Mga Kusinang Pinatatakbo ng mga Boluntaryo, Nagpapakain sa Libu-libo sa Gitnang Vietnam na Binaha

Sa gitna ng karera sa pagluluto at paghahatid ng maiinit na pagkain

Sa isang gasolinahang binaha sa Hamlet ng Phu Huu, Komuna ng Hoa Thinh, lumaylay ang asul na trapal sa tuluy-tuloy na ulan habang pumapailanlang ang usok mula sa hanay ng mga nakabuyangyang na apoy. Nagkakayas ng gulay ang mga boluntaryong nakasuot ng plastik na kapote gamit ang nanlalamig na mga daliri at hinahalo ang malalaking kaldero ng kanin at nilaga. Huling bahagi na ng umaga, at tahimik na nakapila ang daan-daang residente na may suot na mga salakot upang tumanggap ng libreng tanghalian. Binubuksan ng ilan ang kanilang mga lalagyan at kumakain agad. Marami sa kanila ang apat na araw nang walang mainit na pagkain.

Dalawang maliit na trak mula sa iisang kusina ang pumasok sa maputik na daan patungo sa Hamlet ng My Lam, kung saan may tubig pa rin sa mga bukid. Lumusong ang mga taganayon upang salubungin ang mga ito, habang bumaon sa banlik ang kanilang mga sandalyas. Dumungaw ang mga tauhan ng kusina mula sa likod ng trak upang mag-abot ng mga kahon ng pagkain bago bumalik para maghakot muli. Nang umagang iyon lamang, namahagi ang grupong pangkawanggawang vegetarian na Nhat Tam Chay ng dalawang libong pagkain at mahahalagang gamit sa mga taong nakaliligtas mula sa baha.

Laganap ang mga tagpong tulad nito sa Phu Yen at mga karatig-lalawigan matapos ang ilang araw na matinding ulan, pag-apaw ng mga ilog at pagguho ng lupa. Bumagsak ang mga linya ng kuryente. Nagsara ang mga kalsada. Naubos ang pagkain. Kumilos ang mga boluntaryong kusinero at naghandog ng payak ngunit makapagliligtas-buhay na tulong: mainit na kanin, gulay, isda at sabaw, saka panibagong lutuan at isa pa. Tuluy-tuloy ang kanilang trabaho, madalas hanggang magdamag.

Pinangungunahan ng punong kusinero na si Nguyen Khac Chung ang pangkat sa ilalim ng trapal. Tinatawag niya ang kanilang kampo na kusinang may limang wala: walang kuryente, walang malinis na tubig, walang matutulugan, walang palikuran at walang oras para maligo. Inihahatid sa pamamagitan ng motorsiklo ang malinis na tubig at gas, habang nagsasaing ang mga monghe sa Truc Lam Zen Monastery sa paanan ng burol at nagpapadala ng humigit-kumulang apatnaraang kilo ng bigas bawat araw sa istasyon. Pagsapit ng tanghali, ubos na ang bawat butil.

Ayon kay Chung, naging malinaw ang agarang pangangailangan sa unang araw ng pamamahagi (Nob. 23), nang biglang sumugod ang nagugutom na mga tao sa sandaling huminto ang trak. Pinalaki ng kanyang pangkat ang produksyon sa loob lamang ng ilang oras at nagpatuloy nang walang pahinga.

Ikinuwento ni Chung kung paanong binago ng mahahabang pila ang pananaw ng pangkat.

Nawawala ang pagod namin kapag nakikita naming sa wakas ay may kaning makakain ang mga taong nagugutom.

Ang mga kusina at ang mga taong nagpapatakbo sa mga ito

Mula sa maliit na pangkat na may isang dosenang boluntaryo, lumaki ito at naging pangkat ng mga kusinero, drayber at tagapag-impake. May ilan na tatlong gabing sunod-sunod nang nagtatrabaho. Isang babae ang nakaupo malapit sa mga apoy, naghahalo ng dalawa o tatlong kawali nang sabay-sabay at ayaw humiga. May isa pang boluntaryong bumiyahe mula Hanoi upang tumulong. Pagkatapos ng mga biyahe sa umaga, agad naghahanda ang pangkat ng libu-libong bahagi ng pagkain para sa hapon upang magkaroon ng lakas ang mga pamilya sa paglilinis at pagsisimula ng pagkukumpuni.

Tatlumpung kilometro ang layo, sa Lungsod ng Tuy Hoa, nagtayo ng mga kalan sa isang abot-kayang hotel ang grupong nakilala sa pagpapatakbo ng mga rice ATM noong pandemya. Nagsisilbi na ngayon itong sentro ng pamamahala at kusina. Dumating ang tagapag-organisa na si Nguyen Dang Hau bago magbukang-liwayway noong Nob. 23 kasama ang pangunahing pangkat at agad naglatag ng mga lugar na paglulutuan. Dahil sa pagkawala ng kuryente noong unang araw, mahigit kaunti lamang sa 1,600 pagkain ang nagawa. Ngunit kinabukasan, sa tulong ng mga lokal na tagasuporta, umabot sila sa 2,500 tanghalian at hapunan. Kasabay nito, nagpakilos sila ng dose-dosenang tonelada ng bigas, de-boteng tubig at iba pang suplay upang ihatid sa mga malalayong hamlet.

Higit pa sa pagluluto ang ginagawa ng mga pangkat na ito. Nagpaplano sila, nagsisiyasat at dumaraan sa mga sirang kalsada. Naglalayag sila kapag bangka lamang ang tanging paraan. Tinitiyak nila ang mga lokasyon kung saan sumisilong sa itaas na palapag ang matatanda, kung saan nasa mga bubong ang mga pamilya at kung saan ilang araw nang walang malinis na tubig ang mga bata. Simple ang layunin: dumating na may dalang pagkain at walang iwang lugar na nangangailangan.

Magkakapitbahay na nagpapakain sa isa't isa

Ang ilan sa pinakamabisang kusina ay hindi itinatag ng malalaking grupo kundi ng mga biktima mismo ng baha. Sa Hamlet ng Le Loc Binh, Komuna ng Son Thanh, nakatira si Ho Thi Bich Tram at ang kanyang mga kapitbahay sa bahaging bahagyang mas mataas ang lupa. Nang tumaas ang tubig, pinagsama-sama nila ang pagkaing mayroon sila at nagsimulang magluto para sa mga naipit pa sa mabababang lugar. Nagdala ang isang sambahayang karaniwang umaasa sa kawanggawa ng limang kilo ng bigas at sampung pakete ng instant noodles upang ipamahagi. Noong una, papaya at mani ang inihanda ng mga kusinero. Nang dumating ang mga donasyon, nagdagdag sila ng karne at isda at ngayo'y nakapagluluto ng apatnaraang mainit na pagkain bawat araw.

Naghahatid ang mga boluntaryo ng pagkain sa mga kalsadang naging putik na. Lumulusong sila sa tubig na hanggang tuhod at naghahatid sa mga lugar na iilang tagalabas pa lamang ang nakararating. Para sa mga residenteng bumababa mula sa mga bubong o nag-aalis ng putik sa sahig, ang mga paghahatid na ito ang unang palatandaang nakarating sa kanila ang tulong.

Ikinuwento ni Tram ang tagpong hindi niya malilimutan noong Nob. 23, nang pumasok ang kanyang pangkat sa isang makitid na eskinita sa Hoa Thinh.

Lumabas ang isang lalaking nasa edad sitenta na nanginginig sa ginaw. Nang iabot namin sa kanya ang isang kahon ng mainit na kanin, humagulgol siya na parang bata. Sabi niya, ilang araw na akong hindi kumakain. Gutom na gutom na ako.

Higit pa sa nutrisyon ang kahulugan ng pangakong may mainit na pagkain. Ipinakikita nitong ayaw iwan ng magkakapitbahay at magkakakilala man o hindi ang sinuman.

Malawakang pagtulong at karera upang marating ang mga liblib na lugar

Sa likod ng usok mula sa mga pansamantalang kusina, kumikilos ang mas malawak na mobilisasyon upang maghatid ng pagkain at kagamitan sa buong rehiyon. Nagtayo ng mga sentro ng koleksyon ang mga pinuno ng lungsod, militar at mga grupong sibiko, nagbukod-bukod ng mga donasyon at nagkarga ng mga convoy na bumibiyahe araw at gabi. Sa malalaking lungsod, nagtipon ang libu-libong boluntaryo ng mga damit, de-boteng tubig at pagkaing handa nang kainin, saka naghatid ng gasolina, gamot at mga gamit panglinis. Umaalis ang mga trak sa ilalim ng mga ilaw-baha, patungo sa mga lugar na pinakamatinding sinalanta sa timog-gitnang baybayin at sa Central Highlands.

Iniulat ng mga opisyal na mahigit isang libong tonelada ng mahahalagang suplay ang nakolekta at naihatid sa loob lamang ng ilang araw, at patuloy pa rin ang pagdating ng mga ito. Sa maraming komuna, nagtutulungan ang mga puwersang naka-duty, grupong pangkabataan at mga monghe sa mga pinagsasaluhang kusina upang pakainin ang mga residente at mga nasa unahang linya ng paglilinis. Sa isang komuna, naghahanda ng humigit-kumulang 25,000 pagkain araw-araw sa tatlong kusina at magpapatuloy ang mga ito hanggang sa maging matatag muli ang pamumuhay. Sa ibang lugar, nagbabalot ang mga komunidad ng tradisyonal na kakaning gawa sa bigas, naghahanda ng inasinang isda at nagluluto para sa mga ospital, paaralan at mga sambahayang nasa liblib na lugar.

Matindi ang pinsala. Ayon sa mga kagawaran ng edukasyon sa mga lalawigan, malubha ang pinsalang tinamo ng dose-dosenang paaralan at ilang ospital. Libu-libong mag-aaral ang hindi nakakapasok habang nililinis ang putik at inaayos ang mga gusali. Sa ilang lalawigan, mahigit 100 katao ang iniulat ng mga awtoridad na namatay o nawawala, at umaabot sa bilyun-bilyong dong ng Vietnam ang kabuuang pinsala. Libu-libong tao ang inilikas ng militar, nagpadala ito ng mga helikopter upang marating ang mga liblib na lugar at nagtayo ng mga himpilan ng pamamahala upang iugnay ang paghahatid ng tulong.

Nananatiling putol ang ugnayan sa ilang hamlet. Sa Nayon ng Hiep Dong sa Lalawigan ng Dak Lak, napalibutan ng tubig-baha ang mahigit 200 sambahayan sa loob ng isang linggo. Nanatiling lubog sa tubig na kalahating metro ang lalim ang mga kalsada. Kinailangang tipunin ang mga suplay malapit sa tulay at ilipat sa pamamagitan ng bangkang-kanoe sa rumaragasang agos at lagpas sa mga lubog na linya ng kuryente. Naghanda ng pang-araw-araw na pagkain ang isang pansamantalang kusina sa mataas na lugar habang naglalayag papasok at palabas ang mga boluntaryo upang maghatid ng tulong.

Totoo ang mga hamon sa paghahatid. Kailangang tantiyahin ng mga pangkat kung saan sapat na mababaw ang tubig para tawirin at kung saan napakabilis ng agos para isapanganib ang sarili. Naghihintay silang humupa ang biglaang buhos ng ulan. Sinusubaybayan nila kung sino na ang nakatanggap ng pagkain at kung sino pa ang nangangailangan. Napakalaki ng naitutulong ng pakikipag-ugnayan sa mga opisyal ng nayon at mga pinuno ng hamlet upang makarating ang pagkain at mga suplay sa mga lugar na higit na nangangailangan.

Mula sa instant noodles tungo sa mga susunod na pangangailangan ng mga pamilya

Kapag tumataas ang tubig-baha, payak ang mga prayoridad. Kailangan ng mga tao ng pagkaing handa nang kainin at hindi na kailangang lutuin, malinis na tubig at pangunahing proteksiyon laban sa lamig. Pinananatiling buhay ng instant noodles, mga kahon ng kanin at de-boteng tubig ang mga tao hanggang sa humupa ang baha at muling magamit ang mga kalan. Mabilis magbago ang pangangailangan kapag nakakabalik na ang mga pamilya sa kanilang kusina.

Ayon sa mga grupong nagbibigay-tulong sa rehiyon, kabilang na sa susunod na yugto ng pangangailangan ang mga gamit na makatutulong maibalik ang pang-araw-araw na pamumuhay at mapangalagaan ang kalusugan. Kailangan ng mga pamilya ng kalan na de-gas, malalaking lalagyan ng tubig, panlinis at pangdisimpekta, karaniwang gamot at mga gamit para sa dignidad at kalinisan. Madalas kulang sa mga babae at bata ang mga suplay na bihirang pag-usapan ngunit mahalaga sa anumang emerhensiya.

• maiinit na damit, kumot at kulambo
• madadalang kalan na de-gas at panggatong
• mga lalagyan ng tubig, pansala at sabon
• mga gamot para sa impeksiyon sa baga at balat
• gatas na pormula para sa sanggol, lampin at napkin
• mga flashlight, baterya at pang-charge ng telepono
• mga pangunahing bilihin gaya ng bigas, mantika, patis at de-latang pagkaing may protina

Mahalaga ang mga gamit na ito dahil nagdudulot ng mga bagong panganib ang paglilinis. Naiipon ang putik. Namumugad ang mga lamok sa tubig na hindi umaagos. Nagtatrabaho ang mga tao sa malamig na ulan at basang damit. Kakaunti ang gasolina, basang-basa ang kahoy na panggatong at maaaring ilang araw na walang kuryente. Binigyang-diin ng mga grupong nagbibigay-tulong na kapag nakapagluluto na ang mga pamilya, mas mabilis silang lalakas sa tulong ng mainit na kanin at mga payak na pangunahing bilihin kaysa sa instant noodles. Kapaki-pakinabang din ang tulong pinansyal sa yugtong ito, dahil nabibili ng mga sambahayan ang mga partikular nilang kailangan at natutulungan ang mga lokal na tindahan na muling magbukas.

Hinihikayat ng mga lokal na pinuno ang mga grupong nagbibigay-tulong na iugnay ang mga paghahatid, magbahagi ng impormasyon tungkol sa pangangailangan ng bawat komuna at iwasang magsiksikan sa mga sirang kalsada. Layunin nitong maitugma ang mga suplay sa mga pangangailangan, maiwasan ang dobleng paghahatid at mapabilis ang paglipat mula sa emerhensiyang pamamahagi ng pagkain tungo sa paglilinis at pagbangon.

Bakit mabilis na nagiging nakamamatay ang pagbaha sa gitnang Vietnam

Nasa pagitan ng matatarik na bundok at makitid na kapatagang baybayin ang gitnang Vietnam. Mabilis na bumababa mula sa mga bundok ang ulan sa maiikling sistema ng ilog patungo sa mabababang lugar na kakaunti ang daluyan ng tubig. Kapag nanatili ang mga bagyo sa lugar o nagdala ng ilang araw ng matinding ulan, mabilis na tumataas ang mga ilog at umaapaw sa mga bayan at palayan. Napuputol ng mga pagguho ng lupa ang mga kalsada at naihihiwalay ang mga nayon. Nalulubog kahit ang mga lugar na bihirang bahain kapag sapat na kalakas ang ulan.

Lumalaki ang panganib dahil sa paglawak ng mga lungsod kapag itinatayo ang mga bagong pamayanan sa mga sona ng baha, hindi nakasasabay ang mga daluyan ng tubig sa konstruksyon o nawawalan ng mga halaman ang mga dalisdis. Lalo pang pinatataas ng pagbabago ng klima ang panganib habang dumadalas ang malalakas na pag-ulan sa rehiyon. Kapag nagsabay-sabay ang ilang ganitong kondisyon, nagiging katulad ng naranasan ng mga residente ngayong linggo ang resulta: mabilis na pagtaas ng tubig, matagal na pagkakahiwalay at malawakang pinsala sa mga tahanan, pananim at serbisyong pampubliko.

Nakakahanap ng mahalagang papel ang mga kusinang pinatatakbo ng mga boluntaryo sa ganitong heograpiya. Kaya nilang magtayo agad sa anumang mataas na lugar na may mapagkukunan ng tubig at panggatong. Tinutugunan nila ang unang pangangailangan ng karamihan sa mga pamilya sa panahon ng sakuna, saka umaangkop habang nagbabago ang sitwasyon. Komplemento ang kanilang kakayahang kumilos at kaalaman sa lugar sa malawakang pagsisikap ng militar, mga ahensiya ng lungsod at mga grupong nagbibigay-tulong na nagdadala ng mabibigat na kagamitang pang-logistika at espesyalisadong suporta.

Mga prayoridad sa pagbangon at pagkilos ng mga komunidad

Habang humuhupa ang baha, nakatuon ang pansin sa paglilinis ng putik, pagkukumpuni ng mga tahanan at muling pagbubukas ng mga paaralan. Nag-anunsyo ang mga pinuno ng lungsod ng mga pondong pang-emerhensiya para sa mga lalawigang pinakamatinding naapektuhan at nag-ugnay ng mga pangkat na magkukumpuni ng mga silid-aralan, magpapanumbalik ng mga istasyon ng telekomunikasyon at magpapatatag sa mga presyo. Sinimulan na ng mga pangkat pangkalusugan ang pagbabakuna at pagsusuri sa kalusugan upang maiwasan ang mga impeksiyon habang naglilinis. Naghahanda ang sektor ng edukasyon na palitan ang mga nawalang materyales, at planong mamahagi ng milyun-milyong libreng aklat-aralin sa mga mag-aaral sa mga lugar na binaha.

Nagbukas ang mga grupo ng komunidad at komite ng lungsod ng maraming sentro ng koleksyon, at tumatanggap naman ng mga donasyon ang mga bangko. Ayon sa mga tagapag-organisa, anumang kontribusyon, malaki man o maliit, ay maaaring ipambili ng mga pala, gasolina at materyales sa pagkukumpuni ng mga bubong. Itinutugma ng mga pangkat ang mga nais ng mga donor sa mga partikular na pangangailangan, gaya ng muling pagtatayo ng silid-aralan, pagpapalit ng mga pangunahing kasangkapan o pagbili ng mga bomba upang alisin ang naiipong tubig.

Binigyang-diin din ng mga grupong nagbibigay-tulong ang malawak na kinikilalang prinsipyo sa pagtugon sa sakuna: pagkain muna, kasunod ang mga gamit para sa dignidad at mga kagamitan, at sa huli ay tulong pinansyal upang makapagpasya ang mga pamilya para sa kanilang sarili. Sa mga kanayunan, kabilang sa tulong sa pagbangon ang mga binhi, alagang hayop at pautang upang makapagsimulang muli ang mga magsasaka. Kailangan naman ng maliliit na mangangalakal at may-ari ng tindahan ng tulong sa paglilinis ng kanilang mga lugar at muling pagkuha ng paninda. Kapag mas mabilis na nanumbalik ang lokal na ekonomiya, mas maaga ring magiging matatag ang mga komunidad.

Sa binahang gasolinahan, patuloy pa ring kumukulo ang mga kaldero. Iisa ang mensahe ng mga kusina sa buong rehiyon. Magpapatuloy ang trabaho hanggang may maiinit na pagkain ang huling malayong hamlet at may kailangan ang mga pamilyang pinakahiwalay upang makatayo muli sa sariling paa.

Iisa ang pangakong ibinigay ng mga pinunong boluntaryong nagtayo ng mga kusinang ito sa loob ng ilang araw na puno ng kagipitan, nang tanungin kung kailan sila titigil.

Patuloy kaming magluluto hanggang maging maayos na ang kalagayan ng lahat dito.

Mahahalagang Punto

• Naghahain araw-araw ng libu-libong maiinit na pagkain ang mga kusinang pinatatakbo ng mga boluntaryo sa Phu Yen at mga karatig-lalawigan habang naaantala ng baha ang suplay ng kuryente at pagdaan sa mga kalsada.
• Pinatatakbo ng pangkat ni Nguyen Khac Chung ang kusina sa ilalim ng trapal, nang walang kuryente o malinis na tubig; tumutulong ang mga monghe sa pagsasaing ng daan-daang kilo ng bigas.
• Nadagdagan ng isa pang grupo sa Tuy Hoa ang nagagawa nito mula 1,600 tungo sa 2,500 pagkain sa loob ng isang araw at nagpakilos ng dose-dosenang tonelada ng mga suplay.
• Nagtayo ng mga kusinang pangkapitbahayan ang mga lokal na tulad ni Ho Thi Bich Tram, na naghahatid na ngayon ng daan-daang mainit na pagkain sa mahirap marating na mga hamlet.
• Iniulat ng mga opisyal na mahigit isang libong tonelada ng tulong ang nakolekta at naihatid nitong mga nakaraang araw, sa tulong ng malawakang pagkilos ng mga ahensiya ng lungsod at militar.
• Nananatiling hiwalay ang ilang lugar, gaya ng Nayon ng Hiep Dong sa Dak Lak, kung saan inilipat sa pamamagitan ng bangkang-kanoe ang mga suplay at nagpatakbo ng kusina sa mataas na lugar.
• Unti-unting nagbabago ang mga pangangailangan mula sa pagkaing handa nang kainin tungo sa mga kalan na de-gas, lalagyan ng tubig, gamit pangkalinisan, gamot at pangunahing damit habang nagsisimula ang paglilinis.
• Napinsala ang mga serbisyong pang-edukasyon, kaya maraming mag-aaral ang hindi nakakapasok habang inaayos ang mga paaralan at pinapalitan ang mga materyales.
• Binigyang-diin ng mga awtoridad at boluntaryo ang kahalagahan ng koordinasyon upang tumugma ang tulong sa mga lokal na pangangailangan at mapabilis ang paglipat mula sa pamamahagi ng pagkain sa emerhensiya tungo sa pagbangon.
• Ayon sa mga pinunong boluntaryo, magpapatuloy sila sa pagluluto hanggang magkaroon ng pagkain at mahahalagang suplay ang bawat komunidad na naapektuhan.