Nangako ang Indonesia na Ititigil ang Pagkakalbo ng Kagubatan para sa Palayan, Ngunit Hindi Pa Tiyak ang Kapalaran ng mga Proyekto sa Papua

Dumami ang suplay ng bigas kaya babaguhin ang patakaran sa pagpapalawak

Sinabi ng Indonesia na hindi na nito kailangang maglinis ng kagubatan para sa mga bagong palayan matapos makamit ang kasarinhan sa pangunahing pagkain nito, tatlong taon bago ang target nitong 2029. Hudyat ito ng pagbabago tungo sa pagpapataas ng ani sa mga lupang sinasaka na, ngunit hindi pa nilinaw ng mga opisyal kung ititigil ang mga kasalukuyang isinasagawang proyekto sa South Papua at Kalimantan.

Sinabi ni Hashim Djojohadikusumo, espesyal na sugo ni Pangulong Prabowo Subianto para sa klima at enerhiya, sa Indonesia International Sustainability Forum sa Jakarta na naabot ng pamahalaan ang target nito sa bigas nang hindi tinamnan ang dalawang milyong ektaryang nakalaan sana para sa mga food estate. Inilunsad ang programa noong 2024 upang palawakin ang produksyon at bawasan ang pag-asa sa mga inaangkat sa pamamagitan ng pagbubukas ng bagong lupang sakahan.

“Wala nang nakikitang pangangailangan ang pamahalaan na palawakin pa ang pagtatanim ng palay sa mga tinatawag na sona ng kagubatan,” sabi ni Hashim. Aniya, ang susunod na prayoridad ay ang pagpapasidhi ng produksyon: pagpapataas ng ani sa mga kasalukuyang sakahan sa tulong ng mas mahuhusay na barayti at binhi, kabilang para sa palay at soybeans, na karamihan ay inaangkat ng Indonesia.

Ayon sa mga datos ng pamahalaan, umabot sa 34.71 milyong tonelada ang produksyon ng bigas noong 2025, mas mataas sa tinatayang pangangailangan na 31.19 milyong tonelada. Tinatayang 5.3 milyong tonelada naman ang reserba ng bigas ng estado, ayon kay Hashim. Aniya, lumampas na ang mga stock sa kapasidad ng mga bodega ng pamahalaan kaya napilitang umupa ang mga awtoridad ng pribadong imbakan.

Nagbabala ang Ministri ng Kagubatan na hindi pa nangangahulugan ng malinaw na utos na itigil ang lahat ng proyekto ang pahayag. Ibinubukod nito ang mga iminungkahing pagpapalawak na mangangailangan ng pagkalbo ng kagubatan, ang mga gawaing isinasagawa na, at ang pagpapataas ng produksyon sa mga kasalukuyang sakahan. Sinabi ng ministeryo na hindi nito makumpirma kung ititigil ang lahat ng aktibidad sa South Papua at Central Kalimantan, o kung kailan magkakabisa ang anumang pagpapatigil.

Ano ang magbabago, at ano ang hindi pa napagpapasiyahan?

Sinabi ni Mari Elka Pangestu, pangalawang tagapangulo ng National Economic Council, na hindi na kailangan ang dalawang milyong ektaryang inilaan para sa produksyon ng pagkain. Aniya, hiniling ni Hashim na linawin niya na itutuon ang susunod na produksyon ng pagkain at biofuel sa mga nasirang lupa bilang bahagi ng programa ng Ministri ng Kagubatan para sa muling pagtatanim ng kagubatan at pagpapanumbalik ng mga halaman.

Mukhang pinalalawak ng pahayag na iyon ang pagbabago lampas sa palay, hanggang sa mga pananim gaya ng tubo na maaaring gawing ethanol. Gayunman, hindi pa ipinaliwanag ng pamahalaan sa publiko kung paano nito ilalapat ang bagong patakaran sa mga umiiral na konsesyon, mga nalinis nang lugar na hindi pa natatamnan, o mga proyekto ng asukal sa South Papua. Hindi rin malinaw sa mga pahayag kung magpapatuloy ang kasalukuyang mga gawain sa imprastraktura at paghahanda ng lupa.

Mahalaga ang pagkakaibang ito dahil hindi awtomatikong binabawi ng patakarang laban sa bagong pagkalbo ng kagubatan ang mga permit o pinatitigil ang mga makinang umaandar sa lupang naaprubahan na para sa pagpapaunlad. Hindi rin nito nilulutas ang usapin sa kapalaran ng lupang nalinis na. Hindi pa naglalabas ang mga opisyal ng detalyadong plano sa pagpapatupad na nagtutukoy sa mga apektadong lugar, responsableng ahensiya, takdang panahon o mekanismo ng pagsubaybay.

Sinabi ng Ministri ng Kagubatan na hindi sapat na tawaging “sirang lupa” ang isang lugar upang gawin itong sakahan. Kailangang tasahin ang kasalukuyang takip ng lupa, legal na katayuan at tungkulin nito bilang kagubatan, pagkakatugma nito sa mga plano sa paggamit ng lupa, mga kondisyon sa kapaligiran at mga karapatan ng mga komunidad, kabilang ang mga Katutubo. Dapat ding sumunod sa mga umiiral na batas ang anumang pagbabago sa paggamit ng lupa.

Nakita ng mga mananaliksik na maaaring hindi kasing-angkop ng ipinahihiwatig ng mga paunang tantiya ang mga lupang magagamit para sa malalaking plantasyon. Natukoy ng WRI Indonesia ang 9.72 milyong ektarya ng sirang ngunit produktibong lupa sa labas ng mga lugar na may pit, subalit mas mababa sa 10 porsiyento nito ang angkop para sa malawakang agrikultura. Tinatayang 4.1 milyong ektarya naman ang mas angkop para sa maliliit na sakahang wala pang 100 ektarya.

Nabago na ng pagpapalawak sa Papua ang lupa at buhay ng mga tao

Ang pinakakontrobersiyal na pagpapaunlad ng food estate ay nasa Merauke regency, South Papua, kung saan itinatayo ang mga plantasyon ng palay at tubo sa tanawing binubuo ng mga basang lupa, savannah, latian na kagubatan at pit. Maaaring umabot sa humigit-kumulang dalawang milyong ektarya ang saklaw ng mga estate kapag lubos na naipatupad. Kabilang sa mga kumpanyang sangkot ang Jhonlin Group para sa palay at Merauke Sugar Group para sa asukal; tumutulong din ang mga tauhan ng militar sa ilang bahagi ng programa.

Ayon sa datos ng satelayt na binanggit ng grupong pangkalikasan na Mighty Earth, mahigit 50,000 ektarya ng maulang kagubatan, savannah, latian na may pit at basang lupa ang nalinis para sa palay at tubo mula nang magsimula ang gawain noong 2024. Hindi pa naglalabas ang pamahalaan ng kumpletong ulat kung gaano karaming kagubatan ang nalinis o kung ano ang mangyayari sa mga lupang nakatiwangwang na ngunit hindi pa natataniman. Nagkakaiba ang mga naunang tantiya ng mga grupong nagsusulong ng adbokasiya, bahagya dahil magkaiba ang mga lugar na sinaklaw at mga pamamaraang ginamit.

Noong Enero 2026, inanunsiyo ng National Land Agency ang mga karapatang sakahin sa 328,000 ektarya para sa kompanyang pag-aari ng estado na PT Agrinas Pangan Nusantara, sa lupang binago na ang sona. Binatikos ng mga tagapagtaguyod ng karapatan ng mga Katutubo ang proseso at sinabing hindi pangkaraniwang mabilis ang pag-apruba at hindi ito sinabayan ng makabuluhang malaya, pauna at may-kaalamang pagsang-ayon, o FPIC. Nangangahulugan ang prinsipyong ito na dapat makatanggap ng impormasyon ang mga komunidad bago ituloy ang proyekto at magkaroon sila ng tunay na pagkakataong magpasya kung maaari itong isagawa sa kanilang lupaing ninuno.

Itinalaga ng plano sa paggamit ng lupa ng lalawigan ng South Papua, na pinagtibay noong huling bahagi ng 2025, ang malalawak na lugar para sa pagtatanim ng palay. Iginiit ng mga aktibista at kinatawan ng mga Katutubo na napakalimitado ng mga konsultasyon upang maitatag ang pagsang-ayon. Sinabi naman ng mga opisyal ng pamahalaan na sumunod ang plano sa mga kinakailangang proseso at isinasaalang-alang nito ang mga karapatan sa lupaing ninuno at mga lugar na mahalaga sa kultura. Ipinakikita ng magkasalungat na salaysay kung bakit mahigpit na susubaybayan ang mga susunod na pagtasa sa lupa at pagpapasya sa mga permit.

Hiwalay na iniulat ng National Human Rights Commission ng Indonesia, Komnas HAM, ang mga palatandaan ng pangangamkam ng lupa, pagkasira ng kapaligiran, militarisasyon at pananakot na may kaugnayan sa proyekto, kasunod ng mga reklamong inihain ng mga komunidad ng Katutubo. Natukoy nito ang mga pangamba hinggil sa lupaing ninuno, malusog na kapaligiran, seguridad sa pagkain, pakikilahok sa mga pagpapasya at personal na seguridad. Inirekomenda ng komisyon ang higit na pakikilahok ng mga komunidad, legal na maayos na pagmamapa ng mga teritoryong ninuno at mga hakbang upang kilalanin ang mga karapatan ng mga Katutubo sa lupa.

Para sa mga lokal na komunidad, higit pa sa pagmamay-ari ng lupa ang nakataya. Nagbibigay ang mga kagubatan at basang lupa ng pagkain, tubig, kabuhayan at mga lugar na mahalaga sa kultura. Maaaring makasira sa mga yamang ito ang pagpapalit ng sari-saring tanawin tungo sa malalaking plantasyong iisang pananim lamang ang itinatanim sa malalawak na lugar, at lalo pang umasa ang mga komunidad sa pagkaing mula sa labas at sa sahurang trabaho.

Pinapalubha ng lupang may pit at pagkawala ng kagubatan ang usapin sa seguridad sa pagkain

Ipinakikita ng mga kondisyon sa Central Kalimantan ang mga panganib sa agrikultura kapag ginagawang sakahan ang kagubatan at lupang may pit. Nahirapan ang ilang magsasaka na magtanim ng palay sa maaasim na lupang may pit, habang nililinis naman ang mga kagubatang may pit para sakahin. Binubuo ang pit ng mga bahagyang nabulok na materyal ng halaman na naiipon sa lupang laging lubog sa tubig. Kapag pinatuyo o sinunog, maaari itong maglabas ng malaking dami ng nakaimbak na carbon at maging mas bulnerable sa sunog.

Salungat din sa direksiyon ng mga plano sa klima ng Indonesia ang pagkawala ng kagubatan. Tinatayang nawalan ang bansa ng 433,751 ektarya ng kagubatan noong 2025, ayon sa think tank para sa kagubatan na Auriga Nusantara. Mas mataas ito nang 66 porsiyento kumpara sa nakaraang taon at pinakamataas na antas sa loob ng walong taon. Mahigit 78,000 ektarya ng nawalang kagubatan ang iniugnay sa mga programa para sa kasarinhan sa pagkain at enerhiya, ayon sa grupo.

Mahalaga ang mga kalakarang ito hindi lamang para sa Indonesia. Nag-iimbak ng carbon ang mga kagubatan at lupang may pit na kung hindi ay mapupunta sa atmospera, habang nagbubunga naman ng makapal na usok at ulap-usok ang mga sunog sa pinatuyong pit. Naranasan ng Indonesia ang ulap-usok na tumawid ng hangganan at nakaapekto sa mga karatig nitong Malaysia at Singapore. Layunin din ng bansa na maging net carbon sink pagsapit ng 2030, na nangangahulugang mas maraming carbon ang sisipsipin ng lupa at mga kagubatan nito kaysa sa ilalabas ng mga ito. Maaaring lalong mahirapang maabot ang layuning ito dahil sa patuloy na paglilinis ng lupa at mga sunog.

Seguridad sa pagkain ang sinasabi ng pamahalaan na dahilan para sa mga estate. Malaking konsyumer ng bigas ang Indonesia, at maaaring makagambala sa mga ani ang tagtuyot, baha, pabago-bagong panahon ng tag-ulan at mga peste na may kaugnayan sa klima. Nawawala rin ang lupang sakahan dahil sa pabahay, industriya at imprastraktura. Gayunman, pinalakas ng mga bagong datos sa produksyon ang panawagang pataasin muna ang ani bago gawing sakahan ang mas maraming likas na lugar.

Iniugnay ni Hashim ang pagtaas ng produksyon sa mga insentibo para sa mga magsasaka, kabilang ang pagtaas sa presyo ng pagbili ng estado para sa palay na hindi pa inaalisan ng ipa, mula 4,000 rupiah tungong 6,500 rupiah kada kilo, at 20 porsiyentong bawas sa halaga ng pataba. Hindi pa tiyak ang mga bilang para sa 2026: Tinataya ng Statistics Indonesia na aabot sa 28.71 milyong tonelada ang produksyon ng bigas mula Enero hanggang Setyembre, halos walang pagbabago kumpara sa nakaraang taon; samantala, tinataya ng buong-taong balanse ng Ministri ng Agrikultura na 34.77 milyong tonelada ang aanihin laban sa 31.10 milyong toneladang pangangailangan. Mga tantiya ang mga ito, hindi pinal na resulta ng ani, at maaaring magbago depende sa panahon, mga peste at panahon ng pag-aani.

Mababawasan ba ng mas mataas na ani ang presyur sa lupa?

Sinabi ng pamahalaan na aasa ito sa mas mahuhusay na binhi at barayti ng pananim upang pataasin ang produksyon sa mga kasalukuyang sakahan, at target nitong makamit ang kasarinhan sa soybeans sa loob ng humigit-kumulang tatlong taon. Mababawasan ng layuning ito ang malaking pag-asa sa mga inaangkat, ngunit kakailanganin ang pagtaas ng produktibidad at maingat na pagpili kung saan itatanim ang mga pananim upang makamit ito nang hindi nagpapalawak sa mga kagubatan.

Nagbabala si Pangestu na hindi dapat makamit ang mas mataas na ani kapalit ng pagkasira ng lupa at tubig. Nanawagan siya ng pananaliksik sa mga binhing mas kaunti ang kailangan na tubig at kayang tiisin ang mas mainit na kondisyon, at sa mga pamamaraang “luntiang pagtatanim ng palay” na magbubunga ng mas maraming butil sa parehong lupa gamit ang mas kaunting pataba at tubig. Maaaring mabawasan ng mas kaunting paggamit ng pataba ang polusyon, habang maaari ring makatulong ang mga paraang matipid sa tubig na bawasan ang emisyon ng methane mula sa mga palayang binabaha. Makapangyarihang greenhouse gas ang methane, at isa sa mga pinagmumulan nito sa agrikultura ang pagtatanim ng palay.

Hindi awtomatikong nakabubuti sa kapaligiran ang mga programang nagpapataas ng produktibidad. Maaaring maubos ang sustansiya ng lupa sa masinsinang pagsasaka o dumami ang polusyon sa tubig kung hindi maayos ang pamamahala sa pataba at irigasyon. Nakadepende ang mga resulta sa barayti ng pananim, lokal na kondisyon at suportang natatanggap ng mga magsasaka. Kaya hindi lamang sa mga bagong lupa dapat isagawa ang pagtawag ng ministeryo sa pagsusuri sa bawat lugar; saklaw din nito ang pamamahala sa mga kasalukuyang sakahan.

Hindi rin nasasagot ng mga reserba ng bigas at kabuuang bilang ng produksyon ng pamahalaan ang lahat ng tanong tungkol sa akses. Ipinakikita ng kasarinhan sa pambansang antas kung kaya ng lokal na produksyon na matugunan ang kabuuang pangangailangan; hindi nito ginagarantiyang kayang bumili ng pagkain ang bawat sambahayan o mapagkakatiwalaang maihahatid ang suplay sa bawat isla. Bahagi pa rin ng seguridad sa pagkain ang imbakan, pamamahagi, presyo at mga lokal na ani.

Susubok sa pangako ang pagsubaybay

Malugod na tinanggap ng Mighty Earth ang pahayag at sinabing susubaybayan nito kung paano ito ipatutupad ng pamahalaan, habang nakikipagtulungan sa mga lokal na komunidad sa Papua sa pagpapanumbalik ng kalikasan at napapanatiling agrikultura. Sumasalamin ang suporta ng grupo sa posibleng pakinabang sa kapaligiran ng pagtigil sa karagdagang pagpapalit ng kagubatan bilang sakahan, ngunit nakadepende ang pagtatasa nito sa pagpapatupad at independiyenteng beripikasyon.

Kabilang sa mahahalagang susubaybayan kung titigil ang mga ahensiya sa pagbibigay o pagpapasulong ng mga permit para sa pagpapalit ng kagubatan, kung rerepasuhin ang mga gawaing isinasagawa na, at kung ibabalik sa dati o gagamitin sa ibang layunin ang mga nalinis nang lugar. Makakatulong ang mga pampublikong mapa, malinaw na hangganan ng mga proyekto at regular na ulat upang matiyak kung tunay nang inilalayo sa mga kagubatan ang pagpapaunlad. Mangangailangan din ang makabuluhang pakikilahok ng mga komunidad ng Katutubo ng higit pa sa iisang konsultasyon o pormal na pagkilala sa papel.

Nagtatakda ng bagong direksiyon ang pahayag, ngunit hindi pa nito nilulutas ang katayuan ng mga estate ng palay at asukal sa South Papua o ng mga proyekto sa Kalimantan. Iniulat ng Indonesia na may sobrang suplay ito ng bigas at sinabi nitong kaya nitong pataasin ang produksyon sa mga kasalukuyang sakahan. Nakadepende sa paghawak ng pamahalaan sa mga umiiral na proyekto, pagpili ng anumang sirang lupa at pagprotekta sa mga karapatan ng komunidad kung hahantong ang tagumpay na ito sa mas kaunting pagkakalbo ng kagubatan.

Mahahalagang Punto

• Sinabi ng Indonesia na hindi na nito kailangang maglinis ng kagubatan para sa mga bagong palayan matapos makamit ang kasarinhan bago ang target nitong 2029.
• Hindi pa nilinaw ng mga opisyal kung ititigil ang mga kasalukuyang proyekto sa South Papua at Central Kalimantan o kung paano gagamitin ang mga nalinis nang lupa.
• Mahigit 50,000 ektarya ng kagubatan, savannah, latian na may pit at basang lupa ang iniulat na nalinis para sa palay at tubo sa South Papua mula noong 2024.
• Ayon sa mga mananaliksik, maliit na bahagi lamang ng natukoy na sirang lupa ang angkop para sa malawakang agrikultura.
• Kinuwestiyon ng mga tagapagtaguyod ng karapatan ng mga Katutubo ang mga proseso ng pagbibigay ng permit at konsultasyon, habang nag-ulat naman ang komisyon ng karapatang pantao ng Indonesia ng malulubhang pangamba.
• Sinabi ng pamahalaan na pagtutuunan nito ng pansin ang mas mataas na ani, mas mahuhusay na binhi at mga lupang ginagamit na sa agrikultura.