapbuhay. Kailangan ang gasolina, pamumuhunan at pagkukumpuni, kasabay ng bagong produksiyon, upang maibalik ang maaasahang pambansang suplay. Makakatugon naman agad sa ilang pangangailangan ang mga abot-kayang lokal na sistema.
Mahahalagang Punto
- Inaasahan ng Myanmar na magpapatuloy ang salit-salitang brownout hanggang 2027, at sasapat lamang ang produksiyon sa humigit-kumulang 70 porsiyento ng tinatayang pangangailangan sa tag-init.
- Nabawasan ang magagamit na kapasidad ng kuryente dahil sa humihinang suplay ng gas, mga sinuspindeng planta, nasirang imprastraktura at paghinto ng pamumuhunan.
- Naaantala ang suplay ng tubig at pagtulog ng mga sambahayan, habang gumagastos ang mga negosyo ng kakaunting kita sa mga generator, gasolina at pagkukumpuni.
- Lumalawak ang paggamit ng solar installation, ngunit dahil sa presyo at praktikal na mga limitasyon ay hindi ito kayang gamitin ng maraming pamilya.
- Magkakaroon ng pinagsamang kapasidad na 110 megawatts ang dalawang iminungkahing nuclear reactor at nakatakdang matapos ang mga ito sa taong piskal 2035-36.






