Gumanti ang Pakistan matapos magpaputok ang Afghan Taliban sa mga himpilan sa hangganan ng Kurram

Nag-ulat ang Pakistan ng matinding pagganti sa Kurram

Ayon sa Pakistan, naglunsad ang mga puwersang panseguridad nito ng malawakang operasyong militar matapos magpaputok ang mga yunit ng Afghan Taliban sa mga himpilan sa hangganan sa distrito ng Kurram, isa sa ilang maigting na sektor sa kahabaan ng hangganan. Sinabi ng mga opisyal na gumamit ang mga puwersang Afghan ng mga mortar, artilyeriya at iba pang mabibigat na armas, kaya pinuntirya ng mga tropang Pakistani ang mga himpilan ng Taliban, mga puwesto ng pagpapaputok at mga depensibong checkpoint sa kabilang panig ng hangganan.

Sinabi ng mga pinagmumulan sa seguridad na nanatili sa kontrol ng mga puwersang Pakistani ang kanilang mga posisyon at winasak nila ang ilang lugar ng Afghan Taliban. Iginiit din nilang iniwan ng mga mandirigma ang ilang himpilan at umatras mula sa lugar. Hindi pa nakukumpirma nang hiwalay ang mga pahayag na ito tungkol sa mga kaganapan sa labanan, habang inilalarawan naman ng Kabul ang mas malawak na paglala ng tensiyon bilang tugon sa mga pag-atake ng Pakistan sa loob ng Afghanistan.

Dagdag ang pinakahuling palitan ng putok sa sunod-sunod na pagpapaputok ng artilyeriya, mga airstrike at pag-atake ng mga militante na sumira sa ugnayan ng dalawang bansa mula nang bumalik sa kapangyarihan sa Kabul ang Taliban noong 2021. Lalo nang sensitibo ang Kurram, na nasa lalawigan ng Khyber Pakhtunkhwa sa Pakistan, dahil nagdurugtong ang mababatong lambak at mga lagusan sa kabundukan nito sa mga rehiyon ng Khost at Paktia sa Afghanistan.

Sinabi ng mga awtoridad ng Pakistan na nasa kontrol nila ang hangganan at binabantayan ng mga tropa ang lugar laban sa mga susunod na pag-atake. Nangyari ang pagganti habang may naiulat ding labanan sa Chitral, Khyber, Mohmand at Bajaur.

Paano nagsimula ang pinakahuling paglala ng tensiyon

Kasunod ang kasalukuyang krisis ng sunod-sunod na nakamamatay na pag-atake sa loob ng Pakistan. Noong Pebrero 6, isang pagpapasabog ng suicide bomber sa moske ng Khadija Tul Kubra sa Islamabad ang ikinamatay ng hindi bababa sa 31 mananamba at ikinasugat ng humigit-kumulang 170 katao. Inako ng Islamic State Khorasan Province ang pananagutan sa pag-atake. Noong Pebrero 16, isang sasakyang may lamang pampasabog ang sumalpok sa pinagsasaluhang himpilan ng seguridad sa Bajaur, na ikinamatay ng 11 sundalo at isang bata. Iniugnay ng mga imbestigador ng Pakistan ang salarin sa estruktura ng seguridad ng Taliban sa Afghanistan, habang inako naman ng Tehreek e Taliban Pakistan ang pananagutan.

Dalawa pang sundalo, kabilang ang isang tenyenteng koronel, ang namatay sa isa pang pag-atake ng suicide bomber sa Bannu noong Pebrero 21. Sinabi ng Islamabad na iniutos ng mga lider militanteng nakabase sa Afghanistan ang mga pag-atakeng ito. Paulit-ulit namang itinanggi ng Kabul na pinahihintulutan nitong gamitin ang teritoryo nito para sa mga pag-atake laban sa Pakistan.

Pagkatapos nito, inanunsyo ng Pakistan noong Pebrero 22 ang mga airstrike laban sa pitong kampo at pinagtataguan sa Nangarhar, Paktika at Khost. Sinabi ng mga opisyal ng Pakistan na pag-aari ang mga puntirya ng Pakistani Taliban, ng mga kaalyadong grupo nito at ng Islamic State Khorasan Province. Sa mga unang pahayag ng pamahalaan, mahigit 70 ang sinabing napatay na militante; kalaunan ay umakyat sa mahigit 80 ang bilang at lumampas pa sa 100 sa isang pahayag sa parlamento.

Pinabulaanan ng mga opisyal ng Afghanistan ang salaysay ng Pakistan at sinabing tinamaan ng mga airstrike ang mga tahanan, isang relihiyosong paaralan at iba pang lugar na sibilyan. Iniulat ng United Nations Assistance Mission in Afghanistan ang pagkamatay at pagkasugat ng mga sibilyan sa Nangarhar, kabilang ang mga babae at bata. Nangako ang mga opisyal ng Afghanistan na gaganti, kaya naghanda ang daan para sa mga sumunod na pag-atake sa hangganan.

Lumalawak sa hangganan ang Operation Ghazab lil Haq

Noong gabi ng Pebrero 26, pormal na inanunsyo ng Pakistan ang Operation Ghazab lil Haq, na nangangahulugang Poot alang-alang sa Katotohanan. Sa simula, saklaw ng operasyon ang limang sektor sa Khyber Pakhtunkhwa: Chitral, Khyber, Mohmand, Kurram at Bajaur.

Sinabi ni Information Minister Attaullah Tarar na inilunsad ang operasyon matapos magpaputok ang mga puwersa ng Taliban sa ilang lugar sa kahabaan ng hangganan. Ayon sa kanya, kumikilos ang mga puwersang Pakistani upang protektahan ang teritoryo at mga mamamayan ng bansa. Inilarawan ng Pakistan ang operasyon bilang pinagsamang pag-atake mula sa himpapawid at lupa laban sa mga posisyon ng Taliban at mga pinagtataguan ng mga militante.

Pagsapit ng Marso 6, iginiit ni Tarar na 527 operatiba ng Afghan Taliban ang napatay at mahigit 755 ang nasugatan. Sinabi rin niyang 237 checkpoint ang nawasak, 38 himpilan ang nabihag at nawasak, at tinamaan ang 205 tangke, nakabaluting sasakyan at baril ng artilyeriya. Ayon sa mga opisyal ng Pakistan, 62 lokasyon sa loob ng Afghanistan ang pinuntirya.

Nagmula sa mga awtoridad ng Pakistan ang mga bilang na ito at hindi pa nakukumpirma nang hiwalay. Naglabas ang Afghanistan ng ibang bilang ng nasawi at nasugatan at inakusahan ang Pakistan ng pag-atake sa mga lugar na sibilyan. Dahil walang malayang tagamasid na makapunta sa maraming lugar sa hangganan, mahirap matiyak ang eksaktong laki ng pagkalugi sa militar ng magkabilang panig.

Gagawin ng Pakistan ang lahat ng kinakailangang hakbang upang matiyak ang integridad ng teritoryo nito at ang kaligtasan at seguridad ng mga mamamayan nito.

Inilabas ng Information Ministry ng Pakistan ang pahayag habang lumalawak ang labanan sa ilang sektor. Sinabi rin ng mga opisyal ng Pakistan na handang tumugon agad ang kanilang mga puwersa sa anumang panibagong pagpapaputok.

Ano ang sinasabi ng Kabul tungkol sa labanan

Ayon sa administrasyong Taliban, nagsimula ang pinakahuling yugto ng krisis nang labagin ng Pakistan ang teritoryo at himpapawid ng Afghanistan. Inilarawan ng tagapagsalita ng Afghanistan na si Zabihullah Mujahid ang aksyong militar ng Kabul bilang pagganti sa mga airstrike ng Pakistan at sinabing naglunsad ang mga puwersang Afghan ng malawakang operasyon laban sa mga posisyon ng militar ng Pakistan sa kahabaan ng Durand Line.

Ang Durand Line ang hangganang itinakda noong 1893 sa ilalim ng kolonyal na pamamahala ng Britanya, at nagsisilbi itong de facto na hangganan. Itinuturing ito ng Pakistan na pandaigdigang hangganan, samantalang matagal nang tumatanggi ang Afghanistan na pormal itong kilalanin. Nanatiling maselan ang alitang ito lalo na't nakatira sa magkabilang panig ng hangganan ang mga komunidad na Pashtun at may ugnayang pampamilya, pantribo at pangkalakalan ang mga ito.

Sinabi ng mga awtoridad ng Afghanistan na tinamaan ng mga sasakyang panghimpapawid ng Pakistan ang mga lugar sa Nangarhar at Paktika, kabilang ang mga mataong lugar. Iniulat ng United Nations na hindi bababa sa 56 sibilyang Afghan, kabilang ang 24 na bata at anim na babae, ang napatay matapos tumindi ang labanan noong huling bahagi ng Pebrero. Naitala rin nito ang 129 sugatan, kabilang ang 41 bata at 31 babae. May mga sumunod pang ulat mula sa mga opisyal ng United Nations at mga grupong pangkarapatang pantao tungkol sa iba pang pagkamatay ng mga sibilyang iniugnay sa mga pag-atake ng Pakistan.

Itinatanggi ng Pakistan ang mga paratang na sinadya nitong puntiryahin ang mga sibilyan at sinasabing batay sa impormasyon ng paniktik tungkol sa mga kampo ng militante ang mga pag-atake nito. Iginiit naman ng mga opisyal ng Afghanistan na malawak ang pinsalang idinulot ng mga airstrike sa mga sibilyan. Hindi pa lubusang nalulutas sa pamamagitan ng mga hiwalay na imbestigasyon ang magkasalungat na pahayag na ito.

Nananatiling mapanganib na lugar ang Kurram

Madalas lumitaw ang Kurram sa mga ulat ng labanan sa pagitan ng mga puwersang Pakistani, mga yunit ng Afghan Taliban at mga armadong grupong kumikilos malapit sa hangganan. Kabilang sa lugar ang mahirap daanang lupain, makikitid na ruta at mga komunidad na hinahati ng hangganan. Mabilis na nakakatawid sa hangganan ang mga bala ng mortar, kaya nanganganib ang mga himpilan ng militar at mga kalapit na nayon.

Sa pinakahuling sagupaan, sinabi ng mga pinagmumulan sa Pakistan na gumamit ng mabibigat na armas ang mga puwersang Afghan laban sa mga posisyon sa hangganan. Gumanti ang Pakistan gamit ang artilyeriya at iba pang armas laban sa mga himpilan ng Afghan at mga puwesto ng mortar. Sa mga naunang palitan ng putok sa gabi, iniulat ng mga residente sa kalapit na lugar na sumilong sila; isinara rin ang mga tawiran sa hangganan at mga ruta ng paglalakbay tuwing tumitindi ang labanan.

Iniulat noon mula sa rehiyon na bumagsak ang mga bala ng artilyeriya malapit sa mga tirahan ngunit walang nasawi. Sa South Waziristan, limang katao ang nasugatan sa nayon ng Angoor Adda dahil sa pagpapaputok ng mortar mula sa kabilang panig ng hangganan, kabilang ang apat na bata at isang babae. Sinabi kalaunan ng mga puwersang Pakistani na winasak nila ang mga puwesto ng baril na ginamit sa pagpapaputok.

Naantala rin ng karahasan ang mga planong pagpapabalik sa mga mamamayang Afghan mula sa Pakistan. Inilipat sa mga pansamantalang himpilan ang mga pamilyang naghihintay malapit sa mga tawiran sa hangganan nang lumala ang sitwasyon sa seguridad. Paulit-ulit na isinara ang dalawang pangunahing tawirang pangkalakalan, ang Torkham at Chaman, kaya naipit ang mga trak at nalimitahan ang paglalakbay, kalakalan at pagkuha ng pangangalagang medikal.

Alitan na nag-ugat sa militansiya at kawalan ng tiwala

Nakatuon ang pangunahing paratang ng Pakistan sa Tehreek e Taliban Pakistan, na karaniwang tinatawag na TTP. Hiwalay ang grupong ito sa pamahalaang Afghan Taliban, bagaman magkaugnay ang mga ito sa ideolohiya at kasaysayan. Ayon sa Islamabad, kumikilos ang mga lider at mandirigma ng TTP mula sa mga ligtas na lugar sa Afghanistan at doon nagpaplano ng mga pag-atake laban sa mga puntirya sa Pakistan.

Itinatanggi ng administrasyong Taliban na pinahihintulutan nitong atakihin ng TTP ang Pakistan. Sa halip, inakusahan ng Kabul ang Islamabad ng pagpapakalat ng mga maling pahayag at paglulunsad ng mga airstrike na lumalabag sa soberanya ng Afghanistan. Nagpapatuloy ang alitan sa kabila ng paulit-ulit na pagpupulong diplomatiko.

Lumala ang ugnayan matapos agawin ng Taliban ang kapangyarihan noong Agosto 2021. Noong 2022, napatay ang mga sundalong Pakistani sa mga pag-atakeng inilunsad mula sa teritoryo ng Afghanistan, na sinundan ng mga sagupaan malapit sa tawiran ng Wesh Chaman. Nagdulot ng pansamantalang pagsasara ng mga hangganan ang labanan sa Torkham noong 2023. Naging isa pang pinagmumulan ng alitan ang kampanya ng Pakistan na paalisin ang mga mamamayang Afghan na walang dokumento nang bandang huling bahagi ng taong iyon.

Naglunsad ang Pakistan ng mga airstrike sa loob ng Afghanistan noong Marso at Disyembre 2024 matapos atakihin ang mga puwersang panseguridad nito. Kinondena ng Kabul ang mga operasyong ito. Noong Oktubre 2025, ilang dosenang katao sa magkabilang panig ang namatay sa ilan sa pinakamadugong labanan mula nang agawin ng Taliban ang kapangyarihan. Tumulong ang Qatar at Türkiye sa pagbuo ng tigil-putukan, habang nabigong magbunga ng pangmatagalang kasunduan ang mga sumunod na pag-uusap sa Istanbul, Doha at Riyadh.

Pinakamalaki ang pinsalang dinaranas ng mga sibilyan

Kasabay ng mga pahayag militar mula sa Islamabad at Kabul ang lumalalang krisis makatao. Sinabi ng United Nations na humigit-kumulang 115,000 Afghan at 3,000 katao sa Pakistan ang napalikas sa loob ng isang linggong labanan noong unang bahagi ng Marso. Tumakas ang mga pamilya sa pagpapaputok ng artilyeriya at mortar at sa mga airstrike, habang pinaghigpitan ang paghahatid ng tulong sa mga lugar na hindi ligtas ang mga kalsada at pasilidad pangkalusugan.

Nanawagan si Volker Turk, ang pinuno ng karapatang pantao ng United Nations, sa magkabilang panig na itigil ang labanan at protektahan ang mga sibilyan. Sinabi niyang lalo pang pinalala ng pinakahuling karahasan ang paghihirap ng mga taong ilang dekada nang nagtitiis sa tunggalian. Nanawagan ang mga grupong pangkarapatang pantao ng walang kinikilingang mga imbestigasyon sa mga naiulat na pag-atake sa mga tahanan ng sibilyan, pasilidad medikal at iba pang lugar na dapat protektahan.

Binanggit kalaunan ng Human Rights Watch ang mga bilang ng United Nations na nagpapakita na daan-daang sibilyang Afghan ang napatay o nasugatan sa mga pag-atake mula sa kabilang panig ng hangganan noong mga unang buwan ng 2026. Sinabi ng grupo na hindi sapat ang pagkasawi ng mga sibilyan upang patunayang nilabag ang mga batas ng digmaan, ngunit nararapat itong imbestigahan upang matukoy kung pinag-iba ng umaatakeng puwersa ang mga puntiryang militar at mga bagay na sibilyan.

Kaugnay din ng kampanya ng Pakistan sa pagpapabalik ng mga mamamayang Afghan ang matinding pangangailangang makatao. Mahigit dalawang milyong Afghan ang nakabalik na sa Afghanistan mula nang magsimula ang kampanya noong Setyembre 2023, habang marami pang iba ang nananatili sa Pakistan nang walang katiyakan ang legal na katayuan at nangangambang maaresto o mapatapon. Lalo pang pinahihirap ng nagpapatuloy na labanan ang kanilang kalagayan at nililimitahan ang kakayahan ng mga ahensiya ng tulong na maabot ang mga pamilyang nangangailangan.

Bakit nahihirapang pigilan ng diplomasya ang krisis

Nanawagan ng pagpipigil at pag-uusap ang ilang pamahalaan sa rehiyon. Sinuportahan ng Qatar, Türkiye at Saudi Arabia ang mga pag-uusap sa pagitan ng Islamabad at Kabul, kabilang ang mga negosasyon matapos ang mga sagupaan noong Oktubre 2025. Nagbunga ang mga pagsisikap na ito ng mga pansamantalang paghinto ng labanan, ngunit hindi nito nalutas ang pangunahing alitan tungkol sa mga aktibidad ng mga militante, pagkilala sa hangganan o paggalaw ng mga tao at kalakal.

Lalong nagiging mahirap ang pakikipagkompromiso sa tuwing may panibagong pag-atake. Nahaharap ang Pakistan sa panggigipit ng publiko na kumilos matapos ang mga nakamamatay na pag-atake sa mga sundalo at sibilyan. Nasa ilalim naman ng panggigipit ang pamahalaang Taliban na patunayang hindi kontrolado ng mga kahilingan ng ibang bansa ang Afghanistan at ipagtatanggol nito ang itinuturing nitong soberanya. Inilalarawan din ng mga pahayag militar ng magkabilang panig ang katunggali bilang nang-uuna sa agresyon, kaya halos walang puwang para sa iisang salaysay tungkol sa mga pangyayari.

Lumalampas sa agarang lugar ng hangganan ang panganib. Isang estadong may sandatang nuklear ang Pakistan, samantalang nahaharap na ang Afghanistan sa matinding krisis pang-ekonomiya at makatao. Maaaring magsara ang mga ruta ng kalakalan, dumami ang mga mapalikas at lumawak ang pagkilos ng mga armadong grupo kung magpapatuloy ang labanan. Para mapababa nang pangmatagalan ang karahasan, kailangan ang direktang mga garantiya sa seguridad, pagkilos laban sa mga network ng militante at praktikal na mekanismo para imbestigahan ang mga susunod na insidente.

Ang Mahahalagang Punto

• Ayon sa Pakistan, nagpaputok ng mga mortar at mabibigat na armas ang mga puwersa ng Afghan Taliban sa mga himpilan sa Kurram at iba pang sektor.
• Gumanti ang mga puwersang Pakistani gamit ang artilyeriya at mga pag-atake sa mga himpilan ng Afghan, puwesto ng mortar at mga depensibong lugar.
• Ayon sa Islamabad, puntirya ng Operation Ghazab lil Haq ang mga network ng militante at mga posisyon ng Taliban na iniuugnay sa mga pag-atake sa Pakistan.
• Ayon sa Kabul, nilabag ng mga airstrike ng Pakistan ang soberanya ng Afghanistan at nagdulot ng pagkamatay ng mga sibilyan.
• Mahirap pa ring independiyenteng beripikahin ang mga pahayag ng magkabilang panig tungkol sa mga nasawi at nasugatan.
• Dahil sa labanan, napalikas ang mga sibilyan, naantala ang paghahatid ng tulong at paulit-ulit na isinara ang mga pangunahing tawiran sa hangganan.
• Kabilang sa mga pangunahing alitan ang TTP, ang Durand Line at ang kawalan ng pangmatagalang kasunduan sa seguridad.